వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 6.68
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.68.1
कुम्भकर्णं हतं दृष्ट्वा राघवेण महात्मना।
राक्षसा राक्षसेन्द्राय रावणाय न्यवेदयन् ॥ ६.६८.१ ॥
మహాత్ముడైన రాఘవుడు (రాముడు) కుంభకర్ణుని చంపడం చూసిన రాక్షసులు రాక్షసేంద్రుడైన రావణునికి తెలియజేశారు.
6.68.2
राजन् स कालसंकाशः संयुक्तः कालकर्मणा।
विद्राव्य वानरीं सेनां भक्षयित्वा च वानरान् ॥ ६.६८.२ ॥
ఓ రాజా! కాలసమానుడైన అతడు కాలకర్మచే ప్రేరితుడై వానర సేనను చెదరగొట్టి, వానరులను భక్షించాడు.
6.68.3
प्रतपित्वा मुहूर्तं तु प्रशान्तो रामतेजसा।
कायेनार्धप्रविष्टेन समुद्रं भीमदर्शनम् ॥ ६.६८.३ ॥
క్షణకాలం ప్రతాపించి, రాముని తేజస్సుచే శాంతించి, భయంకరంగా కనిపించే సముద్రంలో సగం శరీరాన్ని ప్రవేశింపజేసి (పడి ఉన్నాడు).
6.68.4
निकृत्तनासाकर्णेन विक्षरद्रुधिरेण च।
रुद्ध्वा द्वारं शरीरेण लङ्कायाः पर्वतोपमः ॥ ६.६८.४ ॥
ముక్కు, చెవులు తెగిపడి, రక్తం కారుతూ, తన శరీరంతో లంక ద్వారాన్ని అడ్డుకొని పర్వతంలా (పడి ఉన్నాడు).
6.68.5
कुम्भकर्णस्तव भ्राता काकुत्स्थशरपीडितः।
अगण्डभूतो विवृतो दावदग्ध इव द्रुमः ॥ ६.६८.५ ॥
నీ సోదరుడు కుంభకర్ణుడు కాకుత్స్థుని (రాముని) బాణాలచే పీడింపబడి, అడవిమంటలో కాలిన వృక్షంలా చెక్కుచెదరక, బహిర్గతమై (పడి ఉన్నాడు).
6.68.6
श्रुत्वा विनिहतं संख्ये कुम्भकर्णं महाबलम्।
रावणः शोकसंतप्तो मुमोह च पपात च ॥ ६.६८.६ ॥
యుద్ధంలో చంపబడిన మహాబలుడైన కుంభకర్ణుని గురించి విని, శోకంతో తపించిన రావణుడు మూర్ఛిల్లి పడిపోయాడు.
6.68.7
पितृव्यं निहतं श्रुत्वा देवान्तकनरान्तकौ।
त्रिशिराश्चातिकायश्च रुरुदुः शोकपीडिताः ॥ ६.६८.७ ॥
పినతండ్రి హతుడయ్యాడని విని, దేవాంతకుడు, నరాంతకుడు, త్రిశిరుడు, అతికాయుడు శోకపీడితులై ఏడ్చారు.
6.68.8
भ्रातरं निहतं श्रुत्वा रामेणाक्लिष्टकर्मणा।
महोदरमहापार्श्वौ शोकाक्रान्तौ बभूवतुः ॥ ६.६८.८ ॥
అక్లిష్టకర్ముడైన రాముని చేత సోదరుడు హతుడయ్యాడని విని, మహోదరుడు, మహాపార్శ్వుడు శోకంలో మునిగిపోయారు.
6.68.9
ततः कृच्छ्रात् समासाद्य संज्ञां राक्षसपुङ्गवः।
कुम्भकर्णवधाद् दीनो विललापाकुलेन्द्रियः ॥ ६.६८.९ ॥
అప్పుడు కష్టంతో స్పృహ తెచ్చుకున్న రాక్షసశ్రేష్ఠుడు, కుంభకర్ణుని వధతో దీనుడై, కలత చెందిన ఇంద్రియాలతో విలపించాడు.
6.68.10
हा वीर रिपुदर्पघ्न कुम्भकर्ण महाबल।
त्वं मां विहाय वै दैवाद् यातोऽसि यमसादनम् ॥ ६.६८.१० ॥
అయ్యో వీరా, శత్రువుల గర్వాన్ని అణచేవాడా, మహాబలుడైన కుంభకర్ణా! నన్ను విడిచి దైవవశాత్తు నీవు యమలోకానికి వెళ్లావు.
6.68.11
मम शल्यमनुद्धृत्य बान्धवानां महाबल।
शत्रुसैन्यं प्रताप्यैकः क्व मां संत्यज्य गच्छसि ॥ ६.६८.११ ॥
మహాబలుడా! నా బంధువులలోని ముల్లును తీయకుండా, ఒంటరిగా శత్రుసేనను దహించి, నన్ను విడిచి ఎక్కడికి వెళ్తున్నావు?
6.68.12
इदानीं खल्वहं नास्मि यस्य मे पतितो भुजः।
दक्षिणोऽयं समाश्रित्य न बिभेमि सुरासुरात् ॥ ६.६८.१२ ॥
ఇప్పుడు నిజంగా నేను నేను కాను; నా ఈ కుడిచేయి పడిపోయింది. దీనినే ఆధారంగా చేసుకుని నేను దేవాసురులకూ భయపడలేదు.
