ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 6.44
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.44.1
युध्यतामेव तेषां तु तदा वानररक्षसाम्।
रविरस्तं गतो रात्रिः प्रवृत्ता प्राणहारिणी ॥ ६.४४.१ ॥
ਵਾਨਰ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਸੂਰਜ ਅਸਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਹਰਨ ਵਾਲੀ ਰਾਤ ਆ ਪਹੁੰਚੀ।
6.44.2
अन्योन्यं बद्धवैराणां घोराणं जयमिच्छताम्।
सम्प्रवृत्तं निशायुद्धं तदा वानररक्षसाम् ॥ ६.४४.२ ॥
ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵੈਰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਜਿੱਤ ਚਾਹੁੰਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਿਆਨਕ ਵਾਨਰਾਂ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਤ ਦਾ ਯੁੱਧ ਉਦੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ।
6.44.3
राक्षसोऽसीति हरयो वानरोऽसीति राक्षसाः।
अन्योन्यं समरे जघ्नुस्तस्मिंस्तमसि दारुणे ॥ ६.४४.३ ॥
"ਤੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹੈਂ" ਕਹਿ ਕੇ ਵਾਨਰਾਂ ਅਤੇ "ਤੂੰ ਵਾਨਰ ਹੈਂ" ਕਹਿ ਕੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ 'ਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤੇ।
6.44.4
हत दारय चैहीति कथं विद्रवसीति च।
एवं सुतुमुलः शब्दस्तस्मिन् सैन्ये तु शुश्रुवे ॥ ६.४४.४ ॥
"ਮਾਰ, ਚੀਰ ਦੇ, ਆ" ਅਤੇ "ਕਿਉਂ ਭੱਜਦਾ ਹੈਂ?" ਵਰਗੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਉਸ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਰੌਲੇ ਵਜੋਂ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤੀਆਂ।
6.44.5
कालाः काञ्चनसंनाहास्तस्मिंस्तमसि राक्षसाः।
सम्प्रदृश्यन्त शैलेन्द्रा दीप्तौषधिवना इव ॥ ६.४४.५ ॥
ਉਸ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਵਚ ਪਹਿਨੇ ਕਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਚਮਕਦੇ ਔਸ਼ਧੀ ਬਨਾਂ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਪਰਬਤਾਂ ਵਰਗੇ ਦਿੱਸੇ।
6.44.6
तस्मिंस्तमसि दुष्पारे राक्षसाः क्रोधमूिर्च्छताः।
परिपेतुर्महावेगा भक्षयन्तः प्लवङ्गमान् ॥ ६.४४.६ ॥
ਉਸ ਦੁਰਲੰਘ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਏ ਮਹਾਵੇਗ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਖਾਂਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਟੁੱਟ ਪਏ।
6.44.7
ते हयान् काञ्चनापीडान् ध्वजांश्चाशीविषोपमान्।
आप्लुत्य दशनैस्तीक्ष्णैर्भीमकोपा व्यदारयन् ॥ ६.४४.७ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਾਜ ਵਾਲੇ ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਸੱਪਾਂ ਵਰਗੇ ਝੰਡਿਆਂ ਉੱਤੇ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ, ਭਿਆਨਕ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਤਿੱਖੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾੜ ਦਿੱਤਾ।
6.44.8
वानरा बलिनो युद्धेऽक्षोभयन् राक्षसीं चमूम्।
कुञ्जरान् कुञ्जरारोहान् पताकाध्वजिनो रथान् ॥ ६.४४.८ ॥
ਬਲਵਾਨ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਰਾਕਸ਼ਸ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਬੇਚੈਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ — ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਵਾਰਾਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਝੰਡੀਆਂ-ਧੁਜਾਂ ਵਾਲੇ ਰੱਥਾਂ ਨੂੰ।
6.44.9
चकर्षुश्च ददंशुश्च दशनैः क्रोधमूिर्च्छताः।
लक्ष्मणश्चापि रामश्च शरैराशीविषोपमैः ॥ ६.४४.९ ॥
ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖਿੱਚਿਆ, ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਵੱਢਿਆ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਰਾਮ ਵੀ ਸੱਪਾਂ ਵਰਗੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ (ਲੜੇ)।
6.44.10
दृश्यादृश्यानि रक्षांसि प्रवराणि निजघ्नतुः।
