รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 6.69
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.69.1
एवं विलपमानस्य रावणस्य दुरात्मनः।
श्रुत्वा शोकाभिभूतस्य त्रिशिरा वाक्यमब्रवीत् ॥ ६.६९.१ ॥
ครั้นได้ยินถ้อยคำของทศกัณฐ์ผู้ชั่วร้ายที่กำลังคร่ำครวญ ถูกความโศกครอบงำ ตรีศิระจึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้
6.69.2
एवमेव महावीर्यो हतो नस्तातमध्यमः।
न तु सत्पुरुषा राजन् विलपन्ति यथा भवान् ॥ ६.६९.२ ॥
น้องชายคนกลางของเราผู้มีพลังยิ่งใหญ่ก็ถูกฆ่าตายเช่นนี้เหมือนกัน แต่ข้าแต่พระราชา บุรุษผู้ประเสริฐย่อมไม่คร่ำครวญเหมือนพระองค์
6.69.3
नूनं त्रिभुवनस्यापि पर्याप्तस्त्वमसि प्रभो।
स कस्मात् प्राकृत इव शोचस्यात्मानमीदृशम् ॥ ६.६९.३ ॥
ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นใหญ่ พระองค์ย่อมมีความสามารถเพียงพอแม้สำหรับสามโลก เหตุใดพระองค์จึงโศกเศร้าเพื่อตนเองเช่นนี้ดุจสามัญชนเล่า
6.69.4
ब्रह्मदत्तास्ति ते शक्तिः कवचं सायको धनुः।
सहस्रखरसंयुक्तो रथो मेघसमस्वनः ॥ ६.६९.४ ॥
พระองค์มีอานุภาพที่พระพรหมประทานให้ มีเกราะ ลูกศร และธนู และมีรถศึกที่เทียมด้วยลาพันตัว ส่งเสียงดุจก้อนเมฆฝน
6.69.5
त्वयासकृद्धि शस्त्रेण विशस्ता देवदानवाः।
स सर्वायुधसम्पन्नो राघवं शास्तुमर्हसि ॥ ६.६९.५ ॥
ด้วยอาวุธของพระองค์ พระองค์ได้สังหารเทพและทานพซ้ำแล้วซ้ำเล่า พระองค์ผู้ทรงอาวุธครบมือเช่นนี้ควรปราบราฆพได้
6.69.6
कामं तिष्ठ महाराज निर्गमिष्याम्यहं रणे।
उद्धरिष्यामि ते शत्रून् गरुडः पन्नगानिव ॥ ६.६९.६ ॥
ตามพระทัยเถิด ข้าแต่มหาราช พระองค์ประทับอยู่ที่นี่ได้ ข้าจะออกไปรบและถอนรากศัตรูของพระองค์ เหมือนพญาครุฑถอนรากงูทั้งหลาย
6.69.7
शम्बरो देवराजेन नरको विष्णुना यथा।
तथाद्य शयिता रामो मया युधि निपातितः ॥ ६.६९.७ ॥
ดังที่พระอินทร์ราชาแห่งเทวดาปราบสัมพร และพระวิษณุปราบนรกฉันใด วันนี้รามก็จะถูกข้าโค่นลงในการรบและต้องนอนแน่นิ่งฉันนั้น
6.69.8
श्रुत्वा त्रिशिरसो वाक्यं रावणो राक्षसाधिपः।
पुनर्जातमिवात्मानं मन्यते कालचोदितः ॥ ६.६९.८ ॥
เมื่อทศกัณฐ์ราชาแห่งรากษสได้ยินถ้อยคำของตรีศิระ ถูกกาลเวลาชักนำ ก็รู้สึกเหมือนตนได้เกิดใหม่
6.69.9
श्रुत्वा त्रिशिरसो वाक्यं देवान्तकनरान्तकौ।
अतिकायश्च तेजस्वी बभूवुर्युद्धहर्षिताः ॥ ६.६९.९ ॥
เมื่อได้ยินถ้อยคำของตรีศิระ เทวานตกะ นรานตกะ และอติกายะผู้รุ่งโรจน์ต่างก็ยินดีในการรบ
6.69.10
ततोऽहमहमित्येवं गर्जन्तो नैर्ऋतर्षभाः।
रावणस्य सुता वीराः शक्रतुल्यपराक्रमाः ॥ ६.६९.१० ॥
ครั้นนั้น บรรดาโอรสผู้กล้าหาญของทศกัณฐ์ ซึ่งเป็นวีรบุรุษในหมู่รากษส มีกำลังเทียบเท่าพระอินทร์ ต่างคำรามว่า ข้า ข้า
6.69.11
अन्तरिक्षगताः सर्वे सर्वे मायाविशारदाः।
सर्वे त्रिदशदर्पघ्नाः सर्वे समरदुर्मदाः ॥ ६.६९.११ ॥
ทุกคนล่องลอยอยู่บนท้องฟ้า ทุกคนชำนาญในมายา ทุกคนทำลายความทะนงของเทวดา ทุกคนคลั่งไคล้ด้วยความยินดีในการสงคราม
6.69.12
सर्वे सुबलसम्पन्नाः सर्वे विस्तीर्णकीर्तयः।
सर्वे समरमासाद्य न श्रूयन्ते स्म निर्जिताः ॥ ६.६९.१२ ॥
ทุกคนมีกำลังอันยิ่งใหญ่ ทุกคนมีเกียรติยศแผ่ไพศาล แต่เมื่อมาถึงสนามรบ ทุกคนถูกปราบและไม่มีใครได้ยินถึงอีกเลย
