వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 6.44
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.44.1
युध्यतामेव तेषां तु तदा वानररक्षसाम्।
रविरस्तं गतो रात्रिः प्रवृत्ता प्राणहारिणी ॥ ६.४४.१ ॥
వానర-రాక్షసులు పోరాడుతుండగానే సూర్యుడు అస్తమించాడు; ప్రాణాలను హరించే రాత్రి ఆవరించింది.
6.44.2
अन्योन्यं बद्धवैराणां घोराणं जयमिच्छताम्।
सम्प्रवृत्तं निशायुद्धं तदा वानररक्षसाम् ॥ ६.४४.२ ॥
పరస్పర వైరం పూని విజయాన్ని కోరిన ఆ భయంకర వానర-రాక్షసుల రాత్రి యుద్ధం అప్పుడు పూర్తిగా మొదలైంది.
6.44.3
राक्षसोऽसीति हरयो वानरोऽसीति राक्षसाः।
अन्योन्यं समरे जघ्नुस्तस्मिंस्तमसि दारुणे ॥ ६.४४.३ ॥
"నువ్వు రాక్షసుడివి" అని వానరులు, "నువ్వు వానరుడివి" అని రాక్షసులు అనుకుంటూ, ఆ భయంకర చీకటిలో యుద్ధంలో ఒకరినొకరు కొట్టుకున్నారు.
6.44.4
हत दारय चैहीति कथं विद्रवसीति च।
एवं सुतुमुलः शब्दस्तस्मिन् सैन्ये तु शुश्रुवे ॥ ६.४४.४ ॥
"కొట్టు, చీల్చు, రా" అనీ, "ఎందుకు పారిపోతున్నావు?" అనీ అరుపులు ఆ సైన్యంలో అతి భయంకరమైన కోలాహలంగా వినిపించాయి.
6.44.5
कालाः काञ्चनसंनाहास्तस्मिंस्तमसि राक्षसाः।
सम्प्रदृश्यन्त शैलेन्द्रा दीप्तौषधिवना इव ॥ ६.४४.५ ॥
ఆ చీకటిలో బంగారు కవచాలు ధరించిన నల్లని రాక్షసులు, మెరిసే ఓషధి వనాలు కలిగిన గొప్ప పర్వతాల వలె కనిపించారు.
6.44.6
तस्मिंस्तमसि दुष्पारे राक्षसाः क्रोधमूिर्च्छताः।
परिपेतुर्महावेगा भक्षयन्तः प्लवङ्गमान् ॥ ६.४४.६ ॥
ఆ దాటరాని చీకటిలో, కోపంతో మూర్ఛిల్లిన మహావేగవంతులైన రాక్షసులు వానరులను తినేస్తున్నట్లు వారిపై విరుచుకుపడ్డారు.
6.44.7
ते हयान् काञ्चनापीडान् ध्वजांश्चाशीविषोपमान्।
आप्लुत्य दशनैस्तीक्ष्णैर्भीमकोपा व्यदारयन् ॥ ६.४४.७ ॥
వారు బంగారు అలంకారాలు గల గుర్రాలను, సర్పాల వంటి ధ్వజాలను దూకి, భయంకర కోపంతో తమ వాడి పళ్ళతో చీల్చివేశారు.
6.44.8
वानरा बलिनो युद्धेऽक्षोभयन् राक्षसीं चमूम्।
कुञ्जरान् कुञ्जरारोहान् पताकाध्वजिनो रथान् ॥ ६.४४.८ ॥
బలవంతులైన వానరులు యుద్ధంలో రాక్షస సేనను కలవరపరిచారు — ఏనుగులను, వాటిపై ఉన్న సవారులను, పతాకధ్వజాలు గల రథాలను.
6.44.9
चकर्षुश्च ददंशुश्च दशनैः क्रोधमूिर्च्छताः।
लक्ष्मणश्चापि रामश्च शरैराशीविषोपमैः ॥ ६.४४.९ ॥
కోపంతో మూర్ఛితులైన వారు లాగారు, పళ్ళతో కరిచారు. లక్ష్మణుడు, రాముడు కూడా సర్పాల వంటి బాణాలతో (పోరాడారు).
6.44.10
दृश्यादृश्यानि रक्षांसि प्रवराणि निजघ्नतुः।
तुरंगखुरविध्वस्तं रथनेमिसमुत्थितम् ॥ ६.४४.१० ॥
కనిపించే, కనిపించని శ్రేష్ఠ రాక్షసులను వారు సంహరించారు. గుర్రాల గిట్టలచే తొక్కబడి, రథచక్ర అంచులచే లేచిన (ధూళి).
