Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 6.61
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.61.1
ततो रामो महातेजा धनुरादाय वीर्यवान्।
किरीटिनं महाकायं कुम्भकर्णं ददर्श ह ॥ ६.६१.१ ॥
Entonces Rāma, de gran esplendor y valor, tomó su arco y vio a Kumbhakarṇa, el de cuerpo enorme y coronado.
6.61.2
तं दृष्ट्वा राक्षसश्रेष्ठं पर्वताकारदर्शनम्।
क्रममाणमिवाकाशं पुरा नारायणं यथा ॥ ६.६१.२ ॥
Al ver a aquel mejor de los rākṣasas, de aspecto semejante a una montaña, avanzando como si cruzara el cielo, como Nārāyaṇa de antaño.
6.61.3
सतोयाम्बुदसंकाशं काञ्चनाङ्गदभूषणम्।
दृष्ट्वा पुनः प्रदुद्राव वानराणां महाचमूः ॥ ६.६१.३ ॥
Al verlo, semejante a una nube cargada de lluvia, adornado con brazaletes de oro, el gran ejército de monos volvió a huir.
6.61.4
विद्रुतां वाहिनीं दृष्ट्वा वर्धमानं च राक्षसम्।
सविस्मितमिदं रामो विभीषणमुवाच ह ॥ ६.६१.४ ॥
Viendo al ejército huir y al rākṣasa crecer, Rāma, asombrado, dijo esto a Vibhīṣaṇa.
6.61.5
कोऽसौ पर्वतसंकाशः किरीटी हरिलोचनः।
लङ्कायां दृश्यते वीरः सविद्युदिव तोयदः ॥ ६.६१.५ ॥
¿Quién es este héroe, semejante a una montaña, coronado, de ojos leonados, que se ve en Laṅkā como una nube con relámpagos?
6.61.6
पृथिव्यां केतुभूतोऽसौ महानेकोऽत्र दृश्यते।
यं दृष्ट्वा वानराः सर्वे विद्रवन्ति ततस्ततः ॥ ६.६१.६ ॥
Este gran ser, erguido sobre la tierra como un estandarte, se ve aquí solo; al verlo, todos los monos huyen de un lado a otro.
6.61.7
आचक्ष्व सुमहान् कोऽसौ रक्षो वा यदि वासुरः।
न मयैवंविधं भूतं दृष्टपूर्वं कदाचन ॥ ६.६१.७ ॥
Dime, ¿quién es este ser inmenso? ¿Es un rākṣasa o un asura? Nunca antes había visto a una criatura como esta.
6.61.8
सम्पृष्टो राजपुत्रेण रामेणाक्लिष्टकर्मणा।
विभीषणो महाप्राज्ञः काकुत्स्थमिदमब्रवीत् ॥ ६.६१.८ ॥
Interrogado por Rāma, el hijo del rey de hazañas sin esfuerzo, el muy sabio Vibhīṣaṇa habló así a Kākutstha.
6.61.9
येन वैवस्वतो युद्धे वासवश्च पराजितः।
सैष विश्रवसः पुत्रः कुम्भकर्णः प्रतापवान्।
अस्य प्रमाणसदृशो राक्षसोऽन्यो न विद्यते ॥ ६.६१.९ ॥
Este es Kumbhakarṇa, el poderoso hijo de Viśravas, que en batalla venció incluso a Vaivasvata (Yama) y a Vāsava (Indra). Ningún otro rākṣasa es igual a él en tamaño.
6.61.10
एतेन देवा युधि दानवाश्च
यक्षा भुजंगाः पिशिताशनाश्च।
गन्धर्वविद्याधरकिंनराश्च
सहस्रशो राघव सम्प्रभग्नाः ॥ ६.६१.१० ॥
¡Oh Rāghava! Por él, en batalla, los dioses, los dānavas, los yakṣas, las serpientes, los rākṣasas devoradores de carne, los gandharvas, los vidyādharas y los kinnaras han sido derrotados por miles.
6.61.11
शूलपाणिं विरूपाक्षं कुम्भकर्णं महाबलम्।
हन्तुं न शेकुस्त्रिदशाः कालोऽयमिति मोहिताः ॥ ६.६१.११ ॥
Los dioses no pudieron matar a Kumbhakarṇa, de gran fuerza como Śiva, el portador del tridente, Virūpākṣa; confundidos, pensaron: «Esto es el propio Tiempo».
6.61.12
प्रकृत्या ह्येष तेजस्वी कुम्भकर्णो महाबलः।
अन्येषां राक्षसेन्द्राणां वरदानकृतं बलम् ॥ ६.६१.१२ ॥
Este Kumbhakarṇa es radiante y poderoso por su propia naturaleza; la fuerza de los otros señores de los rākṣasas fue hecha por dones.
6.61.13
बालेन जातमात्रेण क्षुधार्तेन महात्मना।
भक्षितानि सहस्राणि प्रजानां सुबहून्यपि ॥ ६.६१.१३ ॥
Apenas nacido, atormentado por el hambre, el de alma grande devoró miles, incluso muchísimos, de las criaturas.
