ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 6.69
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.69.1
एवं विलपमानस्य रावणस्य दुरात्मनः।
श्रुत्वा शोकाभिभूतस्य त्रिशिरा वाक्यमब्रवीत् ॥ ६.६९.१ ॥
ଏହିପରି ଶୋକରେ ଅଭିଭୂତ ହୋଇ ବିଳାପ କରୁଥିବା ଦୁରାତ୍ମା ରାବଣଙ୍କର ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ତ୍ରିଶିରା ଏହି କଥା କହିଲା।
6.69.2
एवमेव महावीर्यो हतो नस्तातमध्यमः।
न तु सत्पुरुषा राजन् विलपन्ति यथा भवान् ॥ ६.६९.२ ॥
ଆମ ମହାବୀର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟମ ଭାଇ ଏହିପରି ହିଁ ନିହତ ହୋଇଛି; କିନ୍ତୁ ହେ ରାଜନ, ସତ୍ପୁରୁଷମାନେ ଆପଣଙ୍କ ପରି ବିଳାପ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
6.69.3
नूनं त्रिभुवनस्यापि पर्याप्तस्त्वमसि प्रभो।
स कस्मात् प्राकृत इव शोचस्यात्मानमीदृशम् ॥ ६.६९.३ ॥
ହେ ପ୍ରଭୁ, ନିଶ୍ଚୟ ଆପଣ ତ୍ରିଲୋକ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସମର୍ଥ; ତେବେ ସାଧାରଣ ମଣିଷ ପରି ନିଜ ପାଇଁ ଏପରି ଶୋକ କାହିଁକି କରୁଛନ୍ତି?
6.69.4
ब्रह्मदत्तास्ति ते शक्तिः कवचं सायको धनुः।
सहस्रखरसंयुक्तो रथो मेघसमस्वनः ॥ ६.६९.४ ॥
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦତ୍ତ ଶକ୍ତି, କବଚ, ବାଣ ଓ ଧନୁ ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ ଅଛି; ହଜାରେ ଗଧରେ ଯୋଡ଼ା ହୋଇଥିବା, ମେଘ ପରି ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ରଥ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
6.69.5
त्वयासकृद्धि शस्त्रेण विशस्ता देवदानवाः।
स सर्वायुधसम्पन्नो राघवं शास्तुमर्हसि ॥ ६.६९.५ ॥
ଆପଣ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଦେବ-ଦାନବମାନଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ପରାସ୍ତ କରିଛନ୍ତି; ସର୍ବାୟୁଧ ସମ୍ପନ୍ନ ଆପଣ ରାଘବ (ରାମ)ଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
6.69.6
कामं तिष्ठ महाराज निर्गमिष्याम्यहं रणे।
उद्धरिष्यामि ते शत्रून् गरुडः पन्नगानिव ॥ ६.६९.६ ॥
ମହାରାଜ, ଆପଣ ରହନ୍ତୁ; ମୁଁ ରଣକୁ ଯିବି। ଗରୁଡ଼ ଯେପରି ସର୍ପମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ପାଟନ କରେ, ସେହିପରି ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ପାଟନ କରିବି।
6.69.7
शम्बरो देवराजेन नरको विष्णुना यथा।
तथाद्य शयिता रामो मया युधि निपातितः ॥ ६.६९.७ ॥
ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ର ଶମ୍ବରଙ୍କୁ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ ନରକଙ୍କୁ ଯେପରି ବଧ କରିଥିଲେ, ସେହିପରି ଆଜି ମୋ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ନିହତ ହୋଇ ରାମ ଶୟନ କରିବେ।
6.69.8
श्रुत्वा त्रिशिरसो वाक्यं रावणो राक्षसाधिपः।
पुनर्जातमिवात्मानं मन्यते कालचोदितः ॥ ६.६९.८ ॥
ତ୍ରିଶିରାଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, କାଳପ୍ରେରିତ ରାକ୍ଷସାଧିପ ରାବଣ ନିଜକୁ ଯେପରି ପୁନର୍ଜନ୍ମ ପାଇଥିବା ଭାବିଲା।
6.69.9
श्रुत्वा त्रिशिरसो वाक्यं देवान्तकनरान्तकौ।
अतिकायश्च तेजस्वी बभूवुर्युद्धहर्षिताः ॥ ६.६९.९ ॥
ତ୍ରିଶିରାଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଦେବାନ୍ତକ, ନରାନ୍ତକ ଓ ତେଜସ୍ବୀ ଅତିକାୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
6.69.10
ततोऽहमहमित्येवं गर्जन्तो नैर्ऋतर्षभाः।
रावणस्य सुता वीराः शक्रतुल्यपराक्रमाः ॥ ६.६९.१० ॥
ତା'ପରେ 'ମୁଁ, ମୁଁ' ବୋଲି ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା, ଇନ୍ଦ୍ରତୁଲ୍ୟ ପରାକ୍ରମୀ, ରାକ୍ଷସଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାବଣର ବୀର ପୁତ୍ରମାନେ।
6.69.11
अन्तरिक्षगताः सर्वे सर्वे मायाविशारदाः।
सर्वे त्रिदशदर्पघ्नाः सर्वे समरदुर्मदाः ॥ ६.६९.११ ॥
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଆକାଶରେ ବିଚରଣକାରୀ, ମାୟାରେ ନିପୁଣ, ଦେବତାଙ୍କ ଦର୍ପ ଭଙ୍ଗକାରୀ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଉନ୍ମତ୍ତ ଥିଲେ।
6.69.12
सर्वे सुबलसम्पन्नाः सर्वे विस्तीर्णकीर्तयः।
सर्वे समरमासाद्य न श्रूयन्ते स्म निर्जिताः ॥ ६.६९.१२ ॥