6.44.11
रुरोध कर्णनेत्राणि युध्यतां धरणीरजः।
वर्तमाने तथा घोरे संग्रामे लोमहर्षणे।
रुधिरौघा महाघोरा नद्यस्तत्र विसुस्रुवुः ॥ ६.४४.११ ॥
పోరాడేవారి చెవులను, కళ్ళను భూమి ధూళి అడ్డుకుంది. ఈ విధంగా భయంకరమైన, రోమాంచకరమైన యుద్ధం సాగుతుండగా, అక్కడ అతి భయంకరమైన రక్తప్రవాహాలు నదులుగా ప్రవహించాయి.
6.44.12
ततो भेरीमृदङ्गानां पणवानां च निःस्वनः।
शङ्खनेमिस्वनोन्मिश्रः सम्बभूवाद्भुतोपमः ॥ ६.४४.१२ ॥
అప్పుడు భేరులు, మృదంగాలు, పణవాల ధ్వని, శంఖాలు, రథనేమి ధ్వనులతో కలిసి ఒక అద్భుత ధ్వని ఉద్భవించింది.
6.44.13
हतानां स्तनमानानां राक्षसानां च निःस्वनः।
शस्तानां वानराणां च सम्बभूवात्र दारुणः ॥ ६.४४.१३ ॥
ఇక్కడ చంపబడి మూలుగుతున్న రాక్షసులు, గాయపడిన వానరుల భయంకరమైన ఆక్రందన మ్రోగింది.
6.44.14
हतैर्वानरमुख्यैश्च शक्तिशूलपरश्वधैः।
निहतैः पर्वताकारै राक्षसैः कामरूपिभिः ॥ ६.४४.१४ ॥
శక్తి, శూల, పరశువులతో చంపబడిన ప్రధాన వానరులతో, కొండల వంటి, ఇష్టరూపం ధరించే రాక్షసులు హతమైన కారణంగా (భూమి నిండింది).
6.44.15
शस्त्रपुष्पोपहारा च तत्रासीद् युद्धमेदिनी।
दुर्ज्ञेया दुर्निवेशा च शोणितास्त्रावकर्दमा ॥ ६.४४.१५ ॥
అక్కడ యుద్ధభూమి ఆయుధాలనే పుష్పోపహారంగా కలిగి ఉంది; గుర్తుపట్టడానికీ, దాటడానికీ కష్టంగా, రక్తప్రవాహంతో బురదగా ఉంది.
6.44.16
सा बभूव निशा घोरा हरिराक्षसहारिणी।
कालरात्रीव भूतानां सर्वेषां दुरतिक्रमा ॥ ६.४४.१६ ॥
ఆ రాత్రి భయంకరమైనది; వానరులను, రాక్షసులను నాశనం చేసింది; సర్వ ప్రాణులకూ కాలరాత్రిలా, అతిక్రమించరానిదిగా మారింది.
6.44.17
ततस्ते राक्षसास्तत्र तस्मिंस्तमसि दारुणे।
राममेवाभ्यवर्तन्त संहृष्टाः शरवृष्टिभिः ॥ ६.४४.१७ ॥
అప్పుడు ఆ రాక్షసులు ఆ భయంకర చీకటిలో సంతోషంతో బాణవర్షం కురిపిస్తూ రాముడిపైనే దాడి చేశారు.
6.44.18
तेषामापततां शब्दः क्रुद्धानामपि गर्जताम्।
उद्वर्त इव सप्तानां समुद्राणामभूत् स्वनः ॥ ६.४४.१८ ॥
కోపంతో గర్జిస్తూ దూకుతున్న వారి ధ్వని ఏడు సముద్రాలను మథిస్తున్నట్లుగా ఉంది.
6.44.19
तेषां रामः शरैः षड्भिः षड् जघान निशाचरान्।
निमेषान्तरमात्रेण शरैरग्निशिखोपमैः ॥ ६.४४.१९ ॥
రాముడు వారిలో ఒక్కొక్కరిని ఆరు బాణాలతో ఆరుగురు రాక్షసులుగా కూల్చాడు; కనురెప్ప వాల్చే క్షణంలో, అగ్ని జ్వాలల వంటి బాణాలతో.
6.44.20
यज्ञशत्रुश्च दुर्धर्षो महापार्श्वमहोदरौ।
वज्रदंष्ट्रो महाकायस्तौ चोभौ शुकसारणौ ॥ ६.४४.२० ॥
యజ్ఞశత్రువు, దుర్ధర్షుడు, మహాపార్శ్వుడు, మహోదరుడు, వజ్రదంష్ట్రుడు, మహాకాయుడు, ఆ ఇద్దరు శుకుడు మరియు సారణుడు.
6.44.21
ते तु रामेण बाणौघैः सर्वमर्मसु ताडिताः।
युद्धादपसृतास्तत्र सावशेषायुषोऽभवन् ॥ ६.४४.२१ ॥
రాముని బాణపరంపరలతో వారు అన్ని మర్మస్థానాలలో గాయపడి, యుద్ధం నుండి వెనుతిరిగారు; అక్కడ వారి ఆయుష్షులో కొంత మాత్రమే మిగిలి ఉన్నట్లయ్యింది.
6.44.22
निमेषान्तरमात्रेण घोरैरग्निशिखोपमैः।
दिशश्चकार विमलाः प्रदिशश्च महारथः ॥ ६.४४.२२ ॥
కనురెప్ప వాల్చే క్షణంలో, అగ్ని జ్వాలల వంటి భయంకర బాణాలతో, ఆ మహారథుడు దిక్కులను, ఉపదిక్కులను నిర్మలం చేశాడు.
6.44.23
ये त्वन्ये राक्षसा वीरा रामस्याभिमुखे स्थिताः।
तेऽपि नष्टाः समासाद्य पतङ्गा इव पावकम् ॥ ६.४४.२३ ॥
రాముని ఎదుట నిలిచిన ఇతర వీర రాక్షసులు కూడా అగ్ని దగ్గరకు చేరిన పురుగుల్లా నశించిపోయారు.
6.44.24
सुवर्णपुङ्खैर्विशिखैः सम्पतद्भिः समन्ततः।
बभूव रजनी चित्रा खद्योतैरिव शारदी ॥ ६.४४.२४ ॥
బంగారు రెక్కల బాణాలు నలుదిక్కులా ఎగురుతూ ఉండగా, ఆ రాత్రి శరదృతువు రాత్రిలా మిణుగురుపురుగులతో విచిత్రంగా ప్రకాశించింది.
6.44.25
राक्षसानां च निनदैर्भेरीणां चैव निःस्वनैः।
सा बभूव निशा घोरा भूयो घोरतराभवत् ॥ ६.४४.२५ ॥
రాక్షసుల గర్జనలు, భేరుల ధ్వనులతో ఆ రాత్రి భయంకరమై, ఇంకా మరింత భయంకరమైంది.
6.44.26
तेन शब्देन महता प्रवृद्धेन समन्ततः।
त्रिकूटः कंदराकीर्णः प्रव्याहरदिवाचलः ॥ ६.४४.२६ ॥
ఆ మహా శబ్దం చుట్టూ వ్యాపించగా, గుహలతో నిండిన త్రికూట పర్వతం ప్రతిధ్వనించినట్లయ్యింది.
6.44.27
गोलाङ्गूला महाकायास्तमसा तुल्यवर्चसः।
सम्परिष्वज्य बाहुभ्यां भक्षयन् रजनीचरान् ॥ ६.४४.२७ ॥
పెద్ద శరీరాలు గల గోలాంగూల వానరులు, చీకటితో సమానమైన కాంతి కలవారు, చేతులతో రాక్షసులను చుట్టి పట్టుకుని భక్షిస్తూ.
6.44.28
अङ्गदस्तु रणे शत्रून् निहन्तुं समुपस्थितः।
रावणिं निजघानाशु सारथिं च हयानपि ॥ ६.४४.२८ ॥
అంగదుడు మాత్రం యుద్ధంలో శత్రువులను సంహరించడానికి సిద్ధంగా నిలిచాడు; వెంటనే రావణి (ఇంద్రజిత్తు)ను, అతని సారథిని, గుర్రాలను కూడా సంహరించాడు.
6.44.29
इन्द्रजित् तु रथं त्यक्त्वा हताश्वो हतसारथिः।
अङ्गदेन महाकायस्तत्रैवान्तरधीयत ॥ ६.४४.२९ ॥
ఇంద్రజిత్తు మాత్రం, గుర్రాలు, సారథి హతమైన రథాన్ని వదిలి, అంగదుడి నుండి అక్కడే అంతర్ధానమయ్యాడు.
6.44.30
तत् कर्म वालिपुत्रस्य सर्वे देवाः सहर्षिभिः।
तुष्टुवुः पूजनार्हस्य तौ चोभौ रामलक्ष्मणौ ॥ ६.४४.३० ॥
వాలి పుత్రుని ఆ కార్యాన్ని దేవతలంతా ఋషులతో కలిసి ప్రశంసించారు; పూజనీయులైన ఆ ఇద్దరు రామలక్ష్మణులను కూడా స్తుతించారు.
