వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 6.53
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.53.1
धूम्राक्षं निहतं श्रुत्वा रावणो राक्षसेश्वरः।
क्रोधेन महताऽऽविष्टो निःश्वसन्नुरगो यथा ॥ ६.५३.१ ॥
ధూమ్రాక్షుడు హతుడయ్యాడని విన్న రాక్షసేశ్వరుడు రావణుడు మహాక్రోధంతో ఆవిష్టుడై సర్పంలా నిట్టూర్పులు విడిచాడు.
6.53.2
दीर्घमुष्णं विनिःश्वस्य क्रोधेन कलुषीकृतः।
अब्रवीद् राक्षसं क्रूरं वज्रदंष्ट्रं महाबलम् ॥ ६.५३.२ ॥
దీర్ఘంగా, వేడిగా నిట్టూర్చి, క్రోధంతో కలుషితుడైన రావణుడు క్రూరుడు మహాబలుడు అయిన వజ్రదంష్ట్రుడనే రాక్షసునితో ఇలా అన్నాడు.
6.53.3
गच्छ त्वं वीर निर्याहि राक्षसैः परिवारितः।
जहि दाशरथिं रामं सुग्रीवं वानरैः सह ॥ ६.५३.३ ॥
వీరుడా, నీవు వెళ్లు; రాక్షసులచే చుట్టుముట్టబడి బయలుదేరు; దశరథ పుత్రుడు రాముడిని, వానరులతో కూడిన సుగ్రీవుడిని సంహరించు.
6.53.4
तथेत्युक्त्वा द्रुततरं मायावी राक्षसेश्वरः।
निर्जगाम बलैः सार्धं बहुभिः परिवारितः ॥ ६.५३.४ ॥
'అలాగే' అని పలికి, మాయావి రాక్షసేశ్వరుడు మిక్కిలి వేగంగా, సేనలతో కలిసి, అనేకులచే చుట్టబడి బయలుదేరాడు.
6.53.5
नागैरश्वैः खरैरुष्ट्रैः संयुक्तः सुसमाहितः।
पताकाध्वजचित्रैश्च बहुभिः समलंकृतः ॥ ६.५३.५ ॥
ఏనుగులు, గుర్రాలు, గాడిదలు, ఒంటెలతో కూడినవాడై, చక్కగా సమకూర్చబడి, పతాకలు ధ్వజాలతో అలంకరించబడి.
6.53.6
ततो विचित्रकेयूरमुकुटेन विभूषितः।
तनुत्रं स समावृत्य सधनुर्निर्ययौ द्रुतम् ॥ ६.५३.६ ॥
అనంతరం విచిత్రమైన భుజకీర్తులు, కిరీటంతో అలంకరించుకొని, కవచం ధరించి, విల్లుతో అతడు వేగంగా బయలుదేరాడు.
6.53.7
पताकालंकृतं दीप्तं तप्तकाञ्चनभूषितम्।
रथं प्रदक्षिणं कृत्वा समारोहच्चमूपतिः ॥ ६.५३.७ ॥
పతాకలతో అలంకరించబడిన, ప్రకాశించే, కరిగిన బంగారంతో అలంకరించిన రథాన్ని ప్రదక్షిణం చేసి, సేనాధిపతి దానెక్కాడు.
6.53.8
ऋष्टिभिस्तोमरैश्चित्रैः श्लक्ष्णैश्च मुसलैरपि।
भिन्दिपालैश्च चापैश्च शक्तिभिः पट्टिशैरपि ॥ ६.५३.८ ॥
ఋష్టులు, తోమరాలు, విచిత్రమైన ఆయుధాలు, నునుపైన ముసలాలు, భిందిపాలాలు, విల్లులు, శక్తులు, పట్టిశాలు కూడా.
6.53.9
खड्गैश्चक्रैर्गदाभिश्च निशितैश्च परश्वधैः।
पदातयश्च निर्यान्ति विविधाः शस्त्रपाणयः ॥ ६.५३.९ ॥
ఖడ్గాలు, చక్రాలు, గదలు, పదునైన గొడ్డళ్ళతో కాలినడక సైనికులు వివిధ ఆయుధాలు చేతబట్టి బయలుదేరుతున్నారు.
6.53.10
विचित्रवाससः सर्वे दीप्ता राक्षसपुङ्गवाः।
गजा महोत्कटाः शूराश्चलन्त इव पर्वताः ॥ ६.५३.१० ॥
విచిత్ర వస్త్రాలు ధరించిన, ప్రకాశించే రాక్షస వీరులు, అత్యంత భయంకరమైన శూర ఏనుగులు కదిలే పర్వతాల్లా ముందుకు సాగాయి.
6.53.11
ते युद्धकुशला रूढास्तोमराङ्कुशपाणिभिः।
अन्ये लक्षणसंयुक्ताः शूरारूढा महाबलाः ॥ ६.५३.११ ॥
యుద్ధ నిపుణులు అయిన వారు తోమరాలు, అంకుశాలు చేతబట్టి ఎక్కి కూర్చున్నారు; మరికొందరు లక్షణ సంపన్నులు, శూరులు, మహాబలులు కూడా ఎక్కారు.