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମହାବଳଶାଳୀ, ସମସ୍ତେ ବିସ୍ତୃତ କୀର୍ତ୍ତିଯୁକ୍ତ; କିନ୍ତୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ପହଞ୍ଚି ସମସ୍ତେ ପରାଜିତ ହେଲେ ଏବଂ ପରେ ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣାଗଲା ନାହିଁ।
6.69.13
देवैरपि सगन्धर्वैः सकिंनरमहोरगैः।
सर्वेऽस्त्रविदुषो वीराः सर्वे युद्धविशारदाः।
सर्वे प्रवरविज्ञानाः सर्वे लब्धवरास्तथा ॥ ६.६९.१३ ॥
ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର ଓ ମହୋରଗମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ (ଅଜେୟ)। ସମସ୍ତେ ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ନିପୁଣ, ଯୁଦ୍ଧକୁଶଳ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ବରପ୍ରାପ୍ତ ଥିଲେ।
6.69.14
स तैस्तथा भास्करतुल्यवर्चसैः
सुतैर्वृतः शत्रुबलश्रियार्दनैः।
रराज राजा मघवान् यथामरै-
र्वृतो महादानवदर्पनाशनैः ॥ ६.६९.१४ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ତେଜସ୍ୱୀ, ଶତ୍ରୁବଳ ଓ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ବିନାଶକାରୀ ନିଜ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇ ସେ ରାଜା ଶୋଭିତ ହେଲେ, ଯେପରି ମହାଦାନବଙ୍କ ଦର୍ପନାଶକ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇ ଇନ୍ଦ୍ର ଶୋଭିତ ହୁଅନ୍ତି।
6.69.15
स पुत्रान् सम्परिष्वज्य भूषयित्वा च भूषणैः।
आशीर्भिश्च प्रशस्ताभिः प्रेषयामास वै रणे ॥ ६.६९.१५ ॥
ସେ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଅଳଙ୍କାରରେ ସଜାଇ ଏବଂ ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦ ସହ ସେମାନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧକୁ ପଠାଇଲେ।
6.69.16
युद्धोन्मत्तं च मत्तं च भ्रातरौ चापि रावणः।
रक्षणार्थं कुमाराणां प्रेषयामास संयुगे ॥ ६.६९.१६ ॥
ରାବଣ ଯୁଦ୍ଧୋନ୍ମତ୍ତ ଓ ମତ୍ତ ନାମକ ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ରାଜକୁମାରମାନଙ୍କ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧକୁ ପଠାଇଲେ।
6.69.17
तेऽभिवाद्य महात्मानं रावणं लोकरावणम्।
कृत्वा प्रदक्षिणं चैव महाकायाः प्रतस्थिरे ॥ ६.६९.१७ ॥
ସେହି ମହାକାୟମାନେ ଜଗତକୁ ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା ମହାତ୍ମା ରାବଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।
6.69.18
सर्वौषधीभिर्गन्धैश्च समालभ्य महाबलाः।
निर्जग्मुर्नैर्ऋतश्रेष्ठाः षडेते युद्धकाङ्क्षिणः ॥ ६.६९.१८ ॥
ସମସ୍ତ ଔଷଧି ଓ ସୁଗନ୍ଧରେ ଲେପିତ ହୋଇ ସେହି ମହାବଳୀ, ରାକ୍ଷସଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯୁଦ୍ଧାକାଂକ୍ଷୀ ଛଅ ଜଣ ବାହାରିଲେ।
6.69.19
त्रिशिराश्चातिकायश्च देवान्तकनरान्तकौ।
महोदरमहापार्श्वौ निर्जग्मुः कालचोदिताः ॥ ६.६९.१९ ॥
ତ୍ରିଶିରା ଓ ଅତିକାୟ, ଦେବାନ୍ତକ ଓ ନରାନ୍ତକ, ମହୋଦର ଓ ମହାପାର୍ଶ୍ୱ କାଳଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ବାହାରିଲେ।
6.69.20
ततः सुदर्शनं नागं नीलजीमूतसंनिभम्।
ऐरावतकुले जातमारुरोह महोदरः ॥ ६.६९.२० ॥
ତା'ପରେ ମହୋଦର ନୀଳ ମେଘ ସଦୃଶ, ଐରାବତ ବଂଶରେ ଜାତ ସୁଦର୍ଶନ ନାମକ ହାତୀ ଉପରେ ଆରୋହଣ କଲା।
6.69.21
सर्वायुधसमायुक्तस्तूणीभिश्चाप्यलंकृतः।
रराज गजमास्थाय सवितेवास्तमूर्धनि ॥ ६.६९.२१ ॥
ସର୍ବ ଆୟୁଧ ସହିତ ଓ ତୂଣୀର ଅଳଙ୍କୃତ ସେ ହାତୀ ଉପରେ ବସି ଅସ୍ତାଚଳ ଶିଖରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଝଲସିଲା।
6.69.22
हयोत्तमसमायुक्तं सर्वायुधसमाकुलम्।
आरुरोह रथश्रेष्ठं त्रिशिरा रावणात्मजः ॥ ६.६९.२२ ॥
ଉତ୍ତମ ଅଶ୍ୱ ଯୋଜିତ, ସର୍ବ ଆୟୁଧ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥରେ ରାବଣ ପୁତ୍ର ତ୍ରିଶିରା ଆରୋହଣ କଲା।
6.69.23
त्रिशिरा रथमास्थाय विरराज धनुर्धरः।
सविद्युदुल्कः सज्वालः सेन्द्रचाप इवाम्बुदः ॥ ६.६९.२३ ॥
ଧନୁର୍ଧର ତ୍ରିଶିରା ରଥରେ ଆରୋହଣ କରି ବିଜୁଳି, ଉଲ୍କା, ଜ୍ୱାଳା ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ସହିତ ମେଘ ପରି ଝଲସିଲା।
6.69.24
त्रिभिः किरीटैस्त्रिशिराः शुशुभे स रथोत्तमे।
हिमवानिव शैलेन्द्रस्त्रिभिः काञ्चनपर्वतैः ॥ ६.६९.२४ ॥
