รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 6.50
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.50.1
अथोवाच महातेजा हरिराजो महाबलः।
किमियं व्यथिता सेना मूढवातेव नौर्जले ॥ ६.५०.१ ॥
จากนั้น ท้าวหริราช ผู้มีรัศมีรุ่งโรจน์และพละกำลังมหาศาล ตรัสว่า เหตุใดกองทัพนี้จึงระส่ำระสายเช่นนี้ ดุจเรือบนผิวน้ำที่ถูกลมพัดกระหน่ำอย่างไร้ทิศทาง
6.50.2
सुग्रीवस्य वचः श्रुत्वा वालिपुत्रोऽङ्गदोऽब्रवीत्।
न त्वं पश्यसि रामं च लक्ष्मणं च महारथम् ॥ ६.५०.२ ॥
เมื่อได้ฟังพระดำรัสของท้าวสุครีพ องคทซึ่งเป็นโอรสของพระวาลีจึงกล่าวว่า ท่านมองไม่เห็นพระรามและพระลักษมณ์ ผู้เป็นมหารถีทั้งสองพระองค์หรือ
6.50.3
शरजालाचितौ वीरावुभौ दशरथात्मजौ।
शरतल्पे महात्मानौ शयानौ रुधिरोक्षितौ ॥ ६.५०.३ ॥
สองวีรบุรุษนั้น ถูกห่อหุ้มด้วยตาข่ายแห่งลูกศร เปื้อนไปด้วยโลหิต นอนอยู่บนเตียงแห่งลูกศร คือโอรสทั้งสองของท้าวทศรถ ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ พระรามและพระลักษมณ์
6.50.4
अथाब्रवीद् वानरेन्द्रः सुग्रीवः पुत्रमङ्गदम्।
नानिमित्तमिदं मन्ये भवितव्यं भयेन तु ॥ ६.५०.४ ॥
ครั้งนั้น ท้าวสุครีพ ผู้เป็นจอมวานร ตรัสกับโอรสของตนคือองคทว่า เรื่องนี้เกิดขึ้นโดยไม่มีเหตุ เราคิดว่าต้องเป็นเพราะความหวาดกลัวอย่างแน่นอน
6.50.5
विषण्णवदना ह्येते त्यक्तप्रहरणा दिशः।
पलायन्तेऽत्र हरयस्त्रासादुत्फुल्ललोचनाः ॥ ६.५०.५ ॥
วานรเหล่านี้มีใบหน้าหมองเศร้า ทิ้งอาวุธไว้เบื้องหลัง กำลังวิ่งหนีไปทุกทิศทาง ดวงตาเบิกโพลงด้วยความหวาดผวา
6.50.6
अन्योन्यस्य न लज्जन्ते न निरीक्षन्ति पृष्ठतः।
विप्रकर्षन्ति चान्योन्यं पतितं लङ्घयन्ति च ॥ ६.५०.६ ॥
พวกมันไม่รู้สึกละอายต่อกันและกัน และไม่หันกลับมามอง พวกมันฉุดกระชากกันและกัน และกระโดดข้ามผู้ที่ล้มลง
6.50.7
एतस्मिन्नन्तरे वीरो गदापाणिर्विभीषणः।
सुग्रीवं वर्धयामास राघवं च जयाशिषा ॥ ६.५०.७ ॥
ในขณะนั้น วีรบุรุษวิภีษณะ ถือคทาอยู่ในมือ ได้ถวายพรแห่งชัยชนะแด่ท้าวสุครีพและพระราฆพ
6.50.8
विभीषणं च सुग्रीवो दृष्ट्वा वानरभीषणम्।
ऋक्षराजं महात्मानं समीपस्थमुवाच ह ॥ ६.५०.८ ॥
