รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 6.65
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.65.1
स तथोक्तस्तु निर्भर्त्स्य कुम्भकर्णो महोदरम्।
अब्रवीद् राक्षसश्रेष्ठं भ्रातरं रावणं ततः ॥ ६.६५.१ ॥
เมื่อถูกกล่าวเช่นนั้นแล้ว กุมภกรรณตำหนิมหโทระ แล้วจึงกล่าวแก่พี่ชายของตน คือราวณะ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่รากษส
6.65.2
सोऽहं तव भयं घोरं वधात् तस्य दुरात्मनः।
रामस्याद्य प्रमार्जामि निर्वैरो हि सुखी भव ॥ ६.६५.२ ॥
วันนี้ ข้าพเจ้าจะขจัดความกลัวอันน่าสะพรึงของท่านออกไป ด้วยการสังหารพระรามผู้มีจิตชั่วร้ายนั้น จงปราศจากความเป็นศัตรูและมีความสุขเถิด
6.65.3
गर्जन्ति न वृथा शूरा निर्जला इव तोयदाः।
पश्य सम्पद्यमानं तु गर्जितं युधि कर्मणा ॥ ६.६५.३ ॥
วีรบุรุษย่อมไม่คำรามไปเปล่า ๆ เหมือนเมฆที่ไร้น้ำ จงดูเสียงคำรามที่สำเร็จเป็นจริงด้วยการกระทำในสนามรบเถิด
6.65.4
न मर्षयन्ति चात्मानं सम्भावयितुमात्मना।
अदर्शयित्वा शूरास्तु कर्म कुर्वन्ति दुष्करम् ॥ ६.६५.४ ॥
พวกเขาไม่ยอมให้ตนเองถูกยกย่อง วีรบุรุษย่อมกระทำการอันยากยิ่งโดยไม่แสดงตนให้ปรากฏ
6.65.5
विक्लवानां ह्यबुद्धीनां राज्ञां पण्डितमानिनाम्।
रोचते त्वद्वचो नित्यं कथ्यमानं महोदर ॥ ६.६५.५ ॥
ข้าแต่มหโทระ สำหรับบรรดากษัตริย์ที่อ่อนแอและไม่มีปัญญา แต่คิดว่าตนเป็นผู้รอบรู้ คำพูดของท่านที่กล่าวอยู่เสมอนั้นย่อมเป็นที่พอใจ
6.65.6
युद्धे कापुरुषैर्नित्यं भवद्भिः प्रियवादिभिः।
राजानमनुगच्छद्भिः सर्वं कृत्यं विनाशितम् ॥ ६.६५.६ ॥
ในสนามรบ พวกท่านซึ่งเป็นคนขลาดและชอบพูดเอาใจ คอยติดตามพระราชาอยู่เสมอ ได้ทำลายภารกิจทั้งหมดจนสิ้น
6.65.7
राजशेषा कृता लङ्का क्षीणः कोशो बलं हतम्।
राजानमिममासाद्य सुहृच्चिह्नममित्रकम् ॥ ६.६५.७ ॥
ในลงกาเหลือเพียงพระราชาเท่านั้น คลังสมบัติร่อยหรอ กองทัพถูกทำลาย ศัตรูซึ่งมีเครื่องหมายของมิตรได้เข้ามาถึงพระราชาองค์นี้แล้ว
6.65.8
एष निर्याम्यहं युद्धमुद्यतः शत्रुनिर्जये।
दुर्नयं भवतामद्य समीकर्तुं महाहवे ॥ ६.६५.८ ॥
