వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 6.50
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.50.1
अथोवाच महातेजा हरिराजो महाबलः।
किमियं व्यथिता सेना मूढवातेव नौर्जले ॥ ६.५०.१ ॥
అప్పుడు మహాతేజస్వి, మహాబలుడైన వానరరాజు ఇలా అన్నాడు: నీటిలో దిక్కుతోచని గాలికి చిక్కిన నావలా ఈ సేన ఎందుకు కలత చెందుతోంది?
6.50.2
सुग्रीवस्य वचः श्रुत्वा वालिपुत्रोऽङ्गदोऽब्रवीत्।
न त्वं पश्यसि रामं च लक्ष्मणं च महारथम् ॥ ६.५०.२ ॥
సుగ్రీవుని మాటలు విని వాలి కుమారుడు అంగదుడు ఇలా అన్నాడు: మహారథులైన రాముడిని, లక్ష్మణుడిని నీవు చూడటం లేదా?
6.50.3
शरजालाचितौ वीरावुभौ दशरथात्मजौ।
शरतल्पे महात्मानौ शयानौ रुधिरोक्षितौ ॥ ६.५०.३ ॥
బాణాల వలతో కప్పబడి, రక్తంలో తడిసి, బాణాల పాన్పుపై పడి ఉన్న ఈ ఇద్దరు వీరులు దశరథుని ఇద్దరు కుమారులైన మహాత్ములు రాముడు, లక్ష్మణుడు.
6.50.4
अथाब्रवीद् वानरेन्द्रः सुग्रीवः पुत्रमङ्गदम्।
नानिमित्तमिदं मन्ये भवितव्यं भयेन तु ॥ ६.५०.४ ॥
అప్పుడు వానరరాజు సుగ్రీవుడు కుమారుడు అంగదునితో ఇలా అన్నాడు: ఇది కారణం లేకుండా జరుగుతోందని నేను భావించడం లేదు; తప్పక భయమే దీనికి కారణమై ఉండాలి.
6.50.5
विषण्णवदना ह्येते त्यक्तप्रहरणा दिशः।
पलायन्तेऽत्र हरयस्त्रासादुत्फुल्ललोचनाः ॥ ६.५०.५ ॥
ఈ వానరులు దుఃఖపు ముఖాలతో, ఆయుధాలు విడిచి, భయంతో కళ్ళు విప్పార్చి దిక్కులకు పారిపోతున్నారు.
6.50.6
अन्योन्यस्य न लज्जन्ते न निरीक्षन्ति पृष्ठतः।
विप्रकर्षन्ति चान्योन्यं पतितं लङ्घयन्ति च ॥ ६.५०.६ ॥
వారు ఒకరినొకరు సిగ్గుపడరు, వెనుకకు తిరిగి చూడరు; ఒకరినొకరు లాగుతారు, పడిపోయిన వారిని దాటి దూకుతారు.
6.50.7
एतस्मिन्नन्तरे वीरो गदापाणिर्विभीषणः।
सुग्रीवं वर्धयामास राघवं च जयाशिषा ॥ ६.५०.७ ॥
ఇంతలో గదను చేతపట్టిన వీరుడు విభీషణుడు సుగ్రీవుని, రాఘవుని జయాశీస్సులతో అభినందించాడు.
6.50.8
विभीषणं च सुग्रीवो दृष्ट्वा वानरभीषणम्।
ऋक्षराजं महात्मानं समीपस्थमुवाच ह ॥ ६.५०.८ ॥
వానరులను భయపెట్టిన విభీషణుని చూసి, సుగ్రీవుడు సమీపంలో ఉన్న ఋక్షరాజుతో ఇలా అన్నాడు.
6.50.9
विभीषणोऽयं सम्प्राप्तो यं दृष्ट्वा वानरर्षभाः।
द्रवन्त्यायतसंत्रासा रावणात्मजशङ्कया ॥ ६.५०.९ ॥
విభీషణుడు వచ్చాడు; అతడిని చూసి వానరశ్రేష్ఠులు రావణ కుమారుడనే శంకతో తీవ్ర భయంతో పారిపోతున్నారు.
6.50.10
शीघ्रमेतान् सुसंत्रस्तान् बहुधा विप्रधावितान्।
पर्यवस्थापयाख्याहि विभीषणमुपस्थितम् ॥ ६.५०.१० ॥
వేగంగా ఈ భయభ్రాంతులై చెదిరి పారిపోతున్న వానరులను నిలిపి, సమీపానికి వచ్చిన విభీషణుని గురించి వారికి చెప్పు.
6.50.11
सुग्रीवेणैवमुक्तस्तु जाम्बवानृक्षपार्थिवः।
वानरान् सान्त्वयामास संनिवर्त्य प्रधावतः ॥ ६.५०.११ ॥
సుగ్రీవుడు ఇలా చెప్పగా, ఋక్షరాజు జాంబవంతుడు పారిపోతున్న వానరులను వెనుకకు మళ్లించి వారిని ఓదార్చాడు.
6.50.12
ते निवृत्ताः पुनः सर्वे वानरास्त्यक्तसाध्वसाः।
ऋक्षराजवचः श्रुत्वा तं च दृष्ट्वा विभीषणम् ॥ ६.५०.१२ ॥
ఋక్షరాజు మాటలు విని, విభీషణుని చూసి, భయాన్ని విడిచి వానరులందరూ మళ్లీ తిరిగివచ్చారు.
6.50.13
विभीषणस्तु रामस्य दृष्ट्वा गात्रं शरैश्चितम्।
लक्ष्मणस्य तु धर्मात्मा बभूव व्यथितस्तदा ॥ ६.५०.१३ ॥
రాముని శరీరం బాణాలతో కప్పబడి ఉండటం చూసి, లక్ష్మణుని కూడా చూసి, ధర్మాత్ముడైన విభీషణుడు అప్పుడు వ్యథ చెందాడు.
6.50.14
जलक्लिन्नेन हस्तेन तयोर्नेत्रे विमृज्य च।
शोकसम्पीडितमना रुरोद विललाप च ॥ ६.५०.१४ ॥
నీటితో తడిసిన చేతితో వారిద్దరి కళ్ళను తుడిచి, శోకంతో పీడితమైన మనసుతో అతడు ఏడ్చి విలపించాడు.
6.50.15
इमौ तौ सत्त्वसम्पन्नौ विक्रान्तौ प्रियसंयुगौ।
इमामवस्थां गमितौ राक्षसैः कूटयोधिभिः ॥ ६.५०.१५ ॥
ఈ ఇద్దరూ సత్త్వసంపన్నులు, పరాక్రమవంతులు, యుద్ధప్రియులు; కపట యోధులైన రాక్షసులు వీరిని ఈ స్థితికి తెచ్చారు.
6.50.16
भ्रातृपुत्रेण चैतेन दुष्पुत्रेण दुरात्मना।
राक्षस्या जिह्मया बुद्ध्या वञ्चितावृजुविक्रमौ ॥ ६.५०.१६ ॥
తమ్ముని కుమారుడైన ఈ దుష్ట పుత్రుడు, దురాత్ముడు, రాక్షసి వంకర బుద్ధి ఈ ఋజు పరాక్రమ వీరులను మోసగించాయి.
6.50.17
शरैरिमावलं विद्धौ रुधिरेण समुक्षितौ।
वसुधायामिमौ सुप्तौ दृश्येते शल्यकाविव ॥ ६.५०.१७ ॥
బాణాలతో పూర్తిగా గుచ్చబడి, రక్తంతో తడిసి, ఈ ఇద్దరూ నేలపై ముళ్ళపందుల వలె పడుకుని కనిపిస్తున్నారు.
6.50.18
ययोर्वीर्यमुपाश्रित्य प्रतिष्ठा काङ्क्षिता मया।
ताविमौ देहनाशाय प्रसुप्तौ पुरुषर्षभौ ॥ ६.५०.१८ ॥
ఎవరి పరాక్రమాన్ని ఆశ్రయించి నేను ప్రతిష్ఠను కోరుకున్నానో, ఆ ఈ పురుషశ్రేష్ఠులు దేహనాశం కోసం నిద్రపోయారు.
6.50.19
जीवन्नद्य विपन्नोऽस्मि नष्टराज्यमनोरथः।
प्राप्तप्रतिज्ञश्च रिपुः सकामो रावणः कृतः ॥ ६.५०.१९ ॥
ఈ రోజు బ్రతికి ఉన్నా నేను నాశనమయ్యాను; రాజ్యం పొందాలనే నా కోరిక నశించింది. నా ప్రతిజ్ఞ నెరవేరకపోగా, శత్రువు రావణుడు తన కోరికను నెరవేర్చుకున్నాడు.
6.50.20
एवं विलपमानं तं परिष्वज्य विभीषणम्।
सुग्रीवः सत्त्वसम्पन्नो हरिराजोऽब्रवीदिदम् ॥ ६.५०.२० ॥
ఇలా విలపిస్తున్న విభీషణుణ్ణి కౌగిలించుకొని, ధైర్యసంపన్నుడైన వానరరాజు సుగ్రీవుడు ఇలా పలికాడు.
6.50.21
राज्यं प्राप्स्यसि धर्मज्ञ लङ्कायां नेह संशयः।
रावणः सह पुत्रेण स्वकामं नेह लप्स्यते ॥ ६.५०.२१ ॥
ధర్మజ్ఞుడా, లంకా రాజ్యాన్ని నువ్వు తప్పక పొందుతావు; ఇందులో సందేహం లేదు. కొడుకుతో కూడిన రావణుడు ఇక్కడ తన కోరికను నెరవేర్చుకోలేడు.
6.50.22
गरुडाधिष्ठितावेतावुभौ राघवलक्ष्मणौ।
त्यक्त्वा मोहं वधिष्येते सगणं रावणं रणे ॥ ६.५०.२२ ॥
గరుడుని ఆధీనంలో ఉన్న ఈ ఇద్దరు రాఘవులు, లక్ష్మణులు, మోహాన్ని వదిలి యుద్ధంలో పరివారంతో రావణుని సంహరిస్తారు.
6.50.23
तमेवं सान्त्वयित्वा तु समाश्वास्य तु राक्षसम्।
सुषेणं श्वशुरं पार्श्वे सुग्रीवस्तमुवाच ह ॥ ६.५०.२३ ॥
ఆ రాక్షసుడికి ఇలా ఊరటనిచ్చి ధైర్యం చెప్పి, సుగ్రీవుడు ప్రక్కనున్న తన మామ సుషేణునితో ఇలా అన్నాడు.
6.50.24
सह शूरैर्हरिगणैर्लब्धसंज्ञावरिंदमौ।
गच्छ त्वं भ्रातरौ गृह्य किष्किन्धां रामलक्ष्मणौ ॥ ६.५०.२४ ॥
శూరులైన వానర సమూహాలతో, స్పృహ తిరిగి పొందిన ఆ శత్రుదమనులైన రాముడు, లక్ష్మణులను తీసుకొని నీవు కిష్కింధకు వెళ్లు.
6.50.25
अहं तु रावणं हत्वा सपुत्रं सहबान्धवम्।
मैथिलीमानयिष्यामि शक्रो नष्टामिव श्रियम् ॥ ६.५०.२५ ॥
నేను రావణుడిని అతని కుమారులు, బంధువులతో సహా సంహరించి, ఇంద్రుడు కోల్పోయిన సంపదను తిరిగి తెచ్చినట్లు మైథిలిని తిరిగి తీసుకువస్తాను.
6.50.26
श्रुत्वैतद् वानरेन्द्रस्य सुषेणो वाक्यमब्रवीत्।
देवासुरं महायुद्धमनुभूतं पुरातनम् ॥ ६.५०.२६ ॥
వానర రాజు ఈ మాటలు విని సుషేణుడు ఇలా అన్నాడు — దేవాసురుల మధ్య జరిగిన పూర్వకాలపు మహాయుద్ధాన్ని నేను అనుభవించాను.
6.50.27
तदा स्म दानवा देवान् शरसंस्पर्शकोविदान्।
निजघ्नुः शस्त्रविदुषश्छादयन्तो मुहुर्मुहुः ॥ ६.५०.२७ ॥
అప్పుడు దానవులు, బాణ ప్రయోగంలో నిపుణులై శస్త్రవిద్య తెలిసిన దేవతలను, మళ్లీ మళ్లీ బాణాలతో కప్పి సంహరించారు.
6.50.28
तानार्तान् नष्टसंज्ञांश्च गतासूंश्च बृहस्पतिः।
विद्याभिर्मन्त्रयुक्ताभिरोषधीभिश्चिकित्सति ॥ ६.५०.२८ ॥
బాధపడుతున్న, స్పృహ కోల్పోయిన, ప్రాణం లేని ఆ దేవతలను బృహస్పతి మంత్రయుక్త విద్యలతో, ఓషధులతో చికిత్స చేస్తున్నాడు.
6.50.29
तान्यौषधान्यानयितुं क्षीरोदं यान्तु सागरम्।
जवेन वानराः शीघ्रं सम्पातिपनसादयः ॥ ६.५०.२९ ॥
ఆ ఓషధులను తీసుకురావడానికి వానరులు వేగంగా క్షీరసాగరానికి వెళ్లాలి — సంపాతి, పనసుడు మొదలైనవారు శీఘ్రంగా వెళ్లండి.
6.50.30
हरयस्तु विजानन्ति पार्वती ते महौषधी।
संजीवकरणीं दिव्यां विशल्यां देवनिर्मिताम् ॥ ६.५०.३० ॥
వానరులు ఆ పర్వతంపై ఉన్న మహౌషధులను తెలుసుకుంటారు — సంజీవకరణి, దివ్య, విశల్య అనే, దేవతలు నిర్మించినవి.
6.50.31
चन्द्रश्च नाम द्रोणश्च क्षीरोदे सागरोत्तमे।
अमृतं यत्र मथितं तत्र ते परमौषधी ॥ ६.५०.३१ ॥
చంద్రుడు, ద్రోణుడు అనే పేర్ల పర్వతాలు ఉత్తమ సముద్రమైన క్షీరసాగరంలో ఉన్నాయి; అమృతం కోసం మథనం జరిగిన చోటే అవి పరమ ఔషధులు.
6.50.32
तौ तत्र विहितौ देवैः पर्वतौ तौ महोदधौ।
अयं वायुसुतो राजन् हनूमांस्तत्र गच्छतु ॥ ६.५०.३२ ॥
ఆ రెండు పర్వతాలు దేవతలచే అక్కడ, ఆ మహాసముద్రంలో, ఉంచబడ్డాయి. ఓ రాజా, వాయుపుత్రుడైన ఈ హనుమంతుడు అక్కడికి వెళ్ళుగాక.
6.50.33
एतस्मिन्नन्तरे वायुर्मेघाश्चापि सविद्युतः।
पर्यस्य सागरे तोयं कम्पयन्निव पर्वतान् ॥ ६.५०.३३ ॥
ఇంతలో గాలి, మెరుపులతో కూడిన మేఘాలు సముద్రజలాన్ని కలబెట్టి, పర్వతాలను కంపింపజేసినట్లు చేశాయి.
6.50.34
महता पक्षवातेन सर्वद्वीपमहाद्रुमाः।
निपेतुर्भग्नविटपाः सलिले लवणाम्भसि ॥ ६.५०.३४ ॥
మహాపక్షాల గాలికి అన్ని ద్వీపాల మహావృక్షాలు విరిగిన కొమ్మలతో ఉప్పునీటిలో పడిపోయాయి.
6.50.35
अभवन् पन्नगास्त्रस्ता भोगिनस्तत्रवासिनः।
शीघ्रं सर्वाणि यादांसि जग्मुश्च लवणार्णवम् ॥ ६.५०.३५ ॥
అక్కడ నివసించే పడగల నాగులు భయభ్రాంతులయ్యాయి; జలజీవులన్నీ త్వరగా ఉప్పు సముద్రం వైపు వెళ్లిపోయాయి.
6.50.36
ततो मुहूर्ताद् गरुडं वैनतेयं महाबलम्।
वानरा ददृशुः सर्वे ज्वलन्तमिव पावकम् ॥ ६.५०.३६ ॥
తరువాత క్షణకాలంలో వానరులందరూ అగ్నిలా ప్రకాశిస్తున్న మహాబలుడైన వినతాసుతుడు గరుడుని చూశారు.
6.50.37
तमागतमभिप्रेक्ष्य नागास्ते विप्रदुद्रुवुः।
यैस्तु तौ पुरुषौ बद्धौ शरभूतैर्महाबलैः ॥ ६.५०.३७ ॥
అతడు రావడం చూసి, శరభాల వంటి మహాబల నాగులు, ఆ ఇద్దరు పురుషులను బంధించినవి, భయంతో నలువైపులా పారిపోయాయి.
6.50.38
ततः सुपर्णः काकुत्स्थौ स्पृष्ट्वा प्रत्यभिनन्द्य च।
विममर्श च पाणिभ्यां मुखे चन्द्रसमप्रभे ॥ ६.५०.३८ ॥
అప్పుడు సుపర్ణుడు కాకుత్స్థులిద్దరిని తాకి, ప్రతి అభివందనం చేసి, తన చేతులతో చంద్రుని వంటి ప్రకాశవంతమైన ముఖాలను పరీక్షించాడు.
6.50.39
वैनतेयेन संस्पृष्टास्तयोः संरुरुहुर्व्रणाः।
सुवर्णे च तनू स्निग्धे तयोराशु बभूवतुः ॥ ६.५०.३९ ॥
వైనతేయుడు తాకగానే వారిద్దరి గాయాలు మూసుకుపోయాయి; వారి బంగారు వర్ణపు, సన్నని, మృదువైన శరీరాలు వెంటనే స్వస్థత పొందాయి.
6.50.40
तेजो वीर्यं बलं चौज उत्साहश्च महागुणाः।
प्रदर्शनं च बुद्धिश्च स्मृतिश्च द्विगुणा तयोः ॥ ६.५०.४० ॥
వారిద్దరిలో తేజస్సు, వీర్యం, బలం, ఓజస్సు, ఉత్సాహం, మహాగుణాలు, ప్రదర్శనశక్తి, బుద్ధి, స్మృతి అన్నీ రెట్టింపయ్యాయి.
6.50.41
तावुत्थाप्य महातेजा गरुडो वासवोपमौ।
उभौ च सस्वजे हृष्टो रामश्चैनमुवाच ह ॥ ६.५०.४१ ॥
ఇంద్రునితో సమానులైన ఆ ఇద్దరిని లేవనెత్తి, మహాతేజస్వి గరుడుడు ఆనందంతో ఇద్దరినీ కౌగిలించుకున్నాడు; అప్పుడు రాముడు అతనితో ఇలా అన్నాడు.
6.50.42
भवत्प्रसादाद् व्यसनं रावणिप्रभवं महत्।
उपायेन व्यतिक्रान्तौ शीघ्रं च बलिनौ कृतौ ॥ ६.५०.४२ ॥
మీ అనుగ్రహం వల్ల రావణి (ఇంద్రజిత్) వల్ల వచ్చిన ఈ మహా ఆపద ఒక ఉపాయంతో దాటిపోయింది; మేము ఇద్దరం వెంటనే బలవంతులమయ్యాము.
6.50.43
यथा तातं दशरथं यथाजं च पितामहम्।
तथा भवन्तमासाद्य हृदयं मे प्रसीदति ॥ ६.५०.४३ ॥
తండ్రి దశరథుణ్ని, తాత అజుణ్ని చూసినప్పుడు ఎలాగో, అలాగే మిమ్మల్ని కలిసినందుకు నా హృదయం ప్రసన్నమవుతోంది.
6.50.44
को भवान् रूपसम्पन्नो दिव्यस्रगनुलेपनः।
वसानो विरजे वस्त्रे दिव्याभरणभूषितः ॥ ६.५०.४४ ॥
రూపసంపన్నులై, దివ్య పుష్పమాలలు, సుగంధ లేపనాలు ధరించి, నిర్మల వస్త్రాలు కట్టుకుని, దివ్య ఆభరణాలతో అలంకరించుకున్న మీరు ఎవరు?
6.50.45
तमुवाच महातेजा वैनतेयो महाबलः।
पतत्त्रिराजः प्रीतात्मा हर्षपर्याकुलेक्षणम् ॥ ६.५०.४५ ॥
మహాతేజస్వి, మహాబలుడైన వైనతేయుడు, పక్షిరాజు, ప్రసన్న మనస్కుడై, ఆనందంతో కలత చెందిన నేత్రాలు కలవాడితో ఇలా అన్నాడు.
6.50.46
अहं सखा ते काकुत्स्थ प्रियः प्राणो बहिश्चरः।
गरुत्मानिह सम्प्राप्तो युवयोः साह्यकारणात् ॥ ६.५०.४६ ॥
ఓ కాకుత్స్థా! నేను నీ స్నేహితుడను, నీకు ప్రియమైన ప్రాణంలాంటివాడను, బయట సంచరించేవాడను. మీ ఇద్దరికీ సహాయం చేయడానికి గరుత్మంతుడు ఇక్కడికి వచ్చాడు.
