వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 6.43
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.43.1
युध्यतां तु ततस्तेषां वानराणां महात्मनाम्।
रक्षसां सम्बभूवाथ बलरोषः सुदारुणः ॥ ६.४३.१ ॥
అప్పుడు పోరాడుతున్న ఆ మహాత్ముల వానరులకు, రాక్షసులకు బలంతో కూడిన అత్యంత భయంకరమైన ఆగ్రహం కలిగింది.
6.43.2
ते हयैः काञ्चनापीडैर्गजैश्चाग्निशिखोपमैः।
रथैश्चादित्यसंकाशैः कवचैश्च मनोरमैः ॥ ६.४३.२ ॥
ఆ రాక్షసులు బంగారు అలంకారాల గుర్రాలతో, అగ్ని జ్వాలల వంటి ఏనుగులతో, సూర్యునిలా ప్రకాశించే రథాలతో, మనోహరమైన కవచాలతో బయలుదేరారు.
6.43.3
निर्ययू राक्षसा वीरा नादयन्तो दिशो दश।
राक्षसा भीमकर्माणो रावणस्य जयैषिणः ॥ ६.४३.३ ॥
పది దిక్కులు మారుమ్రోగేలా వీర రాక్షసులు బయలుదేరారు; భయంకర కర్మలు చేసే ఆ రాక్షసులు రావణుని విజయాన్ని కోరినవారు.
6.43.4
वानराणामपि चमूर्बृहती जयमिच्छताम्।
अभ्यधावत तां सेनां रक्षसां घोरकर्मणाम् ॥ ६.४३.४ ॥
విజయాన్ని కోరిన వానరుల విశాల సైన్యం కూడా ఆ ఘోర కర్మలు చేసే రాక్షసుల సేనపై దూసుకెళ్ళింది.
6.43.5
एतस्मिन्नन्तरे तेषामन्योन्यमभिधावताम्।
रक्षसां वानराणां च द्वन्द्वयुद्धमवर्तत ॥ ६.४३.५ ॥
ఇంతలో, ఒకరిపై ఒకరు దూసుకెళ్తున్న ఆ రాక్షసులకు, వానరులకు మధ్య ద్వంద్వ యుద్ధం మొదలైంది.
6.43.6
अङ्गदेनेन्द्रजित्सार्धं वालिपुत्रेण राक्षसः।
अयुध्यत महातेजास्त्र्यम्बकेण यथान्धकः ॥ ६.४३.६ ॥
మహాతేజస్వి అయిన ఆ రాక్షసుడు ఇంద్రజిత్తు, వాలి కుమారుడు అంగదునితో పోరాడాడు, అంధకుడు త్ర్యంబకుని (శివుని)తో పోరాడినట్లుగా.
6.43.7
प्रजङ्घेन च सम्पातिर्नित्यं दुर्धर्षणो रणे।
जम्बुमालिनमारब्धो हनूमानपि वानरः ॥ ६.४३.७ ॥
ప్రజంఘునితో సంపాతి, యుద్ధంలో ఎల్లప్పుడూ దుర్ధర్షుడు; వానరుడు హనుమంతుడు కూడా జంబుమాలితో పోరాటం ఆరంభించాడు.
6.43.8
संगतस्तु महाक्रोधो राक्षसो रावणानुजः।
समरे तीक्ष्णवेगेन शत्रुघ्नेन विभीषणः ॥ ६.४३.८ ॥
రావణుని తమ్ముడు, మహాక్రోధుడైన రాక్షసుడు విభీషణుడు యుద్ధంలో తీక్ష్ణ వేగంతో శత్రుఘ్నునితో తలపడ్డాడు.
6.43.9
तपनेन गजः सार्धं राक्षसेन महाबलः।
निकुम्भेन महातेजा नीलोऽपि समयुध्यत ॥ ६.४३.९ ॥
మహాబలుడైన గజుడు రాక్షసుడు తపనునితో పోరాడాడు; మహాతేజస్వి నీలుడు కూడా నికుంభునితో యుద్ధం చేశాడు.
6.43.10
वानरेन्द्रस्तु सुग्रीवः प्रघसेन सुसंगतः।
संगतः समरे श्रीमान् विरूपाक्षेण लक्ष्मणः ॥ ६.४३.१० ॥
వానరరాజు సుగ్రీవుడు ప్రఘసునితో బాగా తలపడ్డాడు; శ్రీమాన్ లక్ష్మణుడు యుద్ధంలో విరూపాక్షునితో పోరాడాడు.
