వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 6.65
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.65.1
स तथोक्तस्तु निर्भर्त्स्य कुम्भकर्णो महोदरम्।
अब्रवीद् राक्षसश्रेष्ठं भ्रातरं रावणं ततः ॥ ६.६५.१ ॥
ఇలా అనగా, కుంభకర్ణుడు మహోదరుని మందలించి, అనంతరం రాక్షసశ్రేష్ఠుడైన తన సోదరుడు రావణునితో ఇలా అన్నాడు.
6.65.2
सोऽहं तव भयं घोरं वधात् तस्य दुरात्मनः।
रामस्याद्य प्रमार्जामि निर्वैरो हि सुखी भव ॥ ६.६५.२ ॥
నేను ఈ రోజు ఆ దురాత్ముడైన రాముని వధ ద్వారా నీ భయంకరమైన భయాన్ని తొలగిస్తాను; వైరం లేకుండా సుఖంగా ఉండు.
6.65.3
गर्जन्ति न वृथा शूरा निर्जला इव तोयदाः।
पश्य सम्पद्यमानं तु गर्जितं युधि कर्मणा ॥ ६.६५.३ ॥
శూరులు వ్యర్థంగా గర్జించరు; నీరు లేని మేఘాల వలె కాదు. యుద్ధంలో కర్మ ద్వారా నెరవేరే గర్జనను చూడు.
6.65.4
न मर्षयन्ति चात्मानं सम्भावयितुमात्मना।
अदर्शयित्वा शूरास्तु कर्म कुर्वन्ति दुष्करम् ॥ ६.६५.४ ॥
తమను తాము పొగడించుకోవడాన్ని వారు సహించరు; శూరులు తమను చూపించుకోకుండానే కష్టమైన పనిని చేస్తారు.
6.65.5
विक्लवानां ह्यबुद्धीनां राज्ञां पण्डितमानिनाम्।
रोचते त्वद्वचो नित्यं कथ्यमानं महोदर ॥ ६.६५.५ ॥
మహోదరా, బలహీనులు, బుద్ధిహీనులు, తమను పండితులుగా భావించే రాజులకు నీ మాటలే ఎల్లప్పుడూ ఇష్టంగా ఉంటాయి.
6.65.6
युद्धे कापुरुषैर्नित्यं भवद्भिः प्रियवादिभिः।
राजानमनुगच्छद्भिः सर्वं कृत्यं विनाशितम् ॥ ६.६५.६ ॥
యుద్ధంలో ఎల్లప్పుడూ పిరికివారిలా, ప్రియంగా మాట్లాడే మీరు రాజును అనుసరిస్తూ, పనులన్నింటినీ నాశనం చేశారు.
6.65.7
राजशेषा कृता लङ्का क्षीणः कोशो बलं हतम्।
राजानमिममासाद्य सुहृच्चिह्नममित्रकम् ॥ ६.६५.७ ॥
రాజు తప్ప లంకలో మిగిలింది ఏమీ లేదు. కోశం క్షీణించింది, బలం నశించింది. మిత్రుని చిహ్నంతో ఉన్న శత్రువు ఈ రాజును చేరాడు.
6.65.8
एष निर्याम्यहं युद्धमुद्यतः शत्रुनिर्जये।
दुर्नयं भवतामद्य समीकर्तुं महाहवे ॥ ६.६५.८ ॥
శత్రువును జయించడానికి యుద్ధానికి సిద్ధమై నేను ఇదిగో బయలుదేరుతున్నాను. ఈ రోజు ఈ మహాయుద్ధంలో మీ దుర్నీతిని సరిదిద్దడానికి (నేను వెళ్తున్నాను).
6.65.9
एवमुक्तवतो वाक्यं कुम्भकर्णस्य धीमतः।
प्रत्युवाच ततो वाक्यं प्रहसन् राक्षसाधिपः ॥ ६.६५.९ ॥
బుద్ధిమంతుడైన కుంభకర్ణుడు ఇలా చెప్పగా, రాక్షసాధిపతి నవ్వుతూ ఇలా సమాధానమిచ్చాడు.
6.65.10
महोदरोऽयं रामात् तु परित्रस्तो न संशयः।
न हि रोचयते तात युद्धं युद्धविशारद ॥ ६.६५.१० ॥
మహోదరా, ఇతడు రాముని వల్ల పూర్తిగా భయపడ్డాడు, ఇందులో సందేహం లేదు. తాతా, యుద్ధనిపుణుడా, నీకు యుద్ధం ఇష్టం లేదు.