ข้าพเจ้าพร้อมแล้วและกำลังออกไปทำสงคราม เพื่อพิชิตศัตรู วันนี้ในมหาสงครามนี้ ข้าพเจ้าจะไปแก้ไขนโยบายที่ผิดพลาดของพวกท่าน
6.65.9
एवमुक्तवतो वाक्यं कुम्भकर्णस्य धीमतः।
प्रत्युवाच ततो वाक्यं प्रहसन् राक्षसाधिपः ॥ ६.६५.९ ॥
เมื่อกุมภกรรณผู้ฉลาดกล่าวถ้อยคำเหล่านี้แล้ว ราชาแห่งรากษสจึงหัวเราะและตอบกลับไป
6.65.10
महोदरोऽयं रामात् तु परित्रस्तो न संशयः।
न हि रोचयते तात युद्धं युद्धविशारद ॥ ६.६५.१० ॥
มหโทระผู้นี้หวาดกลัวพระรามอย่างยิ่ง ไม่ต้องสงสัยเลย ดูก่อนเจ้า ผู้ชำนาญการรบ เจ้าไม่ชอบการสงครามนี้เลย
6.65.11
कश्चिन्मे त्वत्समो नास्ति सौहृदेन बलेन च।
गच्छ शत्रुवधाय त्वं कुम्भकर्ण जयाय च ॥ ६.६५.११ ॥
ไม่มีผู้ใดเทียบเท่าเจ้าในความรักใคร่และกำลังของข้า ไปเถิด กุมภกรรณ ไปสังหารศัตรูและชนะการรบ
6.65.12
शयानः शत्रुनाशार्थं भवान् सम्बोधितो मया।
अयं हि कालः सुमहान् राक्षसानामरिंदम ॥ ६.६५.१२ ॥
ข้าได้ปลุกเจ้าจากการหลับใหล เพื่อทำลายศัตรู ดูก่อนผู้ปราบศัตรู บัดนี้เป็นเวลาอันยิ่งใหญ่สำหรับพวกรากษส
6.65.13
संगच्छ शूलमादाय पाशहस्त इवान्तकः।
वानरान् राजपुत्रौ च भक्षयादित्यतेजसौ ॥ ६.६५.१३ ॥
จงไปพร้อมถือหอก มีบ่วงอยู่ในมือเหมือนยมราช แล้วกินพวกวานรและราชกุมารทั้งสองผู้มีรัศมีดุจดวงอาทิตย์เสีย
6.65.14
समालोक्य तु ते रूपं विद्रविष्यन्ति वानराः।
रामलक्ष्मणयोश्चापि हृदये प्रस्फुटिष्यतः ॥ ६.६५.१४ ॥
เมื่อเห็นรูปร่างของเจ้า พวกวานรจะหนีไปเอง และหัวใจของพระรามกับพระลักษมณ์ก็จะแตกสลาย
6.65.15
एवमुक्त्वा महातेजाः कुम्भकर्णं महाबलम्।
पुनर्जातमिवात्मानं मेने राक्षसपुङ्गवः ॥ ६.६५.१५ ॥
เมื่อกล่าวกับกุมภกรรณผู้มีกำลังมหาศาลเช่นนั้นแล้ว ราชารากษสผู้ทรงรัศมีอันยิ่งใหญ่ รู้สึกราวกับว่าตนได้เกิดใหม่อีกครั้ง
6.65.16
कुम्भकर्णबलाभिज्ञो जानंस्तस्य पराक्रमम्।
बभूव मुदितो राजा शशाङ्क इव निर्मलः ॥ ६.६५.१६ ॥
พระราชาทรงรู้ถึงกำลังของกุมภกรรณและความกล้าหาญของเขา จึงทรงปีติยินดี ดุจดวงจันทร์อันบริสุทธิ์
6.65.17
इत्येवमुक्तः संहृष्टो निर्जगाम महाबलः।
राज्ञस्तु वचनं श्रुत्वा योद्धुमुद्युक्तवांस्तदा ॥ ६.६५.१७ ॥