เมื่อท้าวสุครีพเห็นวิภีษณะ ผู้ทำให้วานรทั้งหลายหวาดกลัว จึงตรัสกับพระราชาแห่งหมีผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ซึ่งยืนอยู่ใกล้ ๆ
6.50.9
विभीषणोऽयं सम्प्राप्तो यं दृष्ट्वा वानरर्षभाः।
द्रवन्त्यायतसंत्रासा रावणात्मजशङ्कया ॥ ६.५०.९ ॥
วิภีษณะผู้นี้มาถึงแล้ว เมื่อเห็นท่าน วานรผู้ประเสริฐทั้งหลายก็วิ่งหนีด้วยความตื่นกลัวอย่างยิ่ง เพราะสงสัยว่าท่านเป็นโอรสของราวณะ
6.50.10
शीघ्रमेतान् सुसंत्रस्तान् बहुधा विप्रधावितान्।
पर्यवस्थापयाख्याहि विभीषणमुपस्थितम् ॥ ६.५०.१० ॥
จงรีบหยุดวานรเหล่านี้ที่หวาดกลัวอย่างยิ่งและวิ่งกระจัดกระจายไปทุกทิศ แล้วบอกพวกมันถึงวิภีษณะผู้มาปรากฏตัวอยู่ใกล้ ๆ
6.50.11
सुग्रीवेणैवमुक्तस्तु जाम्बवानृक्षपार्थिवः।
वानरान् सान्त्वयामास संनिवर्त्य प्रधावतः ॥ ६.५०.११ ॥
เมื่อท้าวสุครีพตรัสดังนั้น ท้าวชามพวานพระราชาแห่งหมี ก็หันวานรที่วิ่งหนีกลับมา และปลอบประโลมพวกมัน
6.50.12
ते निवृत्ताः पुनः सर्वे वानरास्त्यक्तसाध्वसाः।
ऋक्षराजवचः श्रुत्वा तं च दृष्ट्वा विभीषणम् ॥ ६.५०.१२ ॥
วานรทั้งปวงได้ฟังพระดำรัสของพระราชาแห่งหมี และได้เห็นวิภีษณะ ต่างก็ละทิ้งความหวาดกลัว และหันกลับมาอีกครั้ง
6.50.13
विभीषणस्तु रामस्य दृष्ट्वा गात्रं शरैश्चितम्।
लक्ष्मणस्य तु धर्मात्मा बभूव व्यथितस्तदा ॥ ६.५०.१३ ॥
ส่วนวิภีษณะ ผู้มีจิตใจในธรรม เมื่อเห็นร่างของพระรามที่ถูกลูกศรเสียบเต็มตัว และของพระลักษมณ์ด้วยเช่นกัน ก็เกิดความทุกข์ระทมอย่างยิ่งในขณะนั้น
6.50.14
जलक्लिन्नेन हस्तेन तयोर्नेत्रे विमृज्य च।
शोकसम्पीडितमना रुरोद विललाप च ॥ ६.५०.१४ ॥
วิภีษณะใช้มือที่เปียกด้วยน้ำเช็ดดวงพระเนตรของพระองค์ทั้งสอง ใจถูกความโศกเศร้าบีบคั้น จึงร่ำไห้และคร่ำครวญ
6.50.15
इमौ तौ सत्त्वसम्पन्नौ विक्रान्तौ प्रियसंयुगौ।
इमामवस्थां गमितौ राक्षसैः कूटयोधिभिः ॥ ६.५०.१५ ॥
สองพระองค์นี้ ผู้ประกอบด้วยความกล้าหาญ ผู้เก่งกล้า และรักการรบ ถูกนำมาสู่สภาพเช่นนี้โดยนักรบรากษสผู้หลอกลวง
6.50.16
भ्रातृपुत्रेण चैतेन दुष्पुत्रेण दुरात्मना।
राक्षस्या जिह्मया बुद्ध्या वञ्चितावृजुविक्रमौ ॥ ६.५०.१६ ॥
ด้วยโอรสของพี่ชายนี้ คือโอรสชั่วและจิตใจชั่วร้าย และด้วยปัญญาคดโกงของนางรากษสี สองวีรบุรุษผู้ซื่อตรงและกล้าหาญนี้จึงถูกหลอกลวง
6.50.17
शरैरिमावलं विद्धौ रुधिरेण समुक्षितौ।
वसुधायामिमौ सुप्तौ दृश्येते शल्यकाविव ॥ ६.५०.१७ ॥
ถูกลูกศรเสียบทะลุทั่วร่าง เปื้อนไปด้วยโลหิต สองพระองค์นี้นอนอยู่บนพื้นดิน ดูคล้ายเม่นสองตัว
6.50.18
ययोर्वीर्यमुपाश्रित्य प्रतिष्ठा काङ्क्षिता मया।
ताविमौ देहनाशाय प्रसुप्तौ पुरुषर्षभौ ॥ ६.५०.१८ ॥
ข้าพเจ้าหวังพึ่งพาพลังของสองพระองค์นี้เพื่อให้มีที่ยืน แต่บัดนี้สองบุรุษผู้ประเสริฐนี้กลับนอนหลับใหล เพื่อการทำลายร่างกายของตนเอง
6.50.19
जीवन्नद्य विपन्नोऽस्मि नष्टराज्यमनोरथः।
प्राप्तप्रतिज्ञश्च रिपुः सकामो रावणः कृतः ॥ ६.५०.१९ ॥
แม้วันนี้ข้าพเจ้ายังมีชีวิต แต่ก็พินาศแล้ว ความปรารถนาในราชอาณาจักรสูญสิ้นไป คำปฏิญาณของข้าพเจ้ายังไม่สำเร็จ ศัตรูราวณะได้บรรลุความปรารถนาแล้ว
6.50.20
एवं विलपमानं तं परिष्वज्य विभीषणम्।
सुग्रीवः सत्त्वसम्पन्नो हरिराजोऽब्रवीदिदम् ॥ ६.५०.२० ॥
ท้าวสุครีพ ผู้มีจิตใจเข้มแข็ง จึงโอบกอดวิภีษณะผู้กำลังคร่ำครวญอยู่ และตรัสถ้อยคำเหล่านี้ ท้าวหริราช
6.50.21
राज्यं प्राप्स्यसि धर्मज्ञ लङ्कायां नेह संशयः।
रावणः सह पुत्रेण स्वकामं नेह लप्स्यते ॥ ६.५०.२१ ॥
ท่านผู้รู้ธรรม ท่านจะได้ราชอาณาจักรลงกาแน่นอน ไม่ต้องสงสัยเลย ส่วนราวณะพร้อมด้วยบุตรของเขาจะไม่ได้สิ่งที่ปรารถนาในที่นี้
6.50.22
गरुडाधिष्ठितावेतावुभौ राघवलक्ष्मणौ।
त्यक्त्वा मोहं वधिष्येते सगणं रावणं रणे ॥ ६.५०.२२ ॥
ทั้งสองพระองค์คือพระรามและพระลักษมณ์ มีครุฑเป็นพาหนะ เมื่อละความหลงแล้ว จะสังหารราวณะพร้อมกองทัพของเขาในสนามรบ
6.50.23
तमेवं सान्त्वयित्वा तु समाश्वास्य तु राक्षसम्।
सुषेणं श्वशुरं पार्श्वे सुग्रीवस्तमुवाच ह ॥ ६.५०.२३ ॥
เมื่อปลอบโยนและให้กำลังใจรากษสตนนั้นแล้ว สุครีพตรัสกับสุเษณะ พ่อตาของตน ผู้อยู่เคียงข้างตน
6.50.24
सह शूरैर्हरिगणैर्लब्धसंज्ञावरिंदमौ।
गच्छ त्वं भ्रातरौ गृह्य किष्किन्धां रामलक्ष्मणौ ॥ ६.५०.२४ ॥
ท่านจงพาพี่น้องทั้งสอง คือพระรามและพระลักษมณ์ ผู้มีสติกลับคืนมาแล้วและปราบศัตรูได้ ไปยังกิษกินธาพร้อมกับกองทัพวานรผู้กล้าหาญ
6.50.25
अहं तु रावणं हत्वा सपुत्रं सहबान्धवम्।
मैथिलीमानयिष्यामि शक्रो नष्टामिव श्रियम् ॥ ६.५०.२५ ॥
ส่วนข้าพเจ้าจะสังหารราวณะพร้อมบุตรและญาติพี่น้องของเขา แล้วจะนำไมถิลีกลับมา ดุจพระอินทร์ที่กู้คืนสมบัติที่สูญหายไป
6.50.26
श्रुत्वैतद् वानरेन्द्रस्य सुषेणो वाक्यमब्रवीत्।
देवासुरं महायुद्धमनुभूतं पुरातनम् ॥ ६.५०.२६ ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำของจอมวานรนั้นแล้ว สุเษณะกล่าวว่า ข้าพเจ้าเคยประสบมหาสงครามระหว่างเทพกับอสูรในกาลก่อน
6.50.27
तदा स्म दानवा देवान् शरसंस्पर्शकोविदान्।
निजघ्नुः शस्त्रविदुषश्छादयन्तो मुहुर्मुहुः ॥ ६.५०.२७ ॥
ครั้งนั้น ทานพทั้งหลายได้สังหารเทพทั้งหลาย ผู้เชี่ยวชาญในการรับลูกศร และชำนาญในศาสตราวุธ ด้วยการปกคลุมด้วยลูกศรซ้ำแล้วซ้ำเล่า
6.50.28
तानार्तान् नष्टसंज्ञांश्च गतासूंश्च बृहस्पतिः।
विद्याभिर्मन्त्रयुक्ताभिरोषधीभिश्चिकित्सति ॥ ६.५०.२८ ॥
พฤหัสบดีรักษาเทพเหล่านั้นผู้ได้รับความทุกข์ สูญสติ และไร้ลมหายใจ ด้วยวิชาความรู้ที่ประกอบด้วยมนตร์ และด้วยสมุนไพร
6.50.29
तान्यौषधान्यानयितुं क्षीरोदं यान्तु सागरम्।
जवेन वानराः शीघ्रं सम्पातिपनसादयः ॥ ६.५०.२९ ॥
เพื่อนำสมุนไพรเหล่านั้นมา ขอให้วานรทั้งหลาย คือสัมปาติ ปนสะ และคนอื่นๆ รีบไปยังมหาสมุทรแห่งน้ำนม โดยเร็ว
6.50.30
हरयस्तु विजानन्ति पार्वती ते महौषधी।
संजीवकरणीं दिव्यां विशल्यां देवनिर्मिताम् ॥ ६.५०.३० ॥
วานรทั้งหลายรู้จักสมุนไพรอันวิเศษเหล่านั้นบนภูเขา คือสัญชีวกรณี และวิศัลยาผู้ศักดิ์สิทธิ์ ซึ่งเทพทั้งหลายสร้างขึ้น
6.50.31
चन्द्रश्च नाम द्रोणश्च क्षीरोदे सागरोत्तमे।
अमृतं यत्र मथितं तत्र ते परमौषधी ॥ ६.५०.३१ ॥
ภูเขาชื่อจันทระและโทรณะตั้งอยู่ในมหาสมุทรแห่งน้ำนม ซึ่งเป็นมหาสมุทรที่ดีที่สุด ณ ที่ซึ่งกวนอมฤตนั้น ที่นั่นมีสมุนไพรชั้นเลิศ
6.50.32
तौ तत्र विहितौ देवैः पर्वतौ तौ महोदधौ।
अयं वायुसुतो राजन् हनूमांस्तत्र गच्छतु ॥ ६.५०.३२ ॥
ภูเขาสองลูกนั้นเทพทั้งหลายได้วางไว้ในมหาสมุทรใหญ่นั้น ข้าแต่พระราชา ขอให้บุตรแห่งวายุผู้นี้ คือหนุมาน ไปยังที่นั้นเถิด
6.50.33
एतस्मिन्नन्तरे वायुर्मेघाश्चापि सविद्युतः।
पर्यस्य सागरे तोयं कम्पयन्निव पर्वतान् ॥ ६.५०.३३ ॥
ในขณะนั้น ลมและเมฆที่มีสายฟ้า ได้กวนน้ำในมหาสมุทร ทำให้ภูเขาสั่นสะเทือนราวกับจะถล่ม
6.50.34
महता पक्षवातेन सर्वद्वीपमहाद्रुमाः।
निपेतुर्भग्नविटपाः सलिले लवणाम्भसि ॥ ६.५०.३४ ॥
ด้วยแรงลมจากปีกอันยิ่งใหญ่ ต้นไม้ใหญ่ทั้งหลายบนเกาะทั้งปวง กิ่งก้านหักโค่น ล้มลงในน้ำเค็ม
6.50.35
अभवन् पन्नगास्त्रस्ता भोगिनस्तत्रवासिनः।
शीघ्रं सर्वाणि यादांसि जग्मुश्च लवणार्णवम् ॥ ६.५०.३५ ॥
งูมีแม่เบี้ยที่อาศัยอยู่ที่นั่นต่างหวาดกลัว และสัตว์น้ำทั้งหมดก็รีบพากันไปยังมหาสมุทรเค็ม
6.50.36
ततो मुहूर्ताद् गरुडं वैनतेयं महाबलम्।
वानरा ददृशुः सर्वे ज्वलन्तमिव पावकम् ॥ ६.५०.३६ ॥
จากนั้นเพียงชั่วครู่ วานรทั้งหมดได้เห็นครุฑผู้มีพลังมหาศาล บุตรของวินตา กำลังลุกโชนดุจไฟ
6.50.37
तमागतमभिप्रेक्ष्य नागास्ते विप्रदुद्रुवुः।
यैस्तु तौ पुरुषौ बद्धौ शरभूतैर्महाबलैः ॥ ६.५०.३७ ॥
เมื่อเห็นครุฑมาถึง งูเหล่านั้นซึ่งมีพลังมหาศาลดุจสรภะและเคยพันธนาการบุรุษทั้งสอง ต่างก็หนีกระจัดกระจายไปทุกทิศทาง
6.50.38
ततः सुपर्णः काकुत्स्थौ स्पृष्ट्वा प्रत्यभिनन्द्य च।
विममर्श च पाणिभ्यां मुखे चन्द्रसमप्रभे ॥ ६.५०.३८ ॥
ลำดับนั้น สุปรรณะได้สัมผัสกากุตสถ์ทั้งสอง ตอบรับการทักทาย แล้วใช้มือตรวจดูใบหน้าอันงามดุจจันทร์
6.50.39
वैनतेयेन संस्पृष्टास्तयोः संरुरुहुर्व्रणाः।
सुवर्णे च तनू स्निग्धे तयोराशु बभूवतुः ॥ ६.५०.३९ ॥
เมื่อวัยแตนยะสัมผัสแล้ว บาดแผลของทั้งสองก็สมานทันที และร่างอันงดงามเรียบลื่นดุจทองของทั้งสองก็กลับคืนดีในไม่ช้า
6.50.40
तेजो वीर्यं बलं चौज उत्साहश्च महागुणाः।
प्रदर्शनं च बुद्धिश्च स्मृतिश्च द्विगुणा तयोः ॥ ६.५०.४० ॥
ในทั้งสองพระองค์ ความรุ่งเรือง ความกล้าหาญ กำลัง พลังชีวิต ความกระตือรือร้น คุณธรรมอันยิ่งใหญ่ การแสดงความชำนาญ สติปัญญา และความทรงจำ ต่างเพิ่มขึ้นเป็นสองเท่า
6.50.41
तावुत्थाप्य महातेजा गरुडो वासवोपमौ।