6.65.11
कश्चिन्मे त्वत्समो नास्ति सौहृदेन बलेन च।
गच्छ शत्रुवधाय त्वं कुम्भकर्ण जयाय च ॥ ६.६५.११ ॥
స్నేహంలోనూ బలంలోనూ నీతో సమానుడు నాకు ఎవరూ లేరు. కుంభకర్ణా, శత్రువును వధించడానికి, విజయం కోసం నువ్వు వెళ్ళు.
6.65.12
शयानः शत्रुनाशार्थं भवान् सम्बोधितो मया।
अयं हि कालः सुमहान् राक्षसानामरिंदम ॥ ६.६५.१२ ॥
శత్రువును నాశనం చేయడానికి నిద్రిస్తున్న నిన్ను నేను లేపాను. శత్రుదమనుడా, ఇది రాక్షసులకు ఎంతో గొప్ప సమయం.
6.65.13
संगच्छ शूलमादाय पाशहस्त इवान्तकः।
वानरान् राजपुत्रौ च भक्षयादित्यतेजसौ ॥ ६.६५.१३ ॥
యముడిలా పాశం చేతబట్టి, శూలాన్ని తీసుకుని వెళ్లు. సూర్యతేజస్సుతో ప్రకాశించే ఆ ఇద్దరు రాజకుమారులను, వానరులను భక్షించు.
6.65.14
समालोक्य तु ते रूपं विद्रविष्यन्ति वानराः।
रामलक्ष्मणयोश्चापि हृदये प्रस्फुटिष्यतः ॥ ६.६५.१४ ॥
నీ రూపాన్ని చూసి వానరులు పారిపోతారు; రాముడు, లక్ష్మణుల హృదయాలు కూడా పగిలిపోతాయి.
6.65.15
एवमुक्त्वा महातेजाः कुम्भकर्णं महाबलम्।
पुनर्जातमिवात्मानं मेने राक्षसपुङ्गवः ॥ ६.६५.१५ ॥
ఇలా మహాబలుడైన కుంభకర్ణుడితో పలికి, మహాతేజస్వి అయిన ఆ రాక్షసశ్రేష్ఠుడు తననే పునర్జన్మ పొందినట్లు భావించాడు.
6.65.16
कुम्भकर्णबलाभिज्ञो जानंस्तस्य पराक्रमम्।
बभूव मुदितो राजा शशाङ्क इव निर्मलः ॥ ६.६५.१६ ॥
కుంభకర్ణుడి బలాన్ని తెలిసిన రాజు, అతని పరాక్రమాన్ని గ్రహించి, నిర్మలమైన చంద్రుడిలా ఆనందించాడు.
6.65.17
इत्येवमुक्तः संहृष्टो निर्जगाम महाबलः।
राज्ञस्तु वचनं श्रुत्वा योद्धुमुद्युक्तवांस्तदा ॥ ६.६५.१७ ॥
ఈ విధంగా చెప్పబడిన మహాబలుడు సంతోషంతో బయలుదేరాడు; రాజు మాటలు విని, ఆ సమయంలోనే యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యాడు.
6.65.18
आददे निशितं शूलं वेगाच्छत्रुनिबर्हणः।
सर्वं कालायसं दीप्तं तप्तकाञ्चनभूषणम् ॥ ६.६५.१८ ॥
శత్రుసంహారకుడు వేగంగా పదునైన శూలాన్ని తీసుకున్నాడు; అది అంతా ఇనుముతో చేయబడి, ప్రకాశిస్తూ, కరిగించిన బంగారంతో అలంకరించబడి ఉంది.
6.65.19
इन्द्राशनिसमप्रख्यं वज्रप्रतिमगौरवम्।
देवदानवगन्धर्वयक्षपन्नगसूदनम् ॥ ६.६५.१९ ॥
ఇంద్రుని వజ్రాయుధంతో సమానంగా ప్రకాశించేది, వజ్రానికి సమానమైన బరువు కలిగినది, దేవతలు, దానవులు, గంధర్వులు, యక్షులు, నాగులను సంహరించేది.
6.65.20
रक्तमाल्यमहादामं स्वतश्चोद्गतपावकम्।
आदाय विपुलं शूलं शत्रुशोणितरञ्जितम् ॥ ६.६५.२० ॥
ఎర్రని మాలల పెద్ద దండ కలిగి, దానంతట అగ్ని ఎగసిపడుతున్న, శత్రువుల రక్తంతో ఎరుపెక్కిన పెద్ద శూలాన్ని తీసుకుని (కుంభకర్ణుడు).
6.65.21
कुम्भकर्णो महातेजा रावणं वाक्यमब्रवीत्।
गमिष्याम्यहमेकाकी तिष्ठत्विह बलं मम ॥ ६.६५.२१ ॥
మహాతేజస్వి అయిన కుంభకర్ణుడు రావణునితో ఇలా అన్నాడు: "నేను ఒంటరిగానే వెళ్తాను; నా సైన్యం ఇక్కడే ఉండనివ్వు."
6.65.22
अद्य तान् क्षुधितः क्रुद्धो भक्षयिष्यामि वानरान्।
कुम्भकर्णवचः श्रुत्वा रावणो वाक्यमब्रवीत् ॥ ६.६५.२२ ॥
"ఈ రోజు ఆకలితో కోపంతో ఉన్న నేను ఆ వానరులను భక్షిస్తాను." కుంభకర్ణుని మాటలు విని రావణుడు ఇలా అన్నాడు.
6.65.23
सैन्यैः परिवृतो गच्छ शूलमुद्गरपाणिभिः।
वानरा हि महात्मानः शूराः सुव्यवसायिनः ॥ ६.६५.२३ ॥
"శూలాలు, గదలు చేతబట్టిన సైనికులతో చుట్టుముట్టబడి వెళ్ళు. వానరులు నిజంగా మహాత్ములు, శూరులు, దృఢ సంకల్పులు."
6.65.24
एकाकिनं प्रमत्तं वा नयेयुर्दशनैः क्षयम्।
तस्मात् परमदुर्धर्षः सैन्यैः परिवृतो व्रज।
रक्षसामहितं सर्वं शत्रुपक्षं निषूदय ॥ ६.६५.२४ ॥
"ఒంటరిగా ఉన్నవాడిని లేదా అజాగ్రత్తగా ఉన్నవాడిని అవి పళ్ళతో నాశనానికి ఈడ్చుకుపోగలవు. అందుచేత, అత్యంత అజేయుడవై, సైన్యంతో చుట్టుముట్టబడి వెళ్ళు. రాక్షసుల శత్రుపక్షమంతటినీ నాశనం చేయి."
6.65.25
अथासनात् समुत्पत्य स्रजं मणिकृतान्तराम्।
आबबन्ध महातेजाः कुम्भकर्णस्य रावणः ॥ ६.६५.२५ ॥
అప్పుడు ఆసనం నుండి లేచి, మహాతేజస్వి అయిన రావణుడు కుంభకర్ణునికి మణులు మధ్య పొదిగిన మాలను కట్టాడు.
6.65.26
अङ्गदान्यङ्गुलीवेष्टान् वराण्याभरणानि च।
हारं च शशिसंकाशमाबबन्ध महात्मनः ॥ ६.६५.२६ ॥
బాహువలయాలు, వేలి ఉంగరాలు, ఇతర శ్రేష్ఠమైన ఆభరణాలు, చంద్రునిలా ప్రకాశించే హారాన్ని ఆ మహాత్ముడికి అలంకరించాడు.
6.65.27
दिव्यानि च सुगन्धीनि माल्यदामानि रावणः।
गात्रेषु सज्जयामास श्रोत्रयोश्चास्य कुण्डले ॥ ६.६५.२७ ॥
రావణుడు దివ్యమైన సుగంధ మాలలను అతని అవయవాలపై అలంకరింపజేసి, అతని చెవులకు కుండలాలను అలంకరించాడు.
6.65.28
काञ्चनाङ्गदकेयूरनिष्काभरणभूषितः।
कुम्भकर्णो बृहत्कर्णः सुहुतोऽग्निरिवाबभौ ॥ ६.६५.२८ ॥
బంగారు బాహువలయాలు, కంకణాలు, స్వర్ణాభరణాలతో అలంకరించబడిన పెద్ద చెవుల కుంభకర్ణుడు, చక్కగా ఆహుతి పొందిన అగ్నిలా ప్రకాశించాడు.
6.65.29
श्रोणीसूत्रेण महता मेचकेन व्यराजत।
अमृतोत्पादने नद्धो भुजङ्गेनेव मन्दरः ॥ ६.६५.२९ ॥
పెద్ద నల్లని నడుముత్రాటతో అతడు ప్రకాశించాడు; అమృతమథన సమయంలో సర్పంతో చుట్టబడిన మందరపర్వతంలా.
6.65.30
स काञ्चनं भारसहं निवातं
विद्युत्प्रभं दीप्तमिवात्मभासा।
आबध्यमानः कवचं रराज
संध्याभ्रसंवीत इवाद्रिराजः ॥ ६.६५.३० ॥
బంగారు, భారాన్ని మోయగల, గాలి చొరబడని, మెరుపు కాంతిగల కవచం కట్టబడుతూ అతడు తన స్వతేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ, సాయంకాల మేఘాలతో చుట్టబడిన పర్వతరాజులా శోభించాడు.
6.65.31
सर्वाभरणसर्वाङ्गः शूलपाणिः स राक्षसः।
त्रिविक्रमकृतोत्साहो नारायण इवाबभौ ॥ ६.६५.३१ ॥
అన్ని ఆభరణాలతో అలంకరించబడిన ఆ రాక్షసుడు, చేతిలో శూలం పట్టి, త్రివిక్రముని వలె ఉత్సాహంతో, నారాయణునిలా ప్రకాశించాడు.
6.65.32
भ्रातरं सम्परिष्वज्य कृत्वा चापि प्रदक्षिणम्।
प्रणम्य शिरसा तस्मै प्रतस्थे स महाबलः ॥ ६.६५.३२ ॥
సోదరుని కౌగిలించుకొని, ప్రదక్షిణం చేసి, శిరసు వంచి నమస్కరించి, ఆ మహాబలుడు బయలుదేరాడు.
6.65.33
तमाशीर्भिः प्रशस्ताभिः प्रेषयामास रावणः।
शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषैः सैन्यैश्चापि वरायुधैः ॥ ६.६५.३३ ॥
శంఖ దుందుభి ధ్వనులతో, శ్రేష్ఠ ఆయుధాలు ధరించిన సైన్యంతో, శుభాశీస్సులతో రావణుడు అతనిని పంపాడు.
6.65.34
तं गजैश्च तुरंगैश्च स्यन्दनैश्चाम्बुदस्वनैः।
अनुजग्मुर्महात्मानो रथिनो रथिनां वरम् ॥ ६.६५.३४ ॥
ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలు మేఘగర్జనలా ధ్వనించగా, మహాత్ములైన రథికులు రథికులలో శ్రేష్ఠుడిని అనుసరించారు.
6.65.35
सर्पैरुष्ट्रैः खरैश्चैव सिंहद्विपमृगद्विजैः।
अनुजग्मुश्च तं घोरं कुम्भकर्णं महाबलम् ॥ ६.६५.३५ ॥
పాములు, ఒంటెలు, గాడిదలు, సింహాలు, ఏనుగులు, జింకలు, పక్షులతో వారు ఆ భయంకర మహాబలుడైన కుంభకర్ణుని అనుసరించారు.
6.65.36
स पुष्पवर्षैरवकीर्यमाणो
धृतातपत्रः शितशूलपाणिः।
मदोत्कटः शोणितगन्धमत्तो
विनिर्ययौ दानवदेवशत्रुः ॥ ६.६५.३६ ॥
పూలవర్షంతో అభిషిక్తుడై, తలపై ఛత్రం ధరించి, చేతిలో వాడిశూలం పట్టి, మదోన్మత్తుడై, రక్తగంధానికి మత్తెక్కి, దానవ-దేవశత్రువు బయలుదేరాడు.
6.65.37
पदातयश्च बहवो महानादा महाबलाः।
अन्वयू राक्षसा भीमा भीमाक्षाः शस्त्रपाणयः ॥ ६.६५.३७ ॥
కాలినడకన వచ్చిన అనేక మంది మహానాదులైన, మహాబలవంతులైన, భయంకరమైన, భీకరనేత్రులైన రాక్షసులు, చేతుల్లో ఆయుధాలతో అతని వెనుక నడిచారు.
6.65.38
रक्ताक्षाः सुबहुव्यामा नीलाञ्जनचयोपमाः।
शूलानुद्यम्य खड्गांश्च निशितांश्च परश्वधान् ॥ ६.६५.३८ ॥
ఎర్రని కన్నులు, పొడవైన బాహువులు, గొప్ప ఆకారం కలిగిన, నీలాంజనపు రాశుల వంటి వారు, శూలాలను, పదునైన ఖడ్గాలను, గొడ్డళ్లను ఎత్తి పట్టుకున్నారు.
6.65.39
भिन्दिपालांश्च परिघान् गदाश्च मुसलानि च।
तालस्कन्धांश्च विपुलान् क्षेपणीयान् दुरासदान् ॥ ६.६५.३९ ॥
భిందిపాలాలు, పరిఘలు, గదలు, ముసలాలు, తాటిచెట్టు కాండాల వంటి విశాలమైన, విసరదగిన, ఎదుర్కొనశక్యం కాని ఆయుధాలను కూడా.
6.65.40
अथान्यद्वपुरादाय दारुणं घोरदर्शनम्।
निष्पपात महातेजाः कुम्भकर्णो महाबलः ॥ ६.६५.४० ॥
అప్పుడు మరొక భయంకరమైన, భీకర రూపమైన శరీరాన్ని ధరించి, మహాతేజస్వి, మహాబలుడైన కుంభకర్ణుడు బయలుదేరాడు.
6.65.41
धनुःशतपरीणाहः स षट्शतसमुच्छ्रितः।
रौद्रः शकटचक्राक्षो महापर्वतसंनिभः ॥ ६.६५.४१ ॥
నూరు విల్లుల వెడల్పు, ఆరు వందల విల్లుల ఎత్తు కలిగిన అతడు భీకరుడు; బండి చక్రాల వంటి కన్నులు కలవాడు, మహాపర్వతం వంటివాడు.
6.65.42
संनिपत्य च रक्षांसि दग्धशैलोपमो महान्।
कुम्भकर्णो महावक्त्रः प्रहसन्निदमब्रवीत् ॥ ६.६५.४२ ॥
రాక్షసుల దగ్గరకు వచ్చి, కాలిపోయిన పర్వతంలా ఉన్న మహాకాయుడు, పెద్ద నోరు గల కుంభకర్ణుడు నవ్వుతూ ఇలా అన్నాడు.
6.65.43
अद्य वानरमुख्यानां तानि यूथानि भागशः।
निर्दहिष्यामि संक्रुद्धः पतङ्गानिव पावकः ॥ ६.६५.४३ ॥
ఈ రోజు కోపంతో నేను ఆ ప్రధాన వానరుల సమూహాలన్నింటినీ భాగాలుగా, అగ్ని మిడతలను కాల్చినట్లు కాల్చివేస్తాను.
6.65.44
नापराध्यन्ति मे कामं वानरा वनचारिणः।
जातिरस्मद्विधानां सा पुरोद्यानविभूषणम् ॥ ६.६५.४४ ॥
ఈ అడవిలో తిరిగే వానరులు నాకు ఏ అపరాధమూ చేయలేదు; మనలాంటివారికి ఆ జాతి నగరం ముందున్న ఉద్యానాలకు అలంకారం మాత్రమే.
6.65.45
पुररोधस्य मूलं तु राघवः सहलक्ष्मणः।
हते तस्मिन् हतं सर्वं तं वधिष्यामि संयुगे ॥ ६.६५.४५ ॥
నగర ముట్టడికి మూలం రాఘవుడు, లక్ష్మణుడు మాత్రమే; వారు హతమైతే అంతా హతమైనట్లే; యుద్ధంలో వారిని నేను సంహరిస్తాను.
6.65.46
एवं तस्य ब्रुवाणस्य कुम्भकर्णस्य राक्षसाः।
नादं चक्रुर्महाघोरं कम्पयन्त इवार्णवम् ॥ ६.६५.४६ ॥
కుంభకర్ణుడు ఇలా పలుకుతుండగా, రాక్షసులు సముద్రాన్ని కంపింపజేస్తున్నట్లు అత్యంత భయంకరమైన గర్జన చేశారు.
6.65.47
तस्य निष्पततस्तूर्णं कुम्भकर्णस्य धीमतः।
बभूवुर्घोररूपाणि निमित्तानि समन्ततः ॥ ६.६५.४७ ॥
త్వరగా బయలుదేరిన ఆ బుద్ధిమంతుడైన కుంభకర్ణుని చుట్టూ భయంకర రూపంలో అపశకునాలు కనిపించాయి.
6.65.48
उल्काशनियुता मेघा बभूवुर्गर्दभारुणाः।
ससागरवना चैव वसुधा समकम्पत ॥ ६.६५.४८ ॥
ఉల్కలు, పిడుగులతో కూడిన మేఘాలు గాడిద రంగులా ఎర్రబడ్డాయి; సముద్రాలు, అడవులతో కూడిన భూమి పూర్తిగా కంపించింది.
6.65.49
घोररूपाः शिवा नेदुः सज्वालकवलैर्मुखैः।
मण्डलान्यपसव्यानि बबन्धुश्च विहंगमाः ॥ ६.६५.४९ ॥
భయంకర రూపాలున్న నక్కలు మండుతున్న ఆహారాన్ని నోట కరచుకొని ఊళపెట్టాయి; పక్షులు ఎడమవైపుగా వృత్తాలు తిరిగాయి.
6.65.50
निष्पपात च गृध्रोऽस्य शूले वै पथि गच्छतः।
प्रास्फुरन्नयनं चास्य सव्यो बाहुरकम्पत ॥ ६.६५.५० ॥
అతడు నడుస్తుండగా అతని శూలంపై ఒక రాబందు వాలింది; అతని కన్ను అదిరింది, ఎడమ చేయి వణికింది.
6.65.51
निष्पपात तदा चोल्का ज्वलन्ती भीमनिःस्वना।
आदित्यो निष्प्रभश्चासीन्न वाति च सुखोऽनिलः ॥ ६.६५.५१ ॥
అప్పుడు భయంకర ధ్వనితో మండుతున్న ఉల్క రాలింది; సూర్యుడు కాంతి కోల్పోయాడు, హాయిగా వీచే గాలి వీయలేదు.
6.65.52
अचिन्तयन् महोत्पातानुदितान् रोमहर्षणान्।
निर्ययौ कुम्भकर्णस्तु कृतान्तबलचोदितः ॥ ६.६५.५२ ॥
లేచిన ఈ రోమాంచకరమైన మహోత్పాతాలను ఆలోచిస్తూనే, యముని బలంతో ప్రేరేపితుడై కుంభకర్ణుడు బయలుదేరాడు.
6.65.53
स लङ्घयित्वा प्राकारं पद्भ्यां पर्वतसंनिभः।
ददर्शाभ्रघनप्रख्यं वानरानीकमद्भुतम् ॥ ६.६५.५३ ॥
పర్వతంలా ఉన్న అతడు కాలినడకన ప్రాకారాన్ని దాటి, దట్టమైన మేఘంలా కనిపించిన అద్భుతమైన వానర సైన్యాన్ని చూశాడు.
6.65.54
ते दृष्ट्वा राक्षसश्रेष्ठं वानराः पर्वतोपमम्।
वायुनुन्ना इव घना ययुः सर्वा दिशस्तदा ॥ ६.६५.५४ ॥
రాక్షసోత్తముడూ పర్వతంలా ఉన్నవాడూ అయిన అతడిని చూసి వానరులు అప్పుడు గాలికి కొట్టుకుపోయే మేఘాల్లా అన్ని దిక్కులకూ పారిపోయారు.
6.65.55
तद् वानरानीकमतिप्रचण्डं
दिशो द्रवद्भिन्नमिवाभ्रजालम्।
स कुम्भकर्णः समवेक्ष्य हर्षा-
न्ननाद भूयो घनवद्घनाभः ॥ ६.६५.५५ ॥
దిక్కులలో పారిపోతున్న చెదిరిన మేఘసమూహంలా ఉన్న ఆ అతి భయంకర వానర సైన్యాన్ని చూసి, మేఘవర్ణుడైన కుంభకర్ణుడు సంతోషంతో మళ్ళీ గర్జించాడు.
6.65.56
ते तस्य घोरं निनदं निशम्य
यथा निनादं दिवि वारिदस्य।
पेतुर्धरण्यां बहवः प्लवङ्गा
निकृत्तमूला इव शालवृक्षाः ॥ ६.६५.५६ ॥
అతని భయంకర గర్జనను ఆకాశంలో మేఘ ధ్వనిలా విని, వేరు తెగిన శాల వృక్షాల్లా ఎన్నో వానరులు నేలపై కూలిపోయారు.
6.65.57
विपुलपरिघवान् स कुम्भकर्णो
रिपुनिधनाय विनिःसृतो महात्मा।
कपिगणभयमाददत् सुभीमं
प्रभुरिव किंकरदण्डवान् युगान्ते ॥ ६.६५.५७ ॥
పెద్ద ఇనుప గదను ధరించిన మహాత్ముడైన కుంభకర్ణుడు శత్రు సంహారం కోసం బయలుదేరాడు; వానర గణాలకు అత్యంత భయంకర భయాన్ని కలిగిస్తూ, యుగాంతంలో కింకర దండం ధరించిన ప్రభువులా.