6.68.13
कथमेवंविधो वीरो देवदानवदर्पहा।
कालाग्निप्रतिमो ह्यद्य राघवेण रणे हतः ॥ ६.६८.१३ ॥
దేవదానవుల గర్వాన్ని అణచిన, కాలాగ్నితో సమానమైన ఇటువంటి వీరుడు ఈ రోజు యుద్ధంలో రాఘవునిచే ఎలా హతుడయ్యాడు?
6.68.14
यस्य ते वज्रनिष्पेषो न कुर्याद् व्यसनं सदा।
स कथं रामबाणार्तः प्रसुप्तोऽसि महीतले ॥ ६.६८.१४ ॥
నీ వజ్రాయుధ ఘాతానికి ఎవరూ ఎప్పుడూ కష్టపడలేదు; అలాంటి నీవు రాముని బాణాలతో పీడితుడై నేలపై ఎలా పడుకున్నావు?
6.68.15
एते देवगणाः सार्धमृषिभिर्गगने स्थिताः।
निहतं त्वां रणे दृष्ट्वा निनदन्ति प्रहर्षिताः ॥ ६.६८.१५ ॥
ఋషులతో కలిసి ఆకాశంలో నిలిచి ఉన్న ఈ దేవగణాలు నువ్వు యుద్ధంలో హతుడవడం చూసి ఆనందంతో గర్జిస్తున్నారు.
6.68.16
ध्रुवमद्यैव संहृष्टा लब्धलक्षाः प्लवंगमाः।
आरोक्ष्यन्तीह दुर्गाणि लङ्काद्वाराणि सर्वशः ॥ ६.६८.१६ ॥
నిశ్చయంగా ఈ రోజే, లక్ష్యాన్ని సాధించిన ఆనందితులైన వానరులు లంకా కోటలన్నింటికీ, ద్వారాలన్నింటికీ ఎక్కుతారు.
6.68.17
राज्येन नास्ति मे कार्यं किं करिष्यामि सीतया।
कुम्भकर्णविहीनस्य जीविते नास्ति मे मतिः ॥ ६.६८.१७ ॥
నాకు రాజ్యంతో ఏమి పని? సీతతో నేనేమి చేస్తాను? కుంభకర్ణుడు లేని నాకు జీవించాలనే కోరిక లేదు.
6.68.18
यद्यहं भ्रातृहन्तारं न हन्मि युधि राघवम्।
ननु मे मरणं श्रेयो न चेदं व्यर्थजीवितम् ॥ ६.६८.१८ ॥
నా సోదరుని హంతకుడైన రాఘవుని నేను యుద్ధంలో చంపకపోతే, నా మరణమే మేలు; ఈ వ్యర్థ జీవితం మంచిది కాదు.
6.68.19
अद्यैव तं गमिष्यामि देशं यत्रानुजो मम।
नहि भ्रातॄन् समुत्सृज्य क्षणं जीवितुमुत्सहे ॥ ६.६८.१९ ॥
ఈ రోజే నా తమ్ముడు ఉన్న ఆ స్థలానికి నేను వెళ్తాను. సోదరులను విడిచి ఒక్క క్షణమైనా జీవించడానికి నాకు ధైర్యం లేదు.
6.68.20
देवा हि मां हसिष्यन्ति दृष्ट्वा पूर्वापकारिणम्।
कथमिन्द्रं जयिष्यामि कुम्भकर्ण हते त्वयि ॥ ६.६८.२० ॥
పూర్వం వారికి అపకారం చేసిన నన్ను చూసి దేవతలు నవ్వుతారు. కుంభకర్ణా, నీవు హతమైన తర్వాత ఇంద్రుడిని నేను ఎలా జయిస్తాను?
6.68.21
तदिदं मामनुप्राप्तं विभीषणवचः शुभम्।
यदज्ञानान्मया तस्य न गृहीतं महात्मनः ॥ ६.६८.२१ ॥
మహాత్ముడైన విభీషణుని ఆ శుభవచనాలను అజ్ఞానంతో నేను స్వీకరించలేదు; అవి ఇప్పుడు నాపైకి వచ్చాయి.
6.68.22
विभीषणवचस्तावत् कुम्भकर्णप्रहस्तयोः।
विनाशोऽयं समुत्पन्नो मां व्रीडयति दारुणः ॥ ६.६८.२२ ॥
విభీషణుని మాటలను అలా ఉంచండి; కుంభకర్ణుడు, ప్రహస్తుల వినాశంతో ఈ భయంకర వినాశం కలిగి నన్ను సిగ్గుపరుస్తోంది.
6.68.23
तस्यायं कर्मणः प्राप्तो विपाको मम शोकदः।
यन्मया धार्मिकः श्रीमान् स निरस्तो विभीषणः ॥ ६.६८.२३ ॥
నేను ధర్మాత్ముడు, శ్రీమంతుడు అయిన విభీషణుని తరిమివేసిన నా ఆ కర్మ ఫలంగా ఈ శోకకరమైన పరిణామం నాకు కలిగింది.
6.68.24
कृपणमतीव विलप्य कुम्भकर्णम्।
न्यपतदपि दशाननो भृशार्त-
स्तमनुजमिन्द्ररिपुं हतं विदित्वा ॥ ६.६८.२४ ॥
కుంభకర్ణుని కోసం అత్యంత దీనంగా విలపించి, ఇంద్రశత్రువైన తన తమ్ముడు హతమయ్యాడని తెలిసి, అతి దుఃఖంతో దశాననుడు కూడా కూలిపోయాడు.