Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 6.65
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.65.1
स तथोक्तस्तु निर्भर्त्स्य कुम्भकर्णो महोदरम्।
अब्रवीद् राक्षसश्रेष्ठं भ्रातरं रावणं ततः ॥ ६.६५.१ ॥
Así interpelado, Kumbhakarṇa reprendió a Mahodara y luego habló a su hermano Rāvaṇa, el mejor de los rākṣasas.
6.65.2
सोऽहं तव भयं घोरं वधात् तस्य दुरात्मनः।
रामस्याद्य प्रमार्जामि निर्वैरो हि सुखी भव ॥ ६.६५.२ ॥
Hoy, dando muerte a aquel Rāma de alma perversa, disiparé tu terrible temor. Libre de enemistad, sé feliz.
6.65.3
गर्जन्ति न वृथा शूरा निर्जला इव तोयदाः।
पश्य सम्पद्यमानं तु गर्जितं युधि कर्मणा ॥ ६.६५.३ ॥
Los héroes no rugen en vano, como nubes sin agua. Mira el rugido que se cumple con la acción en la batalla.
6.65.4
न मर्षयन्ति चात्मानं सम्भावयितुमात्मना।
अदर्शयित्वा शूरास्तु कर्म कुर्वन्ति दुष्करम् ॥ ६.६५.४ ॥
No toleran que se les alabe a sí mismos; los héroes realizan hazañas difíciles sin mostrarse.
6.65.5
विक्लवानां ह्यबुद्धीनां राज्ञां पण्डितमानिनाम्।
रोचते त्वद्वचो नित्यं कथ्यमानं महोदर ॥ ६.६५.५ ॥
Oh Mahodara, a los reyes débiles y necios que se creen sabios les agradan siempre tus palabras.
6.65.6
युद्धे कापुरुषैर्नित्यं भवद्भिः प्रियवादिभिः।
राजानमनुगच्छद्भिः सर्वं कृत्यं विनाशितम् ॥ ६.६५.६ ॥
En la batalla, vosotros, cobardes que siempre habláis con agrado y seguís al rey, habéis arruinado toda la empresa.
6.65.7
राजशेषा कृता लङ्का क्षीणः कोशो बलं हतम्।
राजानमिममासाद्य सुहृच्चिह्नममित्रकम् ॥ ६.६५.७ ॥
De Laṅkā solo queda el rey; el tesoro está agotado y el ejército destruido. El enemigo, con la señal de un amigo, ha llegado hasta este rey.
6.65.8
एष निर्याम्यहं युद्धमुद्यतः शत्रुनिर्जये।
दुर्नयं भवतामद्य समीकर्तुं महाहवे ॥ ६.६५.८ ॥
Preparado para la batalla, ahora parto para vencer al enemigo. Hoy, en esta gran batalla, voy a enmendar vuestra mala política.
6.65.9
एवमुक्तवतो वाक्यं कुम्भकर्णस्य धीमतः।
प्रत्युवाच ततो वाक्यं प्रहसन् राक्षसाधिपः ॥ ६.६५.९ ॥
Cuando el sabio Kumbhakarṇa hubo pronunciado estas palabras, el señor de los rākṣasas respondió riendo.
6.65.10
महोदरोऽयं रामात् तु परित्रस्तो न संशयः।
न हि रोचयते तात युद्धं युद्धविशारद ॥ ६.६५.१० ॥
Mahodara, este está completamente aterrorizado de Rāma, no hay duda. Querido, experto en la guerra, no te agrada la batalla.
6.65.11
कश्चिन्मे त्वत्समो नास्ति सौहृदेन बलेन च।
गच्छ शत्रुवधाय त्वं कुम्भकर्ण जयाय च ॥ ६.६५.११ ॥
Para mí no hay nadie igual a ti en afecto ni en fuerza. Ve, Kumbhakarṇa, a dar muerte al enemigo y a conseguir la victoria.
6.65.12
शयानः शत्रुनाशार्थं भवान् सम्बोधितो मया।
अयं हि कालः सुमहान् राक्षसानामरिंदम ॥ ६.६५.१२ ॥
Te he despertado de tu sueño para la destrucción del enemigo. Este, en verdad, es un momento muy grande para los rākṣasas, oh domador de enemigos.
6.65.13
संगच्छ शूलमादाय पाशहस्त इवान्तकः।
वानरान् राजपुत्रौ च भक्षयादित्यतेजसौ ॥ ६.६५.१३ ॥
Ve, tomando la lanza y con el lazo en la mano como Antaka, y devora a los vānaras y a los dos príncipes, que resplandecen como el sol.
6.65.14
समालोक्य तु ते रूपं विद्रविष्यन्ति वानराः।
रामलक्ष्मणयोश्चापि हृदये प्रस्फुटिष्यतः ॥ ६.६५.१४ ॥
Al ver tu forma, los vānaras huirán, y hasta los corazones de Rāma y Lakṣmaṇa se romperán.
6.65.15
एवमुक्त्वा महातेजाः कुम्भकर्णं महाबलम्।
पुनर्जातमिवात्मानं मेने राक्षसपुङ्गवः ॥ ६.६५.१५ ॥
Habiendo hablado así al poderoso Kumbhakarṇa, el gran jefe de los rākṣasas sintió como si hubiera vuelto a nacer.
6.65.16
कुम्भकर्णबलाभिज्ञो जानंस्तस्य पराक्रमम्।
बभूव मुदितो राजा शशाङ्क इव निर्मलः ॥ ६.६५.१६ ॥
El rey, conociendo la fuerza de Kumbhakarṇa y su valor, se alegró como la luna sin mancha.
6.65.17
इत्येवमुक्तः संहृष्टो निर्जगाम महाबलः।
राज्ञस्तु वचनं श्रुत्वा योद्धुमुद्युक्तवांस्तदा ॥ ६.६५.१७ ॥
Así exhortado, el poderoso salió muy complacido; y al oír las palabras del rey, se dispuso de inmediato a combatir.
6.65.18
आददे निशितं शूलं वेगाच्छत्रुनिबर्हणः।
सर्वं कालायसं दीप्तं तप्तकाञ्चनभूषणम् ॥ ६.६५.१८ ॥
El destructor de enemigos tomó con rapidez una lanza afilada, toda de hierro negro, resplandeciente y adornada con oro fundido.
6.65.19
इन्द्राशनिसमप्रख्यं वज्रप्रतिमगौरवम्।
देवदानवगन्धर्वयक्षपन्नगसूदनम् ॥ ६.६५.१९ ॥
Resplandeciente como el rayo de Indra, de un peso igual al vajra, destructor de dioses, dānavas, gandharvas, yakṣas y serpientes.
6.65.20
रक्तमाल्यमहादामं स्वतश्चोद्गतपावकम्।
आदाय विपुलं शूलं शत्रुशोणितरञ्जितम् ॥ ६.६५.२० ॥
Tomando una enorme lanza con una gran guirnalda de flores rojas, de la que surgía fuego por sí mismo, teñida con la sangre de los enemigos.
6.65.21
कुम्भकर्णो महातेजा रावणं वाक्यमब्रवीत्।
गमिष्याम्यहमेकाकी तिष्ठत्विह बलं मम ॥ ६.६५.२१ ॥
Kumbhakarṇa, de gran esplendor, dijo estas palabras a Rāvaṇa: "Iré solo; que mi ejército se quede aquí."
6.65.22
अद्य तान् क्षुधितः क्रुद्धो भक्षयिष्यामि वानरान्।
कुम्भकर्णवचः श्रुत्वा रावणो वाक्यमब्रवीत् ॥ ६.६५.२२ ॥
"Hoy, hambriento y airado, devoraré a esos monos." Al oír las palabras de Kumbhakarṇa, Rāvaṇa dijo estas palabras.
6.65.23
सैन्यैः परिवृतो गच्छ शूलमुद्गरपाणिभिः।
वानरा हि महात्मानः शूराः सुव्यवसायिनः ॥ ६.६५.२३ ॥
"Ve rodeado de ejércitos, con lanzas y mazas en mano. Pues los monos son, en verdad, magnánimos, heroicos y resueltos."
6.65.24
एकाकिनं प्रमत्तं वा नयेयुर्दशनैः क्षयम्।
तस्मात् परमदुर्धर्षः सैन्यैः परिवृतो व्रज।
रक्षसामहितं सर्वं शत्रुपक्षं निषूदय ॥ ६.६५.२४ ॥
"Al solitario o al descuidado podrían llevarlo a la ruina con sus dientes. Por tanto, invencible como eres, ve rodeado de ejércitos y destruye todo el bando enemigo de los rākṣasas."
6.65.25
अथासनात् समुत्पत्य स्रजं मणिकृतान्तराम्।
आबबन्ध महातेजाः कुम्भकर्णस्य रावणः ॥ ६.६५.२५ ॥
Entonces, levantándose de su asiento, el magnificente Rāvaṇa ató a Kumbhakarṇa una guirnalda con gemas engastadas entre sus flores.
6.65.26
अङ्गदान्यङ्गुलीवेष्टान् वराण्याभरणानि च।
हारं च शशिसंकाशमाबबन्ध महात्मनः ॥ ६.६५.२६ ॥
Brazaletes, anillos para los dedos y otros excelentes adornos, y un collar que brillaba como la luna, fueron colocados a aquel magnánimo.
6.65.27
दिव्यानि च सुगन्धीनि माल्यदामानि रावणः।
गात्रेषु सज्जयामास श्रोत्रयोश्चास्य कुण्डले ॥ ६.६५.२७ ॥
Rāvaṇa hizo disponer sobre sus miembros guirnaldas divinas y perfumadas, y colocó pendientes en sus orejas.
6.65.28
काञ्चनाङ्गदकेयूरनिष्काभरणभूषितः।
कुम्भकर्णो बृहत्कर्णः सुहुतोऽग्निरिवाबभौ ॥ ६.६५.२८ ॥
Adornado con brazaletes de oro, pulseras y joyas doradas, Kumbhakarṇa de grandes orejas resplandeció como un fuego bien alimentado con ofrendas.
6.65.29
श्रोणीसूत्रेण महता मेचकेन व्यराजत।
अमृतोत्पादने नद्धो भुजङ्गेनेव मन्दरः ॥ ६.६५.२९ ॥
Resplandecía con un gran cinturón oscuro, como el monte Mandara atado con una serpiente durante el batido para el néctar de la inmortalidad.
6.65.30
स काञ्चनं भारसहं निवातं
विद्युत्प्रभं दीप्तमिवात्मभासा।
आबध्यमानः कवचं रराज
संध्याभ्रसंवीत इवाद्रिराजः ॥ ६.६५.३० ॥
Mientras le ajustaban la coraza dorada, capaz de soportar el peso, impenetrable al viento y brillante como el relámpago, él resplandecía, ardiendo con su propio esplendor, como el rey de las montañas envuelto en nubes del atardecer.
6.65.31
सर्वाभरणसर्वाङ्गः शूलपाणिः स राक्षसः।
त्रिविक्रमकृतोत्साहो नारायण इवाबभौ ॥ ६.६५.३१ ॥
Adornado con joyas en todos sus miembros, el rākṣasa con la lanza en la mano, lleno de ardor como Trivikrama, resplandeció como Nārāyaṇa.
6.65.32
भ्रातरं सम्परिष्वज्य कृत्वा चापि प्रदक्षिणम्।
प्रणम्य शिरसा तस्मै प्रतस्थे स महाबलः ॥ ६.६५.३२ ॥
Habiendo abrazado a su hermano, dado la vuelta a su derecha e inclinado la cabeza en reverencia, aquel de gran fuerza partió.
6.65.33
तमाशीर्भिः प्रशस्ताभिः प्रेषयामास रावणः।
शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषैः सैन्यैश्चापि वरायुधैः ॥ ६.६५.३३ ॥
Rāvaṇa lo despidió con bendiciones auspiciosas, con el estruendo de caracolas y tambores, y con un ejército de excelentes armas.
6.65.34
तं गजैश्च तुरंगैश्च स्यन्दनैश्चाम्बुदस्वनैः।
अनुजग्मुर्महात्मानो रथिनो रथिनां वरम् ॥ ६.६५.३४ ॥
Con elefantes, caballos y carros que resonaban como nubes, los magnánimos aurigas siguieron al mejor de los aurigas.
6.65.35
सर्पैरुष्ट्रैः खरैश्चैव सिंहद्विपमृगद्विजैः।
अनुजग्मुश्च तं घोरं कुम्भकर्णं महाबलम् ॥ ६.६५.३५ ॥
Con serpientes, camellos, asnos, leones, elefantes, ciervos y aves, también siguieron a aquel temible y poderoso Kumbhakarṇa.
6.65.36
स पुष्पवर्षैरवकीर्यमाणो
धृतातपत्रः शितशूलपाणिः।
मदोत्कटः शोणितगन्धमत्तो
विनिर्ययौ दानवदेवशत्रुः ॥ ६.६५.३६ ॥
Cubierto de lluvia de flores, con un parasol sobre sí, la afilada lanza en la mano, feroz de orgullo y embriagado por el olor a sangre, salió el enemigo de dānavas y devas.
6.65.37
पदातयश्च बहवो महानादा महाबलाः।
अन्वयू राक्षसा भीमा भीमाक्षाः शस्त्रपाणयः ॥ ६.६५.३७ ॥
Muchos soldados de a pie, de rugido poderoso y gran fuerza, rākṣasas terribles de ojos espantosos, con armas en las manos, lo siguieron.
6.65.38
रक्ताक्षाः सुबहुव्यामा नीलाञ्जनचयोपमाः।
शूलानुद्यम्य खड्गांश्च निशितांश्च परश्वधान् ॥ ६.६५.३८ ॥
De ojos rojos, de brazos muy largos y gran tamaño, semejantes a montones de colirio azul, alzaban lanzas, espadas y afiladas hachas de guerra.
6.65.39
भिन्दिपालांश्च परिघान् गदाश्च मुसलानि च।
तालस्कन्धांश्च विपुलान् क्षेपणीयान् दुरासदान् ॥ ६.६५.३९ ॥
Jabalinas, garrotes de hierro, mazas y mazos, y también enormes troncos de palmera, aptos para ser arrojados y difíciles de resistir.
6.65.40
अथान्यद्वपुरादाय दारुणं घोरदर्शनम्।
निष्पपात महातेजाः कुम्भकर्णो महाबलः ॥ ६.६५.४० ॥
Entonces, tomando otro cuerpo terrible y de aspecto espantoso, Kumbhakarṇa, de gran esplendor y muy poderoso, se lanzó hacia fuera.
6.65.41
धनुःशतपरीणाहः स षट्शतसमुच्छ्रितः।
रौद्रः शकटचक्राक्षो महापर्वतसंनिभः ॥ ६.६५.४१ ॥
Cien arcos de anchura y seiscientos de altura, era feroz, con ojos como ruedas de carro, semejante a una gran montaña.
6.65.42
संनिपत्य च रक्षांसि दग्धशैलोपमो महान्।
कुम्भकर्णो महावक्त्रः प्रहसन्निदमब्रवीत् ॥ ६.६५.४२ ॥
Acercándose a los rākṣasas, Kumbhakarṇa, grande como una montaña quemada y de boca grande, riendo, habló así.
6.65.43
अद्य वानरमुख्यानां तानि यूथानि भागशः।
निर्दहिष्यामि संक्रुद्धः पतङ्गानिव पावकः ॥ ६.६५.४३ ॥
Hoy, encolerizado, quemaré esas huestes de los principales vānaras, pieza por pieza, como el fuego quema a las polillas.
6.65.44
नापराध्यन्ति मे कामं वानरा वनचारिणः।
जातिरस्मद्विधानां सा पुरोद्यानविभूषणम् ॥ ६.६५.४४ ॥
Estos vānaras que vagan por el bosque no me han ofendido en absoluto; para seres como nosotros, esa raza es el adorno de los jardines ante la ciudad.
6.65.45
पुररोधस्य मूलं तु राघवः सहलक्ष्मणः।
हते तस्मिन् हतं सर्वं तं वधिष्यामि संयुगे ॥ ६.६५.४५ ॥
La raíz del asedio de la ciudad es, en efecto, Rāghava junto con Lakṣmaṇa; cuando él sea muerto, todo estará muerto; a él lo mataré en batalla.
6.65.46
एवं तस्य ब्रुवाणस्य कुम्भकर्णस्य राक्षसाः।
नादं चक्रुर्महाघोरं कम्पयन्त इवार्णवम् ॥ ६.६५.४६ ॥
Mientras Kumbhakarṇa hablaba así, los rākṣasas lanzaron un rugido terribilísimo, como si sacudieran el océano.
6.65.47
तस्य निष्पततस्तूर्णं कुम्भकर्णस्य धीमतः।
बभूवुर्घोररूपाणि निमित्तानि समन्ततः ॥ ६.६५.४७ ॥
Cuando aquel sabio Kumbhakarṇa salió velozmente, aparecieron por todas partes presagios de aspecto terrible.
6.65.48
उल्काशनियुता मेघा बभूवुर्गर्दभारुणाः।
ससागरवना चैव वसुधा समकम्पत ॥ ६.६५.४८ ॥
Las nubes, cargadas de meteoros y rayos, se volvieron rojizas como asnos, y la tierra, con sus mares y bosques, tembló por completo.
6.65.49
घोररूपाः शिवा नेदुः सज्वालकवलैर्मुखैः।
मण्डलान्यपसव्यानि बबन्धुश्च विहंगमाः ॥ ६.६५.४९ ॥
Chacales de forma terrible aullaron con bocados ardientes en las fauces; y las aves trazaron círculos hacia la izquierda.
6.65.50
निष्पपात च गृध्रोऽस्य शूले वै पथि गच्छतः।
प्रास्फुरन्नयनं चास्य सव्यो बाहुरकम्पत ॥ ६.६५.५० ॥
Mientras avanzaba por el camino, un buitre cayó sobre su lanza; su ojo tembló y su brazo izquierdo se estremeció.
6.65.51
निष्पपात तदा चोल्का ज्वलन्ती भीमनिःस्वना।
आदित्यो निष्प्रभश्चासीन्न वाति च सुखोऽनिलः ॥ ६.६५.५१ ॥
Entonces cayó un meteoro ardiente con un estruendo terrible; el sol se oscureció y no soplaba un viento agradable.
6.65.52
अचिन्तयन् महोत्पातानुदितान् रोमहर्षणान्।
निर्ययौ कुम्भकर्णस्तु कृतान्तबलचोदितः ॥ ६.६५.५२ ॥
Aunque reflexionaba sobre estos grandes presagios que habían surgido, que erizaban el cabello, Kumbhakarṇa partió, impulsado por el poder de la Muerte.
6.65.53
स लङ्घयित्वा प्राकारं पद्भ्यां पर्वतसंनिभः।
ददर्शाभ्रघनप्रख्यं वानरानीकमद्भुतम् ॥ ६.६५.५३ ॥
Aquel ser semejante a una montaña, saltando a pie sobre la muralla, vio la maravillosa hueste de vānaras, semejante a una nube densa.
6.65.54
ते दृष्ट्वा राक्षसश्रेष्ठं वानराः पर्वतोपमम्।
वायुनुन्ना इव घना ययुः सर्वा दिशस्तदा ॥ ६.६५.५४ ॥
Al ver a aquel más excelso de los rākṣasas, semejante a una montaña, los vānaras huyeron al instante en todas direcciones, como nubes empujadas por el viento.
6.65.55
तद् वानरानीकमतिप्रचण्डं
दिशो द्रवद्भिन्नमिवाभ्रजालम्।
स कुम्भकर्णः समवेक्ष्य हर्षा-
न्ननाद भूयो घनवद्घनाभः ॥ ६.६५.५५ ॥
Al ver aquella hueste de monos, extremadamente feroz, huyendo en todas direcciones como una masa de nubes dispersa, Kumbhakarṇa, oscuro como una nube de tormenta, rugió de nuevo con alegría.
6.65.56
ते तस्य घोरं निनदं निशम्य
यथा निनादं दिवि वारिदस्य।
पेतुर्धरण्यां बहवः प्लवङ्गा
निकृत्तमूला इव शालवृक्षाः ॥ ६.६५.५६ ॥
Al oír su terrible rugido, como el trueno de una nube en el cielo, muchos monos cayeron al suelo como árboles sal con las raíces cortadas.
6.65.57
विपुलपरिघवान् स कुम्भकर्णो
रिपुनिधनाय विनिःसृतो महात्मा।
कपिगणभयमाददत् सुभीमं
प्रभुरिव किंकरदण्डवान् युगान्ते ॥ ६.६५.५७ ॥
El magnánimo Kumbhakarṇa, empuñando una enorme maza de hierro, salió para la destrucción de sus enemigos, sembrando el más terrible espanto entre las huestes de monos, como un señor que porta el bastón de Kiṅkara al final de una edad.