6.69.13
देवैरपि सगन्धर्वैः सकिंनरमहोरगैः।
सर्वेऽस्त्रविदुषो वीराः सर्वे युद्धविशारदाः।
सर्वे प्रवरविज्ञानाः सर्वे लब्धवरास्तथा ॥ ६.६९.१३ ॥
แม้แต่เทวดา คนธรรพ์ กินนร และนาคผู้ยิ่งใหญ่ก็ไม่อาจปราบพวกเขาได้ ทุกคนชำนาญในอาวุธ ทุกคนเชี่ยวชาญการรบ ทุกคนมีความรู้อันประเสริฐ และทุกคนได้รับพร
6.69.14
स तैस्तथा भास्करतुल्यवर्चसैः
सुतैर्वृतः शत्रुबलश्रियार्दनैः।
रराज राजा मघवान् यथामरै-
र्वृतो महादानवदर्पनाशनैः ॥ ६.६९.१४ ॥
ราชานั้นล้อมรอบด้วยโอรสทั้งหลาย ผู้มีรัศมีดุจพระอาทิตย์ ผู้ทำลายกำลังและความรุ่งเรืองของศัตรู เขาเรืองรองดุจพระอินทร์ที่ล้อมรอบด้วยเทวดา ผู้ทำลายความทะนงของทานพผู้ยิ่งใหญ่
6.69.15
स पुत्रान् सम्परिष्वज्य भूषयित्वा च भूषणैः।
आशीर्भिश्च प्रशस्ताभिः प्रेषयामास वै रणे ॥ ६.६९.१५ ॥
เขากอดโอรสทั้งหลาย ประดับให้ด้วยเครื่องอาภรณ์ แล้วส่งพวกเขาไปสู่สนามรบพร้อมด้วยพรอันเป็นมงคล
6.69.16
युद्धोन्मत्तं च मत्तं च भ्रातरौ चापि रावणः।
रक्षणार्थं कुमाराणां प्रेषयामास संयुगे ॥ ६.६९.१६ ॥
ทศกัณฐ์ยังส่งน้องชายทั้งสอง คือยุทธโนนมัตตะและมัตตะ ไปในการรบเพื่อคุ้มครองเจ้าชายทั้งหลาย
6.69.17
तेऽभिवाद्य महात्मानं रावणं लोकरावणम्।
कृत्वा प्रदक्षिणं चैव महाकायाः प्रतस्थिरे ॥ ६.६९.१७ ॥
พวกเขาคารวะทศกัณฐ์ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ผู้เป็นที่หวาดหวั่นแห่งโลก แล้วเดินวนขวารอบท่าน ร่างใหญ่โตเหล่านั้นจึงออกเดินทาง
6.69.18
सर्वौषधीभिर्गन्धैश्च समालभ्य महाबलाः।
निर्जग्मुर्नैर्ऋतश्रेष्ठाः षडेते युद्धकाङ्क्षिणः ॥ ६.६९.१८ ॥
นักรบรากษสผู้ประเสริฐทั้งหกผู้มีกำลังมหาศาลนี้ ทาด้วยสมุนไพรทุกชนิดและน้ำหอม ใคร่ต่อการรบ จึงออกไป
6.69.19
त्रिशिराश्चातिकायश्च देवान्तकनरान्तकौ।
महोदरमहापार्श्वौ निर्जग्मुः कालचोदिताः ॥ ६.६९.१९ ॥
ตรีศิระและอติกายะ เทวานตกะและนรานตกะ มหาโอทร และมหาปารศวะ ถูกกาลเวลาชักนำ ต่างออกเดินทาง
6.69.20
ततः सुदर्शनं नागं नीलजीमूतसंनिभम्।
ऐरावतकुले जातमारुरोह महोदरः ॥ ६.६९.२० ॥
จากนั้น มหาโอทรขึ้นขี่ช้างสุทรรศนะ ซึ่งมีสีดำดุจก้อนเมฆพายุสีน้ำเงิน เกิดจากเผ่าพันธุ์ของช้างไอราวตะ
6.69.21
सर्वायुधसमायुक्तस्तूणीभिश्चाप्यलंकृतः।
रराज गजमास्थाय सवितेवास्तमूर्धनि ॥ ६.६९.२१ ॥
พระองค์ทรงอาวุธครบมือ และประดับด้วยแล่งศร ทรงประทับบนช้าง รุ่งโรจน์ดุจพระอาทิตย์บนยอดภูเขาที่กำลังลับขอบฟ้า
6.69.22
हयोत्तमसमायुक्तं सर्वायुधसमाकुलम्।
आरुरोह रथश्रेष्ठं त्रिशिरा रावणात्मजः ॥ ६.६९.२२ ॥
ตริศิรัส โอรสของราวณะ ขึ้นประทับรถศึกอันเลิศ เทียมด้วยม้าชั้นดี เต็มไปด้วยอาวุธทุกชนิด
6.69.23
त्रिशिरा रथमास्थाय विरराज धनुर्धरः।
सविद्युदुल्कः सज्वालः सेन्द्रचाप इवाम्बुदः ॥ ६.६९.२३ ॥
ตริศิรัส ถือธนูอยู่ในมือ ประทับบนรถศึก รุ่งเรืองดุจเมฆที่แบกสายฟ้า อุกกาบาต เปลวไฟ และรุ้งกินน้ำ
6.69.24
त्रिभिः किरीटैस्त्रिशिराः शुशुभे स रथोत्तमे।
हिमवानिव शैलेन्द्रस्त्रिभिः काञ्चनपर्वतैः ॥ ६.६९.२४ ॥
ตริศิรัสประดับมงกุฎสามยอด รุ่งโรจน์อยู่บนรถศึกอันเลิศ ดุจภูเขาหิมาลัย ราชาแห่งขุนเขา ที่รุ่งเรืองด้วยยอดทองคำสามยอด
6.69.25
अतिकायोऽतितेजस्वी राक्षसेन्द्रसुतस्तदा।
