ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 6.65
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.65.1
स तथोक्तस्तु निर्भर्त्स्य कुम्भकर्णो महोदरम्।
अब्रवीद् राक्षसश्रेष्ठं भ्रातरं रावणं ततः ॥ ६.६५.१ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਕੁੰਭਕਰਣ ਨੇ ਮਹੋਦਰ ਨੂੰ ਝਿੜਕਿਆ, ਫਿਰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।
6.65.2
सोऽहं तव भयं घोरं वधात् तस्य दुरात्मनः।
रामस्याद्य प्रमार्जामि निर्वैरो हि सुखी भव ॥ ६.६५.२ ॥
ਮੈਂ ਅੱਜ ਉਸ ਦੁਰਾਤਮਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਤੇਰਾ ਘੋਰ ਡਰ ਦੂਰ ਕਰਾਂਗਾ; ਵੈਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸੁਖੀ ਰਹੁ।
6.65.3
गर्जन्ति न वृथा शूरा निर्जला इव तोयदाः।
पश्य सम्पद्यमानं तु गर्जितं युधि कर्मणा ॥ ६.६५.३ ॥
ਸੂਰਮੇ ਬੇਕਾਰ ਗਰਜਦੇ ਨਹੀਂ, ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ। ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕਰਮ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਗਰਜ ਵੇਖ।
6.65.4
न मर्षयन्ति चात्मानं सम्भावयितुमात्मना।
अदर्शयित्वा शूरास्तु कर्म कुर्वन्ति दुष्करम् ॥ ६.६५.४ ॥
ਆਪਣੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਵਾਉਣੀ ਉਹ ਸਹਿਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ; ਸੂਰਮੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦਿਖਾਏ ਬਿਨਾਂ ਔਖਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
6.65.5
विक्लवानां ह्यबुद्धीनां राज्ञां पण्डितमानिनाम्।
रोचते त्वद्वचो नित्यं कथ्यमानं महोदर ॥ ६.६५.५ ॥
ਹੇ ਮਹੋਦਰ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਬੇਸਮਝ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੰਡਤ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਤੇਰੀਆਂ ਹੀ ਗੱਲਾਂ ਸਦਾ ਚੰਗੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।
6.65.6
युद्धे कापुरुषैर्नित्यं भवद्भिः प्रियवादिभिः।
राजानमनुगच्छद्भिः सर्वं कृत्यं विनाशितम् ॥ ६.६५.६ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਕਾਇਰਾਂ ਵਾਂਗ, ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਤੁਸੀਂ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਕੇ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਵਿਗਾੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
6.65.7
राजशेषा कृता लङ्का क्षीणः कोशो बलं हतम्।
राजानमिममासाद्य सुहृच्चिह्नममित्रकम् ॥ ६.६५.७ ॥
ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਚਿਆ। ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਫ਼ੌਜ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਗਈ। ਮਿੱਤਰ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵੈਰੀ ਇਸ ਰਾਜੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ।
6.65.8
एष निर्याम्यहं युद्धमुद्यतः शत्रुनिर्जये।
दुर्नयं भवतामद्य समीकर्तुं महाहवे ॥ ६.६५.८ ॥
ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਯੁੱਧ ਵਾਸਤੇ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਹੁਣ ਨਿਕਲ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਅੱਜ ਇਸ ਮਹਾਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਗ਼ਲਤ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਲਈ (ਮੈਂ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ)।
6.65.9
एवमुक्तवतो वाक्यं कुम्भकर्णस्य धीमतः।
प्रत्युवाच ततो वाक्यं प्रहसन् राक्षसाधिपः ॥ ६.६५.९ ॥
ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਕੁੰਭਕਰਨ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਹੱਸਦਿਆਂ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
6.65.10
महोदरोऽयं रामात् तु परित्रस्तो न संशयः।
न हि रोचयते तात युद्धं युद्धविशारद ॥ ६.६५.१० ॥
ਹੇ ਮਹੋਦਰ, ਇਹ ਰਾਮ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਤਾਤ, ਹੇ ਯੁੱਧ-ਵਿਸ਼ਾਰਦ, ਤੈਨੂੰ ਯੁੱਧ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਆ ਰਿਹਾ।
6.65.11
कश्चिन्मे त्वत्समो नास्ति सौहृदेन बलेन च।
गच्छ शत्रुवधाय त्वं कुम्भकर्ण जयाय च ॥ ६.६५.११ ॥
ਸਨੇਹ ਅਤੇ ਬਲ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਕੁੰਭਕਰਨ, ਵੈਰੀ ਦੇ ਵਧ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਲਈ ਤੂੰ ਜਾ।
6.65.12
शयानः शत्रुनाशार्थं भवान् सम्बोधितो मया।
अयं हि कालः सुमहान् राक्षसानामरिंदम ॥ ६.६५.१२ ॥
ਵੈਰੀ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਸੌਂ ਰਹੇ ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਜਗਾਇਆ ਹੈ। ਹੇ ਵੈਰੀ-ਦਮਨ, ਇਹ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਸਮਾਂ ਹੈ।
6.65.13
संगच्छ शूलमादाय पाशहस्त इवान्तकः।
वानरान् राजपुत्रौ च भक्षयादित्यतेजसौ ॥ ६.६५.१३ ॥
ਯਮ ਵਾਂਗ ਪਾਸ਼ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਚੁੱਕ ਕੇ ਜਾਓ; ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵੇਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਜਾਓ।
6.65.14
समालोक्य तु ते रूपं विद्रविष्यन्ति वानराः।
रामलक्ष्मणयोश्चापि हृदये प्रस्फुटिष्यतः ॥ ६.६५.१४ ॥
ਤੇਰਾ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ ਵਾਨਰ ਭੱਜ ਜਾਣਗੇ; ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕ਼ਸ਼ਮਣ ਦੇ ਦਿਲ ਵੀ ਫਟ ਜਾਣਗੇ।
6.65.15
एवमुक्त्वा महातेजाः कुम्भकर्णं महाबलम्।
पुनर्जातमिवात्मानं मेने राक्षसपुङ्गवः ॥ ६.६५.१५ ॥
ਮਹਾਬਲੀ ਕੁੰਭਕਰਨ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਮੁੜ ਜਨਮਿਆ ਸਮਝਿਆ।
6.65.16
कुम्भकर्णबलाभिज्ञो जानंस्तस्य पराक्रमम्।
बभूव मुदितो राजा शशाङ्क इव निर्मलः ॥ ६.६५.१६ ॥
ਕੁੰਭਕਰਨ ਦਾ ਬਲ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਉਸ ਦੇ ਪਰਾਕਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਨਿਰਮਲ ਚੰਦਰਮਾ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ।
6.65.17
इत्येवमुक्तः संहृष्टो निर्जगाम महाबलः।
राज्ञस्तु वचनं श्रुत्वा योद्धुमुद्युक्तवांस्तदा ॥ ६.६५.१७ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ; ਰਾਜੇ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਲੜਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ।
6.65.18
आददे निशितं शूलं वेगाच्छत्रुनिबर्हणः।
सर्वं कालायसं दीप्तं तप्तकाञ्चनभूषणम् ॥ ६.६५.१८ ॥
ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤਿੱਖਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਚੁੱਕਿਆ; ਉਹ ਸਾਰਾ ਲੋਹੇ ਦਾ, ਦਮਕਦਾ, ਤਪਾਏ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
6.65.19
इन्द्राशनिसमप्रख्यं वज्रप्रतिमगौरवम्।
देवदानवगन्धर्वयक्षपन्नगसूदनम् ॥ ६.६५.१९ ॥
ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਜ੍ਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਵਜ੍ਰ ਵਰਗੇ ਭਾਰ ਵਾਲਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦਾਨਵਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ ਤੇ ਨਾਗਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ (ਸ਼ੂਲ)।
6.65.20
रक्तमाल्यमहादामं स्वतश्चोद्गतपावकम्।
आदाय विपुलं शूलं शत्रुशोणितरञ्जितम् ॥ ६.६५.२० ॥
