Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 6.46
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.46.1
ततो द्यां पृथिवीं चैव वीक्षमाणा वनौकसः।
ददृशुः संततौ बाणैर्भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥ ६.४६.१ ॥
Entonces los monos que habitaban el bosque, mirando el cielo y la tierra, vieron a los dos hermanos Rāma y Lakṣmaṇa cubiertos de flechas.
6.46.2
वृष्ट्वेवोपरते देवे कृतकर्मणि राक्षसे।
आजगामाथ तं देशं ससुग्रीवो विभीषणः ॥ ६.४६.२ ॥
Cuando aquel rākṣasa, habiendo cumplido su tarea y cesado su lluvia de flechas como si fuera un dios, se había retirado, Vibhīṣaṇa llegó a aquel lugar junto con Sugrīva.
6.46.3
नीलश्च द्विविदो मैन्दः सुषेणः कुमुदोऽङ्गदः।
तूर्णं हनुमता सार्धमन्वशोचन्त राघवौ ॥ ६.४६.३ ॥
Nīla, Dvivida, Maindа, Suṣeṇa, Kumuda y Aṅgada, junto con Hanumān, pronto comenzaron a lamentar por los dos Rāghavas.
6.46.4
अचेष्टौ मन्दनिःश्वासौ शोणितेन परिप्लुतौ।
शरजालाचितौ स्तब्धौ शयानौ शरतल्पगौ ॥ ६.४६.४ ॥
Los dos yacían inmóviles, respirando débilmente, empapados en sangre, cubiertos por una red de flechas, rígidos, tendidos sobre un lecho de flechas.
6.46.5
निःश्वसन्तौ यथा सर्पौ निश्चेष्टौ मन्दविक्रमौ।
रुधिरस्रावदिग्धाङ्गौ तपनीयाविव ध्वजौ ॥ ६.४६.५ ॥
Respirando como dos serpientes, inmóviles, con vigor debilitado, sus miembros manchados de sangre que fluía, yacían como estandartes dorados.
6.46.6
तौ वीरशयने वीरौ शयानौ मन्दचेष्टितौ।
यूथपैः स्वैः परिवृतौ बाष्पव्याकुललोचनैः ॥ ६.४६.६ ॥
Aquellos dos héroes yacían en el lecho de los héroes con movimientos débiles, rodeados por sus propios jefes de tropas, cuyos ojos estaban turbados por las lágrimas.
6.46.7
राघवौ पतितौ दृष्ट्वा शरजालसमन्वितौ।
बभूवुर्व्यथिताः सर्वे वानराः सविभीषणाः ॥ ६.४६.७ ॥
Al ver a los dos Rāghavas caídos, cubiertos por una red de flechas, todos los monos, junto con Vibhīṣaṇa, quedaron afligidos.
6.46.8
अन्तरिक्षं निरीक्षन्तो दिशः सर्वाश्च वानराः।
न चैनं मायया छन्नं ददृशू रावणिं रणे ॥ ६.४६.८ ॥
Mirando al cielo y a todas las direcciones, los monos no vieron en la batalla al hijo de Rāvaṇa, oculto por la ilusión.
6.46.9
तं तु मायाप्रतिच्छन्नं माययैव विभीषणः।
वीक्षमाणो ददर्शाग्रे भ्रातुः पुत्रमवस्थितम्।
तमप्रतिमकर्माणमप्रतिद्वन्द्वमाहवे ॥ ६.४६.९ ॥
Vibhīṣaṇa, mediante la misma ilusión, percibió al que estaba oculto por la ilusión; vio ante sí al hijo de su hermano, de hazañas incomparables, sin rival en la batalla.
6.46.10
ददर्शान्तर्हितं वीरं वरदानाद् विभीषणः।
तेजसा यशसा चैव विक्रमेण च संयुतः ॥ ६.४६.१० ॥
Por virtud de un don, Vibhīṣaṇa vio al héroe que estaba oculto; estaba dotado de esplendor, fama y valor.
6.46.11
इन्द्रजित् त्वात्मनः कर्म तौ शयानौ समीक्ष्य च।
उवाच परमप्रीतो हर्षयन् सर्वराक्षसान् ॥ ६.४६.११ ॥
Indrajit, viendo su propia hazaña y a los dos tendidos, muy complacido, habló animando a todos los rākṣasas.
6.46.12
दूषणस्य च हन्तारौ खरस्य च महाबलौ।
सादितौ मामकैर्बाणैर्भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥ ६.४६.१२ ॥
Los dos hermanos poderosos, Rāma y Lakṣmaṇa, matadores de Dūṣaṇa y Khara, han sido derribados por mis flechas.
