ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 6.68
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.68.1
कुम्भकर्णं हतं दृष्ट्वा राघवेण महात्मना।
राक्षसा राक्षसेन्द्राय रावणाय न्यवेदयन् ॥ ६.६८.१ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਘਵ (ਰਾਮ) ਵੱਲੋਂ ਕੁੰਭਕਰਣ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਰਾਕਸ਼ਸਰਾਜ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ।
6.68.2
राजन् स कालसंकाशः संयुक्तः कालकर्मणा।
विद्राव्य वानरीं सेनां भक्षयित्वा च वानरान् ॥ ६.६८.२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਕਾਲ ਵਰਗਾ ਉਹ ਕੁੰਭਕਰਣ ਕਾਲ ਦੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਭਜਾ ਕੇ ਅਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਕੇ (ਲੜਦਾ ਰਿਹਾ)।
6.68.3
प्रतपित्वा मुहूर्तं तु प्रशान्तो रामतेजसा।
कायेनार्धप्रविष्टेन समुद्रं भीमदर्शनम् ॥ ६.६८.३ ॥
ਇੱਕ ਪਲ ਤਪ ਕੇ ਰਾਮ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਭਿਆਨਕ ਦਿਸਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਅੱਧਾ ਸਰੀਰ ਪਾ ਕੇ (ਪਿਆ ਰਿਹਾ)।
6.68.4
निकृत्तनासाकर्णेन विक्षरद्रुधिरेण च।
रुद्ध्वा द्वारं शरीरेण लङ्कायाः पर्वतोपमः ॥ ६.६८.४ ॥
ਨੱਕ ਤੇ ਕੰਨ ਕੱਟੇ ਹੋਏ, ਲਹੂ ਵਗਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਲੰਕਾ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ (ਪਿਆ ਸੀ)।
6.68.5
कुम्भकर्णस्तव भ्राता काकुत्स्थशरपीडितः।
अगण्डभूतो विवृतो दावदग्ध इव द्रुमः ॥ ६.६८.५ ॥
ਤੇਰਾ ਭਰਾ ਕੁੰਭਕਰਣ ਕਾਕੁਤਸਥ (ਰਾਮ) ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜੇ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ ਵਿਗੜਿਆ ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਪਿਆ ਹੈ।
6.68.6
श्रुत्वा विनिहतं संख्ये कुम्भकर्णं महाबलम्।
रावणः शोकसंतप्तो मुमोह च पपात च ॥ ६.६८.६ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਮਹਾਬਲੀ ਕੁੰਭਕਰਣ ਬਾਰੇ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਤਪਿਆ ਰਾਵਣ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
6.68.7
पितृव्यं निहतं श्रुत्वा देवान्तकनरान्तकौ।
त्रिशिराश्चातिकायश्च रुरुदुः शोकपीडिताः ॥ ६.६८.७ ॥
ਚਾਚਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੁਣ ਕੇ ਦੇਵਾਂਤਕ, ਨਰਾਂਤਕ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਅਤੇ ਅਤਿਕਾਯ ਸੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਰੋਣ ਲੱਗੇ।
6.68.8
भ्रातरं निहतं श्रुत्वा रामेणाक्लिष्टकर्मणा।
महोदरमहापार्श्वौ शोकाक्रान्तौ बभूवतुः ॥ ६.६८.८ ॥
ਅਕਲਿਸ਼ਟਕਰਮਾ ਰਾਮ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਭਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹੋਦਰ ਅਤੇ ਮਹਾਪਾਰਸ਼ਵ ਸੋਗ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ।
6.68.9
ततः कृच्छ्रात् समासाद्य संज्ञां राक्षसपुङ्गवः।
कुम्भकर्णवधाद् दीनो विललापाकुलेन्द्रियः ॥ ६.६८.९ ॥
ਫਿਰ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਸਰਦਾਰ ਕੁੰਭਕਰਨ ਦੇ ਵਧ ਕਾਰਨ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਵਿਰਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
6.68.10
हा वीर रिपुदर्पघ्न कुम्भकर्ण महाबल।
त्वं मां विहाय वै दैवाद् यातोऽसि यमसादनम् ॥ ६.६८.१० ॥
ਹਾਏ ਵੀਰ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਬਲੀ ਕੁੰਭਕਰਨ! ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਤੂੰ ਦੈਵ ਵੱਸ ਯਮਲੋਕ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈਂ।
6.68.11
मम शल्यमनुद्धृत्य बान्धवानां महाबल।
शत्रुसैन्यं प्रताप्यैकः क्व मां संत्यज्य गच्छसि ॥ ६.६८.११ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ! ਮੇਰੇ ਸਨਬੰਧੀਆਂ ਦਾ ਕੰਡਾ ਕੱਢੇ ਬਿਨਾਂ, ਇਕੱਲੇ ਵੈਰੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਤਪਾ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?
6.68.12
इदानीं खल्वहं नास्मि यस्य मे पतितो भुजः।
दक्षिणोऽयं समाश्रित्य न बिभेमि सुरासुरात् ॥ ६.६८.१२ ॥
ਹੁਣ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੈਂ ਉਹ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਜਿਸਦੀ ਇਹ ਸੱਜੀ ਬਾਂਹ ਡਿੱਗ ਪਈ ਹੈ; ਇਸੇ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ ਸੀ।
6.68.13
कथमेवंविधो वीरो देवदानवदर्पहा।
कालाग्निप्रतिमो ह्यद्य राघवेण रणे हतः ॥ ६.६८.१३ ॥
ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਗਰਬ ਤੋੜਨ ਵਾਲਾ, ਕਾਲਾਗਨੀ ਵਰਗਾ ਐਸਾ ਵੀਰ ਅੱਜ ਰਣ ਵਿੱਚ ਰਾਘਵ ਹੱਥੋਂ ਕਿਵੇਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ?