6.53.12
तद् राक्षसबलं सर्वं विप्रस्थितमशोभत।
प्रावृट्काले यथा मेघा नर्दमानाः सविद्युतः ॥ ६.५३.१२ ॥
ఆ రాక్షస సైన్యమంతా బయలుదేరి, వర్షాకాలంలో మెరుపులతో గర్జించే మేఘాల్లా ప్రకాశించింది.
6.53.13
निःसृता दक्षिणद्वारादङ्गदो यत्र यूथपः।
तेषां निष्क्रममाणानामशुभं समजायत ॥ ६.५३.१३ ॥
దక్షిణ ద్వారం నుండి బయలుదేరి, యూథపతి అంగదుడు ఉన్నచోట, వారు బయటకు వెళ్తున్నప్పుడు అశుభం కలిగింది.
6.53.14
आकाशाद् विघनात् तीव्रा उल्काश्चाभ्यपतंस्तदा।
वमन्तः पावकज्वालाः शिवा घोरा ववाशिरे ॥ ६.५३.१४ ॥
అప్పుడు ఆకాశం నుండి, మేఘాల మధ్య నుండి, తీవ్రమైన ఉల్కలు పడ్డాయి, అగ్ని జ్వాలలను కక్కుతూ; భయంకరమైన నక్కలు ఊళపెట్టాయి.
6.53.15
व्याहरन्त मृगा घोरा रक्षसां निधनं तदा।
समापतन्तो योधास्तु प्रास्खलंस्तत्र दारुणम् ॥ ६.५३.१५ ॥
అప్పుడు భయంకరమైన జంతువులు రాక్షసుల వినాశనాన్ని సూచిస్తూ అరిచాయి; పరుగెత్తి వచ్చిన యోధులు అక్కడ భయంకరంగా తడబడి పడిపోయారు.
6.53.16
एतानौत्पातिकान् दृष्ट्वा वज्रदंष्ट्रो महाबलः।
धैर्यमालम्ब्य तेजस्वी निर्जगाम रणोत्सुकः ॥ ६.५३.१६ ॥
ఈ అపశకునాలను చూసి, మహాబలుడైన వజ్రదంష్ట్రుడు ధైర్యాన్ని ధరించి, తేజస్వియై, యుద్ధోత్సాహంతో బయలుదేరాడు.
6.53.17
तांस्तु विद्रवतो दृष्ट्वा वानरा जितकाशिनः।
प्रणेदुः सुमहानादान् दिशः शब्देन पूरयन् ॥ ६.५३.१७ ॥
వారు పారిపోవడం చూసి, విజయం సాధించామనుకున్న వానరులు గొప్ప గర్జనలు చేసి, ధ్వనితో దిక్కులను నింపారు.
6.53.18
ततः प्रवृत्तं तुमुलं हरीणां राक्षसैः सह।
घोराणां भीमरूपाणामन्योन्यवधकाङ्क्षिणाम् ॥ ६.५३.१८ ॥
అప్పుడు వానరులకు, రాక్షసులకు మధ్య భయంకర రూపులై, ఒకరినొకరు చంపాలనుకున్న వారి మధ్య ఘోరమైన కోలాహలం మొదలైంది.
6.53.19
निष्पतन्तो महोत्साहा भिन्नदेहशिरोधराः।
रुधिरोक्षितसर्वाङ्गा न्यपतन् धरणीतले ॥ ६.५३.१९ ॥
మహోత్సాహంతో ముందుకు ఉరికినవారు, శరీరాలు, మెడలు ఛిద్రమైనవారు, సర్వాంగాలు రక్తంతో తడిసినవారు భూమిపై పడిపోయారు.
6.53.20
केचिदन्योन्यमासाद्य शूराः परिघबाहवः।
चिक्षिपुर्विविधान् शस्त्रान् समरेष्वनिवर्तिनः ॥ ६.५३.२० ॥
కొందరు, పరిఘల వంటి బాహువులు గల శూరులు, ఒకరినొకరు ఎదుర్కొని, యుద్ధంలో వెనుతిరగక వివిధ ఆయుధాలను విసిరారు.
6.53.21
द्रुमाणां च शिलानां च शस्त्राणां चापि निःस्वनः।
श्रूयते सुमहांस्तत्र घोरो हृदयभेदनः ॥ ६.५३.२१ ॥
అక్కడ చెట్లు, రాళ్ళు, ఆయుధాల అత్యంత గొప్ప, భయంకర, హృదయాన్ని చీల్చే ధ్వని వినిపించింది.
6.53.22
रथनेमिस्वनस्तत्र धनुषश्चापि घोरवत्।
शङ्खभेरीमृदङ्गानां बभूव तुमुलः स्वनः ॥ ६.५३.२२ ॥
అక్కడ రథచక్రాల ధ్వని, ధనువుల భయంకర ధ్వని కలిగింది; శంఖ, భేరి, మృదంగాల తుముల ధ్వని వ్యాపించింది.