तुरंगखुरविध्वस्तं रथनेमिसमुत्थितम् ॥ ६.४४.१० ॥
ਦਿਸਦੇ ਅਤੇ ਨਾ ਦਿਸਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਖੁਰਾਂ ਨਾਲ ਕੁਚਲੀ ਹੋਈ, ਰੱਥ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਉੱਠੀ (ਧੂੜ)।
6.44.11
रुरोध कर्णनेत्राणि युध्यतां धरणीरजः।
वर्तमाने तथा घोरे संग्रामे लोमहर्षणे।
रुधिरौघा महाघोरा नद्यस्तत्र विसुस्रुवुः ॥ ६.४४.११ ॥
ਲੜਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਕੰਨ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਧੂੜ ਨੇ ਰੋਕ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਿਆਨਕ, ਰੌਂਗਟੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਜੰਗ ਚੱਲਦੀ ਰਹੀ, ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਲਹੂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਨਦੀਆਂ ਵਾਂਗ ਵਹਿ ਤੁਰੀਆਂ।
6.44.12
ततो भेरीमृदङ्गानां पणवानां च निःस्वनः।
शङ्खनेमिस्वनोन्मिश्रः सम्बभूवाद्भुतोपमः ॥ ६.४४.१२ ॥
ਫਿਰ ਭੇਰੀ, ਮ੍ਰਿਦੰਗ ਅਤੇ ਪਣਵ ਦੀ ਆਵਾਜ਼, ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਰੱਥ-ਨੇਮੀ ਦੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਜਿਹੀ ਆਵਾਜ਼ ਉੱਠੀ।
6.44.13
हतानां स्तनमानानां राक्षसानां च निःस्वनः।
शस्तानां वानराणां च सम्बभूवात्र दारुणः ॥ ६.४४.१३ ॥
ਇੱਥੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਕੁਰਲਾਉਂਦੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਚੀਕ ਗੂੰਜ ਉੱਠੀ।
6.44.14
हतैर्वानरमुख्यैश्च शक्तिशूलपरश्वधैः।
निहतैः पर्वताकारै राक्षसैः कामरूपिभिः ॥ ६.४४.१४ ॥
ਸ਼ਕਤੀ, ਸ਼ੂਲ ਤੇ ਪਰਸ਼ੂਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ ਮੁੱਖ ਵਾਨਰਾਂ ਅਤੇ ਪਰਬਤ ਵਰਗੇ, ਇੱਛਾ-ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ (ਧਰਤੀ ਭਰ ਗਈ)।
6.44.15
शस्त्रपुष्पोपहारा च तत्रासीद् युद्धमेदिनी।
दुर्ज्ञेया दुर्निवेशा च शोणितास्त्रावकर्दमा ॥ ६.४४.१५ ॥
ਉੱਥੇ ਰਣਭੂਮੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਵਰਗੀ ਸੀ; ਪਛਾਣਨੀ ਅਤੇ ਲੰਘਣੀ ਔਖੀ, ਲਹੂ ਦੇ ਵਹਾਅ ਨਾਲ ਚਿੱਕੜ ਵਾਲੀ ਸੀ।
6.44.16
सा बभूव निशा घोरा हरिराक्षसहारिणी।
कालरात्रीव भूतानां सर्वेषां दुरतिक्रमा ॥ ६.४४.१६ ॥
ਉਹ ਰਾਤ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਗਈ, ਵਾਨਰਾਂ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੋਈ; ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਕਾਲਰਾਤ੍ਰੀ ਵਾਂਗ, ਲੰਘਣੀ ਅਸੰਭਵ।
6.44.17
ततस्ते राक्षसास्तत्र तस्मिंस्तमसि दारुणे।
राममेवाभ्यवर्तन्त संहृष्टाः शरवृष्टिभिः ॥ ६.४४.१७ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਰਾਮ ਉੱਤੇ ਹੀ ਟੁੱਟ ਪਏ।
6.44.18
तेषामापततां शब्दः क्रुद्धानामपि गर्जताम्।
उद्वर्त इव सप्तानां समुद्राणामभूत् स्वनः ॥ ६.४४.१८ ॥
ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਗਰਜਦੇ ਹੋਏ ਝਪਟਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਜਿਵੇਂ ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦਾ ਮੰਥਨ ਹੋਵੇ, ਐਸੀ ਹੋ ਗਈ।
6.44.19
तेषां रामः शरैः षड्भिः षड् जघान निशाचरान्।
निमेषान्तरमात्रेण शरैरग्निशिखोपमैः ॥ ६.४४.१९ ॥
ਰਾਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਛੇ ਛੇ ਨਿਸ਼ਾਚਰਾਂ ਨੂੰ ਛੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ; ਅੱਖ ਝਪਕਣ ਜਿੰਨੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਾਟਾਂ ਵਰਗੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ।
6.44.20
यज्ञशत्रुश्च दुर्धर्षो महापार्श्वमहोदरौ।
वज्रदंष्ट्रो महाकायस्तौ चोभौ शुकसारणौ ॥ ६.४४.२० ॥
ਯਗਿਆਸ਼ਤਰੂ ਅਤੇ ਦੁਰਧਰਸ਼, ਮਹਾਪਾਰਸ਼ਵ ਅਤੇ ਮਹੋਦਰ, ਵਜ੍ਰਦੰਸ਼ਟ੍ਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ੁਕ ਅਤੇ ਸਾਰਣ।
6.44.21
ते तु रामेण बाणौघैः सर्वमर्मसु ताडिताः।
युद्धादपसृतास्तत्र सावशेषायुषोऽभवन् ॥ ६.४४.२१ ॥