ਲਾਲ ਹਾਰਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਾਲਾ ਵਾਲਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਆਪੇ ਅੱਗ ਉੱਠਦੀ ਸੀ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਵੱਡਾ ਸ਼ੂਲ ਚੁੱਕ ਕੇ (ਕੁੰਭਕਰਨ)।
6.65.21
कुम्भकर्णो महातेजा रावणं वाक्यमब्रवीत्।
गमिष्याम्यहमेकाकी तिष्ठत्विह बलं मम ॥ ६.६५.२१ ॥
ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਕੁੰਭਕਰਨ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਿਹਾ: "ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਮੇਰੀ ਸੈਨਾ ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹੇ।"
6.65.22
अद्य तान् क्षुधितः क्रुद्धो भक्षयिष्यामि वानरान्।
कुम्भकर्णवचः श्रुत्वा रावणो वाक्यमब्रवीत् ॥ ६.६५.२२ ॥
"ਅੱਜ ਭੁੱਖਾ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਕੁੰਭਕਰਨ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਵਣ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
6.65.23
सैन्यैः परिवृतो गच्छ शूलमुद्गरपाणिभिः।
वानरा हि महात्मानः शूराः सुव्यवसायिनः ॥ ६.६५.२३ ॥
"ਸ਼ੂਲ ਤੇ ਗਦਾ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਫੜੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ ਜਾਓ। ਵਾਨਰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮਹਾਤਮਾ, ਸੂਰਮੇ ਅਤੇ ਪੱਕੇ ਇਰਾਦੇ ਵਾਲੇ ਹਨ।"
6.65.24
एकाकिनं प्रमत्तं वा नयेयुर्दशनैः क्षयम्।
तस्मात् परमदुर्धर्षः सैन्यैः परिवृतो व्रज।
रक्षसामहितं सर्वं शत्रुपक्षं निषूदय ॥ ६.६५.२४ ॥
"ਇਕੱਲੇ ਜਾਂ ਲਾਪਰਵਾਹ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਉਹ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਨਾਸ਼ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਅਤਿ ਅਜੇਯ ਹੋ ਕੇ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ ਜਾਓ। ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵੈਰੀ ਪੱਖ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰੋ।"
6.65.25
अथासनात् समुत्पत्य स्रजं मणिकृतान्तराम्।
आबबन्ध महातेजाः कुम्भकर्णस्य रावणः ॥ ६.६५.२५ ॥
ਫਿਰ ਆਸਨ ਤੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਰਾਵਣ ਨੇ ਕੁੰਭਕਰਣ ਨੂੰ ਮਣੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਜੜੀ ਹੋਈ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨਾਈ।
6.65.26
अङ्गदान्यङ्गुलीवेष्टान् वराण्याभरणानि च।
हारं च शशिसंकाशमाबबन्ध महात्मनः ॥ ६.६५.२६ ॥
ਬਾਜ਼ੂਬੰਦ, ਉਂਗਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮੁੰਦਰੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉੱਤਮ ਗਹਿਣੇ, ਚੰਦਰਮਾ ਵਰਗਾ ਹਾਰ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ ਪਹਿਨਾਏ।
6.65.27
दिव्यानि च सुगन्धीनि माल्यदामानि रावणः।
गात्रेषु सज्जयामास श्रोत्रयोश्चास्य कुण्डले ॥ ६.६५.२७ ॥
ਰਾਵਣ ਨੇ ਦਿਵ੍ਯ ਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਮਾਲਾਵਾਂ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਸਜਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੰਡਲ ਪਾਏ।
6.65.28
काञ्चनाङ्गदकेयूरनिष्काभरणभूषितः।
कुम्भकर्णो बृहत्कर्णः सुहुतोऽग्निरिवाबभौ ॥ ६.६५.२८ ॥
ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਾਜ਼ੂਬੰਦ, ਕੰਗਣ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਵੱਡੇ ਕੰਨਾਂ ਵਾਲਾ ਕੁੰਭਕਰਣ ਸੁਹੁਤ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਉੱਠਿਆ।
6.65.29
श्रोणीसूत्रेण महता मेचकेन व्यराजत।
अमृतोत्पादने नद्धो भुजङ्गेनेव मन्दरः ॥ ६.६५.२९ ॥