उभौ च सस्वजे हृष्टो रामश्चैनमुवाच ह ॥ ६.५०.४१ ॥
ครุฑผู้มีเดชรุ่งโรจน์ ดุจพระอินทร์ ได้ยกทั้งสองขึ้นด้วยความยินดี โอบกอดทั้งสองไว้ แล้วพระรามจึงตรัสกับครุฑ
6.50.42
भवत्प्रसादाद् व्यसनं रावणिप्रभवं महत्।
उपायेन व्यतिक्रान्तौ शीघ्रं च बलिनौ कृतौ ॥ ६.५०.४२ ॥
ด้วยพระกรุณาของพระองค์ ภัยพิบัติใหญ่หลวงที่เกิดจากบุตรของราวณะนี้ เราทั้งสองได้ผ่านพ้นไปด้วยอุบาย และได้กลับมีกำลังโดยเร็ว
6.50.43
यथा तातं दशरथं यथाजं च पितामहम्।
तथा भवन्तमासाद्य हृदयं मे प्रसीदति ॥ ६.५०.४३ ॥
เมื่อท่านท้าวทศรถบิดาของข้า และท่านอชะปู่ของข้า เคยทำให้หัวใจของข้าชื่นบาน บัดนี้เมื่อได้พบพระองค์ หัวใจของข้าก็ชื่นบานเช่นนั้น
6.50.44
को भवान् रूपसम्पन्नो दिव्यस्रगनुलेपनः।
वसानो विरजे वस्त्रे दिव्याभरणभूषितः ॥ ६.५०.४४ ॥
พระองค์เป็นผู้ใด ผู้ทรงรูปงามพร้อม ประดับพวงมาลัยและเครื่องหอมทิพย์ นุ่งห่มผ้าอันบริสุทธิ์ ประดับด้วยเครื่องอาภรณ์ทิพย์
6.50.45
तमुवाच महातेजा वैनतेयो महाबलः।
पतत्त्रिराजः प्रीतात्मा हर्षपर्याकुलेक्षणम् ॥ ६.५०.४५ ॥
ครุฑผู้เป็นบุตรของเวนตา ราชาแห่งปักษี ผู้มีกำลังมหาศาลและเดชรุ่งโรจน์ มีใจปีติ ได้กล่าวตอบแก่พระรามผู้มีดวงตาเปี่ยมด้วยความยินดี
6.50.46
अहं सखा ते काकुत्स्थ प्रियः प्राणो बहिश्चरः।
गरुत्मानिह सम्प्राप्तो युवयोः साह्यकारणात् ॥ ६.५०.४६ ॥
ข้าเป็นมิตรของท่าน โอ กากุตสถ เป็นลมปราณอันเป็นที่รักของท่านที่เคลื่อนไปภายนอก ครุฑมาถึงที่นี่เพื่อช่วยเหลือท่านทั้งสอง
6.50.47
असुरा वा महावीर्या दानवा वा महाबलाः।
सुराश्चापि सगन्धर्वाः पुरस्कृत्य शतक्रतुम् ॥ ६.५०.४७ ॥
ทั้งอสูรผู้มีพลังมหาศาล ทั้งทานพผู้มีกำลังแรงกล้า ทั้งเทวดาและคนธรรพ์ แม้จะมีพระอินทร์ผู้ประกอบยัญร้อยครั้งเป็นผู้นำ
6.50.48
नेमं मोक्षयितुं शक्ताः शरबन्धं सुदारुणम्।
मायाबलादिन्द्रजिता निर्मितं क्रूरकर्मणा ॥ ६.५०.४८ ॥
ก็ไม่อาจแก้บ่วงธนูอันน่าสะพรึงกลัวนี้ได้ บ่วงที่อินทรชิตผู้กระทำการอันโหดร้ายสร้างขึ้นด้วยพลังมายา
6.50.49
एते नागाः काद्रवेयास्तीक्ष्णदंष्ट्रा विषोल्बणाः।
रक्षोमायाप्रभावेण शरभूतास्त्वदाश्रयाः ॥ ६.५०.४९ ॥
งูเหล่านี้เป็นลูกหลานของกัทรุ มีเขี้ยวคม มีพิษร้ายแรง ด้วยอำนาจมายาของรากษส จึงกลายเป็นลูกธนูและเกาะเกี่ยวอยู่กับพระองค์
6.50.50
सभाग्यश्चासि धर्मज्ञ राम सत्यपराक्रम।
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा समरे रिपुघातिना ॥ ६.५०.५० ॥
พระรามผู้รู้ธรรม ผู้มีความกล้าที่แท้จริง พระองค์เป็นผู้มีบุญ ที่ได้พระอนุชาคือพระลักษมณ์ผู้สังหารศัตรู อยู่เคียงข้างในการรบ
6.50.51
इमं श्रुत्वा तु वृत्तान्तं त्वरमाणोऽहमागतः।
सहसैवावयोः स्नेहात् सखित्वमनुपालयन् ॥ ६.५०.५१ ॥
ข้าได้ฟังเรื่องราวนี้แล้ว จึงรีบมาในทันที ด้วยความรักใคร่ที่มีต่อพวกเราทั้งสอง และเพื่อรักษามิตรภาพของเราไว้
6.50.52
मोक्षितौ च महाघोरादस्मात् सायकबन्धनात्।
अप्रमादश्च कर्तव्यो युवाभ्यां नित्यमेव हि ॥ ६.५०.५२ ॥
พระองค์ทั้งสองพ้นจากบ่วงธนูอันน่ากลัวนี้แล้ว ดังนั้นพระองค์ทั้งสองจึงต้องระมัดระวังอยู่เสมอ
6.50.53
प्रकृत्या राक्षसाः सर्वे संग्रामे कूटयोधिनः।
शूराणां शुद्धभावानां भवतामार्जवं बलम् ॥ ६.५०.५३ ॥
รากษสทั้งปวงโดยธรรมชาติเป็นนักรบแห่งการหลอกลวงในสงคราม แต่พระองค์ทั้งหลายเป็นวีรบุรุษผู้มีจิตบริสุทธิ์ ความซื่อตรงของพระองค์คือกำลังของพระองค์
6.50.54
तन्न विश्वसनीयं वो राक्षसानां रणाजिरे।
एतेनैवोपमानेन नित्यं जिह्मा हि राक्षसाः ॥ ६.५०.५४ ॥
เพราะฉะนั้น พระองค์ไม่ควรไว้วางใจรากษสในสนามรบ ด้วยการเปรียบเทียบนี้จงรู้ไว้ว่ารากษสนั้นคดโกงอยู่เสมอ
6.50.55
एवमुक्त्वा तदा रामं सुपर्णः स महाबलः।
परिष्वज्य च सुस्निग्धमाप्रष्टुमुपचक्रमे ॥ ६.५०.५५ ॥
ครั้นกล่าวดังนี้แล้ว สุบรรณผู้มีกำลังมหาศาล จึงโอบกอดพระรามด้วยความรักใคร่อย่างยิ่ง และเริ่มกราบลาไป
6.50.56
सखे राघव धर्मज्ञ रिपूणामपि वत्सल।
अभ्यनुज्ञातुमिच्छामि गमिष्यामि यथासुखम् ॥ ६.५०.५६ ॥
โอ มิตรผู้เป็นราฆพ ผู้รู้ธรรม และยังมีความเอ็นดูต่อแม้ศัตรูของตน ข้าขอลาไป และข้าจะไปด้วยความสบายใจ
6.50.57
न च कौतूहलं कार्यं सखित्वं प्रति राघव।
कृतकर्मा रणे वीर सखित्वं प्रतिवेत्स्यसि ॥ ६.५०.५७ ॥