6.43.11
अग्निकेतुः सुदुर्धर्षो रश्मिकेतुश्च राक्षसः।
सुप्तघ्नो यज्ञकोपश्च रामेण सह संगताः ॥ ६.४३.११ ॥
అగ్నికేతుడు, అతి దుర్ధర్షుడు, రాక్షసుడు రశ్మికేతుడు, సుప్తఘ్నుడు, యజ్ఞకోపుడు రాముడితో పోరాడారు.
6.43.12
वज्रमुष्टिश्च मैन्देन द्विविदेनाशनिप्रभः।
राक्षसाभ्यां सुघोराभ्यां कपिमुख्यौ समागतौ ॥ ६.४३.१२ ॥
వజ్రముష్టి మైందునితో, అశనిప్రభుడు ద్వివిదునితో తలపడ్డారు; ఇద్దరు భయంకర రాక్షసులతో ఇద్దరు ప్రధాన వానరులు ఎదుర్కొన్నారు.
6.43.13
वीरः प्रतपनो घोरो राक्षसो रणदुर्धरः।
समरे तीक्ष्णवेगेन नलेन समयुध्यत ॥ ६.४३.१३ ॥
వీరుడు, తపింపజేసేవాడు, భయంకరుడు, రాక్షసుడు, రణంలో ఎదుర్కోలేనివాడు, యుద్ధంలో తీక్ష్ణ వేగంతో నలునితో పోరాడాడు.
6.43.14
धर्मस्य पुत्रो बलवान् सुषेण इति विश्रुतः।
स विद्युन्मालिना सार्धमयुध्यत महाकपिः ॥ ६.४३.१४ ॥
ధర్మదేవుని కుమారుడు, బలవంతుడు, సుషేణుడు అని ప్రసిద్ధుడైన ఆ మహాకపి విద్యున్మాలితో పోరాడాడు.
6.43.15
वानराश्चापरे घोरा राक्षसैरपरैः सह।
द्वन्द्वं समीयुः सहसा युद्ध्वा च बहुभिः सह ॥ ६.४३.१५ ॥
ఇతర భయంకర వానరులు ఇతర రాక్షసులతో అకస్మాత్తుగా ద్వంద్వ యుద్ధంలో తలపడ్డారు, మరియు పలువురితో పోరాడారు.
6.43.16
तत्रासीत् सुमहद् युद्धं तुमुलं रोमहर्षणम्।
रक्षसां वानराणां च वीराणां जयमिच्छताम् ॥ ६.४३.१६ ॥
అక్కడ అత్యంత గొప్పదైన, కోలాహలమైన, రోమాలు నిక్కబొడుచుకునే యుద్ధం జరిగింది; రాక్షసులు మరియు వానరుల వీరులు విజయం కోరుకున్నారు.
6.43.17
हरिराक्षसदेहेभ्यः प्रभूताः केशशाद्वलाः।
शरीरसंघाटवहाः प्रसुस्रुः शोणतापगाः ॥ ६.४३.१७ ॥
వానరులు, రాక్షసుల శరీరాల నుండి అపారమైన జుట్టు-గడ్డిగుంపులు, శరీర రాశులను మోసుకుంటూ, రక్తనదులుగా ప్రవహించాయి.
6.43.18
आजघानेन्द्रजित् क्रुद्धो वज्रेणेव शतक्रतुः।
अङ्गदं गदया वीरं शत्रुसैन्यविदारणम् ॥ ६.४३.१८ ॥
కోపించిన ఇంద్రజిత్తు, వజ్రంతో ఇంద్రుడిలా, శత్రుసేనను చీల్చే వీరుడైన అంగదుడిని గదతో కొట్టాడు.
6.43.19
तस्य काञ्चनचित्राङ्गं रथं साश्वं ससारथिम्।
जघान गदया श्रीमानङ्गदो वेगवान् हरिः ॥ ६.४३.१९ ॥
బంగారంతో చిత్రితమైన ఆ రథాన్ని, గుర్రాలు మరియు సారథితో సహా, తేజస్వి వేగవంతుడైన హరి అంగదుడు గదతో కొట్టాడు.