ਵੱਡੀ ਕਾਲੀ ਕਮਰਬੰਦੀ ਨਾਲ ਉਹ ਸ਼ੋਭਿਆ; ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮੰਥਨ ਵੇਲੇ ਨਾਗ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਮੰਦਰ ਪਰਬਤ ਵਾਂਗ।
6.65.30
स काञ्चनं भारसहं निवातं
विद्युत्प्रभं दीप्तमिवात्मभासा।
आबध्यमानः कवचं रराज
संध्याभ्रसंवीत इवाद्रिराजः ॥ ६.६५.३० ॥
ਸੋਨੇ ਦਾ, ਭਾਰ ਸਹਿਣ ਯੋਗ, ਹਵਾ ਵੀ ਨਾ ਲੰਘ ਸਕਣ ਵਾਲਾ, ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਵਾਲਾ ਕਵਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਿਆਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਹੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਦਮਕਦਾ, ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਪਰਬਤਰਾਜ ਵਾਂਗ ਸ਼ੋਭਿਆ।
6.65.31
सर्वाभरणसर्वाङ्गः शूलपाणिः स राक्षसः।
त्रिविक्रमकृतोत्साहो नारायण इवाबभौ ॥ ६.६५.३१ ॥
ਸਾਰੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਲ ਫੜੀ ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ ਵਾਂਗ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਨਾਰਾਇਣ ਵਾਂਗ ਸ਼ੋਭਿਆ।
6.65.32
भ्रातरं सम्परिष्वज्य कृत्वा चापि प्रदक्षिणम्।
प्रणम्य शिरसा तस्मै प्रतस्थे स महाबलः ॥ ६.६५.३२ ॥
ਭਰਾ ਨੂੰ ਗਲ ਲਾ ਕੇ, ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰਕੇ, ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਤੁਰ ਪਿਆ।
6.65.33
तमाशीर्भिः प्रशस्ताभिः प्रेषयामास रावणः।
शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषैः सैन्यैश्चापि वरायुधैः ॥ ६.६५.३३ ॥
ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਦੁੰਦੁਭੀ ਦੀ ਗਰਜ ਨਾਲ, ਉੱਤਮ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਾਲੀ ਸੈਨਾ ਨਾਲ, ਸ਼ੁਭ ਅਸੀਸਾਂ ਦੇ ਕੇ ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੋਰਿਆ।
6.65.34
तं गजैश्च तुरंगैश्च स्यन्दनैश्चाम्बुदस्वनैः।
अनुजग्मुर्महात्मानो रथिनो रथिनां वरम् ॥ ६.६५.३४ ॥
ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ ਤੇ ਰਥ ਬੱਦਲ ਗਰਜ ਵਾਂਗ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਮਹਾਤਮਾ ਰਥੀ ਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰੇ।
6.65.35
सर्पैरुष्ट्रैः खरैश्चैव सिंहद्विपमृगद्विजैः।
अनुजग्मुश्च तं घोरं कुम्भकर्णं महाबलम् ॥ ६.६५.३५ ॥
ਸੱਪ, ਊਠ, ਖੋਤੇ, ਸ਼ੇਰ, ਹਾਥੀ, ਹਿਰਨ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਮਹਾਬਲੀ ਕੁੰਭਕਰਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰੇ।
6.65.36
स पुष्पवर्षैरवकीर्यमाणो
धृतातपत्रः शितशूलपाणिः।
मदोत्कटः शोणितगन्धमत्तो
विनिर्ययौ दानवदेवशत्रुः ॥ ६.६५.३६ ॥
ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਢਕਿਆ, ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਛਤਰ ਧਾਰੀ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤਿੱਖਾ ਸ਼ੂਲ ਲਈ, ਮਦ ਨਾਲ ਉਤਾਵਲਾ, ਲਹੂ ਦੀ ਗੰਧ ਨਾਲ ਮਸਤ, ਦਾਨਵਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵੈਰੀ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ।
6.65.37
पदातयश्च बहवो महानादा महाबलाः।
अन्वयू राक्षसा भीमा भीमाक्षाः शस्त्रपाणयः ॥ ६.६५.३७ ॥
ਪੈਦਲ ਚੱਲਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨਾਦੀ, ਮਹਾਬਲੀ, ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਭੀਮਾਕਸ਼ ਰਾਖਸ਼ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਸਤਰ ਲੈ ਕੇ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰ ਪਏ।
6.65.38
रक्ताक्षाः सुबहुव्यामा नीलाञ्जनचयोपमाः।
शूलानुद्यम्य खड्गांश्च निशितांश्च परश्वधान् ॥ ६.६५.३८ ॥
ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਬਹੁਤ ਲੰਮੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ, ਨੀਲੇ ਸੁਰਮੇ ਦੇ ਢੇਰ ਵਰਗੇ ਉਹ ਸ਼ੂਲ, ਤਲਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਤਿੱਖੀਆਂ ਕੁਹਾੜੀਆਂ ਉਠਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
6.65.39
भिन्दिपालांश्च परिघान् गदाश्च मुसलानि च।
तालस्कन्धांश्च विपुलान् क्षेपणीयान् दुरासदान् ॥ ६.६५.३९ ॥
ਭਿੰਦਪਾਲ, ਪਰਿਘ, ਗਦਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮੂਸਲ, ਅਤੇ ਤਾੜ ਦੇ ਤਣੇ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ, ਸੁੱਟਣ ਯੋਗ, ਦੁਰਜੇਯ ਸ਼ਸਤਰ ਵੀ।
6.65.40
अथान्यद्वपुरादाय दारुणं घोरदर्शनम्।
निष्पपात महातेजाः कुम्भकर्णो महाबलः ॥ ६.६५.४० ॥
ਫਿਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਭਿਆਨਕ, ਭਿਆਨਕ ਦਿੱਖ ਵਾਲਾ ਸਰੀਰ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ, ਮਹਾਬਲੀ ਕੁੰਭਕਰਣ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ।
6.65.41
धनुःशतपरीणाहः स षट्शतसमुच्छ्रितः।
रौद्रः शकटचक्राक्षो महापर्वतसंनिभः ॥ ६.६५.४१ ॥
ਸੌ ਧਨੁਸ਼ ਚੌੜਾ ਅਤੇ ਛੇ ਸੌ ਧਨੁਸ਼ ਉੱਚਾ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਸੀ; ਗੱਡੀ ਦੇ ਪਹੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਪਰਬਤ ਵਰਗਾ।
6.65.42
संनिपत्य च रक्षांसि दग्धशैलोपमो महान्।
कुम्भकर्णो महावक्त्रः प्रहसन्निदमब्रवीत् ॥ ६.६५.४२ ॥
ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਕੋਲ ਆ ਕੇ, ਸੜੇ ਹੋਏ ਪਰਬਤ ਵਰਗਾ ਵੱਡਾ, ਵੱਡੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ ਕੁੰਭਕਰਣ ਹੱਸਦਿਆਂ ਇਹ ਬੋਲਿਆ।
6.65.43
अद्य वानरमुख्यानां तानि यूथानि भागशः।
निर्दहिष्यामि संक्रुद्धः पतङ्गानिव पावकः ॥ ६.६५.४३ ॥
ਅੱਜ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਭਰਿਆ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਪਤੰਗਿਆਂ ਵਾਂਗ ਟੁਕੜੇ-ਟੁਕੜੇ ਕਰਕੇ ਸਾੜ ਦਿਆਂਗਾ।
6.65.44
नापराध्यन्ति मे कामं वानरा वनचारिणः।
जातिरस्मद्विधानां सा पुरोद्यानविभूषणम् ॥ ६.६५.४४ ॥
ਇਹ ਬਨਚਾਰੀ ਵਾਨਰ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਅਪਰਾਧ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ; ਸਾਡੇ ਵਰਗਿਆਂ ਲਈ ਉਹ ਜਾਤੀ ਨਗਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਹੀ ਹੈ।
6.65.45
पुररोधस्य मूलं तु राघवः सहलक्ष्मणः।
हते तस्मिन् हतं सर्वं तं वधिष्यामि संयुगे ॥ ६.६५.४५ ॥
ਨਗਰ ਦੇ ਘੇਰੇ ਦਾ ਮੂਲ ਤਾਂ ਰਾਘਵ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਹੀ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇਗਾ; ਮੈਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ।
6.65.46
एवं तस्य ब्रुवाणस्य कुम्भकर्णस्य राक्षसाः।
नादं चक्रुर्महाघोरं कम्पयन्त इवार्णवम् ॥ ६.६५.४६ ॥
ਕੁੰਭਕਰਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਕੰਬਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਵਾਂਗ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਗਰਜਨਾ ਕੀਤੀ।
6.65.47
तस्य निष्पततस्तूर्णं कुम्भकर्णस्य धीमतः।
बभूवुर्घोररूपाणि निमित्तानि समन्ततः ॥ ६.६५.४७ ॥
ਤੁਰੰਤ ਨਿਕਲੇ ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਕੁੰਭਕਰਨ ਦੇ ਚੁਫੇਰੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਅਸ਼ੁਭ ਸ਼ਗਨ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।
6.65.48
उल्काशनियुता मेघा बभूवुर्गर्दभारुणाः।
ससागरवना चैव वसुधा समकम्पत ॥ ६.६५.४८ ॥
ਉਲਕਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਬੱਦਲ ਗਧੇ ਦੇ ਰੰਗ ਵਰਗੇ ਲਾਲ ਹੋ ਗਏ; ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਸਮੇਤ ਧਰਤੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਬ ਉੱਠੀ।