6.46.13
नेमौ मोक्षयितुं शक्यावेतस्मादिषुबन्धनात्।
सर्वैरपि समागम्य सर्षिसङ्घैः सुरासुरैः ॥ ६.४६.१३ ॥
Estos dos no pueden ser liberados de esta ligadura de flechas, aunque todos los dioses y asuras, junto con multitudes de sabios, se reúnan.
6.46.14
यत्कृते चिन्तयानस्य शोकार्तस्य पितुर्मम।
अस्पृष्ट्वा शयनं गात्रैस्त्रियामा याति शर्वरी ॥ ६.४६.१४ ॥
Por cuya causa mi padre, sumido en la preocupación y afligido por el dolor, pasa la noche sin que su cuerpo toque el lecho.
6.46.15
कृत्स्नेयं यत्कृते लङ्का नदी वर्षास्विवाकुला।
सोऽयं मूलहरोऽनर्थः सर्वेषां शमितो मया ॥ ६.४६.१५ ॥
Por cuya causa toda esta Laṅkā está agitada como un río en las estaciones lluviosas, aquella calamidad que arranca de raíz a todos ha sido aplacada por mí.
6.46.16
रामस्य लक्ष्मणस्यैव सर्वेषां च वनौकसाम्।
विक्रमा निष्फलाः सर्वे यथा शरदि तोयदाः ॥ ६.४६.१६ ॥
Las hazañas valerosas de Rāma, de Lakṣmaṇa y de todos los habitantes del bosque son todas inútiles, como nubes en otoño.
6.46.17
एवमुक्त्वा तु तान् सर्वान् राक्षसान् परिपश्यतः।
यूथपानपि तान् सर्वांस्ताडयत् स च रावणिः ॥ ६.४६.१७ ॥
Tras hablar así a todos aquellos rākṣasas, mientras ellos miraban, el hijo de Rāvaṇa golpeó también a todos aquellos jefes de tropas.
6.46.18
नीलं नवभिराहत्य मैन्दं सद्विविदं तथा।
त्रिभिस्त्रिभिरमित्रघ्नस्तताप परमेषुभिः ॥ ६.४६.१८ ॥
Habiendo herido a Nīla con nueve, y asimismo a Maindа y Dvivida con tres flechas supremas cada uno, el matador de enemigos los atormentó.
6.46.19
जाम्बवन्तं महेष्वासो विद्ध्वा बाणेन वक्षसि।
हनूमतो वेगवतो विससर्ज शरान् दश ॥ ६.४६.१९ ॥
Tras herir en el pecho a Jāmbavān con una flecha, el gran arquero disparó diez flechas contra el veloz Hanumān.
6.46.20
गवाक्षं शरभं चैव तावप्यमितविक्रमौ।
द्वाभ्यां द्वाभ्यां महावेगो विव्याध युधि रावणिः ॥ ६.४६.२० ॥
El veloz Rāvaṇi hirió en combate, con dos flechas cada uno, a Gavākṣa y a Śarabha, de valor inconmensurable.
6.46.21
गोलाङ्गूलेश्वरं चैव वालिपुत्रमथाङ्गदम्।
विव्याध बहुभिर्बाणैस्त्वरमाणोऽथ रावणिः ॥ ६.४६.२१ ॥
Apresurándose, Rāvaṇi hirió con numerosas flechas al señor de los Golāṅgūla y a Aṅgada, hijo de Vāli.
6.46.22
तान् वानरवरान् भित्त्वा शरैरग्निशिखोपमैः।
ननाद बलवांस्तत्र महासत्त्वः स रावणिः ॥ ६.४६.२२ ॥
Atravesando a aquellos excelentes monos con flechas como lenguas de fuego, el poderoso y valiente Rāvaṇi rugió allí.
6.46.23
तानर्दयित्वा बाणौघैस्त्रसयित्वा च वानरान्।
प्रजहास महाबाहुर्वचनं चेदमब्रवीत् ॥ ६.४६.२३ ॥
Tras herirlos con una lluvia de flechas y aterrorizar a los monos, el de grandes brazos Rāvaṇi rio en voz alta y pronunció estas palabras.
6.46.24
शरबन्धेन घोरेण मया बद्धौ चमूमुखे।
सहितौ भ्रातरावेतौ निशामयत राक्षसाः ॥ ६.४६.२४ ॥
¡Mirad, oh rākṣasas, a estos dos hermanos, atados juntos en la vanguardia del ejército por mí con una terrible ligadura de flechas!
6.46.25
एवमुक्तास्तु ते सर्वे राक्षसाः कूटयोधिनः।
परं विस्मयमापन्नाः कर्मणा तेन हर्षिताः ॥ ६.४६.२५ ॥
Así exhortados, todos aquellos rākṣasas guerreros engañosos quedaron profundamente asombrados y se alegraron por aquella hazaña.
6.46.26
विनेदुश्च महानादान् सर्वे ते जलदोपमाः।
हतो राम इति ज्ञात्वा रावणिं समपूजयन् ॥ ६.४६.२६ ॥
Todos ellos, semejantes a nubes de lluvia, rugieron con gran estruendo; y sabiendo que Rāma había sido muerto, honraron por completo a Rāvaṇi (Indrajit).
6.46.27
निष्पन्दौ तु तदा दृष्ट्वा भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ।
वसुधायां निरुच्छ्वासौ हतावित्यन्वमन्यत ॥ ६.४६.२७ ॥
Entonces, al ver a los dos hermanos Rāma y Lakṣmaṇa yacer inmóviles y sin aliento sobre la tierra, concluyeron que habían sido muertos.
6.46.28
हर्षेण तु समाविष्ट इन्द्रजित् समितिञ्जयः।
प्रविवेश पुरीं लङ्कां हर्षयन् सर्वनैर्ऋतान् ॥ ६.४६.२८ ॥
Lleno de alegría, Indrajit, vencedor en la batalla, entró en la ciudad de Laṅkā, alegrando a todos los nairṛtas (rākṣasas).
6.46.29
रामलक्ष्मणयोर्दृष्ट्वा शरीरे सायकैश्चिते।
सर्वाणि चाङ्गोपाङ्गानि सुग्रीवं भयमाविशत् ॥ ६.४६.२९ ॥
Al ver los cuerpos de Rāma y Lakṣmaṇa cubiertos de flechas, y todos sus miembros y partes menores, el temor se apoderó de Sugrīva.
6.46.30
तमुवाच परित्रस्तं वानरेन्द्रं विभीषणः।
सबाष्पवदनं दीनं शोकव्याकुललोचनम् ॥ ६.४६.३० ॥
A Sugrīva, señor de los monos, aterrorizado, Vibhīṣaṇa le habló abatido, con el rostro bañado en lágrimas y los ojos turbados por el dolor.
6.46.31
अलं त्रासेन सुग्रीव बाष्पवेगो निगृह्यताम्।
एवंप्रायाणि युद्धानि विजयो नास्ति नैष्ठिकः ॥ ६.४६.३१ ॥
Sugrīva, basta de temor; contén el torrente de tus lágrimas. Las batallas suelen ser así, y la victoria no es segura.
6.46.32
सभाग्यशेषतास्माकं यदि वीर भविष्यति।
मोहमेतौ प्रहास्येते महात्मानौ महाबलौ ॥ ६.४६.३२ ॥
Oh héroe, si nos queda algo de buena fortuna, esos dos magnánimos y poderosos abandonarán su ofuscación.
6.46.33
पर्यवस्थापयात्मानमनाथं मां च वानर।
सत्यधर्माभिरक्तानां नास्ति मृत्युकृतं भयम् ॥ ६.४६.३३ ॥
Recobra la calma, oh mono, y también a mí, que no tengo protector. Para quienes están entregados a la verdad y al dharma, no hay temor nacido de la muerte.
6.46.34
एवमुक्त्वा ततस्तस्य जलक्लिन्नेन पाणिना।
सुग्रीवस्य शुभे नेत्रे प्रममार्ज विभीषणः ॥ ६.४६.३४ ॥
Tras decir esto, Vibhīṣaṇa enjugó los hermosos ojos de Sugrīva con una mano mojada de agua.
6.46.35
ततः सलिलमादाय विद्यया परिजप्य च।
सुग्रीवनेत्रे धर्मात्मा प्रममार्ज विभीषणः ॥ ६.४६.३५ ॥
Luego, tomando agua y consagrándola con un mantra, el de alma justa Vibhīṣaṇa enjugó los ojos de Sugrīva.
6.46.36
विमृज्य वदनं तस्य कपिराजस्य धीमतः।
अब्रवीत् कालसम्प्राप्तमसम्भ्रान्तमिदं वचः ॥ ६.४६.३६ ॥
Tras enjugar el rostro de aquel sabio rey de los monos, Vibhīṣaṇa pronunció estas palabras, oportunas y serenas.
6.46.37
न कालः कपिराजेन्द्र वैक्लव्यमवलम्बितुम्।
अतिस्नेहोऽपि कालेऽस्मिन् मरणायोपकल्पते ॥ ६.४६.३७ ॥
¡Oh señor de los monos! No es momento de caer en la desesperanza. En este momento, incluso el afecto excesivo puede conducir a la muerte.
6.46.38
तस्मादुत्सृज्य वैक्लव्यं सर्वकार्यविनाशनम्।
हितं रामपुरोगाणां सैन्यानामनुचिन्तय ॥ ६.४६.३८ ॥
Por tanto, abandona el desaliento, que destruye toda empresa, y piensa en el bien de los ejércitos que guía Rāma.
6.46.39
अथ वा रक्ष्यतां रामो यावत्संज्ञाविपर्ययः।
लब्धसंज्ञौ हि काकुत्स्थौ भयं नौ व्यपनेष्यतः ॥ ६.४६.३९ ॥
O bien, que se proteja a Rāma hasta que recupere el conocimiento; pues, una vez que los dos descendientes de Kakutstha lo recobren, disiparán nuestro temor.
6.46.40
नैतत् किंचन रामस्य न च रामो मुमूर्षति।
नह्येनं हास्यते लक्ष्मीर्दुर्लभा या गतायुषाम् ॥ ६.४६.४० ॥
Esto no significa nada para Rāma, ni Rāma desea morir. La fortuna, difícil de obtener y que abandona a quienes han agotado su vida, no lo abandonará.
6.46.41
तस्मादाश्वासयात्मानं बलं चाश्वासय स्वकम्।
यावत् सैन्यानि सर्वाणि पुनः संस्थापयाम्यहम् ॥ ६.४६.४१ ॥
Por tanto, consuélate tú mismo y da ánimo a tu propio ejército, hasta que yo haya restablecido a todos los ejércitos.
6.46.42
एते हि फुल्लनयनास्त्रासादागतसाध्वसाः।
कर्णे कर्णे प्रकथिता हरयो हरिसत्तम ॥ ६.४६.४२ ॥
¡Oh mejor de los monos! Estos monos, con los ojos muy abiertos y turbados por el terror, se lo cuchichean de oído en oído.
6.46.43
मां तु दृष्ट्वा प्रधावन्तमनीकं सम्प्रहर्षितम्।
त्यजन्तु हरयस्त्रासं भुक्तपूर्वामिव स्रजम् ॥ ६.४६.४३ ॥
Al verme avanzar y ver al ejército muy complacido, que los monos abandonen su temor como se deja una guirnalda ya usada.
6.46.44
समाश्वास्य तु सुग्रीवं राक्षसेन्द्रो विभीषणः।
विद्रुतं वानरानीकं तत् समाश्वासयत् पुनः ॥ ६.४६.४४ ॥
Tras consolar a Sugrīva, el señor de los rākṣasas Vibhīṣaṇa volvió a consolar al ejército de monos que había huido dispersándose.
6.46.45
इन्द्रजित् तु महामायः सर्वसैन्यसमावृतः।
विवेश नगरीं लङ्कां पितरं चाभ्युपागमत् ॥ ६.४६.४५ ॥
Indrajit, gran maestro de la ilusión, rodeado de todo el ejército, entró en la ciudad de Laṅkā y fue junto a su padre.
6.46.46
तत्र रावणमासाद्य अभिवाद्य कृताञ्जलिः।
आचचक्षे प्रियं पित्रे निहतौ रामलक्ष्मणौ ॥ ६.४६.४६ ॥
Al llegar ante Rāvaṇa, saludándolo con las manos juntas, Indrajit anunció a su padre la grata noticia de que Rāma y Lakṣmaṇa habían sido muertos.
6.46.47
उत्पपात ततो हृष्टः पुत्रं च परिषस्वजे।
रावणो रक्षसां मध्ये श्रुत्वा शत्रू निपातितौ ॥ ६.४६.४७ ॥
Entonces Rāvaṇa, lleno de alegría, se levantó y abrazó a su hijo en medio de los rākṣasas, al oír que ambos enemigos habían caído.
6.46.48
उपाघ्राय च तं मूर्ध्नि पप्रच्छ प्रीतमानसः।
पृच्छते च यथावृत्तं पित्रे तस्मै न्यवेदयत् ॥ ६.४६.४८ ॥
Besándole la cabeza, preguntó con el corazón complacido, y cuando lo interrogó, Indrajit le relató a su padre exactamente lo sucedido.
6.46.49
यथा तौ शरबन्धेन निश्चेष्टौ निष्प्रभौ कृतौ ॥ ६.४६.४९ ॥
Como aquellos dos quedaron inmóviles y sin brillo por la ligadura de flechas.
6.46.50
स हर्षवेगानुगतान्तरात्मा
श्रुत्वा गिरं तस्य महारथस्य।
जहौ ज्वरं दाशरथेः समुत्थं
प्रहृष्टवाचाभिननन्द पुत्रम् ॥ ६.४६.५० ॥
Con el alma colmada de un ímpetu de alegría, al oír las palabras de aquel gran guerrero de carro, se liberó de la fiebre surgida en el hijo de Dāśaratha, y saludó a su hijo con voz alegre.