ਰਾਮ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਝੜੀ ਨਾਲ ਉਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਰਮ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਕੇ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਏ; ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਅੱਧੀ ਹੀ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਗਈ।
6.44.22
निमेषान्तरमात्रेण घोरैरग्निशिखोपमैः।
दिशश्चकार विमलाः प्रदिशश्च महारथः ॥ ६.४४.२२ ॥
ਅੱਖ ਝਪਕਣ ਜਿੰਨੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਾਟਾਂ ਵਰਗੇ ਭਿਆਨਕ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਮਹਾਰਥੀ ਨੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਪ-ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
6.44.23
ये त्वन्ये राक्षसा वीरा रामस्याभिमुखे स्थिताः।
तेऽपि नष्टाः समासाद्य पतङ्गा इव पावकम् ॥ ६.४४.२३ ॥
ਰਾਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਬਾਕੀ ਵੀਰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵੀ ਅੱਗ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ ਪਤੰਗਿਆਂ ਵਾਂਗ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਗਏ।
6.44.24
सुवर्णपुङ्खैर्विशिखैः सम्पतद्भिः समन्ततः।
बभूव रजनी चित्रा खद्योतैरिव शारदी ॥ ६.४४.२४ ॥
ਸੁਨਹਿਰੀ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਣ ਚੁਫੇਰੇ ਉੱਡਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਰਾਤ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੀ ਰਾਤ ਵਾਂਗ ਜੁਗਨੂਆਂ ਨਾਲ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀ ਹੋ ਗਈ।
6.44.25
राक्षसानां च निनदैर्भेरीणां चैव निःस्वनैः।
सा बभूव निशा घोरा भूयो घोरतराभवत् ॥ ६.४४.२५ ॥
ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀਆਂ ਗਰਜਾਂ ਅਤੇ ਭੇਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਰਾਤ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਹੋਰ ਵੀ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਗਈ।
6.44.26
तेन शब्देन महता प्रवृद्धेन समन्ततः।
त्रिकूटः कंदराकीर्णः प्रव्याहरदिवाचलः ॥ ६.४४.२६ ॥
ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਵਧਣ ਨਾਲ, ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਤ੍ਰਿਕੂਟ ਪਰਬਤ ਗੂੰਜ ਉੱਠਿਆ।
6.44.27
गोलाङ्गूला महाकायास्तमसा तुल्यवर्चसः।
सम्परिष्वज्य बाहुभ्यां भक्षयन् रजनीचरान् ॥ ६.४४.२७ ॥
ਵੱਡੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਾਲੇ ਗੋਲਾਂਗੂਲ ਵਾਨਰ, ਹਨੇਰੇ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਵਾਲੇ, ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਰਾਤ ਦੇ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਘੁੱਟ ਕੇ ਖਾ ਰਹੇ ਸਨ।
6.44.28
अङ्गदस्तु रणे शत्रून् निहन्तुं समुपस्थितः।
रावणिं निजघानाशु सारथिं च हयानपि ॥ ६.४४.२८ ॥
ਪਰ ਅੰਗਦ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਰਾਵਣੀ, ਉਸਦੇ ਸਾਰਥੀ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
6.44.29
इन्द्रजित् तु रथं त्यक्त्वा हताश्वो हतसारथिः।
अङ्गदेन महाकायस्तत्रैवान्तरधीयत ॥ ६.४४.२९ ॥
ਪਰ ਇੰਦਰਜੀਤ, ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਸਾਰਥੀ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਰੱਥ ਛੱਡ ਕੇ, ਅੰਗਦ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਉੱਥੇ ਹੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ।
6.44.30
तत् कर्म वालिपुत्रस्य सर्वे देवाः सहर्षिभिः।
तुष्टुवुः पूजनार्हस्य तौ चोभौ रामलक्ष्मणौ ॥ ६.४४.३० ॥
ਵਾਲੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਉਸ ਕਰਮ ਦੀ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ; ਅਤੇ ਪੂਜਨੀਯ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਰਾਮ-ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਵੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ।
6.44.31