6.68.14
यस्य ते वज्रनिष्पेषो न कुर्याद् व्यसनं सदा।
स कथं रामबाणार्तः प्रसुप्तोऽसि महीतले ॥ ६.६८.१४ ॥
ਜਿਸ ਦੇ ਵਜ੍ਰ ਦੇ ਵਾਰ ਨੇ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਤੂੰ ਰਾਮ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਿਵੇਂ ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਹੈਂ?
6.68.15
एते देवगणाः सार्धमृषिभिर्गगने स्थिताः।
निहतं त्वां रणे दृष्ट्वा निनदन्ति प्रहर्षिताः ॥ ६.६८.१५ ॥
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਇਹ ਦੇਵਗਣ ਤੈਨੂੰ ਰਣ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਗਰਜ ਰਹੇ ਹਨ।
6.68.16
ध्रुवमद्यैव संहृष्टा लब्धलक्षाः प्लवंगमाः।
आरोक्ष्यन्तीह दुर्गाणि लङ्काद्वाराणि सर्वशः ॥ ६.६८.१६ ॥
ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਅੱਜ ਹੀ, ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਪਾ ਚੁੱਕੇ ਖੁਸ਼ ਵਾਨਰ ਲੰਕਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਅਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਣਗੇ।
6.68.17
राज्येन नास्ति मे कार्यं किं करिष्यामि सीतया।
कुम्भकर्णविहीनस्य जीविते नास्ति मे मतिः ॥ ६.६८.१७ ॥
ਮੈਨੂੰ ਰਾਜ ਨਾਲ ਕੀ ਕੰਮ? ਸੀਤਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂਗਾ? ਕੁੰਭਕਰਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੈਨੂੰ ਜੀਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰਹੀ।
6.68.18
यद्यहं भ्रातृहन्तारं न हन्मि युधि राघवम्।
ननु मे मरणं श्रेयो न चेदं व्यर्थजीवितम् ॥ ६.६८.१८ ॥
ਜੇ ਮੈਂ ਭਰਾ ਦੇ ਕਾਤਲ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਰਣ ਵਿੱਚ ਨਾ ਮਾਰਾਂ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਮਰਨਾ ਹੀ ਚੰਗਾ ਹੈ; ਇਹ ਵਿਅਰਥ ਜੀਵਨ ਨਹੀਂ।
6.68.19
अद्यैव तं गमिष्यामि देशं यत्रानुजो मम।
नहि भ्रातॄन् समुत्सृज्य क्षणं जीवितुमुत्सहे ॥ ६.६८.१९ ॥
ਅੱਜ ਹੀ ਮੈਂ ਉਸ ਥਾਂ ਜਾਵਾਂਗਾ ਜਿੱਥੇ ਮੇਰਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਹੈ। ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਇੱਕ ਪਲ ਵੀ ਜੀਣ ਦੀ ਮੇਰੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ।
6.68.20
देवा हि मां हसिष्यन्ति दृष्ट्वा पूर्वापकारिणम्।
कथमिन्द्रं जयिष्यामि कुम्भकर्ण हते त्वयि ॥ ६.६८.२० ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਦੇਵਤੇ ਹੱਸਣਗੇ। ਕੁੰਭਕਰਨ, ਤੇਰੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਮੈਂ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜਿੱਤਾਂਗਾ?
6.68.21
तदिदं मामनुप्राप्तं विभीषणवचः शुभम्।
यदज्ञानान्मया तस्य न गृहीतं महात्मनः ॥ ६.६८.२१ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੇ ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਬਚਨ ਅਗਿਆਨ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਮੰਨੇ ਨਹੀਂ; ਹੁਣ ਉਹ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆ ਪਏ ਹਨ।
6.68.22
विभीषणवचस्तावत् कुम्भकर्णप्रहस्तयोः।
विनाशोऽयं समुत्पन्नो मां व्रीडयति दारुणः ॥ ६.६८.२२ ॥
ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੇ ਬਚਨ ਹਾਲ ਛੱਡੋ; ਕੁੰਭਕਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਹਸਤ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਨਾਲ ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਬਰਬਾਦੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
6.68.23
तस्यायं कर्मणः प्राप्तो विपाको मम शोकदः।
यन्मया धार्मिकः श्रीमान् स निरस्तो विभीषणः ॥ ६.६८.२३ ॥
ਮੈਂ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸ਼ੋਭਾਵਾਨ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਕਰਮ ਦਾ ਇਹ ਦੁੱਖਦਾਇਕ ਫਲ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।
6.68.24
कृपणमतीव विलप्य कुम्भकर्णम्।
न्यपतदपि दशाननो भृशार्त-
स्तमनुजमिन्द्ररिपुं हतं विदित्वा ॥ ६.६८.२४ ॥
ਕੁੰਭਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਦੀਨਤਾ ਨਾਲ ਵਿਲਾਪ ਕਰਕੇ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਵੈਰੀ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਜਾਣ ਕੇ, ਅਤਿ ਦੁਖੀ ਦਸਾਨਨ ਵੀ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।