ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 6.53
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.53.1
धूम्राक्षं निहतं श्रुत्वा रावणो राक्षसेश्वरः।
क्रोधेन महताऽऽविष्टो निःश्वसन्नुरगो यथा ॥ ६.५३.१ ॥
ଧୂମ୍ରାକ୍ଷ ନିହତ ହୋଇଛି ଶୁଣି ରାକ୍ଷସେଶ୍ୱର ରାବଣ ମହାକ୍ରୋଧରେ ଆବିଷ୍ଟ ହୋଇ ସାପ ପରି ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ିଲେ।
6.53.2
दीर्घमुष्णं विनिःश्वस्य क्रोधेन कलुषीकृतः।
अब्रवीद् राक्षसं क्रूरं वज्रदंष्ट्रं महाबलम् ॥ ६.५३.२ ॥
ଦୀର୍ଘ ଓ ଉଷ୍ଣ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି କ୍ରୋଧରେ କଳୁଷିତ ହୋଇ ରାବଣ କ୍ରୂର ଓ ମହାବଳ ବଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ର ନାମକ ରାକ୍ଷସକୁ କହିଲେ।
6.53.3
गच्छ त्वं वीर निर्याहि राक्षसैः परिवारितः।
जहि दाशरथिं रामं सुग्रीवं वानरैः सह ॥ ६.५३.३ ॥
ହେ ବୀର, ତୁମେ ଯାଅ; ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ବାହାରି ଯାଅ; ଦଶରଥ ପୁତ୍ର ରାମ ଓ ବାନରଙ୍କ ସହ ସୁଗ୍ରୀବକୁ ବଧ କର।
6.53.4
तथेत्युक्त्वा द्रुततरं मायावी राक्षसेश्वरः।
निर्जगाम बलैः सार्धं बहुभिः परिवारितः ॥ ६.५३.४ ॥
'ତଥାସ୍ତୁ' କହି ମାୟାବୀ ରାକ୍ଷସେଶ୍ୱର ଅତି ଶୀଘ୍ର ସେନା ସହିତ, ବହୁଜନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ବାହାରି ଗଲେ।
6.53.5
नागैरश्वैः खरैरुष्ट्रैः संयुक्तः सुसमाहितः।
पताकाध्वजचित्रैश्च बहुभिः समलंकृतः ॥ ६.५३.५ ॥
ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ଗଧ, ଓଟ ସହିତ ଯୁକ୍ତ, ସୁସଜ୍ଜିତ, ପତାକା ଓ ବିଚିତ୍ର ଧ୍ୱଜରେ ଅଳଙ୍କୃତ।
6.53.6
ततो विचित्रकेयूरमुकुटेन विभूषितः।
तनुत्रं स समावृत्य सधनुर्निर्ययौ द्रुतम् ॥ ६.५३.६ ॥
ତାପରେ ବିଚିତ୍ର ବାଜୁବନ୍ଧ ଓ ମୁକୁଟରେ ବିଭୂଷିତ ହୋଇ, କବଚ ପିନ୍ଧି, ଧନୁ ସହିତ ସେ ଶୀଘ୍ର ବାହାରି ଗଲେ।
6.53.7
पताकालंकृतं दीप्तं तप्तकाञ्चनभूषितम्।
रथं प्रदक्षिणं कृत्वा समारोहच्चमूपतिः ॥ ६.५३.७ ॥
ପତାକାରେ ସଜ୍ଜିତ, ଦୀପ୍ତିମାନ, ତପ୍ତ ସୁନାରେ ଭୂଷିତ ରଥକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କରି ସେନାପତି ତାହା ଉପରେ ଆରୋହଣ କଲେ ।
6.53.8
ऋष्टिभिस्तोमरैश्चित्रैः श्लक्ष्णैश्च मुसलैरपि।
भिन्दिपालैश्च चापैश्च शक्तिभिः पट्टिशैरपि ॥ ६.५३.८ ॥
ଋଷ୍ଟି, ତୋମର, ବିଚିତ୍ର ଆୟୁଧ, ମସୃଣ ମୁଷଳ, ଭିନ୍ଦିପାଳ, ଧନୁ, ଶକ୍ତି ଓ ପଟ୍ଟିଶ ସହିତ ।
6.53.9
खड्गैश्चक्रैर्गदाभिश्च निशितैश्च परश्वधैः।
पदातयश्च निर्यान्ति विविधाः शस्त्रपाणयः ॥ ६.५३.९ ॥
ଖଡ୍ଗ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ପରଶୁ ସହିତ ପଦାତିକମାନେ ବିବିଧ ଶସ୍ତ୍ର ହାତରେ ନେଇ ବାହାରି ଆସନ୍ତି ।
6.53.10
विचित्रवाससः सर्वे दीप्ता राक्षसपुङ्गवाः।
गजा महोत्कटाः शूराश्चलन्त इव पर्वताः ॥ ६.५३.१० ॥
ବିଚିତ୍ର ବସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ସମସ୍ତେ ଦୀପ୍ତିମାନ ରାକ୍ଷସ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ ଅତି ଉଗ୍ର ଶୂର ହସ୍ତୀମାନେ ଯେମିତି ଚଳନ୍ତି ପର୍ବତ ।
6.53.11
ते युद्धकुशला रूढास्तोमराङ्कुशपाणिभिः।
अन्ये लक्षणसंयुक्ताः शूरारूढा महाबलाः ॥ ६.५३.११ ॥
ଯୁଦ୍ଧ-କୁଶଳ ସେମାନେ ତୋମର ଓ ଅଙ୍କୁଶ ହାତରେ ନେଇ ଆରୋହଣ କଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ ଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ, ଶୂର ଓ ମହାବଳ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ମଧ୍ୟ ଆରୂଢ ହେଲେ ।
6.53.12
तद् राक्षसबलं सर्वं विप्रस्थितमशोभत।
प्रावृट्काले यथा मेघा नर्दमानाः सविद्युतः ॥ ६.५३.१२ ॥
ସେହି ସମଗ୍ର ରାକ୍ଷସ ସେନା ପ୍ରସ୍ଥାନ କରି ବର୍ଷାକାଳରେ ବିଜୁଳି ସହିତ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ମେଘ ପରି ଶୋଭା ପାଇଲା ।
6.53.13
निःसृता दक्षिणद्वारादङ्गदो यत्र यूथपः।
तेषां निष्क्रममाणानामशुभं समजायत ॥ ६.५३.१३ ॥
ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାରରୁ ବାହାରି, ଯେଉଁଠାରେ ଯୂଥପତି ଅଙ୍ଗଦ ଥିଲେ, ସେମାନେ ବାହାରୁଥିବା ସମୟରେ ଅଶୁଭ ଘଟିଲା।
6.53.14
आकाशाद् विघनात् तीव्रा उल्काश्चाभ्यपतंस्तदा।
वमन्तः पावकज्वालाः शिवा घोरा ववाशिरे ॥ ६.५३.१४ ॥
ସେତେବେଳେ ଆକାଶରୁ, ମେଘ ମଧ୍ୟରୁ, ଭୟଙ୍କର ଉଲ୍କା ପଡ଼ିଲା, ଅଗ୍ନିଶିଖା ବାନ୍ତି କରି; ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଶିଆଳମାନେ ଚିତ୍କାର କଲେ।
6.53.15
व्याहरन्त मृगा घोरा रक्षसां निधनं तदा।
समापतन्तो योधास्तु प्रास्खलंस्तत्र दारुणम् ॥ ६.५३.१५ ॥
ସେତେବେଳେ ଭୟଙ୍କର ପଶୁମାନେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ବିନାଶ ସୂଚନା ଦେଇ ଚିତ୍କାର କଲେ; ଦୌଡ଼ି ଆସୁଥିବା ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ସେଠାରେ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ହୋଇ ପଡ଼ିଲେ।
6.53.16
एतानौत्पातिकान् दृष्ट्वा वज्रदंष्ट्रो महाबलः।
धैर्यमालम्ब्य तेजस्वी निर्जगाम रणोत्सुकः ॥ ६.५३.१६ ॥
ଏହି ଅଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଦେଖି ମହାବଳୀ ବଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ର ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧରି, ତେଜସ୍ୱୀ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧୋତ୍ସୁକ ହୋଇ ବାହାରିଲେ।
6.53.17
तांस्तु विद्रवतो दृष्ट्वा वानरा जितकाशिनः।
प्रणेदुः सुमहानादान् दिशः शब्देन पूरयन् ॥ ६.५३.१७ ॥
ସେମାନଙ୍କୁ ପଳାଉଥିବା ଦେଖି, ବିଜୟୀ ମନେ କରି ବାନରମାନେ ମହାନାଦ କଲେ ଏବଂ ଶବ୍ଦରେ ଦିଗମାନ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ।
6.53.18
ततः प्रवृत्तं तुमुलं हरीणां राक्षसैः सह।
घोराणां भीमरूपाणामन्योन्यवधकाङ्क्षिणाम् ॥ ६.५३.१८ ॥
ସେତେବେଳେ ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ରୂପଧାରୀ, ପରସ୍ପରକୁ ବଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କର ଘୋର କୋଳାହଳ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
6.53.19
निष्पतन्तो महोत्साहा भिन्नदेहशिरोधराः।
रुधिरोक्षितसर्वाङ्गा न्यपतन् धरणीतले ॥ ६.५३.१९ ॥
ମହୋତ୍ସାହରେ ଆଗକୁ ଧାଇଁଥିବା, ଯାହାଙ୍କ ଦେହ ଓ ବେକ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ, ସର୍ବାଙ୍ଗ ରକ୍ତରେ ସିକ୍ତ, ସେମାନେ ଧରଣୀ ଉପରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
6.53.20
केचिदन्योन्यमासाद्य शूराः परिघबाहवः।
चिक्षिपुर्विविधान् शस्त्रान् समरेष्वनिवर्तिनः ॥ ६.५३.२० ॥
କେତେକ, ପରିଘ ପରି ବାହୁବିଶିଷ୍ଟ ଶୂରମାନେ, ପରସ୍ପର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ପଛାଡ଼ି ନ ଯାଇ ବିବିଧ ଅସ୍ତ୍ର ନିକ୍ଷେପ କଲେ।
6.53.21
द्रुमाणां च शिलानां च शस्त्राणां चापि निःस्वनः।
श्रूयते सुमहांस्तत्र घोरो हृदयभेदनः ॥ ६.५३.२१ ॥
ସେଠାରେ ଗଛ, ପଥର ଓ ଅସ୍ତ୍ରମାନଙ୍କର ଅତି ବଡ଼, ଭୟଙ୍କର, ହୃଦୟ ଭେଦକାରୀ ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା।
6.53.22
रथनेमिस्वनस्तत्र धनुषश्चापि घोरवत्।
शङ्खभेरीमृदङ्गानां बभूव तुमुलः स्वनः ॥ ६.५३.२२ ॥
ସେଠାରେ ରଥଚକ୍ରର ଶବ୍ଦ ଓ ଧନୁର ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ହେଲା; ଶଙ୍ଖ, ଭେରୀ ଓ ମୃଦଙ୍ଗର ତୁମୁଳ ଧ୍ୱନି ଉଠିଲା।
6.53.23
केचिदस्त्राणि संत्यज्य बाहुयुद्धमकुर्वत ॥ ६.५३.२३ ॥
କେତେକ ଅସ୍ତ୍ର ତ୍ୟାଗ କରି ବାହୁଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
6.53.24
तलैश्च चरणैश्चापि मुष्टिभिश्च द्रुमैरपि।
जानुभिश्च हताः केचिद् भग्नदेहाश्च राक्षसाः।
शिलाभिश्चूर्णिताः केचिद् वानरैर्युद्धदुर्मदैः ॥ ६.५३.२४ ॥
କେତେକ ରାକ୍ଷସ ଚାପୁଡ଼ା, ଗୋଡ଼, ମୁଷ୍ଟି, ଗଛ ଓ ଆଣ୍ଠୁରେ ଆହତ ହୋଇ ଦେହ ଭଙ୍ଗି ମରିଲେ; କେତେକ ଯୁଦ୍ଧମଦରେ ଉନ୍ମତ୍ତ ବାନରମାନଙ୍କ ପଥରରେ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।
6.53.25
वज्रदंष्ट्रो भृशं बाणै रणे वित्रासयन् हरीन्।
चचार लोकसंहारे पाशहस्त इवान्तकः ॥ ६.५३.२५ ॥
ବଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ର ରଣରେ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ବାନରମାନଙ୍କୁ ଅତି ଭୟଭୀତ କରି ବୁଲିଲା; ଲୋକସଂହାର ସମୟରେ ହାତରେ ପାଶ ଧରିଥିବା ଯମ ପରି।