प्रभावं सर्वभूतानि विदुरिन्द्रजितो युधि।
ततस्ते तं महात्मानं दृष्ट्वा तुष्टाः प्रधर्षितम् ॥ ६.४४.३१ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰਜੀਤ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਜਾਣਦੇ ਸਨ। ਤਦ ਹਮਲੇ ਨਾਲ ਪੀੜਿਤ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ।
6.44.32
ततः प्रहृष्टाः कपयः ससुग्रीवविभीषणाः।
साधुसाध्विति नेदुश्च दृष्ट्वा शत्रुं पराजितम् ॥ ६.४४.३२ ॥
ਤਦ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਬਾਂਦਰ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਤੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਸਮੇਤ 'ਸਾਧੂ, ਸਾਧੂ' ਕਹਿ ਕੇ ਗਰਜ ਉੱਠੇ, ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਹਾਰਿਆ ਵੇਖ ਕੇ।
6.44.33
इन्द्रजित् तु तदानेन निर्जितो भीमकर्मणा।
संयुगे वालिपुत्रेण क्रोधं चक्रे सुदारुणम् ॥ ६.४४.३३ ॥
ਪਰ ਤਦ ਇੰਦਰਜੀਤ, ਭਿਆਨਕ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਾਲੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੱਥੋਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਕੇ, ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
6.44.34
सोऽन्तर्धानगतः पापो रावणी रणकर्शितः।
ब्रह्मदत्तवरो वीरो रावणिः क्रोधमूर्च्छितः ॥ ६.४४.३४ ॥
ਯੁੱਧ ਨਾਲ ਥੱਕਿਆ ਉਹ ਪਾਪੀ ਰਾਵਣੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਉਹ ਵੀਰ ਰਾਵਣੀ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
6.44.35
अदृश्यो निशितान् बाणान् मुमोचाशनिवर्चसः।
रामं च लक्ष्मणं चैव घोरैर्नागमयैः शरैः ॥ ६.४४.३५ ॥
ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਰਹਿ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣ ਛੱਡੇ; ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਉੱਤੇ ਭਿਆਨਕ ਸੱਪ-ਰੂਪੀ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ।
6.44.36
बिभेद समरे क्रुद्धः सर्वगात्रेषु राक्षसः।
मायया संवृतस्तत्र मोहयन् राघवौ युधि ॥ ६.४४.३६ ॥
ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਰਾਖਸ਼ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ; ਉੱਥੇ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਲੁਕ ਕੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਮੋਹਤ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
6.44.37
अदृश्यः सर्वभूतानां कूटयोधी निशाचरः।
बबन्ध शरबन्धेन भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥ ६.४४.३७ ॥
ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਲਈ ਅਦਿੱਖ, ਛਲ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨਿਸ਼ਾਚਰ ਨੇ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਮਕ ਦੋਹਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ।
6.44.38
तौ तेन पुरुषव्याघ्रौ क्रुद्धेनाशीविषैः शरैः।
सहसाभिहतौ वीरौ तदा प्रेक्षन्त वानराः ॥ ६.४४.३८ ॥
ਉਸ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਰਾਖਸ਼ ਦੇ ਸੱਪਾਂ ਵਰਗੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵੀਰ ਅਚਾਨਕ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਏ; ਤਦ ਵਾਨਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਰਹਿ ਗਏ।
6.44.39
प्रकाशरूपस्तु यदा न शक्त-
स्तौ बाधितुं राक्षसराजपुत्रः।
मायां प्रयोक्तुं समुपाजगाम
बबन्ध तौ राजसुतौ दुरात्मा ॥ ६.४४.३९ ॥
ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਪ੍ਰਗਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੀੜਾ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਰਿਹਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਰਾਖਸ਼ਰਾਜ ਦੇ ਦੁਰਾਤਮਾ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਮਾਇਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਆ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ।