ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 6.54
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.54.1
स्वबलस्य च घातेन अङ्गदस्य बलेन च।
राक्षसः क्रोधमाविष्टो वज्रदंष्ट्रो महाबलः ॥ ६.५४.१ ॥
ନିଜ ବଳର ଆଘାତରେ ଏବଂ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ବଳରେ, କ୍ରୋଧରେ ଆବିଷ୍ଟ ସେ ରାକ୍ଷସ ବଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ର ମହାବଳୀ ଥିଲା।
6.54.2
विस्फार्य च धनुर्घोरं शक्राशनिसमप्रभम्।
वानराणामनीकानि प्राकिरच्छरवृष्टिभिः ॥ ६.५४.२ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ସଦୃଶ ପ୍ରଭାବିଶିଷ୍ଟ ଭୟଙ୍କର ଧନୁ ଟାଣି, ସେ ଶରବର୍ଷଣରେ ବାନରସେନାକୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କଲା।
6.54.3
राक्षसाश्चापि मुख्यास्ते रथेषु समवस्थिताः।
नानाप्रहरणाः शूराः प्रायुध्यन्त तदा रणे ॥ ६.५४.३ ॥
ସେହି ମୁଖ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ରଥ ଉପରେ ଠିଆ ହୋଇ, ନାନା ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର ଧରି ଶୂରବୀର ହୋଇ ସେତେବେଳେ ରଣରେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
6.54.4
वानराणां च शूरास्तु ते सर्वे प्लवगर्षभाः।
अयुध्यन्त शिलाहस्ताः समवेताः समन्ततः ॥ ६.५४.४ ॥
ବାନରମାନଙ୍କର ସେହି ଶୂରବୀରମାନେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରମାନେ, ହାତରେ ଶିଳା ଧରି, ଚାରିଆଡ଼ୁ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
6.54.5
तत्रायुधसहस्राणि तस्मिन्नायोधने भृशम्।
राक्षसाः कपिमुख्येषु पातयांचक्रिरे तदा ॥ ६.५४.५ ॥
ସେହି ରଣକ୍ଷେତ୍ରରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ସେତେବେଳେ ମୁଖ୍ୟ ବାନରମାନଙ୍କ ଉପରେ ହଜାର ହଜାର ଅସ୍ତ୍ର ଅତ୍ୟଧିକ ଭାବରେ ନିକ୍ଷେପ କଲେ।
6.54.6
वानराश्चैव रक्षःसु गिरिवृक्षान् महाशिलाः।
प्रवीराः पातयामासुर्मत्तवारणसंनिभाः ॥ ६.५४.६ ॥
ମତ୍ତ ହାତୀ ସଦୃଶ ବୀର ବାନରମାନେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଉପରେ ପର୍ବତ, ଗଛ ଓ ବଡ଼ ଶିଳା ନିକ୍ଷେପ କଲେ।
6.54.7
शूराणां युध्यमानानां समरेष्वनिवर्तिनाम्।
तद् राक्षसगणानां च सुयुद्धं समवर्तत ॥ ६.५४.७ ॥
ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରେ ପଛକୁ ନ ହଟୁଥିବା ଶୂରବୀରମାନେ ଲଢ଼ୁଥିଲେ, ଏବଂ ରାକ୍ଷସଗଣ ସହିତ ଭୀଷଣ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା।
6.54.8
प्रभिन्नशिरसः केचिच्छिन्नैः पादैश्च बाहुभिः।
शस्त्रैरर्दितदेहास्तु रुधिरेण समुक्षिताः ॥ ६.५४.८ ॥
କାହାରି ମୁଣ୍ଡ ଫାଟିଯାଇଥିଲା, କାହାରି ଗୋଡ଼ ଓ ହାତ କଟିଯାଇଥିଲା; ଅସ୍ତ୍ରରେ କ୍ଷତବିକ୍ଷତ ଶରୀର ରକ୍ତରେ ଭିଜି ଯାଇଥିଲା।
6.54.9
हरयो राक्षसाश्चैव शेरते गां समाश्रिताः।
कङ्कगृध्रबलाढ्याश्च गोमायुकुलसंकुलाः ॥ ६.५४.९ ॥
ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଭୂମିରେ ଶୋଇଥିଲେ; କଙ୍କ ଓ ଶକୁନିମାନଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଶୃଗାଳ ଦଳରେ ଘେରା।
6.54.10
कबन्धानि समुत्पेतुर्भीरूणां भीषणानि वै।
भुजपाणिशिरश्छिन्नाश्छिन्नकायाश्च भूतले ॥ ६.५४.१० ॥
ଭୀରୁମାନଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଖାଉଥିବା ଭୟଙ୍କର କବନ୍ଧ (ମୁଣ୍ଡହୀନ ଶରୀର) ଉଠି ଆସିଲେ; ବାହୁ, ହାତ ଓ ମୁଣ୍ଡ କଟା ଯାଇ, ଶରୀର ଖଣ୍ଡିତ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିଲା।
6.54.11
वानरा राक्षसाश्चापि निपेतुस्तत्र भूतले।
ततो वानरसैन्येन हन्यमानं निशाचरम् ॥ ६.५४.११ ॥
ସେଠାରେ ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସ ଦୁହେଁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ତା'ପରେ ବାନରସେନା ଦ୍ୱାରା ମରାଯାଉଥିବା ନିଶାଚର…
6.54.12
प्राभज्यत बलं सर्वं वज्रदंष्ट्रस्य पश्यतः।
राक्षसान् भयवित्रस्तान् हन्यमानान् प्लवंगमैः ॥ ६.५४.१२ ॥
ବଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ର ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ ତାର ସମସ୍ତ ସେନା ପଳାଇଲା; ଭୟରେ ତ୍ରସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେ ବାନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମରାଯାଉଥିବା…
6.54.13
दृष्ट्वा स रोषताम्राक्षो वज्रदंष्ट्रः प्रतापवान्।
प्रविवेश धनुष्पाणिस्त्रासयन् हरिवाहिनीम् ॥ ६.५४.१३ ॥
ତାହା ଦେଖି କ୍ରୋଧରେ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଆଖି ବିଶିଷ୍ଟ ପରାକ୍ରମୀ ବଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ର ଧନୁ ଧରି ବାନରସେନାକୁ ଭୟଭୀତ କରି ଭିତରକୁ ପଶିଗଲା।
6.54.14
शरैर्विदारयामास कङ्कपत्रैरजिह्मगैः।
बिभेद वानरांस्तत्र सप्ताष्टौ नव पञ्च च ॥ ६.५४.१४ ॥
କଙ୍କପକ୍ଷୀର ପକ୍ଷଯୁକ୍ତ ସିଧା ଯାଉଥିବା ବାଣରେ ସେ ବାନରମାନଙ୍କୁ ବିଦାରଣ କଲା; ସେଠାରେ ସାତ-ଆଠ, ନଅ ଏବଂ ପାଞ୍ଚଟି ବାନରକୁ ବିଦ୍ଧ କଲା।
6.54.15
विव्याध परमक्रुद्धो वज्रदंष्ट्रः प्रतापवान्।
त्रस्ताः सर्वे हरिगणाः शरैः संकृत्तदेहिनः।
अङ्गदं सम्प्रधावन्ति प्रजापतिमिव प्रजाः ॥ ६.५४.१५ ॥
ଅତି କ୍ରୁଦ୍ଧ ପରାକ୍ରମୀ ବଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ର ପ୍ରହାର କଲା। ଭୟଭୀତ ବାନରଗଣ ସମସ୍ତେ, ବାଣରେ ଶରୀର ଛିନ୍ନ ହୋଇ, ଅଙ୍ଗଦ ଆଡ଼କୁ ଧାଇଁଲେ—ପ୍ରଜାମାନେ ପ୍ରଜାପତି ଆଡ଼କୁ ଧାଇଁବା ପରି।
6.54.16
ततो हरिगणान् भग्नान् दृष्ट्वा वालिसुतस्तदा।
क्रोधेन वज्रदंष्ट्रं तमुदीक्षन्तमुदैक्षत ॥ ६.५४.१६ ॥
ତେବେ ବାନରଗଣଙ୍କୁ ଭଗ୍ନ ଦେଖି ବାଳି ପୁତ୍ର କ୍ରୋଧରେ ତାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ବଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ର ଆଡ଼କୁ ଚାହିଁଲା।
6.54.17
वज्रदंष्ट्रोऽङ्गदश्चोभौ योयुध्येते परस्परम्।
चेरतुः परमक्रुद्धौ हरिमत्तगजाविव ॥ ६.५४.१७ ॥
ବଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ର ଓ ଅଙ୍ଗଦ ଉଭୟେ ପରସ୍ପର ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ଅତି କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ ସେମାନେ ଦୁଇ ମତ୍ତ ବାନର-ହାତୀ ପରି ବିଚରଣ କଲେ।
6.54.18
ततः शतसहस्रेण हरिपुत्रं महाबलम्।
जघान मर्मदेशेषु शरैरग्निशिखोपमैः ॥ ६.५४.१८ ॥
ତେବେ ଲକ୍ଷେ ବାଣରେ ସେ ମହାବଳୀ ବାନର-ପୁତ୍ର (ଅଙ୍ଗଦ) କୁ ମର୍ମସ୍ଥଳରେ ଆଘାତ କଲା—ସେହି ବାଣ ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି ଥିଲା।
6.54.19
रुधिरोक्षितसर्वाङ्गो वालिसूनुर्महाबलः।
चिक्षेप वज्रदंष्ट्राय वृक्षं भीमपराक्रमः ॥ ६.५४.१९ ॥
ରକ୍ତରେ ଲିପ୍ତ ସର୍ବାଙ୍ଗ, ମହାବଳୀ, ଭୟଙ୍କର ପରାକ୍ରମୀ ବାଳି-ପୁତ୍ର ବଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଉପରେ ଏକ ବୃକ୍ଷ ନିକ୍ଷେପ କଲେ।
6.54.20
दृष्ट्वा पतन्तं तं वृक्षमसम्भ्रान्तश्च राक्षसः।
चिच्छेद बहुधा सोऽपि मथितः प्रापतद् भुवि ॥ ६.५४.२० ॥
ସେ ବୃକ୍ଷକୁ ପଡ଼ୁଥିବା ଦେଖି ରାକ୍ଷସ ବିଚଳିତ ନ ହୋଇ ତାକୁ ଅନେକ ଖଣ୍ଡ କରି କାଟିଦେଲା; ସେ ମଧ୍ୟ ଆଘାତରେ ମାଟିରେ ପଡ଼ିଗଲା।
6.54.21
तं दृष्ट्वा वज्रदंष्ट्रस्य विक्रमं प्लवगर्षभः।
प्रगृह्य विपुलं शैलं चिक्षेप च ननाद च ॥ ६.५४.२१ ॥
ବଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରଙ୍କର ସେ ପରାକ୍ରମ ଦେଖି ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏକ ବିଶାଳ ପର୍ବତଶିଖର ଧରି ନିକ୍ଷେପ କଲେ ଓ ଗର୍ଜନ କଲେ।
6.54.22
तमापतन्तं दृष्ट्वा स रथादाप्लुत्य वीर्यवान्।
गदापाणिरसम्भ्रान्तः पृथिव्यां समतिष्ठत ॥ ६.५४.२२ ॥
ନିଜ ଉପରକୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି ସେ ବୀର ରଥରୁ ଡେଇଁ ଓହ୍ଲାଇଲା ଏବଂ ହାତରେ ଗଦା ଧରି ବିଚଳିତ ନ ହୋଇ ମାଟିରେ ଦୃଢ଼ ହୋଇ ଛିଡ଼ା ହେଲା।