ତିନି ମୁକୁଟରେ ତ୍ରିଶିରା ସେହି ଉତ୍ତମ ରଥରେ ଶୋଭିଲା, ଯେପରି ତିନି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶିଖରରେ ହିମାଳୟ ପର୍ବତରାଜ ଶୋଭେ।
6.69.25
अतिकायोऽतितेजस्वी राक्षसेन्द्रसुतस्तदा।
आरुरोह रथश्रेष्ठं श्रेष्ठः सर्वधनुष्मताम् ॥ ६.६९.२५ ॥
ଅତିକାୟ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ତେଜସ୍ୱୀ, ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର, ସେତେବେଳେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥରେ ଆରୋହଣ କଲେ; ସେ ସବୁ ଧନୁର୍ଧରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ।
6.69.26
सुचक्राक्षं सुसंयुक्तं स्वनुकर्षं सुकूबरम्।
तूणीबाणासनैर्दीप्तं प्रासासिपरिघाकुलम् ॥ ६.६९.२६ ॥
ଭଲ ଚକ ଓ ଅକ୍ଷବିଶିଷ୍ଟ, ଭଲ ଭାବେ ଯୋଡ଼ାଯାଇଥିବା, ଭଲ ଲଗାମ ଓ ଭଲ ଯୁଆଳି ଥିବା, ତୂଣୀର, ବାଣ ଓ ଧନୁରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ବର୍ଚ୍ଛା, ଖଡ୍ଗ ଓ ପରିଘରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ।
6.69.27
स काञ्चनविचित्रेण किरीटेन विराजता।
भूषणैश्च बभौ मेरुः प्रभाभिरिव भासयन् ॥ ६.६९.२७ ॥
ସୁନାରେ ବିଚିତ୍ର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମୁକୁଟ ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ସେ ମେରୁ ପର୍ବତ ପରି ଶୋଭିତ ହେଲେ, ଯେମିତି ନିଜ ପ୍ରଭାରେ ତାକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରୁଥିଲେ।
6.69.28
स रराज रथे तस्मिन् राजसूनुर्महाबलः।
वृतो नैर्ऋतशार्दूलैर्वज्रपाणिरिवामरैः ॥ ६.६९.२८ ॥
ସେ ରଥରେ ରାଜପୁତ୍ର, ମହାବଳୀ, ରାକ୍ଷସ ବାଘମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ହୋଇ, ବଜ୍ରପାଣି ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ହୋଇଥିବା ପରି ଶୋଭା ପାଇଲେ।
6.69.29
हयमुच्चैःश्रवःप्रख्यं श्वेतं कनकभूषणम्।
मनोजवं महाकायमारुरोह नरान्तकः ॥ ६.६९.२९ ॥
ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବା ସଦୃଶ ଧଳା, ସୁନା ଅଳଙ୍କାରଯୁକ୍ତ, ମନ ପରି ବେଗବାନ, ବିଶାଳ ଶରୀରର ଘୋଡ଼ା ଉପରେ ନରାନ୍ତକ ଆରୋହଣ କଲେ।
6.69.30
गृहीत्वा प्रासमुल्काभं विरराज नरान्तकः।
शक्तिमादाय तेजस्वी गुहः शिखिगतो यथा ॥ ६.६९.३० ॥
ଉଲ୍କା ପରି ଆଭାଯୁକ୍ତ ବର୍ଚ୍ଛା ଧରି ନରାନ୍ତକ ଶୋଭା ପାଇଲେ; ଯେମିତି ଶକ୍ତି ଧରି ତେଜସ୍ୱୀ ଗୁହ ମୟୂର ଉପରେ ବସି ଶୋଭନ୍ତି।
6.69.31
देवान्तकः समादाय परिघं हेमभूषणम्।
परिगृह्य गिरिं दोर्भ्यां वपुर्विष्णोर्विडम्बयन् ॥ ६.६९.३१ ॥
ଦେବାନ୍ତକ ସୁବର୍ଣ୍ଣଭୂଷିତ ପରିଘ ଧରିଲା; ଦୁଇ ବାହୁରେ ପର୍ବତ-ଶିଖର ଧରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶରୀରର ଅନୁକରଣ କରି ଠିଆ ହେଲା।
6.69.32
महापार्श्वो महातेजा गदामादाय वीर्यवान्।
विरराज गदापाणिः कुबेर इव संयुगे ॥ ६.६९.३२ ॥
ମହାତେଜ ଏବଂ ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ମହାପାର୍ଶ୍ୱ ଗଦା ଧରିଲା; ହାତରେ ଗଦା ନେଇ ଯୁଦ୍ଧରେ କୁବେର ପରି ଶୋଭିଲା।
6.69.33
ते प्रतस्थुर्महात्मानोऽमरावत्याः सुरा इव।
तान् गजैश्च तुरङ्गैश्च रथैश्चाम्बुदनिःस्वनैः ॥ ६.६९.३३ ॥
ସେହି ମହାତ୍ମାମାନେ ଅମରାବତୀରୁ ବାହାରିଥିବା ଦେବତାଙ୍କ ପରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ; ମେଘଗର୍ଜନ ପରି ଶବ୍ଦକାରୀ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥ ସହିତ ସେମାନେ ଚାଲିଲେ।
6.69.34
अनूत्पेतुर्महात्मानो राक्षसाः प्रवरायुधाः।
ते विरेजुर्महात्मानः कुमाराः सूर्यवर्चसः ॥ ६.६९.३४ ॥
ମହାତ୍ମା ରାକ୍ଷସମାନେ ଉତ୍ତମ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି ସେମାନଙ୍କ ପଛରେ ଉଠିଲେ; ସୂର୍ଯ୍ୟସଦୃଶ ତେଜସ୍ୱୀ ସେ ମହାତ୍ମା କୁମାରମାନେ ଶୋଭିଲେ।
6.69.35
किरीटिनः श्रिया जुष्टा ग्रहा दीप्ता इवाम्बरे।
प्रगृहीता बभौ तेषां शस्त्राणामवलिः सिता ॥ ६.६९.३५ ॥
କିରୀଟଧାରୀ ସେମାନେ ଶୋଭାରେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ, ଆକାଶରେ ଝଲସୁଥିବା ଗ୍ରହ ପରି; ସେମାନେ ଉଠାଇଥିବା ଅସ୍ତ୍ରର ଶୁଭ୍ର ସାରି ଚମକି ଉଠିଲା।
6.69.36
शरदभ्रप्रतीकाशा हंसावलिरिवाम्बरे।
मरणं वापि निश्चित्य शत्रूणां वा पराजयम् ॥ ६.६९.३६ ॥