ผู้มีกำลังมหาศาลได้รับคำกล่าวเช่นนั้น ก็ออกไปด้วยความยินดียิ่ง และเมื่อได้ฟังพระดำรัสของพระราชาแล้ว ก็เตรียมพร้อมที่จะออกรบในทันที
6.65.18
आददे निशितं शूलं वेगाच्छत्रुनिबर्हणः।
सर्वं कालायसं दीप्तं तप्तकाञ्चनभूषणम् ॥ ६.६५.१८ ॥
ผู้ทำลายศัตรูรีบคว้าหอกที่แหลมคม ทั้งหมดทำด้วยเหล็กดำ ลุกโชน และประดับด้วยทองคำที่หลอมแล้ว
6.65.19
इन्द्राशनिसमप्रख्यं वज्रप्रतिमगौरवम्।
देवदानवगन्धर्वयक्षपन्नगसूदनम् ॥ ६.६५.१९ ॥
หอกนั้นส่องประกายเหมือนสายฟ้าของพระอินทร์ มีน้ำหนักเทียบเท่าวัชระ เป็นเครื่องสังหารเทวดา ทานพ คันธรรพ์ ยักษ์ และนาค
6.65.20
रक्तमाल्यमहादामं स्वतश्चोद्गतपावकम्।
आदाय विपुलं शूलं शत्रुशोणितरञ्जितम् ॥ ६.६५.२० ॥
เขาถือหอกขนาดใหญ่ มีพวงมาลัยสีแดงขนาดมหึมาห้อยอยู่ มีไฟพุ่งขึ้นมาเองจากหอก และเปื้อนด้วยโลหิตของศัตรู
6.65.21
कुम्भकर्णो महातेजा रावणं वाक्यमब्रवीत्।
गमिष्याम्यहमेकाकी तिष्ठत्विह बलं मम ॥ ६.६५.२१ ॥
กุมภกรรณผู้มีเดชานุภาพมากกล่าวถ้อยคำนี้แก่ราวณะว่า ข้าพเจ้าจะไปเพียงผู้เดียว ให้กองทัพของข้าพเจ้าคงอยู่ที่นี่เถิด
6.65.22
अद्य तान् क्षुधितः क्रुद्धो भक्षयिष्यामि वानरान्।
कुम्भकर्णवचः श्रुत्वा रावणो वाक्यमब्रवीत् ॥ ६.६५.२२ ॥
วันนี้ ข้าพเจ้าหิวและโกรธ จะกินวานรเหล่านั้นเสีย เมื่อได้ฟังถ้อยคำของกุมภกรรณแล้ว ราวณะจึงกล่าวถ้อยคำนี้
6.65.23
सैन्यैः परिवृतो गच्छ शूलमुद्गरपाणिभिः।
वानरा हि महात्मानः शूराः सुव्यवसायिनः ॥ ६.६५.२३ ॥
จงไปโดยมีกองทัพล้อมรอบ พร้อมด้วยหอกและกระบองในมือ เพราะวานรเหล่านั้นล้วนมีจิตใจสูงส่ง กล้าหาญ และแน่วแน่ในการกระทำ
6.65.24
एकाकिनं प्रमत्तं वा नयेयुर्दशनैः क्षयम्।
तस्मात् परमदुर्धर्षः सैन्यैः परिवृतो व्रज।
रक्षसामहितं सर्वं शत्रुपक्षं निषूदय ॥ ६.६५.२४ ॥
หากผู้ใดอยู่ตามลำพังหรือประมาท วานรอาจใช้เขี้ยวฉุดให้ถึงความพินาศ เพราะฉะนั้น จงไปโดยมีกองทัพล้อมรอบ ผู้ไม่มีใครต้านทานได้ และทำลายฝ่ายศัตรูทั้งหมดของพวกรากษส
6.65.25
अथासनात् समुत्पत्य स्रजं मणिकृतान्तराम्।
आबबन्ध महातेजाः कुम्भकर्णस्य रावणः ॥ ६.६५.२५ ॥