6.65.49
घोररूपाः शिवा नेदुः सज्वालकवलैर्मुखैः।
मण्डलान्यपसव्यानि बबन्धुश्च विहंगमाः ॥ ६.६५.४९ ॥
ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਗਿੱਦੜ ਬਲਦੇ ਗ੍ਰਾਹਾਂ ਨੂੰ ਮੂੰਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਚੀਕਣ ਲੱਗੇ; ਪੰਛੀ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਚੱਕਰ ਬਣਾਉਣ ਲੱਗੇ।
6.65.50
निष्पपात च गृध्रोऽस्य शूले वै पथि गच्छतः।
प्रास्फुरन्नयनं चास्य सव्यो बाहुरकम्पत ॥ ६.६५.५० ॥
ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਿਆਂ ਉਸਦੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਗਿਰਝ ਡਿੱਗ ਪਈ; ਉਸਦੀ ਅੱਖ ਫੜਕੀ ਅਤੇ ਖੱਬੀ ਬਾਂਹ ਕੰਬੀ।
6.65.51
निष्पपात तदा चोल्का ज्वलन्ती भीमनिःस्वना।
आदित्यो निष्प्रभश्चासीन्न वाति च सुखोऽनिलः ॥ ६.६५.५१ ॥
ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਭਿਆਨਕ ਗਰਜ ਨਾਲ ਬਲਦੀ ਉਲਕਾ ਡਿੱਗੀ; ਸੂਰਜ ਮੱਧਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਸੁਖਦਾਇਕ ਹਵਾ ਨਾ ਵਗੀ।
6.65.52
अचिन्तयन् महोत्पातानुदितान् रोमहर्षणान्।
निर्ययौ कुम्भकर्णस्तु कृतान्तबलचोदितः ॥ ६.६५.५२ ॥
ਉੱਠੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੋਂਗਟੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਅਪਸ਼ਗਨਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਿਆਂ ਵੀ, ਜਮ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਕੁੰਭਕਰਨ ਨਿਕਲ ਪਿਆ।
6.65.53
स लङ्घयित्वा प्राकारं पद्भ्यां पर्वतसंनिभः।
ददर्शाभ्रघनप्रख्यं वानरानीकमद्भुतम् ॥ ६.६५.५३ ॥
ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਉਹ ਪੈਦਲ ਹੀ ਪ੍ਰਾਕਾਰ ਟੱਪ ਕੇ ਸੰਘਣੇ ਬੱਦਲ ਵਰਗੀ ਅਦਭੁਤ ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਵੇਖਣ ਲੱਗਾ।
6.65.54
ते दृष्ट्वा राक्षसश्रेष्ठं वानराः पर्वतोपमम्।
वायुनुन्ना इव घना ययुः सर्वा दिशस्तदा ॥ ६.६५.५४ ॥
ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਪਹਾੜ ਵਰਗੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵਾਨਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਧੱਕੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਏ।
6.65.55
तद् वानरानीकमतिप्रचण्डं
दिशो द्रवद्भिन्नमिवाभ्रजालम्।
स कुम्भकर्णः समवेक्ष्य हर्षा-
न्ननाद भूयो घनवद्घनाभः ॥ ६.६५.५५ ॥
ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭੱਜਦੀ, ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੀ ਉਸ ਅਤਿ ਪ੍ਰਚੰਡ ਵਾਨਰ-ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੇਘ ਵਰਗਾ ਕਾਲਾ ਕੁੰਭਕਰਣ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਫਿਰ ਗਰਜਿਆ।
6.65.56
ते तस्य घोरं निनदं निशम्य
यथा निनादं दिवि वारिदस्य।
पेतुर्धरण्यां बहवः प्लवङ्गा
निकृत्तमूला इव शालवृक्षाः ॥ ६.६५.५६ ॥
ਉਸ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਗਰਜ ਨੂੰ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਾਂਗ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੜ੍ਹੋਂ ਕੱਟੇ ਸਾਲ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।
6.65.57
विपुलपरिघवान् स कुम्भकर्णो
रिपुनिधनाय विनिःसृतो महात्मा।
कपिगणभयमाददत् सुभीमं
प्रभुरिव किंकरदण्डवान् युगान्ते ॥ ६.६५.५७ ॥
ਵੱਡਾ ਲੋਹੇ ਦਾ ਪਰਿਘ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਕੁੰਭਕਰਣ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਨਿਕਲਿਆ; ਵਾਨਰ-ਟੋਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ, ਯੁਗਾਂਤ ਵਿੱਚ ਕਿੰਕਰ-ਦੰਡ ਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਵਾਂਗ।