ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 6.53
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.53.1
धूम्राक्षं निहतं श्रुत्वा रावणो राक्षसेश्वरः।
क्रोधेन महताऽऽविष्टो निःश्वसन्नुरगो यथा ॥ ६.५३.१ ॥
ਧੂਮ੍ਰਾਕਸ਼ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਰਾਵਣ ਮਹਾਂ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਫੁੰਕਾਰੇ ਮਾਰਨ ਲੱਗਾ।
6.53.2
दीर्घमुष्णं विनिःश्वस्य क्रोधेन कलुषीकृतः।
अब्रवीद् राक्षसं क्रूरं वज्रदंष्ट्रं महाबलम् ॥ ६.५३.२ ॥
ਲੰਮੇ ਅਤੇ ਗਰਮ ਸਾਹ ਛੱਡ ਕੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਮੈਲਾ ਹੋਇਆ ਰਾਵਣ ਕ੍ਰੂਰ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਵਜ੍ਰਦੰਸ਼ਟ੍ਰ ਨਾਮਕ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।
6.53.3
गच्छ त्वं वीर निर्याहि राक्षसैः परिवारितः।
जहि दाशरथिं रामं सुग्रीवं वानरैः सह ॥ ६.५३.३ ॥
ਹੇ ਵੀਰ, ਤੂੰ ਜਾ; ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ ਨਿਕਲ; ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਅਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਸਮੇਤ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਮਾਰ।
6.53.4
तथेत्युक्त्वा द्रुततरं मायावी राक्षसेश्वरः।
निर्जगाम बलैः सार्धं बहुभिः परिवारितः ॥ ६.५३.४ ॥
'ਤਥਾਸਤੂ' ਕਹਿ ਕੇ ਮਾਇਆਵੀ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸੈਨਾ ਨਾਲ, ਬਹੁਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਨਿਕਲ ਗਿਆ।
6.53.5
नागैरश्वैः खरैरुष्ट्रैः संयुक्तः सुसमाहितः।
पताकाध्वजचित्रैश्च बहुभिः समलंकृतः ॥ ६.५३.५ ॥
ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਖੋਤਿਆਂ, ਊਠਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਪਤਾਕਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆ ਹੋਇਆ।
6.53.6
ततो विचित्रकेयूरमुकुटेन विभूषितः।
तनुत्रं स समावृत्य सधनुर्निर्ययौ द्रुतम् ॥ ६.५३.६ ॥
ਫਿਰ ਵਿਚਿੱਤਰ ਬਾਜੂਬੰਦਾਂ ਅਤੇ ਮੁਕਟ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆ, ਕਵਚ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਧਨੁਸ਼ ਸਮੇਤ ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਿਕਲ ਗਿਆ।
6.53.7
पताकालंकृतं दीप्तं तप्तकाञ्चनभूषितम्।
रथं प्रदक्षिणं कृत्वा समारोहच्चमूपतिः ॥ ६.५३.७ ॥
ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਚਮਕਦੇ, ਤਪੇ ਹੋਏ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰਕੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਉਸ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ।
6.53.8
ऋष्टिभिस्तोमरैश्चित्रैः श्लक्ष्णैश्च मुसलैरपि।
भिन्दिपालैश्च चापैश्च शक्तिभिः पट्टिशैरपि ॥ ६.५३.८ ॥
ਰਿਸ਼ਟੀ, ਤੋਮਰ, ਵਿਚਿੱਤਰ ਹਥਿਆਰ, ਚਿਕਨੇ ਮੂਸਲ, ਭਿੰਦਿਪਾਲ, ਧਨੁਸ਼, ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਪੱਟਿਸ਼ ਸਮੇਤ।