6.53.26
बलवन्तोऽस्त्रविदुषो नानाप्रहरणा रणे।
जघ्नुर्वानरसैन्यानि राक्षसाः क्रोधर्मूच्छिताः ॥ ६.५३.२६ ॥
ବଳବାନ, ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ନିପୁଣ ଓ ନାନା ପ୍ରହରଣ ଧାରଣକାରୀ ରାକ୍ଷସମାନେ କ୍ରୋଧରେ ମୂର୍ଚ୍ଛିତ ହୋଇ ରଣରେ ବାନରସେନାକୁ ଆଘାତ କଲେ।
6.53.27
जघ्ने तान् राक्षसान् सर्वान् धृष्टो वालिसुतो रणे।
क्रोधेन द्विगुणाविष्टः संवर्तक इवानलः ॥ ६.५३.२७ ॥
ବାଳିଙ୍କ ପୁତ୍ର ନିର୍ଭୀକ ଅଙ୍ଗଦ ରଣରେ ସେହି ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ବଧ କଲେ; ଦ୍ୱିଗୁଣ କ୍ରୋଧରେ ଆବିଷ୍ଟ ହୋଇ, ପ୍ରଳୟାଗ୍ନି ପରି।
6.53.28
तान् राक्षसगणान् सर्वान् वृक्षमुद्यम्य वीर्यवान्।
अङ्गदः क्रोधताम्राक्षः सिंहः क्षुद्रमृगानिव ॥ ६.५३.२८ ॥
କ୍ରୋଧରେ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଆଖିର ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ଅଙ୍ଗଦ ଗୋଟିଏ ବୃକ୍ଷ ଉଠାଇ ସେହି ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସଗଣଙ୍କୁ, ସିଂହ ଯେପରି ଛୋଟ ମୃଗମାନଙ୍କୁ, ବଧ କଲେ।
6.53.29
चकार कदनं घोरं शक्रतुल्यपराक्रमः।
अङ्गदाभिहतास्तत्र राक्षसा भीमविक्रमाः ॥ ६.५३.२९ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରତୁଲ୍ୟ ପରାକ୍ରମୀ ସେ ସେଠାରେ ଭୟଙ୍କର ସଂହାର କଲେ; ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ପ୍ରହାରରେ ଭୀମ ବିକ୍ରମୀ ରାକ୍ଷସମାନେ ସେଠାରେ ହତ ହେଲେ।
6.53.30
विभिन्नशिरसः पेतुर्निकृत्ता इव पादपाः।
रथैश्चित्रैर्ध्वजैरश्वैः शरीरैर्हरिरक्षसाम् ॥ ६.५३.३० ॥
ମସ୍ତକ ଫାଟିଯାଇଥିବା ସେମାନେ କଟାଯାଇଥିବା ବୃକ୍ଷ ପରି ପଡ଼ିଗଲେ; ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ରଥ, ବିଚିତ୍ର ଧ୍ୱଜା, ଘୋଡ଼ା ଓ ଶରୀରରେ ରଣଭୂମି ଭରିଗଲା।
6.53.31
रुधिरौघेण संछन्ना भूमिर्भयकरी तदा।
हारकेयूरवस्त्रैश्च शस्त्रैश्च समलंकृता ॥ ६.५३.३१ ॥
ସେତେବେଳେ ରକ୍ତ ସ୍ରୋତରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ସେହି ଭୂମି ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ହାର, ବାଜୁବନ୍ଧ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଏହା ସଜ୍ଜିତ ଥିଲା।
6.53.32
भूमिर्भाति रणे तत्र शारदीव यथा निशा।
अङ्गदस्य च वेगेन तद् राक्षसबलं महत्।
प्राकम्पत तदा तत्र पवनेनाम्बुदो यथा ॥ ६.५३.३२ ॥
ସେହି ରଣଭୂମି ଶରତ ରାତ୍ରି ପରି ଝଲସୁଥିଲା। ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ବେଗରେ ସେହି ବିଶାଳ ରାକ୍ଷସ ସେନା ପବନରେ ମେଘ କମ୍ପିଲା ପରି ସେତେବେଳେ କମ୍ପିଗଲା।