6.54.23
अङ्गदेन शिला क्षिप्ता गत्वा तु रणमूर्धनि।
सचक्रकूबरं साश्वं प्रममाथ रथं तदा ॥ ६.५४.२३ ॥
ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ନିକ୍ଷିପ୍ତ ଶିଳା ରଣମୁଖକୁ ଯାଇ ସେତେବେଳେ ଚକ ଓ କୂବର ସହିତ, ଘୋଡ଼ା ସମେତ ରଥକୁ ଚୂରମାର କରିଦେଲା।
6.54.24
ततोऽन्यच्छिखरं गृह्य विपुलं द्रुमभूषितम्।
वज्रदंष्ट्रस्य शिरसि पातयामास वानरः ॥ ६.५४.२४ ॥
ତା'ପରେ ସେ ବାନର ବୃକ୍ଷଶୋଭିତ ଆଉ ଏକ ବିଶାଳ ଶିଖର ଧରି ବଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପକାଇଲା।
6.54.25
अभवच्छोणितोद्गारी वज्रदंष्ट्रः सुमूर्च्छितः।
मुहूर्तमभवन्मूढो गदामालिङ्ग्य निःश्वसन् ॥ ६.५४.२५ ॥
ରକ୍ତ ବାନ୍ତି କରୁଥିବା ବଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୂର୍ଚ୍ଛିତ ହେଲା। ଏକ କ୍ଷଣ ସେ ମୂଢ଼ ହୋଇ ଗଦାକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ିଲା।
6.54.26
स लब्धसंज्ञो गदया वालिपुत्रमवस्थितम्।
जघान परमक्रुद्धो वक्षोदेशे निशाचरः ॥ ६.५४.२६ ॥
ଚେତନା ଫେରି ପାଇଥିବା ସେ ନିଶାଚର, ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ସେଠାରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ବାଳିପୁତ୍ର ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ବକ୍ଷରେ ଗଦାରେ ଆଘାତ କଲା।
6.54.27
गदां त्यक्त्वा ततस्तत्र मुष्टियुद्धमकुर्वत।
अन्योन्यं जघ्नतुस्तत्र तावुभौ हरिराक्षसौ ॥ ६.५४.२७ ॥
ତାପରେ ଗଦାକୁ ଛାଡ଼ି ସେଠାରେ ସେମାନେ ମୁଷ୍ଟିଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ସେହି ଦୁଇ — ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସ — ପରସ୍ପରକୁ ଆଘାତ କଲେ।
6.54.28
रुधिरोद्गारिणौ तौ तु प्रहारैर्जनितश्रमौ।
बभूवतुः सुविक्रान्तावङ्गारकबुधाविव ॥ ६.५४.२८ ॥
ରକ୍ତ ବାନ୍ତି କରୁଥିବା, ଆଘାତରେ କ୍ଳାନ୍ତ ସେହି ଦୁଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପରାକ୍ରମୀ ହୋଇ ମଙ୍ଗଳ ଓ ବୁଧ ପରି ଦେଖାଗଲେ।
6.54.29
ततः परमतेजस्वी अङ्गदः प्लवगर्षभः।
उत्पाट्य वृक्षं स्थितवानासीत् पुष्पफलैर्युतः ॥ ६.५४.२९ ॥
ତାପରେ ପରମ ତେଜସ୍ୱୀ ଅଙ୍ଗଦ, ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ଭରା ଏକ ଗଛ ଉପାଡ଼ି ଠିଆ ହେଲା।
6.54.30
जग्राह चार्षभं चर्म खड्गं च विपुलं शुभम्।
किङ्किणीजालसंछन्नं चर्मणा च परिष्कृतम् ॥ ६.५४.३० ॥
ସେ ଷଣ୍ଢ-ଚର୍ମର ଢାଲ ଏବଂ ଛୋଟ ଘଣ୍ଟିର ଜାଲରେ ଆବୃତ, ଚମଡ଼ାରେ ସଜ୍ଜିତ ଏକ ବଡ଼ ସୁନ୍ଦର ଖଡ୍ଗ ଗ୍ରହଣ କଲା।