ଶରତ ଋତୁର ମେଘ ପରି, ଆକାଶରେ ହଂସ-ପଂକ୍ତି ପରି (ସେମାନେ ଥିଲେ); ମୃତ୍ୟୁ କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁର ପରାଜୟ ନିଶ୍ଚୟ କରି (ଅଗ୍ରସର ହେଲେ)।
6.69.37
जगर्जुश्च प्रणेदुश्च चिक्षिपुश्चापि सायकान् ॥ ६.६९.३७ ॥
ସେମାନେ ଗର୍ଜନ କଲେ, ଚିତ୍କାର କଲେ ଏବଂ ବାଣ ମଧ୍ୟ ନିକ୍ଷେପ କଲେ।
6.69.38
जगृहुश्च महात्मानो निर्यान्तो युद्धदुर्मदाः।
क्ष्वेडितास्फोटितानां वै संचचालेव मेदिनी ॥ ६.६९.३८ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଉନ୍ମତ୍ତ ସେହି ମହାତ୍ମାମାନେ ବାହାରି ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ଗର୍ଜନ ଓ ତାଳି ଶବ୍ଦରେ ଯେପରି ପୃଥିବୀ କମ୍ପିଲା ପରି ଲାଗିଲା।
6.69.39
रक्षसां सिंहनादैश्च संस्फोटितमिवाम्बरम्।
तेऽभिनिष्क्रम्य मुदिता राक्षसेन्द्रा महाबलाः ॥ ६.६९.३९ ॥
ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସିଂହନାଦରେ ଆକାଶ ଯେପରି ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ହେଲା। ସେତେବେଳେ ସେହି ମହାବଳୀ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ବାହାରିଲେ।
6.69.40
ददृशुर्वानरानीकं समुद्यतशिलानगम्।
हरयोऽपि महात्मानो ददृशू राक्षसं बलम् ॥ ६.६९.४० ॥
ଉଠାଯାଇଥିବା ଶିଳା ଓ ଗଛ ସହିତ ବାନରସେନାକୁ ସେମାନେ ଦେଖିଲେ; ମହାତ୍ମା ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟ ରାକ୍ଷସସେନାକୁ ଦେଖିଲେ।
6.69.41
हस्त्यश्वरथसम्बाधं किङ्किणीशतनादितम्।
नीलजीमूतसंकाशं समुद्यतमहायुधम् ॥ ६.६९.४१ ॥
ହାତୀ, ଘୋଡା ଓ ରଥରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଶହେ ଘଣ୍ଟାର ନାଦରେ ମୁଖରିତ, ନୀଳ ମେଘ ପରି, ମହାଆୟୁଧ ଉଠାଇଥିବା ସେନା।
6.69.42
दीप्तानलरविप्रख्यैर्नैर्ऋतैः सर्वतो वृतम्।
तद् दृष्ट्वा बलमायातं लब्धलक्षाः प्लवङ्गमाः ॥ ६.६९.४२ ॥
ଅଗ୍ନି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ନୈର୍ଋତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚାରିଆଡ଼ୁ ଘେରାଯାଇ ଆସୁଥିବା ସେହି ସେନାକୁ ଦେଖି, ଲକ୍ଷ୍ୟ ସ୍ଥିର କରିଥିବା ବାନରମାନେ (ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ)।
6.69.43
समुद्यतमहाशैलाः सम्प्रणेदुर्मुहुर्मुहुः।
अमृष्यमाणा रक्षांसि प्रतिनर्दन्त वानराः ॥ ६.६९.४३ ॥
ବଡ଼ ବଡ଼ ପର୍ବତ ଉଠାଇ ଥିବା ବାନରମାନେ ବାରମ୍ବାର ଗର୍ଜନ କଲେ। ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ସହି ନ ପାରି ବାନରମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଉତ୍ତରରେ ଗର୍ଜନ କଲେ।
6.69.44
ततः समुत्कृष्टरवं निशम्य
रक्षोगणा वानरयूथपानाम्।
अमृष्यमाणाः परहर्षमुग्रं
महाबला भीमतरं प्रणेदुः ॥ ६.६९.४४ ॥
ତା'ପରେ ବାନର-ଯୂଥପତିମାନଙ୍କର ଉଚ୍ଚ ଗର୍ଜନ ଶୁଣି, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଉଗ୍ର ଆନନ୍ଦ ସହି ନ ପାରି ମହାବଳୀ ରାକ୍ଷସଗଣ ଆହୁରି ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଗର୍ଜନ କଲେ।
6.69.45
ते राक्षसबलं घोरं प्रविश्य हरियूथपाः।
विचेरुरुद्यतैः शैलैर्नगाः शिखरिणो यथा ॥ ६.६९.४५ ॥
ସେହି ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ-ସେନାରେ ପ୍ରବେଶ କରି ସେ ବାନର-ଯୂଥପତିମାନେ, ଶିଖରଯୁକ୍ତ ପର୍ବତ ପରି ଉଠାଇଥିବା ଶୈଳ ସହିତ ବିଚରଣ କଲେ।
6.69.46
केचिदाकाशमाविश्य केचिदुर्व्यां प्लवङ्गमाः।
रक्षःसैन्येषु संक्रुद्धाः केचिद् द्रुमशिलायुधाः ॥ ६.६९.४६ ॥
କେତେ ବାନର ଆକାଶକୁ ଡେଇଁଲେ, କେତେ ପୃଥିବୀରେ ରହିଲେ। ରାକ୍ଷସ-ସୈନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କ୍ରୁଦ୍ଧ କେତେ ବାନର ଗଛ ଓ ପଥରକୁ ଅସ୍ତ୍ର କରି ଧରିଲେ।
6.69.47
द्रुमांश्च विपुलस्कन्धान् गृह्य वानरपुङ्गवाः।
तद् युद्धमभवद् घोरं रक्षोवानरसंकुलम् ॥ ६.६९.४७ ॥
ବିଶାଳ ସ୍କନ୍ଧ ଥିବା ଗଛ ଧରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ରାକ୍ଷସ ଓ ବାନରରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସେ ଯୁଦ୍ଧ ଭୟଙ୍କର ହେଲା।
6.69.48
ते पादपशिलाशैलैश्चक्रुर्वृष्टिमनूपमाम्।
बाणौघैर्वार्यमाणाश्च हरयो भीमविक्रमाः ॥ ६.६९.४८ ॥
ସେହି ବାନରମାନେ ଗଛ, ପଥର ଓ ପର୍ବତରେ ଅନୁପମ ବର୍ଷା କଲେ। ବାଣର ପ୍ରବାହରେ ବାଧା ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ପରାକ୍ରମୀ ବାନରମାନେ ପଛକୁ ହଟିଲେ ନାହିଁ।
6.69.49
सिंहनादान् विनेदुश्च रणे राक्षसवानराः।
शिलाभिश्चूर्णयामासुर्यातुधानान् प्लवङ्गमाः ॥ ६.६९.४९ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ରାକ୍ଷସ ଓ ବାନରମାନେ ସିଂହନାଦ କଲେ; ଡେଇଁଚାଲୁଥିବା ବାନରମାନେ ପଥରରେ ଯାତୁଧାନମାନଙ୍କୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ।
6.69.50
निर्जघ्नुः संयुगे क्रुद्धाः कवचाभरणावृतान्।
केचिद् रथगतान् वीरान् गजवाजिगतानपि ॥ ६.६९.५० ॥
କ୍ରୋଧିତ ବାନରମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ କବଚ ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ଆବୃତ ବୀରମାନଙ୍କୁ ବଧ କଲେ; ରଥ, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ାରେ ଥିବା ବୀରମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ।
6.69.51
निर्जघ्नुः सहसाऽऽप्लुत्य यातुधानान् प्लवङ्गमाः।
शैलशृङ्गान्विताङ्गास्ते मुष्टिभिर्वान्तलोचनाः ॥ ६.६९.५१ ॥
ବାନରମାନେ ହଠାତ୍ ଡେଇଁ ଯାତୁଧାନମାନଙ୍କୁ ବଧ କଲେ; ସେମାନଙ୍କ ଅଙ୍ଗରେ ପର୍ବତଶିଖର ଥିଲା, ମୁଷ୍ଟିରେ ପ୍ରହାର କଲେ, ଆଖି ଓଲଟି ଯାଇଥିଲା।
6.69.52
चेलुः पेतुश्च नेदुश्च तत्र राक्षसपुङ्गवाः।
राक्षसाश्च शरैस्तीक्ष्णैर्बिभिदुः कपिकुञ्जरान् ॥ ६.६९.५२ ॥
ସେଠାରେ ରାକ୍ଷସଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଚଳିଲେ, ପଡ଼ିଲେ, ଗର୍ଜନ କଲେ; ରାକ୍ଷସମାନେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ କପିକୁଞ୍ଜରମାନଙ୍କୁ ବିନ୍ଧିଲେ।
6.69.53
शूलमुद्गरखड्गैश्च जघ्नुः प्रासैश्च शक्तिभिः।
अन्योन्यं पातयामासुः परस्परजयैषिणः ॥ ६.६९.५३ ॥
ଶୂଳ, ମୁଦ୍ଗର, ଖଡ୍ଗ, ପ୍ରାସ ଓ ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରହାର କଲେ; ପରସ୍ପର ଜୟ ଇଚ୍ଛା କରି ପରସ୍ପରକୁ ପାଡ଼ିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
6.69.54
रिपुशोणितदिग्धाङ्गास्तत्र वानरराक्षसाः।
ततः शैलैश्च खड्गैश्च विसृष्टैर्हरिराक्षसैः ॥ ६.६९.५४ ॥
ସେଠାରେ ଶତ୍ରୁରକ୍ତରେ ଲିପ୍ତ ଅଙ୍ଗବିଶିଷ୍ଟ ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଥିଲେ; ତାପରେ ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ନିକ୍ଷେପ କରିଥିବା ଶୈଳ ଓ ଖଡ୍ଗରେ (ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଲା)।
6.69.55
मुहूर्तेनावृता भूमिरभवच्छोणितोक्षिता।
विकीर्णैः पर्वताकारै रक्षोभिरभिमर्दितैः।
आसीद् वसुमती पूर्णा तदा युद्धमदान्वितैः ॥ ६.६९.५५ ॥
ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ପୃଥିବୀ ରକ୍ତରେ ଭିଜିଗଲା। ଯୁଦ୍ଧମଦରେ ଉନ୍ମତ୍ତ, ପର୍ବତାକାର ରାକ୍ଷସମାନେ ଚାରିଆଡ଼େ ପଡ଼ି ଚୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ସେତେବେଳେ ପୃଥିବୀ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।
6.69.56
आक्षिप्ताः क्षिप्यमाणाश्च भग्नशैलाश्च वानराः।
पुनरङ्गैस्तदा चक्रुरासन्ना युद्धमद्भुतम् ॥ ६.६९.५६ ॥
ନିକ୍ଷିପ୍ତ ଓ ନିକ୍ଷେପକାରୀ, ଭଗ୍ନ ପର୍ବତଶିଖର ଧରିଥିବା ବାନରମାନେ ପୁଣି ନିକଟ ହୋଇ ନିଜ ଅଙ୍ଗରେ ସେତେବେଳେ ଅଦ୍ଭୁତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
6.69.57
वानरान् वानरैरेव जघ्नुस्ते नैर्ऋतर्षभाः।
राक्षसान् राक्षसैरेव जघ्नुस्ते वानरा अपि ॥ ६.६९.५७ ॥
ନୈର୍ଋତ ବୀରମାନେ ବାନରମାନଙ୍କୁ ବାନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ବଧ କଲେ; ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ବଧ କଲେ।
6.69.58
आक्षिप्य च शिलाः शैलाञ्जघ्नुस्ते राक्षसास्तदा।
तेषां चाच्छिद्य शस्त्राणि जघ्नू रक्षांसि वानराः ॥ ६.६९.५८ ॥
ରାକ୍ଷସମାନେ ପଥର ଓ ପର୍ବତ ନିକ୍ଷେପ କରି ସେତେବେଳେ ଆଘାତ କଲେ; ସେମାନଙ୍କ ଶସ୍ତ୍ର ଛେଦନ କରି ବାନରମାନେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।
6.69.59
निर्जघ्नुः शैलशृङ्गैश्च बिभिदुश्च परस्परम्।
सिंहनादान् विनेदुश्च रणे राक्षसवानराः ॥ ६.६९.५९ ॥
ପର୍ବତଶିଖରରେ ସେମାନେ ବଧ କଲେ, ପରସ୍ପରକୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ; ରଣରେ ରାକ୍ଷସ ଓ ବାନରମାନେ ସିଂହନାଦ କଲେ।
6.69.60
छिन्नवर्मतनुत्राणा राक्षसा वानरैर्हताः।
रुधिरं प्रसृतास्तत्र रससारमिव द्रुमाः ॥ ६.६९.६० ॥
କବଚ ଓ ଦେହରକ୍ଷା ଛିନ୍ନ ହୋଇଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ବାନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହତ ହେଲେ; ସେଠାରେ ବୃକ୍ଷ ଯେପରି ରସସାର ଝରାଏ, ସେପରି ସେମାନେ ରକ୍ତ ବହାଇ ପଡ଼ିଲେ।
6.69.61
रथेन च रथं चापि वारणेनापि वारणम्।
हयेन च हयं केचिन्निर्जघ्नुर्वानरा रणे ॥ ६.६९.६१ ॥
ରଣରେ କେତେକ ବାନର ରଥ ଦ୍ୱାରା ରଥକୁ, ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ହାତୀକୁ ଓ ଘୋଡା ଦ୍ୱାରା ଘୋଡାକୁ ମାରି ପକାଇଲେ।
6.69.62
क्षुरप्रैरर्धचन्द्रैश्च भल्लैश्च निशितैः शरैः।
राक्षसा वानरेन्द्राणां बिभिदुः पादपान् शिलाः ॥ ६.६९.६२ ॥
ରାକ୍ଷସମାନେ କ୍ଷୁରପ୍ର, ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର, ଭଲ୍ଲ ଏବଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶରରେ ବାନରରାଜମାନଙ୍କର ବୃକ୍ଷ ଓ ଶିଳା ବିଦାରଣ କଲେ।
6.69.63
विकीर्णाः पर्वतास्तैश्च द्रुमच्छिन्नैश्च संयुगे।
हतैश्च कपिरक्षोभिर्दुर्गमा वसुधाभवत् ॥ ६.६९.६३ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ସେମାନେ ପର୍ବତ ବିଖେଇଦେଲେ, ବୃକ୍ଷ କାଟିଦେଲେ; ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ମୃତଦେହରେ ପୃଥିବୀ ଦୁର୍ଗମ ହେଲା।
6.69.64
ते वानरा गर्वितहृष्टचेष्टाः
संग्राममासाद्य भयं विमुच्य।
युद्धं स्म सर्वे सह राक्षसैस्ते
नानायुधाश्चक्रुरदीनसत्त्वाः ॥ ६.६९.६४ ॥
ଗର୍ବ ଓ ଉତ୍ସାହରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସେ ବାନରମାନେ ରଣାଙ୍ଗଣରେ ପହଞ୍ଚି, ଭୟ ତ୍ୟାଗ କରି, ନାନା ଅସ୍ତ୍ରରେ, ଅଦୀନ ସାହସରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
6.69.65
तस्मिन् प्रवृत्ते तुमुले विमर्दे
प्रहृष्यमाणेषु वलीमुखेषु।
निपात्यमानेषु च राक्षसेषु
महर्षयो देवगणाश्च नेदुः ॥ ६.६९.६५ ॥
ସେହି ଭୟଙ୍କର ଘୋର ସଂଗ୍ରାମ ଆରମ୍ଭ ହେଲେ, ବାନରମାନେ ହର୍ଷିତ ହେଉଥିବାବେଳେ ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନେ ପଡ଼ୁଥିବାବେଳେ, ମହର୍ଷି ଓ ଦେବଗଣ ଗର୍ଜନ କଲେ।
6.69.66
ततो हयं मारुततुल्यवेग-
मारुह्य शक्तिं निशितां प्रगृह्य।
नरान्तको वानरसैन्यमुग्रं
महार्णवं मीन इवाविवेश ॥ ६.६९.६६ ॥
ତା'ପରେ ପବନ ସମାନ ବେଗର ଘୋଡ଼ା ଉପରେ ଚଢ଼ି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶକ୍ତି ଧରି ନରାନ୍ତକ ଉଗ୍ର ବାନରସେନା ଭିତରକୁ ମହାସାଗରରେ ମାଛ ପ୍ରବେଶ ପରି ପ୍ରବେଶ କଲା।
6.69.67
स वानरान् सप्त शतानि वीरः
प्रासेन दीप्तेन विनिर्बिभेद।
एकः क्षणेनेन्द्ररिपुर्महात्मा
जघान सैन्यं हरिपुङ्गवानाम् ॥ ६.६९.६७ ॥
ସେଇ ବୀର ଏକାକୀ ଗୋଟିଏ କ୍ଷଣରେ ସାତଶହ ବାନରଙ୍କୁ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ବର୍ଚ୍ଛାରେ ବିଦ୍ଧ କଲା; ଇନ୍ଦ୍ରଶତ୍ରୁ ସେଇ ମହାତ୍ମା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରସେନାକୁ ସଂହାର କଲା।
6.69.68
ददृशुश्च महात्मानं हयपृष्ठप्रतिष्ठितम्।
चरन्तं हरिसैन्येषु विद्याधरमहर्षयः ॥ ६.६९.६८ ॥
ବିଦ୍ୟାଧର ଓ ମହର୍ଷିମାନେ ଘୋଡ଼ାର ପିଠିରେ ଠିଆ ହୋଇ ବାନରସେନା ମଧ୍ୟରେ ବୁଲୁଥିବା ସେଇ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
6.69.69
स तस्य ददृशे मार्गो मांसशोणितकर्दमः।
पतितैः पर्वताकारैर्वानरैरभिसंवृतः ॥ ६.६९.६९ ॥
ତାଙ୍କ ପଥ ମାଂସ ଓ ରକ୍ତର କାଦୁଅରେ ଭରା ଦେଖାଗଲା, ପର୍ବତ ପରି ପଡ଼ିଥିବା ବାନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରା।
6.69.70
यावद् विक्रमितुं बुद्धिं चक्रुः प्लवगपुङ्गवाः।
तावदेतानतिक्रम्य निर्बिभेद नरान्तकः ॥ ६.६९.७० ॥
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରମାନେ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ମନସ୍ଥ କରୁଥିବା ବେଳେ ନରାନ୍ତକ ଏମାନଙ୍କୁ ଡେଇଁ ସେମାନଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କଲା।
6.69.71
ज्वलन्तं प्रासमुद्यम्य संग्रामाग्रे नरान्तकः।
ददाह हरिसैन्यानि वनानीव विभावसुः ॥ ६.६९.७१ ॥
ଯୁଦ୍ଧର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ବର୍ଚ୍ଛା ଉଠାଇ ନରାନ୍ତକ ବାନରସେନାକୁ ବନକୁ ଅଗ୍ନି ଦହନ କରେ ସେପରି ଦହନ କଲା।
6.69.72
यावदुत्पाटयामासुर्वृक्षान् शैलान् वनौकसः।
तावत् प्रासहताः पेतुर्वज्रकृत्ता इवाचलाः ॥ ६.६९.७२ ॥
ବନବାସୀ ବାନରମାନେ ଗଛ ଓ ପଥର ଉପାଡ଼ୁଥିବା ବେଳେ, ବର୍ଚ୍ଛାରେ ଆହତ ହୋଇ ସେମାନେ ବଜ୍ରରେ କଟା ପର୍ବତ ପରି ପଡ଼ିଗଲେ।
6.69.73
दिक्षु सर्वासु बलवान् विचचार नरान्तकः।
प्रमृद्नन् सर्वतो युद्धे प्रावृट्काले यथानिलः ॥ ६.६९.७३ ॥
ସବୁ ଦିଗରେ ବଳବାନ ନରାନ୍ତକ ଯୁଦ୍ଧରେ ସର୍ବତ୍ର ବିଚରଣ କରି, ବର୍ଷାଋତୁର ପବନ ପରି (ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ) ମର୍ଦ୍ଦନ କରୁଥିଲା।
6.69.74
न शेकुर्धावितुं वीरा न स्थातुं स्पन्दितुं भयात्।
उत्पतन्तं स्थितं यान्तं सर्वान् विव्याध वीर्यवान् ॥ ६.६९.७४ ॥
ଭୟରେ ବୀରମାନେ ଦୌଡ଼ି ପାରିଲେ ନାହିଁ, ଠିଆ ହୋଇ ପାରିଲେ ନାହିଁ, ନଡ଼ି ପାରିଲେ ନାହିଁ; ଡେଇଁଥିବା, ଠିଆ ହୋଇଥିବା କିମ୍ବା ଯାଉଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସେହି ପରାକ୍ରମୀ ବିନ୍ଧିଲା।
6.69.75
एकेनान्तककल्पेन प्रासेनादित्यतेजसा।
भग्नानि हरिसैन्यानि निपेतुर्धरणीतले ॥ ६.६९.७५ ॥
ଯମ ସଦୃଶ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟତେଜସମ୍ପନ୍ନ ଏକ ହିଁ ଭାଲାରେ ବାନର ସେନା ଭଗ୍ନ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
6.69.76
वज्रनिष्पेषसदृशं प्रासस्याभिनिपातनम्।
न शेकुर्वानराः सोढुं ते विनेदुर्महास्वनम् ॥ ६.६९.७६ ॥
ବଜ୍ରର ଆଘାତ ପରି ସେହି ଭାଲାର ପ୍ରହାର ବାନରମାନେ ସହି ପାରିଲେ ନାହିଁ; ସେମାନେ ମହା ଶବ୍ଦରେ ଚିତ୍କାର କଲେ।
6.69.77
पततां हरिवीराणां रूपाणि प्रचकाशिरे।
वज्रभिन्नाग्रकूटानां शैलानां पततामिव ॥ ६.६९.७७ ॥
ପଡ଼ୁଥିବା ବାନରବୀରମାନଙ୍କ ରୂପ ବଜ୍ରରେ ଶିଖର ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ୁଥିବା ପର୍ବତ ପରି ଦେଖାଗଲା।
6.69.78
ये तु पूर्वं महात्मानः कुम्भकर्णेन पातिताः।
ते स्वस्था वानरश्रेष्ठाः सुग्रीवमुपतस्थिरे ॥ ६.६९.७८ ॥
ପୂର୍ବରୁ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଯେଉଁ ମହାତ୍ମା ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କୁ ପାତିତ କରିଥିଲା, ସେମାନେ ସୁସ୍ଥ ହୋଇ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।
6.69.79
प्रेक्षमाणः स सुग्रीवो ददृशे हरिवाहिनीम्।
नरान्तकभयत्रस्तां विद्रवन्तीं यतस्ततः ॥ ६.६९.७९ ॥
ନରାନ୍ତକର ଭୟରେ ତ୍ରସ୍ତ ହୋଇ ଇତସ୍ତତଃ ପଳାଉଥିବା ବାନରସେନାକୁ ସୁଗ୍ରୀବ ଦେଖିଲେ।
6.69.80
विद्रुतां वाहिनीं दृष्ट्वा स ददर्श नरान्तकम्।
गृहीतप्रासमायान्तं हयपृष्ठप्रतिष्ठितम् ॥ ६.६९.८० ॥
ପଳାଉଥିବା ସେନାକୁ ଦେଖି ସେ ବର୍ଚ୍ଛା ଧରି ଘୋଡାର ପିଠିରେ ଠିଆ ହୋଇ ଆସୁଥିବା ନରାନ୍ତକକୁ ଦେଖିଲେ।
6.69.81
दृष्ट्वोवाच महातेजाः सुग्रीवो वानराधिपः।
कुमारमङ्गदं वीरं शक्रतुल्यपराक्रमम् ॥ ६.६९.८१ ॥
ତାହା ଦେଖି ମହାତେଜସ୍ୱୀ ବାନରରାଜ ସୁଗ୍ରୀବ ଇନ୍ଦ୍ରତୁଲ୍ୟ ପରାକ୍ରମୀ ବୀର କୁମାର ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ କହିଲେ।
6.69.82
गच्छैनं राक्षसं वीरं योऽसौ तुरगमास्थितः।
क्षोभयन्तं हरिबलं क्षिप्रं प्राणैर्वियोजय ॥ ६.६९.८२ ॥
ଘୋଡା ଉପରେ ବସି ବାନରସେନାକୁ ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ କରୁଥିବା ଏହି ବୀର ରାକ୍ଷସ ନିକଟକୁ ଯାଅ; ଶୀଘ୍ର ତାର ପ୍ରାଣ ହରଣ କର।
6.69.83
स भर्तुर्वचनं श्रुत्वा निष्पपाताङ्गदस्तदा।
अनीकान्मेघसंकाशादंशुमानिव वीर्यवान् ॥ ६.६९.८३ ॥
ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଦେଶ ଶୁଣି ଅଙ୍ଗଦ ସେତେବେଳେ ମେଘସଦୃଶ ସେହି ସେନାରୁ, ତେଜସ୍ୱୀ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଡେଇଁ ବାହାରିଲେ।
6.69.84
शैलसंघातसंकाशो हरीणामुत्तमोऽङ्गदः।
रराजाङ्गदसंनद्धः सधातुरिव पर्वतः ॥ ६.६९.८४ ॥
ପର୍ବତରାଶି ପରି ଉଚ୍ଚ, ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ ଅଙ୍ଗଦ ବାଜୁବନ୍ଧ ପିନ୍ଧି ଧାତୁମୟ ପର୍ବତ ପରି ଶୋଭିଲେ।
6.69.85
निरायुधो महातेजाः केवलं नखदंष्ट्रवान्।
नरान्तकमभिक्रम्य वालिपुत्रोऽब्रवीद् वचः ॥ ६.६९.८५ ॥
ଅସ୍ତ୍ରହୀନ, କେବଳ ନଖ ଓ ଦାନ୍ତ ଥିବା ମହାତେଜସ୍ୱୀ ବାଳିପୁତ୍ର ଅଙ୍ଗଦ ନରାନ୍ତକଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ଏହି କଥା କହିଲେ।
6.69.86
तिष्ठ किं प्राकृतैरेभिर्हरिभिस्त्वं करिष्यसि।
अस्मिन् वज्रसमस्पर्शं प्रासं क्षिप्र ममोरसि ॥ ६.६९.८६ ॥
ଠିଆ ହୁଅ! ଏହି ସାଧାରଣ ବାନରମାନଙ୍କ ସହିତ ତୁମେ କ'ଣ କରିବ? ବଜ୍ର ସମାନ ସ୍ପର୍ଶ ଥିବା ଏହି ବର୍ଶା ଶୀଘ୍ର ମୋ ଛାତିରେ ନିକ୍ଷେପ କର।