6.53.9
खड्गैश्चक्रैर्गदाभिश्च निशितैश्च परश्वधैः।
पदातयश्च निर्यान्ति विविधाः शस्त्रपाणयः ॥ ६.५३.९ ॥
ਤਲਵਾਰਾਂ, ਚੱਕਰਾਂ, ਗਦਾਵਾਂ ਅਤੇ ਤਿੱਖੀਆਂ ਕੁਹਾੜੀਆਂ ਸਮੇਤ ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ।
6.53.10
विचित्रवाससः सर्वे दीप्ता राक्षसपुङ्गवाः।
गजा महोत्कटाः शूराश्चलन्त इव पर्वताः ॥ ६.५३.१० ॥
ਵਿਚਿੱਤਰ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨੇ, ਸਾਰੇ ਚਮਕਦੇ ਰਾਕਸ਼ਸ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਸੂਰਬੀਰ ਹਾਥੀ ਜਿਵੇਂ ਚਲਦੇ ਪਹਾੜ ਹੋਣ।
6.53.11
ते युद्धकुशला रूढास्तोमराङ्कुशपाणिभिः।
अन्ये लक्षणसंयुक्ताः शूरारूढा महाबलाः ॥ ६.५३.११ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਉਹ ਤੋਮਰ ਅਤੇ ਅੰਕੁਸ਼ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਸਵਾਰ ਹੋਏ; ਹੋਰ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲੇ, ਸੂਰਬੀਰ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਯੋਧੇ ਵੀ ਸਵਾਰ ਹੋਏ।
6.53.12
तद् राक्षसबलं सर्वं विप्रस्थितमशोभत।
प्रावृट्काले यथा मेघा नर्दमानाः सविद्युतः ॥ ६.५३.१२ ॥
ਉਹ ਸਾਰੀ ਰਾਕਸ਼ਸ ਸੈਨਾ ਕੂਚ ਕਰਕੇ ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਗਰਜਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਸ਼ੋਭਾਇਮਾਨ ਹੋਈ।
6.53.13
निःसृता दक्षिणद्वारादङ्गदो यत्र यूथपः।
तेषां निष्क्रममाणानामशुभं समजायत ॥ ६.५३.१३ ॥
ਦੱਖਣੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਯੂਥਪਤੀ ਅੰਗਦ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਕਲਦੇ ਸਮੇਂ ਅਸ਼ੁਭ ਹੋਇਆ।
6.53.14
आकाशाद् विघनात् तीव्रा उल्काश्चाभ्यपतंस्तदा।
वमन्तः पावकज्वालाः शिवा घोरा ववाशिरे ॥ ६.५३.१४ ॥
ਤਦ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ, ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਭਿਆਨਕ ਉਲਕਾਵਾਂ ਡਿੱਗੀਆਂ, ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਉਗਲਦੀਆਂ; ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਗਿੱਦੜ ਚੀਕਣ ਲੱਗੇ।
6.53.15
व्याहरन्त मृगा घोरा रक्षसां निधनं तदा।
समापतन्तो योधास्तु प्रास्खलंस्तत्र दारुणम् ॥ ६.५३.१५ ॥
ਤਦ ਭਿਆਨਕ ਜਾਨਵਰ ਰਾਕਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਚੀਕਣ ਲੱਗੇ; ਦੌੜ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਯੋਧੇ ਉੱਥੇ ਭਿਆਨਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਠੋਕਰ ਖਾ ਕੇ ਡਿੱਗੇ।
6.53.16
एतानौत्पातिकान् दृष्ट्वा वज्रदंष्ट्रो महाबलः।
धैर्यमालम्ब्य तेजस्वी निर्जगाम रणोत्सुकः ॥ ६.५३.१६ ॥
ਇਹ ਅਪਸ਼ਗਨ ਵੇਖ ਕੇ ਮਹਾਬਲੀ ਵਜ੍ਰਦੰਸ਼ਟ੍ਰ ਨੇ ਧੀਰਜ ਧਾਰਿਆ ਅਤੇ ਤੇਜਸਵੀ ਹੋ ਕੇ, ਯੁੱਧ ਦੇ ਚਾਅ ਨਾਲ ਨਿਕਲ ਪਿਆ।
6.53.17
तांस्तु विद्रवतो दृष्ट्वा वानरा जितकाशिनः।