आरुरोह रथश्रेष्ठं श्रेष्ठः सर्वधनुष्मताम् ॥ ६.६९.२५ ॥
อติกาย โอรสของจอมรากษส ผู้รุ่งโรจน์ยิ่งนัก ขึ้นประทับรถศึกอันเลิศ เขาเป็นยอดนักยิงธนูทั้งปวง
6.69.26
सुचक्राक्षं सुसंयुक्तं स्वनुकर्षं सुकूबरम्।
तूणीबाणासनैर्दीप्तं प्रासासिपरिघाकुलम् ॥ ६.६९.२६ ॥
รถศึกมีล้อและเพลาอันงาม เทียมอย่างเรียบร้อย มีบังเหียนและแอกอันสวยงาม วาวด้วยแล่งศร ธนู และหอก ดาบ กระบอง เต็มคันรถ
6.69.27
स काञ्चनविचित्रेण किरीटेन विराजता।
भूषणैश्च बभौ मेरुः प्रभाभिरिव भासयन् ॥ ६.६९.२७ ॥
พระองค์ประดับมงกุฎที่ฝังทองลวดลายงดงาม และเครื่องอาภรณ์ รุ่งเรืองดุจเขาพระสุเมรุ แผ่รัศมีส่องสว่างด้วยความเรืองของตนเอง
6.69.28
स रराज रथे तस्मिन् राजसूनुर्महाबलः।
वृतो नैर्ऋतशार्दूलैर्वज्रपाणिरिवामरैः ॥ ६.६९.२८ ॥
โอรสของราชาผู้ทรงพลังยิ่งนั้น รุ่งโรจน์อยู่บนรถศึก ล้อมรอบด้วยเสือแห่งรากษส ดุจพระอินทร์ผู้ถือสายฟ้าล้อมรอบด้วยเทวดา
6.69.29
हयमुच्चैःश्रवःप्रख्यं श्वेतं कनकभूषणम्।
मनोजवं महाकायमारुरोह नरान्तकः ॥ ६.६९.२९ ॥
นรานตกขึ้นประทับม้าขาว คล้ายอุจไจศรวัส ประดับทองคำ เร็วดุจความคิด ร่างกายใหญ่โต
6.69.30
गृहीत्वा प्रासमुल्काभं विरराज नरान्तकः।
शक्तिमादाय तेजस्वी गुहः शिखिगतो यथा ॥ ६.६९.३० ॥
นรานตกถือหอกที่ลุกโพลงดุจคบเพลิง รุ่งโรจน์ ดุจพระคุหะผู้รุ่งเรือง ถือซึ่งศักติและประทับบนยูง ที่รุ่งโรจน์อยู่เช่นนั้น
6.69.31
देवान्तकः समादाय परिघं हेमभूषणम्।
परिगृह्य गिरिं दोर्भ्यां वपुर्विष्णोर्विडम्बयन् ॥ ६.६९.३१ ॥
เทวานตกถือกระบองประดับทองคำ จับยอดเขาไว้ด้วยสองแขน ดูราวกับเลียนแบบร่างของพระวิษณุ
6.69.32
महापार्श्वो महातेजा गदामादाय वीर्यवान्।
विरराज गदापाणिः कुबेर इव संयुगे ॥ ६.६९.३२ ॥
มหาปารศวะ ผู้มีความรุ่งโรจน์และความกล้าหาญยิ่งใหญ่ ถือกระบองขึ้นมา เขากำกระบองในมือ รุ่งโรจน์ในการรบดุจพระกุเวร
6.69.33
ते प्रतस्थुर्महात्मानोऽमरावत्याः सुरा इव।
तान् गजैश्च तुरङ्गैश्च रथैश्चाम्बुदनिःस्वनैः ॥ ६.६९.३३ ॥
ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่เหล่านั้นออกเดินทาง ดุจเหล่าเทวดาจากอมราวดี พร้อมด้วยช้าง ม้า และรถศึก ซึ่งมีเสียงดังดุจเมฆคำราม
6.69.34
अनूत्पेतुर्महात्मानो राक्षसाः प्रवरायुधाः।
ते विरेजुर्महात्मानः कुमाराः सूर्यवर्चसः ॥ ६.६९.३४ ॥
เหล่ารากษสผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ถืออาวุธอันประเสริฐ ลอยขึ้นตามไปข้างหลัง และเหล่าราชกุมารผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่เหล่านั้น ผู้รุ่งเรืองดุจพระอาทิตย์ ก็ส่องแสงเจิดจ้า
6.69.35
किरीटिनः श्रिया जुष्टा ग्रहा दीप्ता इवाम्बरे।
प्रगृहीता बभौ तेषां शस्त्राणामवलिः सिता ॥ ६.६९.३५ ॥
ผู้สวมมงกุฎ เปี่ยมด้วยสิริ รุ่งโรจน์ดุจดาวเคราะห์ที่ส่องแสงอยู่บนท้องฟ้า และแถวอาวุธสีขาวที่พวกเขายกขึ้น ก็ส่องประกาย
6.69.36
शरदभ्रप्रतीकाशा हंसावलिरिवाम्बरे।
मरणं वापि निश्चित्य शत्रूणां वा पराजयम् ॥ ६.६९.३६ ॥
คล้ายกับก้อนเมฆในฤดูสารท คล้ายแถวฝูงหงส์บนท้องฟ้า ตั้งใจแล้วว่าจะยอมตายหรือทำให้ศัตรูพ่ายแพ้
6.69.37
जगर्जुश्च प्रणेदुश्च चिक्षिपुश्चापि सायकान् ॥ ६.६९.३७ ॥
พวกเขาคำราม ร้องก้อง และยิงลูกศรออกไปด้วย
6.69.38
जगृहुश्च महात्मानो निर्यान्तो युद्धदुर्मदाः।
क्ष्वेडितास्फोटितानां वै संचचालेव मेदिनी ॥ ६.६९.३८ ॥
เหล่าผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ซึ่งคลั่งไคล้การรบ ออกมาและคว้าอาวุธของตน เมื่อเสียงคำรามและการตบแขนดังขึ้น แผ่นดินดูราวกับสั่นสะเทือน
6.69.39
रक्षसां सिंहनादैश्च संस्फोटितमिवाम्बरम्।
तेऽभिनिष्क्रम्य मुदिता राक्षसेन्द्रा महाबलाः ॥ ६.६९.३९ ॥
ท้องฟ้าดูราวกับดังกึกก้องด้วยเสียงคำรามดุจสิงห์ของเหล่ารากษส แล้วบรรดาจอมรากษสผู้มีกำลังมหาศาลเหล่านั้นก็ปีติยินดีออกมา
6.69.40
ददृशुर्वानरानीकं समुद्यतशिलानगम्।
हरयोऽपि महात्मानो ददृशू राक्षसं बलम् ॥ ६.६९.४० ॥
พวกเขาเห็นกองทัพวานร ที่มีก้อนหินและภูเขายกขึ้นสูง และเหล่าหริที่มีจิตใจยิ่งใหญ่ก็เห็นกองทัพรากษสเช่นกัน
6.69.41
हस्त्यश्वरथसम्बाधं किङ्किणीशतनादितम्।
नीलजीमूतसंकाशं समुद्यतमहायुधम् ॥ ६.६९.४१ ॥
เต็มไปด้วยช้าง ม้า และรถรบ ดังกึกก้องด้วยกระดิ่งนับร้อย มีรูปร่างดุจเมฆฝนสีน้ำเงินเข้ม พร้อมอาวุธใหญ่ยกขึ้นสูง
6.69.42
दीप्तानलरविप्रख्यैर्नैर्ऋतैः सर्वतो वृतम्।
तद् दृष्ट्वा बलमायातं लब्धलक्षाः प्लवङ्गमाः ॥ ६.६९.४२ ॥
เมื่อเห็นกองทัพนั้นรุกคืบเข้ามา ถูกนิรฤติ (รากษส) ล้อมรอบทุกด้านทั้งลุกโชติดุจไฟและพระอาทิตย์ ฝูงวานรก็จับเป้าหมายได้แล้วและพร้อมรบ
6.69.43
समुद्यतमहाशैलाः सम्प्रणेदुर्मुहुर्मुहुः।
अमृष्यमाणा रक्षांसि प्रतिनर्दन्त वानराः ॥ ६.६९.४३ ॥
ยกภูเขาใหญ่ขึ้นสูง วานรคำรามซ้ำแล้วซ้ำอีก ทนไม่ได้ จึงคำรามตอบกลับไปยังพวกรากษส
6.69.44
ततः समुत्कृष्टरवं निशम्य
रक्षोगणा वानरयूथपानाम्।
अमृष्यमाणाः परहर्षमुग्रं
महाबला भीमतरं प्रणेदुः ॥ ६.६९.४४ ॥
ครั้นได้ยินเสียงคำรามอันดังของบรรดาหัวหน้าวานร เหล่ารากษสผู้มีกำลังมหาศาล ทนความยินดีอันดุร้ายของฝ่ายตรงข้ามไม่ได้ จึงคำรามออกมาอย่างน่าสะพรึงยิ่งกว่าเดิม
6.69.45
ते राक्षसबलं घोरं प्रविश्य हरियूथपाः।
विचेरुरुद्यतैः शैलैर्नगाः शिखरिणो यथा ॥ ६.६९.४५ ॥
บรรดาหัวหน้าฝูงลิงบุกเข้าไปในกองทัพรากษสอันน่าสะพรึง เคลื่อนไหวไปมาพร้อมภูเขาที่ยกขึ้น ดุจภูเขายอดแหลมที่เคลื่อนที่ได้เอง
6.69.46
केचिदाकाशमाविश्य केचिदुर्व्यां प्लवङ्गमाः।
रक्षःसैन्येषु संक्रुद्धाः केचिद् द्रुमशिलायुधाः ॥ ६.६९.४६ ॥
วานรบางตัวกระโจนขึ้นสู่ท้องฟ้า บางตัวยังอยู่บนพื้นดิน และบางตัวโกรธจัดอยู่ท่ามกลางกองทหารรากษส ใช้ต้นไม้และหินเป็นอาวุธ
6.69.47
द्रुमांश्च विपुलस्कन्धान् गृह्य वानरपुङ्गवाः।
तद् युद्धमभवद् घोरं रक्षोवानरसंकुलम् ॥ ६.६९.४७ ॥
วานรผู้เป็นยอดของฝูงลิงจับต้นไม้ที่มีลำต้นใหญ่กว้างขึ้นมาต่อสู้ การรบนั้นจึงกลายเป็นการรบอันน่าสะพรึง เต็มไปด้วยรากษสและวานร
6.69.48
ते पादपशिलाशैलैश्चक्रुर्वृष्टिमनूपमाम्।
बाणौघैर्वार्यमाणाश्च हरयो भीमविक्रमाः ॥ ६.६९.४८ ॥
พวกเขาโปรยห่าฝนแห่งต้นไม้ หิน และภูเขาลงมาอย่างหาใดเปรียบไม่ได้ แม้ถูกห่าลูกศรสกัดกั้น วานรผู้มีความกล้าหาญอันน่าสะพรึงก็ไม่ถอยหนี
6.69.49
सिंहनादान् विनेदुश्च रणे राक्षसवानराः।
शिलाभिश्चूर्णयामासुर्यातुधानान् प्लवङ्गमाः ॥ ६.६९.४९ ॥
ในสนามรบ รากษสและวานรคำรามดุจเสียงสิงโต และวานรผู้กระโดดโลดเต้นก็บดยาตุธานให้แหลกเป็นผงด้วยก้อนหิน
6.69.50
निर्जघ्नुः संयुगे क्रुद्धाः कवचाभरणावृतान्।
केचिद् रथगतान् वीरान् गजवाजिगतानपि ॥ ६.६९.५० ॥
วานรผู้เดือดดาลได้สังหารวีรบุรุษที่สวมเกราะและเครื่องประดับ ทั้งผู้ที่อยู่บนรถรบ และผู้ขี่ช้างและม้าในการรบนั้น
6.69.51
निर्जघ्नुः सहसाऽऽप्लुत्य यातुधानान् प्लवङ्गमाः।
शैलशृङ्गान्विताङ्गास्ते मुष्टिभिर्वान्तलोचनाः ॥ ६.६९.५१ ॥
วานรกระโจนเข้าใส่และสังหารยาตุธานอย่างฉับพลัน ร่างกายของพวกมันเต็มไปด้วยยอดเขา พวกมันชกด้วยหมัด และดวงตาถลนเหลือกไปข้างหลัง
6.69.52
चेलुः पेतुश्च नेदुश्च तत्र राक्षसपुङ्गवाः।
राक्षसाश्च शरैस्तीक्ष्णैर्बिभिदुः कपिकुञ्जरान् ॥ ६.६९.५२ ॥
ที่นั่น บรรดารากษสผู้เป็นยอดสะดุ้ง ล้มลง และคำรามลั่น รากษสทั้งหลายก็ใช้ลูกศรคมแทงช้างแห่งวานร
6.69.53
शूलमुद्गरखड्गैश्च जघ्नुः प्रासैश्च शक्तिभिः।
अन्योन्यं पातयामासुः परस्परजयैषिणः ॥ ६.६९.५३ ॥
ด้วยหอก ตะบอง ดาบ หลาว และหอกซัด พวกมันฟาดฟันกันเอง และต่างปรารถนาชัยชนะเหนืออีกฝ่าย จึงทำให้กันและกันล้มลง
6.69.54
रिपुशोणितदिग्धाङ्गास्तत्र वानरराक्षसाः।
ततः शैलैश्च खड्गैश्च विसृष्टैर्हरिराक्षसैः ॥ ६.६९.५४ ॥
ที่นั่น วานรและรากษสทั้งหลายตัวเปรอะไปด้วยเลือดของศัตรู และสู้ต่อไปด้วยก้อนหินบนภูเขาและดาบที่ฝูงวานรและรากษสขว้างใส่กัน
6.69.55
मुहूर्तेनावृता भूमिरभवच्छोणितोक्षिता।
विकीर्णैः पर्वताकारै रक्षोभिरभिमर्दितैः।
आसीद् वसुमती पूर्णा तदा युद्धमदान्वितैः ॥ ६.६९.५५ ॥
ในชั่วครู่เดียว แผ่นดินก็ถูกปกคลุมและชุ่มด้วยเลือด พื้นดินเต็มไปด้วยรากษสรูปร่างใหญ่ดุจภูเขา ที่ถูกโปรยกระจายและบดขยี้ พวกมันเมามันด้วยความบ้าคลั่งแห่งการรบ
6.69.56
आक्षिप्ताः क्षिप्यमाणाश्च भग्नशैलाश्च वानराः।
पुनरङ्गैस्तदा चक्रुरासन्ना युद्धमद्भुतम् ॥ ६.६९.५६ ॥
ทั้งถูกขว้างและขว้างกลับ วานรที่มียอดเขาหักแล้วก็เข้าประชิดกันอีกครั้ง แล้วทำการรบอันน่าอัศจรรย์ด้วยแขนขาของตนเอง
6.69.57
वानरान् वानरैरेव जघ्नुस्ते नैर्ऋतर्षभाः।
राक्षसान् राक्षसैरेव जघ्नुस्ते वानरा अपि ॥ ६.६९.५७ ॥
บรรดาวีรบุรุษแห่งนิรฤติฆ่าวานรด้วยวานร ส่วนวานรก็ฆ่ารากษสด้วยรากษสเช่นกัน
6.69.58
आक्षिप्य च शिलाः शैलाञ्जघ्नुस्ते राक्षसास्तदा।
तेषां चाच्छिद्य शस्त्राणि जघ्नू रक्षांसि वानराः ॥ ६.६९.५८ ॥
ครั้นนั้น รากษสก็ยกก้อนหินและภูเขาขึ้นแล้วฟาดฟัน ส่วนวานรก็ตัดอาวุธของพวกนั้นออก แล้วสังหารรากษส
6.69.59
निर्जघ्नुः शैलशृङ्गैश्च बिभिदुश्च परस्परम्।
सिंहनादान् विनेदुश्च रणे राक्षसवानराः ॥ ६.६९.५९ ॥
ฝ่ายหนึ่งสังหารด้วยยอดเขา และแทงกันและกัน ในสนามรบ รากษสและวานรคำรามดุจเสียงสิงโต
6.69.60
छिन्नवर्मतनुत्राणा राक्षसा वानरैर्हताः।
रुधिरं प्रसृतास्तत्र रससारमिव द्रुमाः ॥ ६.६९.६० ॥
รากษสที่เกราะและเครื่องป้องกันร่างกายถูกตัดขาด ถูกวานรสังหาร เลือดไหลนองอยู่ตรงนั้น พวกมันล้มลงดุจต้นไม้ที่ไหลยางออกมา
6.69.61
रथेन च रथं चापि वारणेनापि वारणम्।
हयेन च हयं केचिन्निर्जघ्नुर्वानरा रणे ॥ ६.६९.६१ ॥
ในการรบ วานรบางตนฟาดรถด้วยรถ ฟาดช้างด้วยช้าง และฟาดม้าด้วยม้า
6.69.62
क्षुरप्रैरर्धचन्द्रैश्च भल्लैश्च निशितैः शरैः।
राक्षसा वानरेन्द्राणां बिभिदुः पादपान् शिलाः ॥ ६.६९.६२ ॥
ฝ่ายรากษสได้ทำลายต้นไม้และหินของบรรดาวานรผู้นำด้วยลูกศรคมต่างๆ คือ กษุรประ อรรธจันทระ ภัลละ และลูกศรแหลมอื่นๆ
6.69.63
विकीर्णाः पर्वतास्तैश्च द्रुमच्छिन्नैश्च संयुगे।
हतैश्च कपिरक्षोभिर्दुर्गमा वसुधाभवत् ॥ ६.६९.६३ ॥
ในสงครามนั้น ภูเขาถูกกระจัดกระจายไป ต้นไม้ถูกตัดโค่น และเมื่อวานรกับรากษสล้มตายลง พื้นแผ่นดินก็กลายเป็นที่ผ่านไปไม่ได้
6.69.64
ते वानरा गर्वितहृष्टचेष्टाः
संग्राममासाद्य भयं विमुच्य।
युद्धं स्म सर्वे सह राक्षसैस्ते
नानायुधाश्चक्रुरदीनसत्त्वाः ॥ ६.६९.६४ ॥
วานรเหล่านั้นมีใจฮึกเหิมและปลาบปลื้ม เข้าสู่สนามรบแล้วละความกลัว ทุกตนสู้รบกับรากษสด้วยอาวุธนานาชนิด โดยมีจิตใจไม่ท้อถอย
6.69.65
तस्मिन् प्रवृत्ते तुमुले विमर्दे
प्रहृष्यमाणेषु वलीमुखेषु।
निपात्यमानेषु च राक्षसेषु
महर्षयो देवगणाश्च नेदुः ॥ ६.६९.६५ ॥
เมื่อการเข่นฆ่าอันน่าหวาดหวั่นนั้นได้เริ่มขึ้น วานรก็ปีติยินดีขณะที่รากษสถูกฟาดล้มลง มหาฤๅษีและหมู่เทพต่างก็ส่งเสียงโห่ร้องขึ้น
6.69.66
ततो हयं मारुततुल्यवेग-
मारुह्य शक्तिं निशितां प्रगृह्य।
नरान्तको वानरसैन्यमुग्रं
महार्णवं मीन इवाविवेश ॥ ६.६९.६६ ॥
ครั้นแล้วนรานตกะขึ้นขี่ม้าที่เร็วดั่งลม ถือหอกแหลมไว้ในมือ แล้วพุ่งเข้าไปในกองทัพวานรอันดุร้าย ดั่งปลาที่แหวกเข้าไปในมหาสมุทร
6.69.67
स वानरान् सप्त शतानि वीरः
प्रासेन दीप्तेन विनिर्बिभेद।
एकः क्षणेनेन्द्ररिपुर्महात्मा
जघान सैन्यं हरिपुङ्गवानाम् ॥ ६.६९.६७ ॥
วีรบุรุษผู้นั้นเพียงลำพังได้ใช้หอกลุกโชนแทงวานรเจ็ดร้อยตน ศัตรูของพระอินทร์ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ได้ฆ่ากองทัพของวานรผู้ประเสริฐที่สุดในพริบตาเดียว
6.69.68
ददृशुश्च महात्मानं हयपृष्ठप्रतिष्ठितम्।
चरन्तं हरिसैन्येषु विद्याधरमहर्षयः ॥ ६.६९.६८ ॥
วิทยาธรและมหาฤๅษีได้เห็นผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่นั้น ยืนอยู่บนหลังม้าและเคลื่อนไหวไปมาท่ามกลางกองทัพวานร
6.69.69
स तस्य ददृशे मार्गो मांसशोणितकर्दमः।
पतितैः पर्वताकारैर्वानरैरभिसंवृतः ॥ ६.६९.६९ ॥
ทางที่เขาผ่านไปปรากฏเป็นโคลนของเนื้อและเลือด ล้อมรอบด้วยวานรที่ล้มลงดั่งภูเขา
6.69.70
यावद् विक्रमितुं बुद्धिं चक्रुः प्लवगपुङ्गवाः।
तावदेतानतिक्रम्य निर्बिभेद नरान्तकः ॥ ६.६९.७० ॥
ขณะที่วานรผู้ประเสริฐที่สุดซึ่งกระโดดได้ไกลกำลังคิดจะเข้าโจมตี นรานตกะก็แล่นผ่านพวกมันไปและแทงทะลุพวกมันเสียก่อน
6.69.71
ज्वलन्तं प्रासमुद्यम्य संग्रामाग्रे नरान्तकः।
ददाह हरिसैन्यानि वनानीव विभावसुः ॥ ६.६९.७१ ॥
นรานตกะยกหอกลุกโชนขึ้นที่แนวหน้าของการสงคราม เผากองทัพวานรเหมือนไฟเผาป่า
6.69.72
यावदुत्पाटयामासुर्वृक्षान् शैलान् वनौकसः।
तावत् प्रासहताः पेतुर्वज्रकृत्ता इवाचलाः ॥ ६.६९.७२ ॥
ขณะที่วานรผู้อาศัยในป่ากำลังถอนต้นไม้และยอดเขา บรรดาที่ถูกหอกแทงก็ล้มลงเหมือนภูเขาที่ถูกสายฟ้าฟาดให้ขาด
6.69.73
दिक्षु सर्वासु बलवान् विचचार नरान्तकः।
प्रमृद्नन् सर्वतो युद्धे प्रावृट्काले यथानिलः ॥ ६.६९.७३ ॥
นรานตกะผู้แข็งแกร่งเที่ยวไปในทุกทิศ บดขยี้ศัตรูทุกด้านในการรบ ดั่งลมในฤดูฝน
6.69.74
न शेकुर्धावितुं वीरा न स्थातुं स्पन्दितुं भयात्।
उत्पतन्तं स्थितं यान्तं सर्वान् विव्याध वीर्यवान् ॥ ६.६९.७४ ॥
เหล่าวีรบุรุษด้วยความกลัวไม่อาจวิ่งหนี ไม่อาจยืนหยัด หรือแม้แต่ขยับตัวได้ ผู้กล้าหาญนั้นแทงทุกตนไม่ว่าจะกระโดดขึ้น ยืนอยู่ หรือกำลังไป
6.69.75
एकेनान्तककल्पेन प्रासेनादित्यतेजसा।
भग्नानि हरिसैन्यानि निपेतुर्धरणीतले ॥ ६.६९.७५ ॥
ด้วยหอกเพียงเล่มเดียว ดั่งยมเองและมีรัศมีดั่งพระอาทิตย์ กองทัพวานรก็แตกกระจายและล้มลงบนพื้นแผ่นดิน
6.69.76
वज्रनिष्पेषसदृशं प्रासस्याभिनिपातनम्।
न शेकुर्वानराः सोढुं ते विनेदुर्महास्वनम् ॥ ६.६९.७६ ॥
การที่หอกพุ่งลงมานั้นเหมือนเสียงสายฟ้าฟาด วานรไม่อาจทนได้ พวกมันจึงร้องคำรามอย่างดังสนั่น
6.69.77
पततां हरिवीराणां रूपाणि प्रचकाशिरे।
वज्रभिन्नाग्रकूटानां शैलानां पततामिव ॥ ६.६९.७७ ॥
รูปร่างของวีรวานรที่ล้มลงปรากฏเหมือนภูเขาที่ยอดถูกสายฟ้าผ่าแตก กำลังถล่มลงมา
6.69.78
ये तु पूर्वं महात्मानः कुम्भकर्णेन पातिताः।
ते स्वस्था वानरश्रेष्ठाः सुग्रीवमुपतस्थिरे ॥ ६.६९.७८ ॥
ส่วนวานรผู้ยิ่งใหญ่และประเสริฐที่ก่อนหน้านี้ถูกกุมภกรรณล้มลง ได้ฟื้นคืนสติและมาเข้าเฝ้าสุครีพ
6.69.79
प्रेक्षमाणः स सुग्रीवो ददृशे हरिवाहिनीम्।
नरान्तकभयत्रस्तां विद्रवन्तीं यतस्ततः ॥ ६.६९.७९ ॥
สุครีพมองดูไปรอบๆ เห็นกองทัพวานรซึ่งหวาดกลัวนรานตกะ กำลังวิ่งหนีกระจัดกระจายไปทั่ว
6.69.80
विद्रुतां वाहिनीं दृष्ट्वा स ददर्श नरान्तकम्।
गृहीतप्रासमायान्तं हयपृष्ठप्रतिष्ठितम् ॥ ६.६९.८० ॥
เมื่อเห็นกองทัพที่แตกหนี เขาก็เห็นนรานตกะกำลังเข้ามา ถือหอกในมือ ยืนอยู่บนหลังม้า
6.69.81
दृष्ट्वोवाच महातेजाः सुग्रीवो वानराधिपः।
कुमारमङ्गदं वीरं शक्रतुल्यपराक्रमम् ॥ ६.६९.८१ ॥
สุครีพผู้เป็นจอมวานรมีรัศมีอันรุ่งโรจน์ เมื่อเห็นดังนั้นจึงกล่าวกับกุมารอังคทผู้กล้าหาญ ผู้มีพละกำลังเทียบเท่าพระอินทร์
6.69.82
गच्छैनं राक्षसं वीरं योऽसौ तुरगमास्थितः।
क्षोभयन्तं हरिबलं क्षिप्रं प्राणैर्वियोजय ॥ ६.६९.८२ ॥
จงไปยังรากษสผู้กล้าหาญนั้น ผู้ที่ขึ้นขี่ม้าและกำลังก่อความปั่นป่วนแก่กองทัพวานร แล้วพรากชีวิตมันเสียโดยเร็ว
6.69.83
स भर्तुर्वचनं श्रुत्वा निष्पपाताङ्गदस्तदा।
अनीकान्मेघसंकाशादंशुमानिव वीर्यवान् ॥ ६.६९.८३ ॥
อังคทฟังถ้อยคำของเจ้านายแล้ว ก็พุ่งออกจากกองทัพนั้นในทันที ดุจเมฆ ผู้มีพลังดุจพระอาทิตย์ที่ทะลุออกมาจากก้อนเมฆ
6.69.84
शैलसंघातसंकाशो हरीणामुत्तमोऽङ्गदः।
रराजाङ्गदसंनद्धः सधातुरिव पर्वतः ॥ ६.६९.८४ ॥
อังคทผู้สูงใหญ่ดุจกลุ่มภูเขา ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่วานร ส่องประกายด้วยกำไลแขนที่สวมอยู่ ดุจภูเขาที่อุดมด้วยแร่ธาตุ
6.69.85
निरायुधो महातेजाः केवलं नखदंष्ट्रवान्।
नरान्तकमभिक्रम्य वालिपुत्रोऽब्रवीद् वचः ॥ ६.६९.८५ ॥
อังคทผู้มีรัศมียิ่งใหญ่ ไม่มีอาวุธใดติดตัว มีเพียงเล็บและเขี้ยว เข้าประชิดนรานตกะ แล้วกล่าวถ้อยคำเหล่านี้ ในฐานะโอรสของพาลี
6.69.86
तिष्ठ किं प्राकृतैरेभिर्हरिभिस्त्वं करिष्यसि।
अस्मिन् वज्रसमस्पर्शं प्रासं क्षिप्र ममोरसि ॥ ६.६९.८६ ॥
หยุดก่อน ท่านจะทำอะไรได้กับวานรสามัญเหล่านี้ จงขว้างหอกอันมีสัมผัสดุจสายฟ้านี้มาที่อกของข้าโดยเร็วเถิด
6.69.87
