വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 6.69
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.69.1
एवं विलपमानस्य रावणस्य दुरात्मनः।
श्रुत्वा शोकाभिभूतस्य त्रिशिरा वाक्यमब्रवीत् ॥ ६.६९.१ ॥
ഇങ്ങനെ ശോകത്താൽ മുങ്ങി വിലപിക്കുന്ന ദുരാത്മാവായ രാവണന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ത്രിശിരസ്സ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
6.69.2
एवमेव महावीर्यो हतो नस्तातमध्यमः।
न तु सत्पुरुषा राजन् विलपन्ति यथा भवान् ॥ ६.६९.२ ॥
നമ്മുടെ മഹാവീര്യനായ മധ്യമസഹോദരൻ ഇങ്ങനെതന്നെയാണ് വധിക്കപ്പെട്ടത്; എന്നാൽ രാജാവേ, സത്പുരുഷന്മാർ അങ്ങയെപ്പോലെ വിലപിക്കാറില്ല.
6.69.3
नूनं त्रिभुवनस्यापि पर्याप्तस्त्वमसि प्रभो।
स कस्मात् प्राकृत इव शोचस्यात्मानमीदृशम् ॥ ६.६९.३ ॥
പ്രഭോ, തീർച്ചയായും അങ്ങ് മൂന്നു ലോകങ്ങൾക്കും പര്യാപ്തനാണ്; പിന്നെ സാധാരണ മനുഷ്യനെപ്പോലെ എന്തിന് ഇങ്ങനെ സ്വയംപേരിൽ ശോകിക്കുന്നു?
6.69.4
ब्रह्मदत्तास्ति ते शक्तिः कवचं सायको धनुः।
सहस्रखरसंयुक्तो रथो मेघसमस्वनः ॥ ६.६९.४ ॥
ബ്രഹ്മാവ് നൽകിയ ശക്തിയും കവചവും അമ്പും വില്ലും അങ്ങേക്കുണ്ട്; ആയിരം കഴുതകളെ പൂട്ടിയ, മേഘഗർജ്ജനം പോലുള്ള ഒച്ചയുള്ള രഥവുമുണ്ട്.
6.69.5
त्वयासकृद्धि शस्त्रेण विशस्ता देवदानवाः।
स सर्वायुधसम्पन्नो राघवं शास्तुमर्हसि ॥ ६.६९.५ ॥
അങ്ങ് ആയുധങ്ങളാൽ ദേവന്മാരെയും ദാനവന്മാരെയും പലപ്പോഴും തോൽപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്; സർവായുധ സമ്പന്നനായ അങ്ങ് രാഘവനെ (രാമനെ) ശിക്ഷിക്കാൻ യോഗ്യനാണ്.
6.69.6
कामं तिष्ठ महाराज निर्गमिष्याम्यहं रणे।
उद्धरिष्यामि ते शत्रून् गरुडः पन्नगानिव ॥ ६.६९.६ ॥
മഹാരാജാവേ, അങ്ങ് ഇരുന്നാലും; ഞാൻ യുദ്ധത്തിന് പോകും. ഗരുഡൻ സർപ്പങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ അങ്ങയുടെ ശത്രുക്കളെ ഞാൻ നശിപ്പിക്കും.
6.69.7
शम्बरो देवराजेन नरको विष्णुना यथा।
तथाद्य शयिता रामो मया युधि निपातितः ॥ ६.६९.७ ॥
ഇന്ദ്രൻ ശംബരനെയും വിഷ്ണു നരകനെയും വധിച്ചതുപോലെ, ഇന്ന് രാമൻ യുദ്ധത്തിൽ എന്നാൽ വീഴ്ത്തപ്പെട്ട് കിടക്കും.
6.69.8
श्रुत्वा त्रिशिरसो वाक्यं रावणो राक्षसाधिपः।
पुनर्जातमिवात्मानं मन्यते कालचोदितः ॥ ६.६९.८ ॥
ത്രിശിരസ്സിന്റെ വാക്ക് കേട്ട്, കാലചോദിതനായ രാക്ഷസാധിപതി രാവണൻ തന്നെത്തന്നെ വീണ്ടും ജനിച്ചവനെപ്പോലെ കരുതി.
6.69.9
श्रुत्वा त्रिशिरसो वाक्यं देवान्तकनरान्तकौ।
अतिकायश्च तेजस्वी बभूवुर्युद्धहर्षिताः ॥ ६.६९.९ ॥
ത്രിശിരസ്സിന്റെ വാക്ക് കേട്ട്, ദേവാന്തകനും നരാന്തകനും തേജസ്വിയായ അതികായനും യുദ്ധത്തിൽ ആഹ്ലാദിതരായി.
6.69.10
ततोऽहमहमित्येवं गर्जन्तो नैर्ऋतर्षभाः।
रावणस्य सुता वीराः शक्रतुल्यपराक्रमाः ॥ ६.६९.१० ॥
അപ്പോൾ 'ഞാൻ, ഞാൻ' എന്നു ഗർജിച്ച, ഇന്ദ്രതുല്യപരാക്രമികളായ, രാക്ഷസശ്രേഷ്ഠരായ രാവണന്റെ വീരപുത്രന്മാർ.
6.69.11
अन्तरिक्षगताः सर्वे सर्वे मायाविशारदाः।
सर्वे त्रिदशदर्पघ्नाः सर्वे समरदुर्मदाः ॥ ६.६९.११ ॥
അവരെല്ലാം ആകാശത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്നവരും, മായയിൽ വിദഗ്ധരും, ദേവഗർവം അടക്കുന്നവരും, യുദ്ധത്തിൽ മദിച്ചവരുമായിരുന്നു.
6.69.12
सर्वे सुबलसम्पन्नाः सर्वे विस्तीर्णकीर्तयः।
सर्वे समरमासाद्य न श्रूयन्ते स्म निर्जिताः ॥ ६.६९.१२ ॥
അവരെല്ലാം മഹാബലശാലികളും വിപുലകീർത്തിയുള്ളവരുമായിരുന്നു; എന്നാൽ യുദ്ധത്തിലെത്തി എല്ലാവരും തോറ്റു, പിന്നീട് അവരെപ്പറ്റി കേട്ടില്ല.
6.69.13
देवैरपि सगन्धर्वैः सकिंनरमहोरगैः।
सर्वेऽस्त्रविदुषो वीराः सर्वे युद्धविशारदाः।
सर्वे प्रवरविज्ञानाः सर्वे लब्धवरास्तथा ॥ ६.६९.१३ ॥
ദേവന്മാരാലും ഗന്ധർവന്മാരാലും കിന്നരന്മാരാലും മഹോരഗന്മാരാലും (ജയിക്കാനാവാത്തവർ). എല്ലാവരും അസ്ത്രവിദ്യയിൽ വിദഗ്ധരും യുദ്ധനിപുണരും ശ്രേഷ്ഠജ്ഞാനികളും വരം ലഭിച്ചവരും ആയിരുന്നു.
6.69.14
स तैस्तथा भास्करतुल्यवर्चसैः
सुतैर्वृतः शत्रुबलश्रियार्दनैः।
रराज राजा मघवान् यथामरै-
र्वृतो महादानवदर्पनाशनैः ॥ ६.६९.१४ ॥
സൂര്യതുല്യതേജസ്സുള്ളവരും ശത്രുബലവും ഐശ്വര്യവും നശിപ്പിക്കുന്നവരുമായ തന്റെ പുത്രന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ആ രാജാവ്, മഹാദാനവരുടെ അഹങ്കാരം നശിപ്പിക്കുന്ന ദേവന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ ശോഭിച്ചു.
6.69.15
स पुत्रान् सम्परिष्वज्य भूषयित्वा च भूषणैः।
आशीर्भिश्च प्रशस्ताभिः प्रेषयामास वै रणे ॥ ६.६९.१५ ॥
അവൻ പുത്രന്മാരെ ആലിംഗനം ചെയ്ത്, ആഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച്, ശുഭാശംസകളോടെ അവരെ യുദ്ധത്തിലേക്ക് അയച്ചു.
6.69.16
युद्धोन्मत्तं च मत्तं च भ्रातरौ चापि रावणः।
रक्षणार्थं कुमाराणां प्रेषयामास संयुगे ॥ ६.६९.१६ ॥
യുദ്ധോന്മത്തൻ, മത്തൻ എന്നീ രണ്ടു സഹോദരന്മാരെയും രാജകുമാരന്മാരുടെ രക്ഷയ്ക്കായി രാവണൻ യുദ്ധത്തിലേക്ക് അയച്ചു.
6.69.17
तेऽभिवाद्य महात्मानं रावणं लोकरावणम्।
कृत्वा प्रदक्षिणं चैव महाकायाः प्रतस्थिरे ॥ ६.६९.१७ ॥
ആ മഹാകായന്മാർ ലോകത്തെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന മഹാത്മാവായ രാവണനെ വന്ദിച്ച്, പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത് പുറപ്പെട്ടു.
6.69.18
सर्वौषधीभिर्गन्धैश्च समालभ्य महाबलाः।
निर्जग्मुर्नैर्ऋतश्रेष्ठाः षडेते युद्धकाङ्क्षिणः ॥ ६.६९.१८ ॥
എല്ലാ ഔഷധങ്ങളാലും സുഗന്ധങ്ങളാലും പൂശപ്പെട്ട ആ മഹാബലന്മാരായ, രാക്ഷസശ്രേഷ്ഠരായ, യുദ്ധമോഹികളായ ആറുപേരും പുറപ്പെട്ടു.
6.69.19
त्रिशिराश्चातिकायश्च देवान्तकनरान्तकौ।
महोदरमहापार्श्वौ निर्जग्मुः कालचोदिताः ॥ ६.६९.१९ ॥
ത്രിശിരസ്സും അതികായനും ദേവാന്തകനും നരാന്തകനും മഹോദരനും മഹാപാർശ്വനും കാലപ്രേരിതരായി പുറപ്പെട്ടു.
6.69.20
ततः सुदर्शनं नागं नीलजीमूतसंनिभम्।
ऐरावतकुले जातमारुरोह महोदरः ॥ ६.६९.२० ॥
അപ്പോൾ മഹോദരൻ നീലമേഘസദൃശനും ഐരാവതകുലത്തിൽ ജനിച്ചവനുമായ സുദർശനം എന്ന ആനപ്പുറത്ത് കയറി.
6.69.21
सर्वायुधसमायुक्तस्तूणीभिश्चाप्यलंकृतः।
रराज गजमास्थाय सवितेवास्तमूर्धनि ॥ ६.६९.२१ ॥
സർവ്വായുധങ്ങളോടും ആവനാഴികളോടും കൂടി അലങ്കരിച്ച്, ആനപ്പുറത്തിരുന്ന് അസ്തമലയുടെ മുകളിലെ സൂര്യനെപ്പോലെ അവൻ പ്രകാശിച്ചു.
6.69.22
हयोत्तमसमायुक्तं सर्वायुधसमाकुलम्।
आरुरोह रथश्रेष्ठं त्रिशिरा रावणात्मजः ॥ ६.६९.२२ ॥
ഉത്തമാശ്വങ്ങൾ പൂട്ടി സർവ്വായുധങ്ങളും നിറഞ്ഞ ശ്രേഷ്ഠരഥത്തിൽ രാവണപുത്രനായ ത്രിശിരസ്സ് കയറി.
6.69.23
त्रिशिरा रथमास्थाय विरराज धनुर्धरः।
सविद्युदुल्कः सज्वालः सेन्द्रचाप इवाम्बुदः ॥ ६.६९.२३ ॥
വില്ലേന്തിയ ത്രിശിരസ്സ് രഥത്തിൽ കയറി, മിന്നൽ, ഉൽക്ക, ജ്വാല, ഇന്ദ്രധനുസ്സ് എന്നിവയോടുകൂടിയ മേഘം പോലെ പ്രകാശിച്ചു.
6.69.24
त्रिभिः किरीटैस्त्रिशिराः शुशुभे स रथोत्तमे।
हिमवानिव शैलेन्द्रस्त्रिभिः काञ्चनपर्वतैः ॥ ६.६९.२४ ॥
മൂന്ന് കിരീടങ്ങളാൽ ത്രിശിരസ്സ് ആ ഉത്തമരഥത്തിൽ ശോഭിച്ചു, മൂന്ന് സ്വർണ്ണശിഖരങ്ങളാൽ ഹിമവാൻ പർവതരാജൻ എന്നപോലെ.
6.69.25
अतिकायोऽतितेजस्वी राक्षसेन्द्रसुतस्तदा।
आरुरोह रथश्रेष्ठं श्रेष्ठः सर्वधनुष्मताम् ॥ ६.६९.२५ ॥
അതികായൻ, അത്യന്തം തേജസ്വിയായ രാക്ഷസേന്ദ്രപുത്രൻ, അപ്പോൾ ശ്രേഷ്ഠമായ രഥത്തിൽ കയറി; എല്ലാ വില്ലാളികളിലും അവൻ ശ്രേഷ്ഠനായിരുന്നു.
6.69.26
सुचक्राक्षं सुसंयुक्तं स्वनुकर्षं सुकूबरम्।
तूणीबाणासनैर्दीप्तं प्रासासिपरिघाकुलम् ॥ ६.६९.२६ ॥
നല്ല ചക്രവും അച്ചുതണ്ടും ഉള്ളത്, നന്നായി കെട്ടിയത്, നല്ല കയറുകളും നല്ല ഈർക്കിലും ഉള്ളത്, ആവനാഴികൾ, അമ്പുകൾ, വില്ലുകൾ എന്നിവയാൽ തിളങ്ങുന്നത്, കുന്തങ്ങൾ, വാളുകൾ, ഗദകൾ എന്നിവയാൽ നിറഞ്ഞത്.
6.69.27
स काञ्चनविचित्रेण किरीटेन विराजता।
भूषणैश्च बभौ मेरुः प्रभाभिरिव भासयन् ॥ ६.६९.२७ ॥
സ്വർണ്ണത്താൽ വിചിത്രമായ തിളങ്ങുന്ന കിരീടം കൊണ്ടും ആഭരണങ്ങൾ കൊണ്ടും അവൻ മേരു പർവ്വതം പോലെ ശോഭിച്ചു, സ്വന്തം പ്രഭയാൽ അതിനെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ.
6.69.28
स रराज रथे तस्मिन् राजसूनुर्महाबलः।
वृतो नैर्ऋतशार्दूलैर्वज्रपाणिरिवामरैः ॥ ६.६९.२८ ॥
ആ രഥത്തിൽ രാജപുത്രൻ, മഹാബലൻ, രാക്ഷസ വ്യാഘ്രങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, വജ്രപാണിയായ ഇന്ദ്രൻ ദേവന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതുപോലെ ശോഭിച്ചു.
6.69.29
हयमुच्चैःश्रवःप्रख्यं श्वेतं कनकभूषणम्।
मनोजवं महाकायमारुरोह नरान्तकः ॥ ६.६९.२९ ॥
ഉച്ചൈഃശ്രവസ്സിനു തുല്യമായ വെളുത്ത, സ്വർണ്ണാഭരണങ്ങളുള്ള, മനോവേഗമുള്ള, വലിയ ശരീരമുള്ള കുതിരപ്പുറത്ത് നരാന്തകൻ കയറി.
6.69.30
गृहीत्वा प्रासमुल्काभं विरराज नरान्तकः।
शक्तिमादाय तेजस्वी गुहः शिखिगतो यथा ॥ ६.६९.३० ॥
ഉൽക്കപോലെ ശോഭിക്കുന്ന കുന്തം പിടിച്ച് നരാന്തകൻ ശോഭിച്ചു; ശക്തിയേന്തി മയിലിൽ ഇരിക്കുന്ന തേജസ്വിയായ ഗുഹനെപ്പോലെ.
6.69.31
देवान्तकः समादाय परिघं हेमभूषणम्।
परिगृह्य गिरिं दोर्भ्यां वपुर्विष्णोर्विडम्बयन् ॥ ६.६९.३१ ॥
ദേവാന്തകൻ സ്വർണ്ണാലങ്കാരമുള്ള പരിഘം എടുത്തു; ഇരു കൈകളാലും ഒരു പർവതശിഖരം പിടിച്ച് വിഷ്ണുവിന്റെ ശരീരത്തെ അനുകരിച്ചു.
6.69.32
महापार्श्वो महातेजा गदामादाय वीर्यवान्।
विरराज गदापाणिः कुबेर इव संयुगे ॥ ६.६९.३२ ॥
മഹാതേജസ്വിയും വീര്യവാനുമായ മഹാപാർശ്വൻ ഗദ എടുത്തു; കയ്യിൽ ഗദയുമായി യുദ്ധത്തിൽ കുബേരനെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ചു.
6.69.33
ते प्रतस्थुर्महात्मानोऽमरावत्याः सुरा इव।
तान् गजैश्च तुरङ्गैश्च रथैश्चाम्बुदनिःस्वनैः ॥ ६.६९.३३ ॥
ആ മഹാത്മാക്കൾ അമരാവതിയിൽനിന്ന് പുറപ്പെട്ട ദേവന്മാരെപ്പോലെ മുന്നോട്ടു നീങ്ങി; മേഘഗർജ്ജനം പോലെ മുഴങ്ങുന്ന ആനകളോടും കുതിരകളോടും രഥങ്ങളോടുംകൂടി അവർ പുറപ്പെട്ടു.
6.69.34
अनूत्पेतुर्महात्मानो राक्षसाः प्रवरायुधाः।
ते विरेजुर्महात्मानः कुमाराः सूर्यवर्चसः ॥ ६.६९.३४ ॥
മഹാത്മാക്കളായ രാക്ഷസന്മാർ ശ്രേഷ്ഠായുധങ്ങളോടെ അവർക്കുപിന്നാലെ ഉയർന്നു; സൂര്യതേജസ്സുള്ള ആ കുമാരന്മാരെപ്പോലെ അവർ തിളങ്ങി.
6.69.35
किरीटिनः श्रिया जुष्टा ग्रहा दीप्ता इवाम्बरे।
प्रगृहीता बभौ तेषां शस्त्राणामवलिः सिता ॥ ६.६९.३५ ॥
കിരീടധാരികളായ അവർ ശോഭയോടെ ആകാശത്തിൽ തിളങ്ങുന്ന ഗ്രഹങ്ങളെപ്പോലെയായിരുന്നു; അവർ ഉയർത്തിയ ആയുധങ്ങളുടെ വെള്ളിനിറമുള്ള നിര പ്രകാശിച്ചു.
6.69.36
शरदभ्रप्रतीकाशा हंसावलिरिवाम्बरे।
मरणं वापि निश्चित्य शत्रूणां वा पराजयम् ॥ ६.६९.३६ ॥
ശരത്കാല മേഘങ്ങൾപോലെയും ആകാശത്തിലെ ഹംസനിരപോലെയും (അവർ ഉണ്ടായിരുന്നു); മരണമോ ശത്രുക്കളുടെ പരാജയമോ ഉറപ്പിച്ച് (അവർ മുന്നേറി).
6.69.37
जगर्जुश्च प्रणेदुश्च चिक्षिपुश्चापि सायकान् ॥ ६.६९.३७ ॥
അവർ ഗർജ്ജിച്ചു, അലറി, അമ്പുകളും എയ്തു.
6.69.38
जगृहुश्च महात्मानो निर्यान्तो युद्धदुर्मदाः।
क्ष्वेडितास्फोटितानां वै संचचालेव मेदिनी ॥ ६.६९.३८ ॥
യുദ്ധത്തിൽ മദിച്ച മഹാത്മാക്കൾ പുറത്തിറങ്ങി ആയുധങ്ങളെടുത്തു; അവരുടെ ഗർജ്ജനവും കൈയടിയൊച്ചയും കൊണ്ട് ഭൂമി കുലുങ്ങിയതുപോലെയായി.
6.69.39
रक्षसां सिंहनादैश्च संस्फोटितमिवाम्बरम्।
तेऽभिनिष्क्रम्य मुदिता राक्षसेन्द्रा महाबलाः ॥ ६.६९.३९ ॥
രാക്ഷസന്മാരുടെ സിംഹനാദങ്ങളാൽ ആകാശം മുഴങ്ങിയതുപോലെയായി. അപ്പോൾ മഹാബലരായ രാക്ഷസേന്ദ്രന്മാർ സന്തോഷത്തോടെ പുറത്തിറങ്ങി.
6.69.40
ददृशुर्वानरानीकं समुद्यतशिलानगम्।
हरयोऽपि महात्मानो ददृशू राक्षसं बलम् ॥ ६.६९.४० ॥
ഉയർത്തിയ പാറകളും മരങ്ങളുമായി നിന്ന വാനരസേനയെ അവർ കണ്ടു; മഹാത്മാക്കളായ വാനരന്മാരും രാക്ഷസസേനയെ കണ്ടു.
6.69.41
हस्त्यश्वरथसम्बाधं किङ्किणीशतनादितम्।
नीलजीमूतसंकाशं समुद्यतमहायुधम् ॥ ६.६९.४१ ॥
ആന, കുതിര, തേര് എന്നിവയാൽ നിറഞ്ഞ്, നൂറു മണികളുടെ ശബ്ദത്താൽ മുഴങ്ങി, നീലമേഘംപോലെ, മഹായുധങ്ങൾ ഉയർത്തിയ സേന.
6.69.42
दीप्तानलरविप्रख्यैर्नैर्ऋतैः सर्वतो वृतम्।
तद् दृष्ट्वा बलमायातं लब्धलक्षाः प्लवङ्गमाः ॥ ६.६९.४२ ॥
അഗ്നിയും സൂര്യനും പോലെ ജ്വലിക്കുന്ന നൈർഋതന്മാർ എല്ലാ ഭാഗത്തുനിന്നും വളഞ്ഞു വരുന്ന ആ സേനയെ കണ്ട്, ലക്ഷ്യം കണ്ട വാനരന്മാർ (സജ്ജരായി).
6.69.43
समुद्यतमहाशैलाः सम्प्रणेदुर्मुहुर्मुहुः।
अमृष्यमाणा रक्षांसि प्रतिनर्दन्त वानराः ॥ ६.६९.४३ ॥
വലിയ പർവതങ്ങൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ച വാനരന്മാർ വീണ്ടും വീണ്ടും ഗർജിച്ചു. സഹിക്കാനാവാതെ വാനരന്മാർ രാക്ഷസന്മാർക്കു മറുപടിയായി ഗർജിച്ചു.
6.69.44
ततः समुत्कृष्टरवं निशम्य
रक्षोगणा वानरयूथपानाम्।
अमृष्यमाणाः परहर्षमुग्रं
महाबला भीमतरं प्रणेदुः ॥ ६.६९.४४ ॥
അപ്പോൾ വാനരയൂഥപതികളുടെ ഉച്ചസ്വരം കേട്ട്, മറ്റുള്ളവരുടെ കഠിനമായ ആനന്ദം സഹിക്കാനാവാതെ മഹാബലരായ രാക്ഷസസംഘങ്ങൾ കൂടുതൽ ഭയങ്കരമായി ഗർജിച്ചു.
6.69.45
ते राक्षसबलं घोरं प्रविश्य हरियूथपाः।
विचेरुरुद्यतैः शैलैर्नगाः शिखरिणो यथा ॥ ६.६९.४५ ॥
ആ ഭയങ്കരമായ രാക്ഷസസൈന്യത്തിൽ കടന്ന ആ വാനരയൂഥപതികൾ, ശിഖരങ്ങളുള്ള പർവതങ്ങളെപ്പോലെ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ച മലകളുമായി സഞ്ചരിച്ചു.
6.69.46
केचिदाकाशमाविश्य केचिदुर्व्यां प्लवङ्गमाः।
रक्षःसैन्येषु संक्रुद्धाः केचिद् द्रुमशिलायुधाः ॥ ६.६९.४६ ॥
ചില വാനരന്മാർ ആകാശത്തേക്ക് കുതിച്ചുയർന്നു, ചിലർ ഭൂമിയിൽ നിന്നു. രാക്ഷസ സൈന്യങ്ങൾക്കിടയിൽ കുപിതരായ ചിലർ മരങ്ങളും പാറകളും ആയുധമാക്കി.
6.69.47
द्रुमांश्च विपुलस्कन्धान् गृह्य वानरपुङ्गवाः।
तद् युद्धमभवद् घोरं रक्षोवानरसंकुलम् ॥ ६.६९.४७ ॥
വിശാലമായ തടികളുള്ള മരങ്ങൾ പിടിച്ച ശ്രേഷ്ഠ വാനരന്മാർ യുദ്ധം ചെയ്തു. രാക്ഷസന്മാരും വാനരന്മാരും നിറഞ്ഞ ആ യുദ്ധം ഭയങ്കരമായി.
6.69.48
ते पादपशिलाशैलैश्चक्रुर्वृष्टिमनूपमाम्।
बाणौघैर्वार्यमाणाश्च हरयो भीमविक्रमाः ॥ ६.६९.४८ ॥
ആ വാനരന്മാർ മരങ്ങളും പാറകളും പർവതങ്ങളും കൊണ്ട് അതുല്യമായ മഴ പെയ്യിച്ചു. അമ്പുകളുടെ പ്രവാഹത്താൽ തടയപ്പെട്ടിട്ടും ഭയങ്കര വീര്യമുള്ള വാനരന്മാർ പിന്മാറിയില്ല.
6.69.49
सिंहनादान् विनेदुश्च रणे राक्षसवानराः।
शिलाभिश्चूर्णयामासुर्यातुधानान् प्लवङ्गमाः ॥ ६.६९.४९ ॥
യുദ്ധത്തിൽ രാക്ഷസരും വാനരരും സിംഹനാദം മുഴക്കി; ചാടുന്ന വാനരർ കല്ലുകൾകൊണ്ട് യാതുധാനരെ ചൂർണമാക്കി.
6.69.50
निर्जघ्नुः संयुगे क्रुद्धाः कवचाभरणावृतान्।
केचिद् रथगतान् वीरान् गजवाजिगतानपि ॥ ६.६९.५० ॥
കോപിച്ച വാനരർ യുദ്ധത്തിൽ കവചവും ആഭരണങ്ങളും അണിഞ്ഞ വീരന്മാരെ വധിച്ചു; രഥങ്ങളിലും ആനകളിലും കുതിരകളിലുമിരുന്ന വീരന്മാരെയും.
6.69.51
निर्जघ्नुः सहसाऽऽप्लुत्य यातुधानान् प्लवङ्गमाः।
शैलशृङ्गान्विताङ्गास्ते मुष्टिभिर्वान्तलोचनाः ॥ ६.६९.५१ ॥
വാനരർ പെട്ടെന്ന് ചാടി യാതുധാനരെ വധിച്ചു; അവരുടെ ശരീരങ്ങളിൽ പർവതശൃംഗങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു, മുഷ്ടികൊണ്ട് അടിച്ചു, കണ്ണുകൾ മറിഞ്ഞിരുന്നു.
6.69.52
चेलुः पेतुश्च नेदुश्च तत्र राक्षसपुङ्गवाः।
राक्षसाश्च शरैस्तीक्ष्णैर्बिभिदुः कपिकुञ्जरान् ॥ ६.६९.५२ ॥
അവിടെ രാക്ഷസപുംഗവന്മാർ ഇളകി, വീണു, ഗർജിച്ചു; രാക്ഷസർ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളാൽ കപികുഞ്ജരന്മാരെ തുളച്ചു.
6.69.53
शूलमुद्गरखड्गैश्च जघ्नुः प्रासैश्च शक्तिभिः।
अन्योन्यं पातयामासुः परस्परजयैषिणः ॥ ६.६९.५३ ॥
ശൂലം, ഗദ, വാൾ, പ്രാസം, ശക്തി എന്നിവകൊണ്ട് അടിച്ചു; പരസ്പരം ജയം ആഗ്രഹിച്ച് പരസ്പരം വീഴ്ത്തി.
6.69.54
रिपुशोणितदिग्धाङ्गास्तत्र वानरराक्षसाः।
ततः शैलैश्च खड्गैश्च विसृष्टैर्हरिराक्षसैः ॥ ६.६९.५४ ॥
അവിടെ ശത്രുരക്തത്തിൽ കുളിച്ച ശരീരങ്ങളുള്ള വാനരരും രാക്ഷസരും ഉണ്ടായിരുന്നു; പിന്നെ വാനരരും രാക്ഷസരും എറിഞ്ഞ പർവതശിലകളാലും വാളുകളാലും (യുദ്ധം തുടർന്നു).
6.69.55
मुहूर्तेनावृता भूमिरभवच्छोणितोक्षिता।
विकीर्णैः पर्वताकारै रक्षोभिरभिमर्दितैः।
आसीद् वसुमती पूर्णा तदा युद्धमदान्वितैः ॥ ६.६९.५५ ॥
ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് ഭൂമി രക്തത്തിൽ കുതിർന്നു. യുദ്ധമദം ബാധിച്ച, പർവതസമാനരായ രാക്ഷസന്മാർ ചിതറിക്കിടന്ന് ചതഞ്ഞരഞ്ഞതിനാൽ ഭൂമി അന്നു നിറഞ്ഞു.
6.69.56
आक्षिप्ताः क्षिप्यमाणाश्च भग्नशैलाश्च वानराः।
पुनरङ्गैस्तदा चक्रुरासन्ना युद्धमद्भुतम् ॥ ६.६९.५६ ॥
എറിയപ്പെട്ടവരും എറിയുന്നവരുമായ, മലച്ചുവടുകൾ ഒടിഞ്ഞ വാനരന്മാർ വീണ്ടും അടുത്തുചെന്ന് തങ്ങളുടെ അവയവങ്ങൾകൊണ്ടുതന്നെ അപ്പോൾ അദ്ഭുതകരമായ യുദ്ധം ചെയ്തു.
6.69.57
वानरान् वानरैरेव जघ्नुस्ते नैर्ऋतर्षभाः।
राक्षसान् राक्षसैरेव जघ्नुस्ते वानरा अपि ॥ ६.६९.५७ ॥
നൈർറ്റ വീരന്മാർ വാനരന്മാരെ വാനരന്മാരെക്കൊണ്ടുതന്നെ കൊന്നു; വാനരന്മാരും രാക്ഷസന്മാരെ രാക്ഷസന്മാരെക്കൊണ്ടുതന്നെ കൊന്നു.
6.69.58
आक्षिप्य च शिलाः शैलाञ्जघ्नुस्ते राक्षसास्तदा।
तेषां चाच्छिद्य शस्त्राणि जघ्नू रक्षांसि वानराः ॥ ६.६९.५८ ॥
രാക്ഷസന്മാർ പാറകളും മലകളും എറിഞ്ഞ് അപ്പോൾ അടിച്ചു; അവരുടെ ആയുധങ്ങൾ മുറിച്ചുകളഞ്ഞ് വാനരന്മാർ രാക്ഷസന്മാരെ കൊന്നു.
6.69.59
निर्जघ्नुः शैलशृङ्गैश्च बिभिदुश्च परस्परम्।
सिंहनादान् विनेदुश्च रणे राक्षसवानराः ॥ ६.६९.५९ ॥
മലച്ചുവടുകൾകൊണ്ട് അവർ കൊന്നു; പരസ്പരം കുത്തിപ്പിളർന്നു; യുദ്ധത്തിൽ രാക്ഷസന്മാരും വാനരന്മാരും സിംഹഗർജ്ജനം ചെയ്തു.
6.69.60
छिन्नवर्मतनुत्राणा राक्षसा वानरैर्हताः।
रुधिरं प्रसृतास्तत्र रससारमिव द्रुमाः ॥ ६.६९.६० ॥
കവചവും ശരീരസംരക്ഷണവും അറ്റുപോയ രാക്ഷസന്മാർ വാനരന്മാരാൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു; മരങ്ങൾ സത്ത് ഒഴുക്കുന്നതുപോലെ അവിടെ അവർ രക്തം ഒഴുക്കി വീണു.
6.69.61
रथेन च रथं चापि वारणेनापि वारणम्।
हयेन च हयं केचिन्निर्जघ्नुर्वानरा रणे ॥ ६.६९.६१ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ചില വാനരന്മാർ രഥംകൊണ്ട് രഥത്തെയും ആനകൊണ്ട് ആനയെയും കുതിരകൊണ്ട് കുതിരയെയും വീഴ്ത്തി.
6.69.62
क्षुरप्रैरर्धचन्द्रैश्च भल्लैश्च निशितैः शरैः।
राक्षसा वानरेन्द्राणां बिभिदुः पादपान् शिलाः ॥ ६.६९.६२ ॥
രാക്ഷസർ ക്ഷുരപ്രം, അർധചന്ദ്രം, ഭല്ലം എന്നീ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട് വാനരനേതാക്കളുടെ മരങ്ങളും പാറകളും പിളർന്നു.
6.69.63
विकीर्णाः पर्वतास्तैश्च द्रुमच्छिन्नैश्च संयुगे।
हतैश्च कपिरक्षोभिर्दुर्गमा वसुधाभवत् ॥ ६.६९.६३ ॥
യുദ്ധത്തിൽ അവർ പർവതങ്ങൾ ചിതറിച്ചു, മരങ്ങൾ വെട്ടിവീഴ്ത്തി; വാനരരും രാക്ഷസരും മരിച്ചുവീണതിനാൽ ഭൂമി ദുർഗമമായി.
6.69.64
ते वानरा गर्वितहृष्टचेष्टाः
संग्राममासाद्य भयं विमुच्य।
युद्धं स्म सर्वे सह राक्षसैस्ते
नानायुधाश्चक्रुरदीनसत्त्वाः ॥ ६.६९.६४ ॥
അഭിമാനവും ആവേശവും നിറഞ്ഞ ആ വാനരന്മാർ യുദ്ധഭൂമിയിലെത്തി ഭയം വെടിഞ്ഞ്, വിവിധ ആയുധങ്ങളോടെ ദീനതയില്ലാത്ത മനസ്സോടെ രാക്ഷസരോടൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്തു.
6.69.65
तस्मिन् प्रवृत्ते तुमुले विमर्दे
प्रहृष्यमाणेषु वलीमुखेषु।
निपात्यमानेषु च राक्षसेषु
महर्षयो देवगणाश्च नेदुः ॥ ६.६९.६५ ॥
ആ ഭയങ്കരമായ കഠിന പോരാട്ടം തുടങ്ങിയപ്പോൾ, വാനരന്മാർ ആഹ്ലാദിക്കുകയും രാക്ഷസർ വീഴ്ത്തപ്പെടുകയും ചെയ്തപ്പോൾ, മഹർഷിമാരും ദേവഗണങ്ങളും ആർത്തുവിളിച്ചു.
6.69.66
ततो हयं मारुततुल्यवेग-
मारुह्य शक्तिं निशितां प्रगृह्य।
नरान्तको वानरसैन्यमुग्रं
महार्णवं मीन इवाविवेश ॥ ६.६९.६६ ॥
അപ്പോൾ കാറ്റിനൊത്ത വേഗമുള്ള കുതിരപ്പുറത്ത് കയറി, മൂർച്ചയുള്ള ശക്തി ആയുധമേന്തി നരാന്തകൻ ഭീകരമായ വാനരസൈന്യത്തിലേക്ക് മഹാസമുദ്രത്തിൽ മത്സ്യം കടക്കുന്നതുപോലെ പ്രവേശിച്ചു.
6.69.67
स वानरान् सप्त शतानि वीरः
प्रासेन दीप्तेन विनिर्बिभेद।
एकः क्षणेनेन्द्ररिपुर्महात्मा
जघान सैन्यं हरिपुङ्गवानाम् ॥ ६.६९.६७ ॥
ആ വീരൻ ഒറ്റയ്ക്ക് ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് ഏഴുനൂറു വാനരന്മാരെ ജ്വലിക്കുന്ന കുന്തംകൊണ്ട് തുളച്ചു; ഇന്ദ്രശത്രുവായ ആ മഹാത്മാവ് ശ്രേഷ്ഠ വാനരസേനയെ സംഹരിച്ചു.