6.61.14
तेषु सम्भक्ष्यमाणेषु प्रजा भयनिपीडिताः।
यान्त स्म शरणं शक्रं तमप्यर्थं न्यवेदयन् ॥ ६.६१.१४ ॥
Mientras eran devorados, las criaturas, atormentadas por el miedo, acudieron en busca de refugio ante Śakra (Indra) y le informaron de aquel asunto.
6.61.15
स कुम्भकर्णं कुपितो महेन्द्रो
जघान वज्रेण शितेन वज्री।
स शक्रवज्राभिहतो महात्मा
चचाल कोपाच्च भृशं ननाद ॥ ६.६१.१५ ॥
Entonces Mahendra, Indra portador del rayo, encolerizado, golpeó a Kumbhakarṇa con su afilado rayo. Herido por el rayo de Indra, el de alma grande se tambaleó de cólera y rugió con fuerza.
6.61.16
तस्य नानद्यमानस्य कुम्भकर्णस्य रक्षसः।
श्रुत्वा निनादं वित्रस्ताः प्रजा भूयो वितत्रसुः ॥ ६.६१.१६ ॥
Al oír el rugido de aquel rākṣasa Kumbhakarṇa que rugía, las criaturas aterrorizadas temblaron aún más.
6.61.17
ततः क्रुद्धो महेन्द्रस्य कुम्भकर्णो महाबलः।
निष्कृष्यैरावताद् दन्तं जघानोरसि वासवम् ॥ ६.६१.१७ ॥
Entonces Kumbhakarṇa, el poderoso, encolerizado, arrancó un colmillo de Airāvata y golpeó a Vāsava (Indra) en el pecho.
6.61.18
कुम्भकर्णप्रहारार्तो विजज्वाल स वासवः।
ततो विषेदुः सहसा देवा ब्रह्मर्षिदानवाः ॥ ६.६१.१८ ॥
Atormentado por el golpe de Kumbhakarṇa, Vāsava (Indra) ardió. Entonces los dioses, los brahmarṣis y los dānavas quedaron de pronto consternados.
6.61.19
प्रजाभिः सह शक्रश्च ययौ स्थानं स्वयंभुवः।
कुम्भकर्णस्य दौरात्म्यं शशंसुस्ते प्रजापतेः ॥ ६.६१.१९ ॥
Junto con las criaturas, también Indra fue a la morada de Svayambhū; relataron al señor de las criaturas la maldad de Kumbhakarṇa.
6.61.20
प्रजानां भक्षणं चापि देवानां चापि धर्षणम्।
आश्रमध्वंसनं चापि परस्त्रीहरणं भृशम् ॥ ६.६१.२० ॥
El devorar a las criaturas, el ataque e insulto a los dioses, la destrucción de los ermitaños y el rapto de mujeres ajenas: todo ello aumenta enormemente.
6.61.21
एवं प्रजा यदि त्वेष भक्षयिष्यति नित्यशः।
अचिरेणैव कालेन शून्यो लोको भविष्यति ॥ ६.६१.२१ ॥
Si este continúa devorando a las criaturas así cada día, en poco tiempo el mundo quedará vacío.
6.61.22
वासवस्य वचः श्रुत्वा सर्वलोकपितामहः।
रक्षांस्यावाहयामास कुम्भकर्णं ददर्श ह ॥ ६.६१.२२ ॥
Habiendo oído las palabras de Indra, el abuelo de todos los mundos convocó a los rākṣasas y vio a Kumbhakarṇa.
6.61.23
कुम्भकर्णं समीक्ष्यैव वितत्रास प्रजापतिः।
कुम्भकर्णमथाश्वास्तः स्वयंभूरिदमब्रवीत् ॥ ६.६१.२३ ॥
En cuanto vio a Kumbhakarṇa, el señor de las criaturas se aterrorizó; luego, recobrándose, Svayambhū habló así.
6.61.24
ध्रुवं लोकविनाशाय पौलस्त्येनासि निर्मितः।
तस्मात् त्वमद्यप्रभृति मृतकल्पः शयिष्यसे ॥ ६.६१.२४ ॥
"Ciertamente has sido creado por el hijo de Pulastya para la destrucción de los mundos; por tanto, desde hoy yacerás como uno casi muerto."
6.61.25
ब्रह्मशापाभिभूतोऽथ निपपाताग्रतः प्रभोः।
ततः परमसम्भ्रान्तो रावणो वाक्यमब्रवीत् ॥ ६.६१.२५ ॥
Abrumado por la maldición de Brahmā, cayó ante el señor. Entonces Rāvaṇa, profundamente turbado, pronunció estas palabras.
6.61.26
प्रवृद्धः काञ्चनो वृक्षः फलकाले निकृत्यते।
न नप्तारं स्वकं न्याय्यं शप्तुमेवं प्रजापते ॥ ६.६१.२६ ॥
Un árbol dorado que ha crecido es talado en la época de su fruto. Oh señor de las criaturas, no es justo maldecir así a tu propio nieto.
6.61.27
न मिथ्यावचनश्च त्वं स्वप्स्यत्येव न संशयः।
कालस्तु क्रियतामस्य शयने जागरे तथा ॥ ६.६१.२७ ॥
No hablas en falso; ciertamente dormirá, no hay duda. Pero que se fije un tiempo para su sueño y para su vigilia.
6.61.28
रावणस्य वचः श्रुत्वा स्वयंभूरिदमब्रवीत्।
शयिता ह्येष षण्मासमेकाहं जागरिष्यति ॥ ६.६१.२८ ॥
Al oír las palabras de Rāvaṇa, el Autoexistente dijo esto: Dormirá durante seis meses y estará despierto un día.
6.61.29
एकेनाह्ना त्वसौ वीरश्चरन् भूमिं बुभुक्षितः।
व्यात्तास्यो भक्षयेल्लोकान् संवृद्ध इव पावकः ॥ ६.६१.२९ ॥
Pero en un día aquel héroe, hambriento y errando por la tierra con la boca abierta, devorará los mundos como un fuego crecido.
6.61.30
सोऽसौ व्यसनमापन्नः कुम्भकर्णमबोधयत्।
त्वत्पराक्रमभीतश्च राजा सम्प्रति रावणः ॥ ६.६१.३० ॥
Sumido en la angustia, despertó a Kumbhakarṇa; y ahora el rey Rāvaṇa teme tu valentía.
6.61.31
स एष निर्गतो वीरः शिबिराद् भीमविक्रमः।
वानरान् भृशसंक्रुद्धो भक्षयन् परिधावति ॥ ६.६१.३१ ॥
Aquel héroe de terrible valor, saliendo del campamento, muy enfurecido, corre devorando a los monos.
6.61.32
कुम्भकर्णं समीक्ष्यैव हरयोऽद्य प्रदुद्रुवुः।
कथमेनं रणे क्रुद्धं वारयिष्यन्ति वानराः ॥ ६.६१.३२ ॥
Al ver a Kumbhakarṇa, los monos han huido hoy. ¿Cómo podrán detener los monos a este, enfurecido en la batalla?
6.61.34
उच्यन्तां वानराः सर्वे यन्त्रमेतत् समुच्छ्रितम्।
विभीषणवचः श्रुत्वा हेतुमत् सुमुखोद्गतम्।
उवाच राघवो वाक्यं नीलं सेनापतिं तदा ॥ ६.६१.३४ ॥
"Que se anuncie a todos los monos que este artefacto ha sido alzado." Habiendo oído las palabras razonadas pronunciadas desde el rostro hermoso de Vibhīṣaṇa, entonces Rāghava dijo estas palabras a Nīla, el comandante.
6.61.35
गच्छ सैन्यानि सर्वाणि व्यूह्य तिष्ठस्व पावके।
द्वाराण्यादाय लङ्कायाश्चर्याश्चास्याथ संक्रमान् ॥ ६.६१.३५ ॥
"Ve, dispón todas las tropas en formación y mantente firme en la puerta de fuego. Toma las puertas de Laṅkā, sus accesos y sus encrucijadas."
6.61.36
शैलशृङ्गाणि वृक्षांश्च शिलाश्चाप्युपसंहरन्।
भवन्तः सायुधाः सर्वे वानराः शैलपाणयः ॥ ६.६१.३६ ॥
"Reuniendo también picos de montaña, árboles y rocas, que todos ustedes, monos, estén armados, con montañas en sus manos."
6.61.37
राघवेण समादिष्टो नीलो हरिचमूपतिः।
शशास वानरानीकं यथावत् कपिकुञ्जरः ॥ ६.६१.३७ ॥
Instruido por Rāghava, Nīla, comandante del ejército de monos, el elefante entre los monos, dio debidamente órdenes a la hueste de monos.
6.61.38
ततो गवाक्षः शरभो हनूमानङ्गदस्तथा।
शैलशृङ्गाणि शैलाभा गृहीत्वा द्वारमभ्ययुः ॥ ६.६१.३८ ॥
Entonces Gavākṣa, Śarabha, Hanumān y Aṅgada, semejantes a montañas, tomaron picos de montaña y avanzaron hacia la puerta.
6.61.39
रामवाक्यमुपश्रुत्य हरयो जितकाशिनः।
पादपैरर्दयन् वीरा वानराः परवाहिनीम् ॥ ६.६१.३९ ॥
Al oír las palabras de Rāma, los valientes monos, creyéndose ya vencedores, hostigaron al ejército enemigo con árboles.
6.61.40
ततो हरीणां तदनीकमुग्रं
रराज शैलोद्यतवृक्षहस्तम्।
गिरेः समीपानुगतं यथैव
महन्महाम्भोधरजालमुग्रम् ॥ ६.६१.४० ॥
Entonces aquel feroz ejército de monos, con las manos alzando montañas y árboles, resplandeció como una gran masa de nubes tormentosas congregadas junto a una montaña.