6.44.31
प्रभावं सर्वभूतानि विदुरिन्द्रजितो युधि।
ततस्ते तं महात्मानं दृष्ट्वा तुष्टाः प्रधर्षितम् ॥ ६.४४.३१ ॥
యుద్ధంలో ఇంద్రజిత్తు ప్రభావాన్ని సర్వప్రాణులూ ఎరిగి ఉన్నాయి. అప్పుడు దాడికి గురైన ఆ మహాత్ముడిని చూసి వారు సంతోషించారు.
6.44.32
ततः प्रहृष्टाः कपयः ससुग्रीवविभीषणाः।
साधुसाध्विति नेदुश्च दृष्ट्वा शत्रुं पराजितम् ॥ ६.४४.३२ ॥
అప్పుడు సంతోషించిన వానరులు సుగ్రీవుడు, విభీషణుడితో కలిసి 'సాధు, సాధు' అంటూ గర్జించారు, శత్రువు ఓడిపోవడాన్ని చూసి.
6.44.33
इन्द्रजित् तु तदानेन निर्जितो भीमकर्मणा।
संयुगे वालिपुत्रेण क्रोधं चक्रे सुदारुणम् ॥ ६.४४.३३ ॥
అయితే అప్పుడు ఇంద్రజిత్తు, భయంకర కర్మలు చేసే వాలిపుత్రుని చేతిలో యుద్ధంలో ఓడిపోయి, అత్యంత భయంకరమైన కోపాన్ని పొందాడు.
6.44.34
सोऽन्तर्धानगतः पापो रावणी रणकर्शितः।
ब्रह्मदत्तवरो वीरो रावणिः क्रोधमूर्च्छितः ॥ ६.४४.३४ ॥
యుద్ధంలో అలసిన ఆ పాపి, రావణి అదృశ్యమై వెళ్ళాడు. బ్రహ్మ వరం పొందిన ఆ వీరుడైన రావణి కోపంతో మూర్ఛితుడయ్యాడు.
6.44.35
अदृश्यो निशितान् बाणान् मुमोचाशनिवर्चसः।
रामं च लक्ष्मणं चैव घोरैर्नागमयैः शरैः ॥ ६.४४.३५ ॥
అదృశ్యంగా ఉన్న అతడు పిడుగులా మెరిసే వాడి బాణాలను ప్రయోగించాడు; రాముడిపై, లక్ష్మణుడిపై భయంకరమైన సర్ప రూప బాణాలను వర్షించాడు.
6.44.36
बिभेद समरे क्रुद्धः सर्वगात्रेषु राक्षसः।
मायया संवृतस्तत्र मोहयन् राघवौ युधि ॥ ६.४४.३६ ॥
కోపోద్రిక్తుడైన ఆ రాక్షసుడు యుద్ధంలో వారి సర్వావయవాలనూ గుచ్చాడు; అక్కడ మాయతో కప్పబడి, యుద్ధంలో ఇద్దరు రాఘవులను మోహింపజేస్తూ ఉన్నాడు.
6.44.37
अदृश्यः सर्वभूतानां कूटयोधी निशाचरः।
बबन्ध शरबन्धेन भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥ ६.४४.३७ ॥
సర్వ ప్రాణులకు కనబడనివాడు, కపట యుద్ధం చేసే ఆ రాక్షసుడు, రాముడు లక్ష్మణుడు అనే ఇద్దరు సోదరులను బాణాల బంధంతో బంధించాడు.
6.44.38
तौ तेन पुरुषव्याघ्रौ क्रुद्धेनाशीविषैः शरैः।
सहसाभिहतौ वीरौ तदा प्रेक्षन्त वानराः ॥ ६.४४.३८ ॥
కోపించిన ఆ రాక్షసుడి విషసర్పాల వంటి బాణాలచే ఆ ఇద్దరు నరశ్రేష్ఠ వీరులు అకస్మాత్తుగా గాయపడ్డారు; అప్పుడు వానరులు వారిని చూస్తూ నిలిచిపోయారు.
6.44.39
प्रकाशरूपस्तु यदा न शक्त-
स्तौ बाधितुं राक्षसराजपुत्रः।
मायां प्रयोक्तुं समुपाजगाम
बबन्ध तौ राजसुतौ दुरात्मा ॥ ६.४४.३९ ॥
అయితే బహిరంగంగా వారిని బాధించలేక, ఆ రాక్షసరాజు కుమారుడు, దుష్టబుద్ధి గలవాడు, మాయను ప్రయోగించడానికి ముందుకు వచ్చి ఆ ఇద్దరు రాజకుమారులను బంధించాడు.