6.54.31
चित्रांश्च रुचिरान् मार्गांश्चेरतुः कपिराक्षसौ।
जघ्नतुश्च तदान्योन्यं नर्दन्तौ जयकांक्षिणौ ॥ ६.५४.३१ ॥
କପି ଓ ରାକ୍ଷସ ବିଚିତ୍ର ଓ ସୁନ୍ଦର ଗତିରେ ବୁଲିଲେ; ବିଜୟ ଇଚ୍ଛାରେ ଗର୍ଜନ କରି ପରସ୍ପରକୁ ଆଘାତ କଲେ।
6.54.32
व्रणैः सास्रैरशोभेतां पुष्पिताविव किंशुकौ।
युध्यमानौ परिश्रान्तौ जानुभ्यामवनीं गतौ ॥ ६.५४.३२ ॥
କ୍ଷତରୁ ରକ୍ତ ବହୁଥିବାରୁ ସେମାନେ ଦୁହେଁ ଫୁଲିଥିବା କିଂଶୁକ ଗଛ ପରି ଶୋଭିଲେ; ଯୁଦ୍ଧ କରି କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ ଆଣ୍ଠୁ ଉପରେ ଭୂମିରେ ବସିଗଲେ।
6.54.33
निमेषान्तरमात्रेण अङ्गदः कपिकुञ्जरः।
उदतिष्ठत दीप्ताक्षो दण्डाहत इवोरगः ॥ ६.५४.३३ ॥
ଗୋଟିଏ ପଳକ ମଧ୍ୟରେ କପିକୁଞ୍ଜର ଅଙ୍ଗଦ ଜଳନ୍ତା ଆଖିରେ ଉଠିଠିଆ ହେଲା; ବାଡ଼ିର ଆଘାତରେ ଆହତ ସାପ ପରି।
6.54.34
निर्मलेन सुधौतेन खड्गेनास्य महच्छिरः।
जघान वज्रदंष्ट्रस्य वालिसूनुर्महाबलः ॥ ६.५४.३४ ॥
ମହାବଳ ବାଳିପୁତ୍ର ନିଜ ନିର୍ମଳ ଓ ଭଲ ଭାବେ ଘଷାଯାଇଥିବା ଖଡ୍ଗରେ ବଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରର ବଡ଼ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ।
6.54.35
रुधिरोक्षितगात्रस्य बभूव पतितं द्विधा।
तच्च तस्य परीताक्षं शुभं खड्गहतं शिरः ॥ ६.५४.३५ ॥
ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିବା ତାଙ୍କ ଶରୀର ଦୁଇ ଖଣ୍ଡ ହୋଇ ପଡ଼ିଗଲା; ଖଡ୍ଗରେ କଟା ସେ ସୁନ୍ଦର ମୁଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ, ଓଲଟା ଆଖିରେ, ପଡ଼ିଗଲା।
6.54.36
वज्रदंष्ट्रं हतं दृष्ट्वा राक्षसा भयमोहिताः।
त्रस्ता ह्यभ्यद्रवँल्लङ्कां वध्यमानाः प्लवङ्गमैः।
विषण्णवदना दीना ह्रिया किंचिदवाङ्मुखाः ॥ ६.५४.३६ ॥
ବଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ହତ ଦେଖି ରାକ୍ଷସମାନେ ଭୟରେ ମୋହିତ ଓ ତ୍ରସ୍ତ ହେଲେ; କପିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମରାଯାଉଥିବା ସେମାନେ, ମଳିନ ମୁଖରେ, ଦୀନ ହୋଇ, ଲଜ୍ଜାରେ ଟିକିଏ ମୁଣ୍ଡ ନୁଆଁଇ ଲଙ୍କା ଆଡ଼କୁ ପଳାଇଲେ।
6.54.37
निहत्य तं वज्रधरः प्रतापवान्
स वालिसूनुः कपिसैन्यमध्ये।
जगाम हर्षं महितो महाबलः
सहस्रनेत्रस्त्रिदशैरिवावृतः ॥ ६.५४.३७ ॥
ବଜ୍ରଧାରୀ ପରି ପ୍ରତାପୀ ବାଳିପୁତ୍ର ତାହାକୁ ବଧ କରି କପିସେନାର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଆନନ୍ଦ ଲାଭ କଲେ; ମହାବଳ, ସମ୍ମାନିତ ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିବା ସହସ୍ରନେତ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଶୋଭିତ ହେଲେ।