แล้วราวณะผู้มีเดชานุภาพมากก็ลุกขึ้นจากอาสน์ และคล้องพวงมาลัยที่ประดับอัญมณีไว้ระหว่างเส้นด้ายให้แก่กุมภกรรณ
6.65.26
अङ्गदान्यङ्गुलीवेष्टान् वराण्याभरणानि च।
हारं च शशिसंकाशमाबबन्ध महात्मनः ॥ ६.६५.२६ ॥
กำไลต้นแขน แหวนนิ้วมือ และเครื่องประดับอันประเสริฐอื่น ๆ รวมถึงสร้อยคอที่แวววาวดั่งดวงจันทร์ ถูกสวมให้แก่ผู้มีจิตใจสูงส่งนั้น
6.65.27
दिव्यानि च सुगन्धीनि माल्यदामानि रावणः।
गात्रेषु सज्जयामास श्रोत्रयोश्चास्य कुण्डले ॥ ६.६५.२७ ॥
ราวณะให้จัดพวงมาลัยดอกไม้ทิพย์อันหอมหวนไว้บนอวัยวะของกุมภกรรณ และให้สวมต่างหูไว้ที่หูทั้งสองข้าง
6.65.28
काञ्चनाङ्गदकेयूरनिष्काभरणभूषितः।
कुम्भकर्णो बृहत्कर्णः सुहुतोऽग्निरिवाबभौ ॥ ६.६५.२८ ॥
กุมภกรรณผู้มีหูใหญ่ ประดับด้วยกำไลต้นแขนทอง สร้อยข้อมือ และเครื่องทองอื่น ๆ สว่างไสวดั่งไฟที่ถวายเครื่องบูชาไว้อย่างดี
6.65.29
श्रोणीसूत्रेण महता मेचकेन व्यराजत।
अमृतोत्पादने नद्धो भुजङ्गेनेव मन्दरः ॥ ६.६५.२९ ॥
ด้วยสายรัดเอวอันใหญ่สีดำคล้ำ เขาจึงสว่างไสว ดุจภูเขามันทระที่ถูกพญานาคพันรอบในคราวกวนเกษียรสมุทรเพื่อให้ได้น้ำอมฤต
6.65.30
स काञ्चनं भारसहं निवातं
विद्युत्प्रभं दीप्तमिवात्मभासा।
आबध्यमानः कवचं रराज
संध्याभ्रसंवीत इवाद्रिराजः ॥ ६.६५.३० ॥
เมื่อเกราะทองอันหนักมาก ทนลมมิได้ และส่องแสงดุจสายฟ้า ถูกสวมให้แก่เขา เขาก็สว่างไสวด้วยรัศมีของตนเอง ดุจขุนเขาที่ถูกเมฆยามสนธยาห่อหุ้ม
6.65.31
सर्वाभरणसर्वाङ्गः शूलपाणिः स राक्षसः।
त्रिविक्रमकृतोत्साहो नारायण इवाबभौ ॥ ६.६५.३१ ॥
รากษสผู้ประดับเครื่องอาภรณ์ทั่วทั้งร่าง ถือหอกไว้ในมือ มีความกระตือรือร้นดุจไตรวิกรม สว่างไสวเหมือนพระนารายณ์
6.65.32
भ्रातरं सम्परिष्वज्य कृत्वा चापि प्रदक्षिणम्।
प्रणम्य शिरसा तस्मै प्रतस्थे स महाबलः ॥ ६.६५.३२ ॥
ผู้มีกำลังมากนั้นกอดพี่ชาย เดินเวียนขวารอบ และก้มศีรษะคารวะ แล้วก็ออกเดินทางไป
6.65.33
तमाशीर्भिः प्रशस्ताभिः प्रेषयामास रावणः।
शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषैः सैन्यैश्चापि वरायुधैः ॥ ६.६५.३३ ॥