अङ्गदस्य वचः श्रुत्वा प्रचुक्रोध नरान्तकः।
संदश्य दशनैरोष्ठं निःश्वस्य च भुजंगवत्।
अभिगम्याङ्गदं क्रुद्धो वालिपुत्रं नरान्तकः ॥ ६.६९.८७ ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำของอังคท นรานตกะก็โกรธเกรี้ยวยิ่งนัก กัดริมฝีปากด้วยฟันและถอนหายใจฟืดฟาดดุจงู ด้วยความโกรธ นรานตกะจึงเข้าหาอังคท โอรสของพาลี
6.69.88
स प्रासमाविध्य तदाङ्गदाय
समुज्ज्वलन्तं सहसोत्ससर्ज।
स वालिपुत्रोरसि वज्रकल्पे
बभूव भग्नो न्यपतच्च भूमौ ॥ ६.६९.८८ ॥
มันง้างหอกขึ้นแล้วขว้างใส่อังคททันใดนั้น หอกลุกโชนพุ่งไป แต่เมื่อกระทบอกอันแข็งดุจสายฟ้าของโอรสพาลี หอกก็แหลกละเอียดและร่วงลงสู่พื้น
6.69.89
तं प्रासमालोक्य तदा विभग्नं
सुपर्णकृत्तोरगभोगकल्पम्।
तलं समुद्यम्य स वालिपुत्र-
स्तुरंगमस्याभिजघान मूर्ध्नि ॥ ६.६९.८९ ॥
เมื่อเห็นหอกแตกกระจายดุจลำตัวงูที่ครุฑตัดขาด โอรสพาลีจึงยกฝ่ามือขึ้นตบลงบนศีรษะของม้าปีศาจนั้น
6.69.90
निमग्नपादः स्फुटिताक्षितारो
निष्क्रान्तजिह्वोऽचलसंनिकाशः।
स तस्य वाजी निपपात भूमौ
तलप्रहारेण विकीर्णमूर्धा ॥ ६.६९.९० ॥
ขาของมันจมลง ลูกตาแตกทะลัก ลิ้นยื่นออกมา ม้านั้นที่ดุจภูเขาก็ล้มลงกับพื้น ศีรษะแตกละเอียดด้วยแรงตบของฝ่ามือ
6.69.91
नरान्तकः क्रोधवशं जगाम
हतं तुरंगं पतितं समीक्ष्य।
स मुष्टिमुद्यम्य महाप्रभावो
जघान शीर्षे युधि वालिपुत्रम् ॥ ६.६९.९१ ॥
นรานตกะเมื่อเห็นม้าถูกฆ่าและล้มลง ก็ถูกความโกรธครอบงำ ผู้มีอานุภาพยิ่งใหญ่นั้นกำหมัดขึ้นแล้วตีศีรษะโอรสของพาลีในการรบ
6.69.92
अथाङ्गदो मुष्टिविशीर्णमूर्धा
सुस्राव तीव्रं रुधिरं भृशोष्णम्।
मुहुर्विजज्वाल मुमोह चापि
संज्ञां समासाद्य विसिस्मिये च ॥ ६.६९.९२ ॥
ศีรษะของอังคทแตกกระจายจากแรงหมัด เลือดร้อนจัดและข้นพุ่งไหลออกมามาก เขาลุกโชนขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่าและเป็นลมไป ครั้นได้สติคืนมา ก็พิศวงยิ่งนัก
6.69.93
अथाङ्गदो मृत्युसमानवेगं
संवर्त्य मुष्टिं गिरिशृङ्गकल्पम्।
निपातयामास तदा महात्मा
नरान्तकस्योरसि वालिपुत्रः ॥ ६.६९.९३ ॥
จากนั้นอังคทผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ โอรสของพาลี รวบกำหมัดให้เร็วดุจความตาย ดุจยอดภูเขา แล้วทิ้งหมัดลงบนอกของนรานตกะ
6.69.94
स मुष्टिनिर्भिन्ननिमग्नवक्षा
ज्वाला वमन् शोणितदिग्धगात्रः।
नरान्तको भूमितले पपात
यथाचलो वज्रनिपातभग्नः ॥ ६.६९.९४ ॥
อกของนรานตกะถูกหมัดทะลุและจมลง มันพ่นเปลวไฟออกมา ร่างกายเปรอะไปด้วยโลหิต ล้มลงกับพื้นดุจภูเขาที่แตกหักจากการฟาดของสายฟ้า
6.69.95
तदान्तरिक्षे त्रिदशोत्तमानां
वनौकसां चैव महाप्रणादः।
बभूव तस्मिन् निहतेऽग्र्यवीर्ये
नरान्तके वालिसुतेन संख्ये ॥ ६.६९.९५ ॥
ในท้องฟ้าเหล่าเทพผู้ประเสริฐและวนเจรจรผู้อาศัยในป่าต่างส่งเสียงโห่ร้องอย่างใหญ่หลวง เมื่อโอรสของพาลีสังหารนรานตกะ ผู้มีความกล้าหาญเป็นเลิศ ในการรบนั้น
6.69.96
अथाङ्गदो राममनःप्रहर्षणं
सुदुष्करं तं कृतवान् हि विक्रमम्।
विसिस्मिये सोऽप्यथ भीमकर्मा
पुनश्च युद्धे स बभूव हर्षितः ॥ ६.६९.९६ ॥
จากนั้นอังคทก็แสดงความกล้าหาญอันยากยิ่งที่ทำให้พระรามมีพระทัยปีติยินดี ฝ่ายผู้มีการกระทำอันน่าสะพรึงกลัวนั้นก็พิศวง และในการรบก็เกิดความยินดีขึ้นอีกครั้ง