प्रणेदुः सुमहानादान् दिशः शब्देन पूरयन् ॥ ६.५३.१७ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੱਜਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਿੱਤ ਸਮਝਦੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਗਰਜ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਭਰ ਦਿੱਤੀਆਂ।
6.53.18
ततः प्रवृत्तं तुमुलं हरीणां राक्षसैः सह।
घोराणां भीमरूपाणामन्योन्यवधकाङ्क्षिणाम् ॥ ६.५३.१८ ॥
ਤਦ ਵਾਨਰਾਂ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਘੋਰ ਕੋਲਾਹਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ।
6.53.19
निष्पतन्तो महोत्साहा भिन्नदेहशिरोधराः।
रुधिरोक्षितसर्वाङ्गा न्यपतन् धरणीतले ॥ ६.५३.१९ ॥
ਮਹਾਂ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਗਰਦਨਾਂ ਕੱਟੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਗਏ ਸਨ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।
6.53.20
केचिदन्योन्यमासाद्य शूराः परिघबाहवः।
चिक्षिपुर्विविधान् शस्त्रान् समरेष्वनिवर्तिनः ॥ ६.५३.२० ॥
ਕੁਝ ਸੂਰਮੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਪਰਿਘ ਵਰਗੀਆਂ ਸਨ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਕੇ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛੇ ਨਾ ਹਟਦੇ ਹੋਏ ਅਨੇਕ ਸ਼ਸਤਰ ਸੁੱਟਣ ਲੱਗੇ।
6.53.21
द्रुमाणां च शिलानां च शस्त्राणां चापि निःस्वनः।
श्रूयते सुमहांस्तत्र घोरो हृदयभेदनः ॥ ६.५३.२१ ॥
ਉੱਥੇ ਰੁੱਖਾਂ, ਪੱਥਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ, ਭਿਆਨਕ, ਦਿਲ ਚੀਰਨ ਵਾਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ।
6.53.22
रथनेमिस्वनस्तत्र धनुषश्चापि घोरवत्।
शङ्खभेरीमृदङ्गानां बभूव तुमुलः स्वनः ॥ ६.५३.२२ ॥
ਉੱਥੇ ਰਥ ਦੇ ਪਹੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਦੀ ਵੀ ਭਿਆਨਕ ਆਵਾਜ਼ ਹੋਈ; ਸ਼ੰਖ, ਭੇਰੀ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਦੰਗਾਂ ਦਾ ਤੁਮੁਲ ਸ਼ੋਰ ਗੂੰਜਿਆ।
6.53.23
केचिदस्त्राणि संत्यज्य बाहुयुद्धमकुर्वत ॥ ६.५३.२३ ॥
ਕੁਝ ਨੇ ਸ਼ਸਤਰ ਛੱਡ ਕੇ ਬਾਹੂਯੁੱਧ ਕੀਤਾ।
6.53.24
तलैश्च चरणैश्चापि मुष्टिभिश्च द्रुमैरपि।
जानुभिश्च हताः केचिद् भग्नदेहाश्च राक्षसाः।
शिलाभिश्चूर्णिताः केचिद् वानरैर्युद्धदुर्मदैः ॥ ६.५३.२४ ॥
ਕੁਝ ਰਾਕਸ਼ਸ ਥੱਪੜਾਂ, ਪੈਰਾਂ, ਮੁੱਕਿਆਂ, ਰੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਗੋਡਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਜਾ ਕੇ ਸਰੀਰ ਟੁੱਟ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਏ; ਕੁਝ ਯੁੱਧ ਦੇ ਮਦ ਵਿੱਚ ਮਤਵਾਲੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਚਕਨਾਚੂਰ ਕੀਤੇ ਗਏ।
6.53.25
वज्रदंष्ट्रो भृशं बाणै रणे वित्रासयन् हरीन्।
चचार लोकसंहारे पाशहस्त इवान्तकः ॥ ६.५३.२५ ॥
ਵਜ੍ਰਦੰਸ਼੍ਟ੍ਰ ਰਣ ਵਿੱਚ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਡਰਾਉਂਦਾ ਫਿਰਿਆ; ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੰਹਾਰ ਵੇਲੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਪਾਸ਼ ਫੜੇ ਕਾਲ ਵਾਂਗ।
6.53.26
बलवन्तोऽस्त्रविदुषो नानाप्रहरणा रणे।
जघ्नुर्वानरसैन्यानि राक्षसाः क्रोधर्मूच्छिताः ॥ ६.५३.२६ ॥
ਬਲਵਾਨ, ਅਸਤ੍ਰ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਹਥਿਆਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਮੂਰਛਿਤ ਹੋ ਕੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਵਾਨਰ ਸੈਨਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤੇ।
6.53.27
जघ्ने तान् राक्षसान् सर्वान् धृष्टो वालिसुतो रणे।
क्रोधेन द्विगुणाविष्टः संवर्तक इवानलः ॥ ६.५३.२७ ॥
ਵਾਲੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਲੇਰ ਅੰਗਦ ਨੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ; ਦੁੱਗਣੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਆਵਿਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ, ਪ੍ਰਲੈ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ।
6.53.28
तान् राक्षसगणान् सर्वान् वृक्षमुद्यम्य वीर्यवान्।
अङ्गदः क्रोधताम्राक्षः सिंहः क्षुद्रमृगानिव ॥ ६.५३.२८ ॥
ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਵੀਰਜਵਾਨ ਅੰਗਦ ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ ਦਲਾਂ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਛੋਟੇ ਹਿਰਨਾਂ ਨੂੰ, ਮਾਰ ਗਿਰਾਇਆ।
6.53.29
चकार कदनं घोरं शक्रतुल्यपराक्रमः।
अङ्गदाभिहतास्तत्र राक्षसा भीमविक्रमाः ॥ ६.५३.२९ ॥
ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨੇ ਉੱਥੇ ਭਿਆਨਕ ਕਤਲੇਆਮ ਕੀਤਾ; ਅੰਗਦ ਦੇ ਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਰਾਖਸ਼ ਉੱਥੇ ਮਾਰੇ ਗਏ।
6.53.30
विभिन्नशिरसः पेतुर्निकृत्ता इव पादपाः।
रथैश्चित्रैर्ध्वजैरश्वैः शरीरैर्हरिरक्षसाम् ॥ ६.५३.३० ॥
ਸਿਰ ਪਾਟੇ ਹੋਏ ਉਹ ਕੱਟੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗ ਪਏ; ਵਾਨਰਾਂ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਥਾਂ, ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਝੰਡਿਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨਾਲ ਰਣ-ਭੂਮੀ ਭਰ ਗਈ।
6.53.31
रुधिरौघेण संछन्ना भूमिर्भयकरी तदा।
हारकेयूरवस्त्रैश्च शस्त्रैश्च समलंकृता ॥ ६.५३.३१ ॥
ਉਸ ਵੇਲੇ ਲਹੂ ਦੇ ਵਹਾਅ ਨਾਲ ਢਕੀ ਹੋਈ ਉਹ ਧਰਤੀ ਭਿਆਨਕ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ, ਹਾਰ, ਬਾਜ਼ੂਬੰਦ, ਵਸਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ।
6.53.32
भूमिर्भाति रणे तत्र शारदीव यथा निशा।
अङ्गदस्य च वेगेन तद् राक्षसबलं महत्।
प्राकम्पत तदा तत्र पवनेनाम्बुदो यथा ॥ ६.५३.३२ ॥
ਉਹ ਰਣਭੂਮੀ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੀ ਰਾਤ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਅੰਗਦ ਦੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਉਹ ਵੱਡੀ ਰਾਖਸ਼ ਸੈਨਾ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਬੱਦਲ ਕੰਬਣ ਵਾਂਗ ਕੰਬ ਉੱਠੀ।