ราวณะส่งเขาไปพร้อมด้วยพรอันเป็นมงคล พร้อมเสียงสังข์และกลอง และพร้อมกับกองทัพที่ถืออาวุธอันประเสริฐ
6.65.34
तं गजैश्च तुरंगैश्च स्यन्दनैश्चाम्बुदस्वनैः।
अनुजग्मुर्महात्मानो रथिनो रथिनां वरम् ॥ ६.६५.३४ ॥
ผู้เป็นนักรบรถศึกผู้มีจิตใจสูงส่ง ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่นักรบรถศึก ตามเขาไปพร้อมด้วยช้าง ม้า และรถศึกที่คำรามดุจเมฆ
6.65.35
सर्पैरुष्ट्रैः खरैश्चैव सिंहद्विपमृगद्विजैः।
अनुजग्मुश्च तं घोरं कुम्भकर्णं महाबलम् ॥ ६.६५.३५ ॥
งู อูฐ ลา สิงโต ช้าง กวาง และนก ก็ตามไปกับกุมภกรรณผู้น่าสะพรึงกลัวและมีกำลังมากนั้นเช่นกัน
6.65.36
स पुष्पवर्षैरवकीर्यमाणो
धृतातपत्रः शितशूलपाणिः।
मदोत्कटः शोणितगन्धमत्तो
विनिर्ययौ दानवदेवशत्रुः ॥ ६.६५.३६ ॥
เขาถูกโปรยด้วยดอกไม้ มีฉัตรกั้นอยู่เหนือศีรษะ ถือหอกคมไว้ในมือ ดุร้ายด้วยความเย่อหยิ่ง มึนเมาด้วยกลิ่นเลือด เป็นศัตรูของทานพและเทวดา ออกเดินทางไป
6.65.37
पदातयश्च बहवो महानादा महाबलाः।
अन्वयू राक्षसा भीमा भीमाक्षाः शस्त्रपाणयः ॥ ६.६५.३७ ॥
รากษสเดินเท้าจำนวนมาก ร้องดังลั่น มีกำลังมาก น่าเกรงขาม ตาดุร้าย ถือศัสตราวุธอยู่ในมือ ตามเขาไปเป็นแถว
6.65.38
रक्ताक्षाः सुबहुव्यामा नीलाञ्जनचयोपमाः।
शूलानुद्यम्य खड्गांश्च निशितांश्च परश्वधान् ॥ ६.६५.३८ ॥
ตาแดง ร่างกายใหญ่โตยาวหลายวา ดุจกองผงกัชชละสีน้ำเงิน ยกหอก ดาบ และขวานคมขึ้นถือไว้
6.65.39
भिन्दिपालांश्च परिघान् गदाश्च मुसलानि च।
तालस्कन्धांश्च विपुलान् क्षेपणीयान् दुरासदान् ॥ ६.६५.३९ ॥
มีง้าวซัด ค้อนเหล็ก กระบอง ตะบอง และสากตำข้าว รวมทั้งอาวุธใหญ่ดุจลำต้นตาล ที่ควรขว้างไปและต้านทานได้ยาก
6.65.40
अथान्यद्वपुरादाय दारुणं घोरदर्शनम्।
निष्पपात महातेजाः कुम्भकर्णो महाबलः ॥ ६.६५.४० ॥
จากนั้น กุมภกรรณผู้มีเดชานุภาพมาก มีกำลังมาก ได้แปลงร่างอีกร่างหนึ่งที่ดุร้ายและน่าสะพรึงกลัว แล้วพุ่งออกไป
6.65.41
धनुःशतपरीणाहः स षट्शतसमुच्छ्रितः।
रौद्रः शकटचक्राक्षो महापर्वतसंनिभः ॥ ६.६५.४१ ॥
เขามีความกว้างร้อยคันธนูและความสูงหกร้อยคันธนู เป็นผู้น่าสะพรึงกลัว มีดวงตาเหมือนล้อเกวียน ดูเหมือนภูเขาใหญ่