6.53.23
केचिदस्त्राणि संत्यज्य बाहुयुद्धमकुर्वत ॥ ६.५३.२३ ॥
కొందరు ఆయుధాలను విడిచిపెట్టి బాహుయుద్ధం చేశారు.
6.53.24
तलैश्च चरणैश्चापि मुष्टिभिश्च द्रुमैरपि।
जानुभिश्च हताः केचिद् भग्नदेहाश्च राक्षसाः।
शिलाभिश्चूर्णिताः केचिद् वानरैर्युद्धदुर्मदैः ॥ ६.५३.२४ ॥
కొందరు రాక్షసులు చెంపదెబ్బలు, కాళ్ళు, పిడికిళ్ళు, చెట్లు, మోకాళ్ళతో కొట్టబడి దేహాలు విరిగి మరణించారు; కొందరు యుద్ధోన్మత్తులైన వానరులచే రాళ్ళతో నలిపివేయబడ్డారు.
6.53.25
वज्रदंष्ट्रो भृशं बाणै रणे वित्रासयन् हरीन्।
चचार लोकसंहारे पाशहस्त इवान्तकः ॥ ६.५३.२५ ॥
వజ్రదంష్ట్రుడు యుద్ధంలో బాణాలతో వానరులను తీవ్రంగా భయపెడుతూ సంచరించాడు; లోకసంహార సమయంలో పాశం చేతబట్టిన యముడిలా.
6.53.26
बलवन्तोऽस्त्रविदुषो नानाप्रहरणा रणे।
जघ्नुर्वानरसैन्यानि राक्षसाः क्रोधर्मूच्छिताः ॥ ६.५३.२६ ॥
బలవంతులు, అస్త్రవిద్యలో నిపుణులు, అనేక ఆయుధాలు ధరించిన రాక్షసులు కోపంతో మూర్ఛిల్లినవారై యుద్ధంలో వానర సైన్యాలను హతమార్చారు.
6.53.27
जघ्ने तान् राक्षसान् सर्वान् धृष्टो वालिसुतो रणे।
क्रोधेन द्विगुणाविष्टः संवर्तक इवानलः ॥ ६.५३.२७ ॥
వాలి కుమారుడు ధైర్యవంతుడైన అంగదుడు యుద్ధంలో ఆ రాక్షసులందరినీ సంహరించాడు; రెట్టింపు కోపంతో ఆవేశించి, ప్రళయాగ్నిలా.
6.53.28
तान् राक्षसगणान् सर्वान् वृक्षमुद्यम्य वीर्यवान्।
अङ्गदः क्रोधताम्राक्षः सिंहः क्षुद्रमृगानिव ॥ ६.५३.२८ ॥
కోపంతో ఎర్రబారిన కన్నులున్న వీర్యవంతుడైన అంగదుడు ఒక వృక్షాన్ని ఎత్తి, ఆ రాక్షసగణాలన్నింటినీ సింహం చిన్న జింకలను వలె సంహరించాడు.
6.53.29
चकार कदनं घोरं शक्रतुल्यपराक्रमः।
अङ्गदाभिहतास्तत्र राक्षसा भीमविक्रमाः ॥ ६.५३.२९ ॥
ఇంద్రునితో సమానమైన పరాక్రమం గల అంగదుడు అక్కడ భయంకర సంహారం చేశాడు; అంగదుని దెబ్బలకు భయంకర పరాక్రమ రాక్షసులు హతులయ్యారు.
6.53.30
विभिन्नशिरसः पेतुर्निकृत्ता इव पादपाः।
रथैश्चित्रैर्ध्वजैरश्वैः शरीरैर्हरिरक्षसाम् ॥ ६.५३.३० ॥
తలలు పగిలిన వారు నరికిన వృక్షాలవలె పడిపోయారు; వానరుల, రాక్షసుల రథాలు, రంగురంగుల ధ్వజాలు, గుర్రాలు, శరీరాలతో యుద్ధభూమి నిండిపోయింది.
6.53.31
रुधिरौघेण संछन्ना भूमिर्भयकरी तदा।
हारकेयूरवस्त्रैश्च शस्त्रैश्च समलंकृता ॥ ६.५३.३१ ॥
అప్పుడు రక్తప్రవాహంతో కప్పబడిన ఆ భూమి భయంకరంగా ఉంది; హారాలు, భుజకీర్తులు, వస్త్రాలు, ఆయుధాలతో అది అలంకరించబడి ఉంది.
6.53.32
भूमिर्भाति रणे तत्र शारदीव यथा निशा।
अङ्गदस्य च वेगेन तद् राक्षसबलं महत्।
प्राकम्पत तदा तत्र पवनेनाम्बुदो यथा ॥ ६.५३.३२ ॥
ఆ యుద్ధభూమి శరదృతువు రాత్రిలా ప్రకాశిస్తూ ఉంది. అంగదుని వేగానికి ఆ పెద్ద రాక్షససేన అప్పుడు గాలికి మేఘం కంపించినట్టు వణికిపోయింది.