6.50.47
असुरा वा महावीर्या दानवा वा महाबलाः।
सुराश्चापि सगन्धर्वाः पुरस्कृत्य शतक्रतुम् ॥ ६.५०.४७ ॥
మహావీర్యులైన అసురులు, మహాబలులైన దానవులు, లేదా శతక్రతువైన ఇంద్రుడిని ముందుంచుకొని దేవతలు, గంధర్వులు కూడా —
6.50.48
नेमं मोक्षयितुं शक्ताः शरबन्धं सुदारुणम्।
मायाबलादिन्द्रजिता निर्मितं क्रूरकर्मणा ॥ ६.५०.४८ ॥
ఇంద్రజితుడు మాయాబలంతో సృష్టించిన ఈ అతి భయంకరమైన శరబంధాన్ని, క్రూరకర్ముడైన అతడు కల్పించినదాన్ని, వారు సైతం విడిపించలేరు.
6.50.49
एते नागाः काद्रवेयास्तीक्ष्णदंष्ट्रा विषोल्बणाः।
रक्षोमायाप्रभावेण शरभूतास्त्वदाश्रयाः ॥ ६.५०.४९ ॥
కద్రువ సంతతికి చెందిన ఈ నాగులు, వాడి కోరలు, భయంకర విషం కలవారు; రాక్షస మాయ ప్రభావంతో బాణాలుగా మారి మీపై ఆధారపడి ఉన్నారు.
6.50.50
सभाग्यश्चासि धर्मज्ञ राम सत्यपराक्रम।
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा समरे रिपुघातिना ॥ ६.५०.५० ॥
ధర్మజ్ఞుడవైన రామా, సత్య పరాక్రమా, నీవు భాగ్యవంతుడవు; యుద్ధంలో శత్రువులను సంహరించే నీ సోదరుడు లక్ష్మణునితో కలిసి ఉన్నావు.
6.50.51
इमं श्रुत्वा तु वृत्तान्तं त्वरमाणोऽहमागतः।
सहसैवावयोः स्नेहात् सखित्वमनुपालयन् ॥ ६.५०.५१ ॥
ఈ వృత్తాంతం విని నేను త్వరగా వచ్చాను; మన ఇద్దరి స్నేహం వల్ల, మైత్రిని కాపాడుతూ వెంటనే వచ్చాను.
6.50.52
मोक्षितौ च महाघोरादस्मात् सायकबन्धनात्।
अप्रमादश्च कर्तव्यो युवाभ्यां नित्यमेव हि ॥ ६.५०.५२ ॥
ఈ భయంకరమైన బాణ బంధనం నుండి మీరిద్దరూ విడిపడ్డారు; కాబట్టి మీరిద్దరూ ఎల్లప్పుడూ అప్రమత్తంగా ఉండాలి.
6.50.53
प्रकृत्या राक्षसाः सर्वे संग्रामे कूटयोधिनः।
शूराणां शुद्धभावानां भवतामार्जवं बलम् ॥ ६.५०.५३ ॥
రాక్షసులంతా స్వభావరీత్యా యుద్ధంలో కపటంగా పోరాడేవారు; మీరు శూరులు, శుద్ధ హృదయులు; సరళతే మీ బలం.
6.50.54
तन्न विश्वसनीयं वो राक्षसानां रणाजिरे।
एतेनैवोपमानेन नित्यं जिह्मा हि राक्षसाः ॥ ६.५०.५४ ॥
కాబట్టి యుద్ధభూమిలో రాక్షసులను మీరు నమ్మకూడదు; ఈ ఉపమానం ద్వారానే తెలుసుకోండి, రాక్షసులు ఎల్లప్పుడూ కుటిలులు.
6.50.55
एवमुक्त्वा तदा रामं सुपर्णः स महाबलः।
परिष्वज्य च सुस्निग्धमाप्रष्टुमुपचक्रमे ॥ ६.५०.५५ ॥
ఇలా చెప్పి, మహాబలుడైన సుపర్ణుడు రాముని అత్యంత స్నేహంతో కౌగిలించుకుని వీడ్కోలు అడగడం మొదలుపెట్టాడు.
6.50.56
सखे राघव धर्मज्ञ रिपूणामपि वत्सल।
अभ्यनुज्ञातुमिच्छामि गमिष्यामि यथासुखम् ॥ ६.५०.५६ ॥
మిత్రమా రాఘవా! ధర్మజ్ఞుడా, శత్రువుల పట్ల కూడా దయగలవాడా! నీ అనుమతి కోరుతున్నాను; ఇక సుఖంగా వెళ్తాను.
6.50.57
न च कौतूहलं कार्यं सखित्वं प्रति राघव।
कृतकर्मा रणे वीर सखित्वं प्रतिवेत्स्यसि ॥ ६.५०.५७ ॥
రాఘవా, స్నేహం గురించి ఆశ్చర్యం పడకు. వీరుడా, యుద్ధంలో నీ కార్యం పూర్తయ్యాక నా స్నేహాన్ని నువ్వు గ్రహిస్తావు.
6.50.58
बालवृद्धावशेषां तु लङ्कां कृत्वा शरोर्मिभिः।
रावणं तु रिपुं हत्वा सीतां त्वमुपलप्स्यसे ॥ ६.५०.५८ ॥
పిల్లలు, వృద్ధులు తప్ప మిగిలినట్లు లంకను బాణాల అలలతో చేసి, శత్రువు రావణుని చంపి, నీవు సీతను పొందుతావు.
6.50.59
इत्येवमुक्त्वा वचनं सुपर्णः शीघ्रविक्रमः।
रामं च नीरुजं कृत्वा मध्ये तेषां वनौकसाम् ॥ ६.५०.५९ ॥
ఇలా చెప్పి, వేగపరాక్రమశాలి సుపర్ణుడు రాముని వ్యాధిరహితుని చేసి, ఆ వనవాసుల మధ్యలో నిలిచాడు.
6.50.60
प्रदक्षिणं ततः कृत्वा परिष्वज्य च वीर्यवान्।
जगामाकाशमाविश्य सुपर्णः पवनो यथा ॥ ६.५०.६० ॥
అప్పుడు ప్రదక్షిణం చేసి, కౌగిలించుకుని, పరాక్రమశాలి సుపర్ణుడు ఆకాశంలో ప్రవేశించి గాలివలె వెళ్లిపోయాడు.
6.50.61
नीरुजौ राघवौ दृष्ट्वा ततो वानरयूथपाः।
सिंहनादं तदा नेदुर्लाङ्गूलं दुधुवुश्च ते ॥ ६.५०.६१ ॥
రోగరహితులైన ఇద్దరు రాఘవులను చూసి, అప్పుడు వానర యూథపతులు సింహనాదం చేసి తమ తోకలను ఊపారు.
6.50.62
ततो भेरीः समाजघ्नुर्मृदङ्गांश्चाप्यवादयन्।
दध्मुः शङ्खान् सम्प्रहृष्टाः क्ष्वेलन्त्यपि यथापुरम् ॥ ६.५०.६२ ॥
అప్పుడు వారు అత్యంత సంతోషంతో భేరులు మోగించారు, మృదంగాలను వాయించారు, శంఖాలను ఊదారు, ముందులాగే కేకలు వేశారు.
6.50.63
अपरे स्फोट्य विक्रान्ता वानरा नगयोधिनः।
द्रुमानुत्पाट्य विविधांस्तस्थुः शतसहस्रशः ॥ ६.५०.६३ ॥
మరికొందరు పరాక్రమ వానరులు, పర్వతాలనే ఆయుధాలుగా కలవారు, చేతులు చరిచి వివిధ వృక్షాలను పెకిలించి లక్షల సంఖ్యలో నిలిచారు.
6.50.64
विसृजन्तो महानादांस्त्रासयन्तो निशाचरान्।
लङ्काद्वाराण्युपाजग्मुर्योद्धुकामाः प्लवंगमाः ॥ ६.५०.६४ ॥
మహా గర్జనలు చేస్తూ, రాక్షసులను భయపెడుతూ, యుద్ధాన్ని కోరుకున్న ఆ ప్లవంగులు లంకా ద్వారాల వద్దకు చేరుకున్నారు.
6.50.65
तेषां सुभीमस्तुमुलो निनादो
बभूव शाखामृगयूथपानाम्।
क्षये निदाघस्य यथा घनानां
नादः सुभीमो नदतां निशीथे ॥ ६.५०.६५ ॥
ఆ శాఖామృగ యూథపతుల అత్యంత భయంకర తుములనాదం మొదలైంది; గ్రీష్మ ఋతువు చివరలో అర్ధరాత్రి మేఘాల గర్జనలా.