6.65.42
संनिपत्य च रक्षांसि दग्धशैलोपमो महान्।
कुम्भकर्णो महावक्त्रः प्रहसन्निदमब्रवीत् ॥ ६.६५.४२ ॥
กุมภกรรณผู้ยิ่งใหญ่ ดูเหมือนภูเขาที่ถูกเผาไหม้ มีปากกว้างใหญ่ เข้ามาหาเหล่ารากษส แล้วหัวเราะกล่าวคำนี้
6.65.43
अद्य वानरमुख्यानां तानि यूथानि भागशः।
निर्दहिष्यामि संक्रुद्धः पतङ्गानिव पावकः ॥ ६.६५.४३ ॥
วันนี้ ข้าจะเผาหมู่วานรผู้เป็นหัวหน้าเหล่านั้นทีละส่วน ด้วยความโกรธจัด ดุจไฟที่เผาผีเสื้อ
6.65.44
नापराध्यन्ति मे कामं वानरा वनचारिणः।
जातिरस्मद्विधानां सा पुरोद्यानविभूषणम् ॥ ६.६५.४४ ॥
วานรผู้เที่ยวอยู่ในป่าเหล่านี้มิได้ทำความผิดใดต่อข้าเลย สำหรับผู้เช่นพวกเรา พวกมันคือเครื่องประดับของสวนหน้าเมือง
6.65.45
पुररोधस्य मूलं तु राघवः सहलक्ष्मणः।
हते तस्मिन् हतं सर्वं तं वधिष्यामि संयुगे ॥ ६.६५.४५ ॥
ต้นเหตุของการล้อมเมืองนี้คือพระราฆวะพร้อมกับพระลักษมณ์ เมื่อเขาถูกฆ่า ทุกสิ่งก็จะถูกฆ่า ข้าจะสังหารเขาในการรบ
6.65.46
एवं तस्य ब्रुवाणस्य कुम्भकर्णस्य राक्षसाः।
नादं चक्रुर्महाघोरं कम्पयन्त इवार्णवम् ॥ ६.६५.४६ ॥
เมื่อกุมภกรรณกล่าวอย่างนั้น เหล่ารากษสก็ส่งเสียงคำรามอันน่าสะพรึงกลัวยิ่ง ดุจจะทำให้มหาสมุทรสั่นสะเทือน
6.65.47
तस्य निष्पततस्तूर्णं कुम्भकर्णस्य धीमतः।
बभूवुर्घोररूपाणि निमित्तानि समन्ततः ॥ ६.६५.४७ ॥
เมื่อกุมภกรรณผู้มีปัญญาพุ่งออกไปอย่างรวดเร็ว ลางร้ายอันน่าสะพรึงกลัวก็ปรากฏขึ้นรอบด้าน
6.65.48
उल्काशनियुता मेघा बभूवुर्गर्दभारुणाः।
ससागरवना चैव वसुधा समकम्पत ॥ ६.६५.४८ ॥
เมฆที่เต็มไปด้วยอุกกาบาตและสายฟ้า กลายเป็นสีแดงคล้ายลาป่า และแผ่นดินพร้อมทั้งมหาสมุทรและป่าไม้ก็สั่นสะเทือนไปทั้งหมด
6.65.49
घोररूपाः शिवा नेदुः सज्वालकवलैर्मुखैः।
मण्डलान्यपसव्यानि बबन्धुश्च विहंगमाः ॥ ६.६५.४९ ॥
สุนัขจิ้งจอกรูปร่างน่ากลัวหอนร้อง มีอาหารที่ลุกเป็นไฟอยู่ในปาก และนกทั้งหลายบินวนเป็นวงไปทางซ้าย
6.65.50
निष्पपात च गृध्रोऽस्य शूले वै पथि गच्छतः।
प्रास्फुरन्नयनं चास्य सव्यो बाहुरकम्पत ॥ ६.६५.५० ॥