6.43.20
सम्पातिस्तु प्रजङ्घेन त्रिभिर्बाणैः समाहतः।
निजघानाश्वकर्णेन प्रजङ्घं रणमूर्धनि ॥ ६.४३.२० ॥
అయితే సంపాతి, ప్రజంఘుడి మూడు బాణాలతో కొట్టబడినవాడై, యుద్ధ ముఖంలో అశ్వకర్ణ వృక్షంతో ప్రజంఘుడిని సంహరించాడు.
6.43.21
जम्बुमाली रथस्थस्तु रथशक्त्या महाबलः।
बिभेद समरे क्रुद्धो हनूमन्तं स्तनान्तरे ॥ ६.४३.२१ ॥
అయితే రథంపై నిలిచిన మహాబలుడైన జంబుమాలి, కోపంతో యుద్ధంలో రథశక్తితో హనుమంతుని ఛాతీలో గుచ్చాడు.
6.43.22
तस्य तं रथमास्थाय हनूमान् मारुतात्मजः।
प्रममाथ तलेनाशु सह तेनैव रक्षसा ॥ ६.४३.२२ ॥
అతని ఆ రథం ఎక్కి, వాయుపుత్రుడు హనుమంతుడు వెంటనే అరచేతితో ఆ రాక్షసునితో పాటు దానిని నలిపివేశాడు.
6.43.23
नदन् प्रतपनो घोरो नलं सोऽभ्यनुधावत।
नलः प्रतपनस्याशु पातयामास चक्षुषी ॥ ६.४३.२३ ॥
గర్జిస్తూ భయంకరుడైన ప్రతపనుడు నలుని వైపు పరుగెత్తాడు; నలుడు వెంటనే ప్రతపనుని రెండు కళ్ళను పడగొట్టాడు.
6.43.24
भिन्नगात्रः शरैस्तीक्ष्णैः क्षिप्रहस्तेन रक्षसा।
ग्रसन्तमिव सैन्यानि प्रघसं वानराधिपः ॥ ६.४३.२४ ॥
పదునైన బాణాలతో శరీరం గాయపడినా, చురుకైన చేతుల ఆ రాక్షసుడు సైన్యాలను మ్రింగుతున్నట్లుగా వానరాధిపతి ప్రఘసుడిని ఎదుర్కొన్నాడు.
6.43.25
सुग्रीवः सप्तपर्णेन निजघान जवेन च।
प्रपीड्य शरवर्षेण राक्षसं भीमदर्शनम् ॥ ६.४३.२५ ॥
సుగ్రీవుడు వేగంగా సప్తపర్ణ బాణంతో కొట్టి, బాణవర్షంతో పీడించి, భయంకరంగా కనిపించిన ఆ రాక్షసుడిని సంహరించాడు.
6.43.26
निजघान विरूपाक्षं शरेणैकेन लक्ष्मणः।
अग्निकेतुश्च दुर्धर्षो रश्मिकेतुश्च राक्षसः।
सुप्तघ्नो यज्ञकोपश्च रामं निर्बिभिदुः शरैः ॥ ६.४३.२६ ॥
లక్ష్మణుడు ఒకే బాణంతో విరూపాక్షుణ్ణి సంహరించాడు. అగ్నికేతుడు, దుర్ధర్షుడైన రశ్మికేతుడు అనే రాక్షసుడు, సుప్తఘ్నుడు, యజ్ఞకోపుడు రాముణ్ణి బాణాలతో గుచ్చారు.
6.43.27
तेषां चतुर्णां रामस्तु शिरांसि समरे शरैः।
क्रुद्धश्चतुर्भिश्चिच्छेद घोरैरग्निशिखोपमैः ॥ ६.४३.२७ ॥
యుద్ధంలో కోపించిన రాముడు ఆ నలుగురి తలలను అగ్నిజ్వాలల వంటి భయంకర నాలుగు బాణాలతో ఖండించాడు.
6.43.28
वज्रमुष्टिस्तु मैन्देन मुष्टिना निहतो रणे।
पपात सरथः साश्वः पुराट्ट इव भूतले ॥ ६.४३.२८ ॥
వజ్రముష్టి యుద్ధంలో మైందుడి ముష్టిప్రహారంతో హతమై, రథం, అశ్వాలతో సహా పర్వతంలా నేలపై కూలిపోయాడు.
6.43.29
निकुम्भस्तु रणे नीलं नीलाञ्जनचयप्रभम्।
निर्बिभेद शरैस्तीक्ष्णैः करैर्मेघमिवांशुमान् ॥ ६.४३.२९ ॥
నికుంభుడు యుద్ధంలో నీలుడిని, నీలాంజన రాశిలా ప్రకాశిస్తున్నవానిని, పదునైన బాణాలతో గుచ్చాడు; సూర్యుడు తన కిరణాలతో మేఘాన్ని చీల్చినట్లు.
6.43.30
पुनः शरशतेनाथ क्षिप्रहस्तो निशाचरः।
बिभेद समरे नीलं निकुम्भः प्रजहास च ॥ ६.४३.३० ॥
అప్పుడు చురుకైన చేతులున్న ఆ రాక్షసుడు నికుంభుడు మళ్లీ వందలాది బాణాలతో యుద్ధంలో నీలుడిని గుచ్చి నవ్వాడు.
6.43.31
तस्यैव रथचक्रेण नीलो विष्णुरिवाहवे।
शिरश्चिच्छेद समरे निकुम्भस्य च सारथेः ॥ ६.४३.३१ ॥
యుద్ధంలో అతని రథచక్రంతో విష్ణువులా నీలుడు నికుంభుని తలను, అతని సారథి తలను నరికాడు.
6.43.32
वज्राशनिसमस्पर्शो द्विविदोऽप्यशनिप्रभम्।
जघान गिरिशृङ्गेण मिषतां सर्वरक्षसाम् ॥ ६.४३.३२ ॥
వజ్రం, పిడుగుల్లా స్పర్శ కలిగిన ద్వివిదుడు మెరుపు కాంతిగల ఆ రాక్షసుడిని, రాక్షసులందరూ చూస్తుండగా పర్వత శిఖరంతో కొట్టాడు.
6.43.33
द्विविदं वानरेन्द्रं तु द्रुमयोधिनमाहवे।
शरैरशनिसंकाशैः स विव्याधाशनिप्रभः ॥ ६.४३.३३ ॥
చెట్లతో యుద్ధం చేసే వానరరాజు ద్వివిదుడిని ఆ మెరుపు కాంతిగల రాక్షసుడు పిడుగుల్లాంటి బాణాలతో గుచ్చాడు.
6.43.34
स शरैरभिविद्धाङ्गो द्विविदः क्रोधर्मूच्छितः।
सालेन सरथं साश्वं निजघानाशनिप्रभम् ॥ ६.४३.३४ ॥
బాణాలతో శరీరం గాయపడిన ద్వివిదుడు కోపంతో మూర్ఛిల్లినవాడై, సాల వృక్షంతో రథం, గుర్రాలతో సహా ఆ మెరుపు రాక్షసుడిని చంపాడు.
6.43.35
विद्युन्माली रथस्थस्तु शरैः काञ्चनभूषणैः।
सुषेणं ताडयामास ननाद च मुहुर्मुहुः ॥ ६.४३.३५ ॥
రథంపై నిలిచిన విద్యున్మాలి బంగారు అలంకారాల బాణాలతో సుషేణుని కొట్టి, పదే పదే గర్జించాడు.
6.43.36
तं रथस्थमथो दृष्ट्वा सुषेणो वानरोत्तमः।
गिरिशृङ्गेण महता रथमाशु न्यपातयत् ॥ ६.४३.३६ ॥
అతను రథంపై నిలిచి ఉండటం చూసి, వానరోత్తముడైన సుషేణుడు ఒక పెద్ద పర్వత శిఖరంతో అతని రథాన్ని వెంటనే కూల్చాడు.
6.43.37
लाघवेन तु संयुक्तो विद्युन्माली निशाचरः।
अपक्रम्य रथात् तूर्णं गदापाणिः क्षितौ स्थितः ॥ ६.४३.३७ ॥
అయితే చురుకుదనంతో కూడిన విద్యున్మాలి అనే రాక్షసుడు రథం నుండి వేగంగా దిగి, చేతిలో గదతో నేలపై నిలిచాడు.
6.43.38
ततः क्रोधसमाविष्टः सुषेणो हरिपुङ्गवः।
शिलां सुमहतीं गृह्य निशाचरमभिद्रवत् ॥ ६.४३.३८ ॥
అప్పుడు కోపంతో నిండిన హరిశ్రేష్ఠుడైన సుషేణుడు ఒక పెద్ద శిలను ఎత్తుకొని ఆ రాక్షసుని వైపు పరుగెత్తాడు.