6.69.87
अङ्गदस्य वचः श्रुत्वा प्रचुक्रोध नरान्तकः।
संदश्य दशनैरोष्ठं निःश्वस्य च भुजंगवत्।
अभिगम्याङ्गदं क्रुद्धो वालिपुत्रं नरान्तकः ॥ ६.६९.८७ ॥
ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ନରାନ୍ତକ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହେଲା। ଦାନ୍ତରେ ଓଠ କାମୁଡ଼ି, ସାପ ପରି ନିଃଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି, କ୍ରୁଦ୍ଧ ନରାନ୍ତକ ବାଳିପୁତ୍ର ଅଙ୍ଗଦ ନିକଟକୁ ଗଲା।
6.69.88
स प्रासमाविध्य तदाङ्गदाय
समुज्ज्वलन्तं सहसोत्ससर्ज।
स वालिपुत्रोरसि वज्रकल्पे
बभूव भग्नो न्यपतच्च भूमौ ॥ ६.६९.८८ ॥
ସେ ବର୍ଶା ଘୂରାଇ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ସେହି ବର୍ଶାକୁ ଅଙ୍ଗଦ ଉପରେ ହଠାତ୍ ନିକ୍ଷେପ କଲା। ତାହା ବାଳିପୁତ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ରସମ ଛାତିରେ ଲାଗି ଭାଙ୍ଗି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା।
6.69.89
तं प्रासमालोक्य तदा विभग्नं
सुपर्णकृत्तोरगभोगकल्पम्।
तलं समुद्यम्य स वालिपुत्र-
स्तुरंगमस्याभिजघान मूर्ध्नि ॥ ६.६९.८९ ॥
ଗରୁଡ଼ ଦ୍ୱାରା କଟା ସାପ ଶରୀର ପରି ଭଙ୍ଗା ସେହି ବର୍ଶାକୁ ଦେଖି, ବାଳିପୁତ୍ର ହାତର ତଳଭାଗ ଉଠାଇ ଘୋଡ଼ାମୁହଁ ରାକ୍ଷସର ମୁଣ୍ଡରେ ପ୍ରହାର କଲେ।
6.69.90
निमग्नपादः स्फुटिताक्षितारो
निष्क्रान्तजिह्वोऽचलसंनिकाशः।
स तस्य वाजी निपपात भूमौ
तलप्रहारेण विकीर्णमूर्धा ॥ ६.६९.९० ॥
ଗୋଡ଼ ମାଟିରେ ପୋତି ହୋଇଗଲା, ଆଖିର ତାରା ଫାଟି ଗଲା, ଜିଭ ବାହାରକୁ ବାହାରି ଆସିଲା; ପର୍ବତ ପରି ସେହି ଘୋଡ଼ା ଚାପୁଡ଼ାର ଆଘାତରେ ମୁଣ୍ଡ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା।
6.69.91
नरान्तकः क्रोधवशं जगाम
हतं तुरंगं पतितं समीक्ष्य।
स मुष्टिमुद्यम्य महाप्रभावो
जघान शीर्षे युधि वालिपुत्रम् ॥ ६.६९.९१ ॥
ଘୋଡ଼ାକୁ ମରି ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି ନରାନ୍ତକ କ୍ରୋଧର ବଶୀଭୂତ ହେଲା; ସେହି ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ମୁଷ୍ଟି ଉଠାଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ବାଳିପୁତ୍ରଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ପ୍ରହାର କଲା।
6.69.92
अथाङ्गदो मुष्टिविशीर्णमूर्धा
सुस्राव तीव्रं रुधिरं भृशोष्णम्।
मुहुर्विजज्वाल मुमोह चापि
संज्ञां समासाद्य विसिस्मिये च ॥ ६.६९.९२ ॥
ସେତେବେଳେ ମୁଷ୍ଟିର ଆଘାତରେ ମୁଣ୍ଡ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା ଅଙ୍ଗଦଙ୍କଠାରୁ ଅତି ଉଷ୍ଣ, ପ୍ରଖର ରକ୍ତ ବହିଲା; ସେ ବାରମ୍ବାର ଜ୍ୱଳିଉଠିଲା, ମୂର୍ଚ୍ଛିତ ମଧ୍ୟ ହେଲା, ପରେ ଚେତନା ଫେରି ବିସ୍ମିତ ହେଲା।
6.69.93
अथाङ्गदो मृत्युसमानवेगं
संवर्त्य मुष्टिं गिरिशृङ्गकल्पम्।
निपातयामास तदा महात्मा
नरान्तकस्योरसि वालिपुत्रः ॥ ६.६९.९३ ॥
ସେତେବେଳେ ମୃତ୍ୟୁ ସମାନ ବେଗଶାଳୀ ମହାତ୍ମା ବାଳିପୁତ୍ର ଅଙ୍ଗଦ ପର୍ବତଶିଖର ପରି ମୁଷ୍ଟି ବାନ୍ଧି ନରାନ୍ତକର ଛାତିରେ ପ୍ରହାର କଲେ।
6.69.94
स मुष्टिनिर्भिन्ननिमग्नवक्षा
ज्वाला वमन् शोणितदिग्धगात्रः।
नरान्तको भूमितले पपात
यथाचलो वज्रनिपातभग्नः ॥ ६.६९.९४ ॥
ମୁଷ୍ଟିର ଆଘାତରେ ଛାତି ଫାଟି ଭିତରକୁ ବସିଗଲା; ଜ୍ୱାଳା ଉଦ୍ଗାର କରୁ କରୁ, ରକ୍ତରେ ଲିପ୍ତ ଦେହରେ ନରାନ୍ତକ ବଜ୍ରପାତରେ ଭଗ୍ନ ପର୍ବତ ପରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା।
6.69.95
तदान्तरिक्षे त्रिदशोत्तमानां
वनौकसां चैव महाप्रणादः।
बभूव तस्मिन् निहतेऽग्र्यवीर्ये
नरान्तके वालिसुतेन संख्ये ॥ ६.६९.९५ ॥
ସେତେବେଳେ ଆକାଶରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତା ଓ ବନବାସୀ ବାନରମାନେ ମହା ଜୟଧ୍ୱନି କଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ବାଳିପୁତ୍ର ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ବୀର ନରାନ୍ତକକୁ ବଧ କଲେ ସେତେବେଳେ ଏହା ହେଲା।
6.69.96
अथाङ्गदो राममनःप्रहर्षणं
सुदुष्करं तं कृतवान् हि विक्रमम्।
विसिस्मिये सोऽप्यथ भीमकर्मा
पुनश्च युद्धे स बभूव हर्षितः ॥ ६.६९.९६ ॥
ତାପରେ ଅଙ୍ଗଦ ରାମଙ୍କ ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ଅତି କଠିନ ପରାକ୍ରମ କଲେ; ଭୟଙ୍କର କର୍ମା ସେ ମଧ୍ୟ ବିସ୍ମିତ ହେଲେ, ଏବଂ ପୁନର୍ବାର ଯୁଦ୍ଧରେ ହର୍ଷିତ ହେଲେ।