ขณะที่เขาเดินไปตามทาง แร้งตัวหนึ่งก็ตกลงบนหอกของเขา ดวงตาข้างหนึ่งของเขากระตุก และแขนซ้ายของเขาสั่นไหว
6.65.51
निष्पपात तदा चोल्का ज्वलन्ती भीमनिःस्वना।
आदित्यो निष्प्रभश्चासीन्न वाति च सुखोऽनिलः ॥ ६.६५.५१ ॥
ครั้นแล้ว อุกกาบาตที่ลุกโชนก็ตกลงมาพร้อมเสียงดังน่ากลัว พระอาทิตย์ก็หมดแสง และลมอ่อนที่น่ารื่นรมย์ก็ไม่พัด
6.65.52
अचिन्तयन् महोत्पातानुदितान् रोमहर्षणान्।
निर्ययौ कुम्भकर्णस्तु कृतान्तबलचोदितः ॥ ६.६५.५२ ॥
กุมภกรรณใคร่ครวญถึงลางร้ายอันยิ่งใหญ่ที่ปรากฏขึ้นซึ่งทำให้ขนลุกชัน แต่ก็ยังออกเดินทาง ถูกพลังแห่งความตายผลักดันไป
6.65.53
स लङ्घयित्वा प्राकारं पद्भ्यां पर्वतसंनिभः।
ददर्शाभ्रघनप्रख्यं वानरानीकमद्भुतम् ॥ ६.६५.५३ ॥
ผู้มีรูปร่างดุจภูเขานั้นข้ามกำแพงเมืองด้วยเท้า แล้วเห็นกองทัพวานรอันน่าอัศจรรย์ ซึ่งคล้ายกลุ่มเมฆหนาแน่น
6.65.54
ते दृष्ट्वा राक्षसश्रेष्ठं वानराः पर्वतोपमम्।
वायुनुन्ना इव घना ययुः सर्वा दिशस्तदा ॥ ६.६५.५४ ॥
เมื่อเหล่าวานรเห็นยอดรากษสผู้ดุจภูเขานั้น พวกมันก็หนีไปทุกทิศทันที ดุจเมฆที่ถูกลมพัดไป
6.65.55
तद् वानरानीकमतिप्रचण्डं
दिशो द्रवद्भिन्नमिवाभ्रजालम्।
स कुम्भकर्णः समवेक्ष्य हर्षा-
न्ननाद भूयो घनवद्घनाभः ॥ ६.६५.५५ ॥
เมื่อเห็นกองทัพวานรอันดุดันยิ่งนักกำลังวิ่งหนีไปทุกทิศ ดุจกลุ่มเมฆที่กระจัดกระจาย กุมภกรรณมีร่างดำดุจเมฆฝน เมื่อเห็นเช่นนั้นก็ปีติยินดี และคำรามขึ้นอีกครั้ง
6.65.56
ते तस्य घोरं निनदं निशम्य
यथा निनादं दिवि वारिदस्य।
पेतुर्धरण्यां बहवः प्लवङ्गा
निकृत्तमूला इव शालवृक्षाः ॥ ६.६५.५६ ॥
เหล่าวานรได้ยินเสียงคำรามอันน่าสะพรึงกลัวของเขา ดุจเสียงฟ้าร้องของเมฆบนท้องฟ้า จำนวนมากก็ล้มลงกับพื้นดิน ดุจต้นสาละที่ถูกตัดราก
6.65.57
विपुलपरिघवान् स कुम्भकर्णो
रिपुनिधनाय विनिःसृतो महात्मा।
कपिगणभयमाददत् सुभीमं
प्रभुरिव किंकरदण्डवान् युगान्ते ॥ ६.६५.५७ ॥
กุมภกรรณผู้ยิ่งใหญ่ถือกระบองเหล็กอันใหญ่โต ออกมาเพื่อทำลายศัตรู แผ่ความหวาดกลัวอันน่าสะพรึงยิ่งไปทั่วหมู่วานร ดุจเจ้าผู้เป็นใหญ่ถือไม้เท้าของกิงกรเมื่อสิ้นยุค