6.43.39
तमापतन्तं गदया विद्युन्माली निशाचरः।
वक्षस्यभिजघानाशु सुषेणं हरिपुङ्गवम् ॥ ६.४३.३९ ॥
దాడిచేస్తూ వస్తున్న ఆ సుషేణుడి ఛాతీపై విద్యున్మాలి అనే రాక్షసుడు వెంటనే గదతో కొట్టాడు.
6.43.40
गदाप्रहारं तं घोरमचिन्त्य प्लवगोत्तमः।
तां तूष्णीं पातयामास तस्योरसि महामृधे ॥ ६.४३.४० ॥
ఆ భయంకరమైన గదాప్రహారాన్ని లెక్కచేయకుండా, వానరశ్రేష్ఠుడు మహాయుద్ధంలో మౌనంగా ఆ శిలను అతని రొమ్ముపై పడవేశాడు.
6.43.41
शिलाप्रहाराभिहतो विद्युन्माली निशाचरः।
निष्पिष्टहृदयो भूमौ गतासुर्निपपात ह ॥ ६.४३.४१ ॥
శిలాప్రహారంతో కొట్టబడి, గుండె నుజ్జునుజ్జయిన విద్యున్మాలి అనే రాక్షసుడు ప్రాణం పోయి నేలపై పడిపోయాడు.
6.43.42
एवं तैर्वानरैः शूरैः शूरास्ते रजनीचराः।
द्वन्द्वे विमथितास्तत्र दैत्या इव दिवौकसैः ॥ ६.४३.४२ ॥
ఈ విధంగా ఆ శూర వానరులచేత, ఆ శూర రాక్షసులు అక్కడ ద్వంద్వయుద్ధంలో దేవతలచేత దైత్యులు మథించబడినట్లు మథించబడ్డారు.
6.43.43
भल्लैश्चान्यैर्गदाभिश्च शक्तितोमरसायकैः।
अपविद्धैश्चापि रथैस्तथा सांग्रामिकैर्हयैः ॥ ६.४३.४३ ॥
బల్లెములు, గదలు, శక్తులు, తోమరములు, బాణములు, విసిరివేయబడిన రథములు, యుద్ధాశ్వములు ఆ యుద్ధంలో ఉపయోగించబడ్డాయి.
6.43.44
निहतैः कुञ्जरैर्मत्तैस्तथा वानरराक्षसैः।
चक्राक्षयुगदण्डैश्च भग्नैर्धरणिसंश्रितैः ॥ ६.४३.४४ ॥
చంపబడిన మదించిన ఏనుగులతో, వానరులతో, రాక్షసులతో, చక్రములు, ఇరుసులు, కాడలు, దండములు విరిగి నేలపై పడి ఉన్నవాటితో (ఆ రణభూమి నిండింది).
6.43.45
बभूवायोधनं घोरं गोमायुगणसेवितम्।
कबन्धानि समुत्पेतुर्दिक्षु वानररक्षसाम्।
विमर्दे तुमुले तस्मिन् देवासुररणोपमे ॥ ६.४३.४५ ॥
ఆ రణభూమి భయంకరమైంది; నక్కల గుంపులు దానిని ఆవరించాయి. దిక్కులన్నిటా వానరుల, రాక్షసుల తలలేని మొండెములు లేచి పడసాగాయి. దేవాసుర యుద్ధాన్ని పోలిన ఆ భీకర, కోలాహల విధ్వంసంలో (ఇది జరిగింది).
6.43.46
निहन्यमाना हरिपुङ्गवैस्तदा
निशाचराः शोणितगन्धमूर्च्छिताः।
पुनः सुयुद्धं तरसा समाश्रिता
दिवाकरस्यास्तमयाभिकाङ्क्षिणः ॥ ६.४३.४६ ॥
అప్పుడు శ్రేష్ఠులైన వానరులచే చంపబడుతున్న నిశాచరులు, రక్తవాసనతో మూర్ఛితులై, సూర్యాస్తమయాన్ని కోరుతూ, మళ్లీ తీవ్రమైన యుద్ధంలో వేగంగా నిమగ్నమయ్యారు.