โอ ราฆพ อย่าได้สงสัยเรื่องมิตรภาพของเรา โอ วีรบุรุษ เมื่อกิจของท่านในสงครามสำเร็จ ท่านจะได้รู้จักมิตรภาพของข้า
6.50.58
बालवृद्धावशेषां तु लङ्कां कृत्वा शरोर्मिभिः।
रावणं तु रिपुं हत्वा सीतां त्वमुपलप्स्यसे ॥ ६.५०.५८ ॥
เมื่อท่านทำให้ลังกาเหลือเพียงเด็กและคนชรา ให้กลายเป็นทะเลคลื่นแห่งลูกธนู และสังหารศัตรูคือราวณะแล้ว ท่านจะได้พระสีดากลับคืนมา
6.50.59
इत्येवमुक्त्वा वचनं सुपर्णः शीघ्रविक्रमः।
रामं च नीरुजं कृत्वा मध्ये तेषां वनौकसाम् ॥ ६.५०.५९ ॥
ครั้นกล่าววาจาเหล่านี้แล้ว สุบรรณผู้มีความเร็วว่องไว ได้ทำให้พระรามหายจากความเจ็บปวด และยืนอยู่ท่ามกลางบรรดาผู้อาศัยในป่าเหล่านั้น
6.50.60
प्रदक्षिणं ततः कृत्वा परिष्वज्य च वीर्यवान्।
जगामाकाशमाविश्य सुपर्णः पवनो यथा ॥ ६.५०.६० ॥
จากนั้น สุบรรณผู้มีกำลัง ได้เดินเวียนประทักษิณและโอบกอดพระราม แล้วบินเข้าสู่ท้องฟ้า ไปดุจลม
6.50.61
नीरुजौ राघवौ दृष्ट्वा ततो वानरयूथपाः।
सिंहनादं तदा नेदुर्लाङ्गूलं दुधुवुश्च ते ॥ ६.५०.६१ ॥
เมื่อเห็นพระราฆวทั้งสองพระองค์หายจากโรคแล้ว ฝูงวานรนายกก็คำรามดั่งราชสีห์ และสะบัดหางของตน
6.50.62
ततो भेरीः समाजघ्नुर्मृदङ्गांश्चाप्यवादयन्।
दध्मुः शङ्खान् सम्प्रहृष्टाः क्ष्वेलन्त्यपि यथापुरम् ॥ ६.५०.६२ ॥
ลำดับนั้น ด้วยความปลื้มปีติยิ่ง พวกเขาตีกลอง บรรเลงมฤทังคะ เป่าสังข์ และโห่ร้องดังเช่นครั้งก่อน
6.50.63
अपरे स्फोट्य विक्रान्ता वानरा नगयोधिनः।
द्रुमानुत्पाट्य विविधांस्तस्थुः शतसहस्रशः ॥ ६.५०.६३ ॥
ฝ่ายวานรผู้กล้าหาญอื่น ๆ ผู้ต่อสู้ด้วยภูเขา ตบแขนของตน ถอนต้นไม้นานาชนิด และยืนอยู่เป็นหลายร้อยพันตน
6.50.64
विसृजन्तो महानादांस्त्रासयन्तो निशाचरान्।
लङ्काद्वाराण्युपाजग्मुर्योद्धुकामाः प्लवंगमाः ॥ ६.५०.६४ ॥
วานรผู้กระโดดโลดเต้น ปรารถนาจะรบ ส่งเสียงคำรามอันกึกก้อง ทำให้เหล่านิศาจรหวาดกลัว แล้วเข้ามาถึงประตูลงกา
6.50.65
तेषां सुभीमस्तुमुलो निनादो
बभूव शाखामृगयूथपानाम्।
क्षये निदाघस्य यथा घनानां
नादः सुभीमो नदतां निशीथे ॥ ६.५०.६५ ॥
เสียงคำรามอันน่าสะพรึงกลัวและอึกทึกของฝูงวานรนายกเหล่านั้นดังขึ้น ดั่งเสียงฟ้าร้องของเมฆในเที่ยงคืนเมื่อสิ้นฤดูร้อน