6.69.68
ददृशुश्च महात्मानं हयपृष्ठप्रतिष्ठितम्।
चरन्तं हरिसैन्येषु विद्याधरमहर्षयः ॥ ६.६९.६८ ॥
വിദ്യാധരന്മാരും മഹർഷിമാരും കുതിരപ്പുറത്തു നിന്നുകൊണ്ട് വാനരസേനകൾക്കിടയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ആ മഹാത്മാവിനെ കണ്ടു.
6.69.69
स तस्य ददृशे मार्गो मांसशोणितकर्दमः।
पतितैः पर्वताकारैर्वानरैरभिसंवृतः ॥ ६.६९.६९ ॥
അവന്റെ വഴി മാംസരക്തച്ചെളിയായി കാണപ്പെട്ടു; പർവതസമാനരായ വാനരന്മാർ വീണു ചുറ്റിയിരുന്നു.
6.69.70
यावद् विक्रमितुं बुद्धिं चक्रुः प्लवगपुङ्गवाः।
तावदेतानतिक्रम्य निर्बिभेद नरान्तकः ॥ ६.६९.७० ॥
ശ്രേഷ്ഠ വാനരന്മാർ ആക്രമിക്കാൻ ഉറച്ചപ്പോഴേക്കും നരാന്തകൻ ഇവരെ മറികടന്ന് അവരെ തുളച്ചു.
6.69.71
ज्वलन्तं प्रासमुद्यम्य संग्रामाग्रे नरान्तकः।
ददाह हरिसैन्यानि वनानीव विभावसुः ॥ ६.६९.७१ ॥
യുദ്ധമുഖത്ത് ജ്വലിക്കുന്ന കുന്തമുയർത്തി നരാന്തകൻ വാനരസേനകളെ കാടുകളെ അഗ്നി ദഹിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ ദഹിപ്പിച്ചു.
6.69.72
यावदुत्पाटयामासुर्वृक्षान् शैलान् वनौकसः।
तावत् प्रासहताः पेतुर्वज्रकृत्ता इवाचलाः ॥ ६.६९.७२ ॥
വനവാസികളായ വാനരന്മാർ മരങ്ങളും പാറകളും പറിച്ചെടുക്കുന്നതിനിടയിൽ, കുന്തമേറ്റവർ വജ്രംകൊണ്ടു മുറിഞ്ഞ പർവതങ്ങൾപോലെ വീണു.
6.69.73
दिक्षु सर्वासु बलवान् विचचार नरान्तकः।
प्रमृद्नन् सर्वतो युद्धे प्रावृट्काले यथानिलः ॥ ६.६९.७३ ॥
എല്ലാ ദിക്കുകളിലും ബലവാനായ നരാന്തകൻ യുദ്ധത്തിൽ എല്ലായിടത്തും സഞ്ചരിച്ച്, മഴക്കാലത്തെ കാറ്റുപോലെ (ശത്രുക്കളെ) മർദ്ദിച്ചു.
6.69.74
न शेकुर्धावितुं वीरा न स्थातुं स्पन्दितुं भयात्।
उत्पतन्तं स्थितं यान्तं सर्वान् विव्याध वीर्यवान् ॥ ६.६९.७४ ॥
ഭയം കാരണം വീരന്മാർക്ക് ഓടാനോ നിൽക്കാനോ ഇളകാനോ കഴിഞ്ഞില്ല; ചാടുന്നവരെയും നിൽക്കുന്നവരെയും പോകുന്നവരെയും ആ വീര്യവാൻ എല്ലാവരെയും തുളച്ചു.
6.69.75
एकेनान्तककल्पेन प्रासेनादित्यतेजसा।
भग्नानि हरिसैन्यानि निपेतुर्धरणीतले ॥ ६.६९.७५ ॥
യമതുല്യനും സൂര്യതേജസ്സുള്ളവനുമായ ഒരൊറ്റ കുന്തംകൊണ്ട് വാനരസൈന്യങ്ങൾ തകർന്ന് നിലത്തുവീണു.
6.69.76
वज्रनिष्पेषसदृशं प्रासस्याभिनिपातनम्।
न शेकुर्वानराः सोढुं ते विनेदुर्महास्वनम् ॥ ६.६९.७६ ॥
വജ്രം തകർക്കുന്ന ശബ്ദംപോലുള്ള കുന്തത്തിന്റെ പ്രഹരം വാനരന്മാർക്ക് സഹിക്കാനായില്ല; അവർ മഹാശബ്ദത്തിൽ നിലവിളിച്ചു.
6.69.77
पततां हरिवीराणां रूपाणि प्रचकाशिरे।
वज्रभिन्नाग्रकूटानां शैलानां पततामिव ॥ ६.६९.७७ ॥
വീണുകൊണ്ടിരുന്ന വാനരവീരന്മാരുടെ രൂപങ്ങൾ, വജ്രംകൊണ്ട് മുകൾഭാഗം പിളർന്ന് വീഴുന്ന പർവതങ്ങൾപോലെ തോന്നി.
6.69.78
ये तु पूर्वं महात्मानः कुम्भकर्णेन पातिताः।
ते स्वस्था वानरश्रेष्ठाः सुग्रीवमुपतस्थिरे ॥ ६.६९.७८ ॥
മുമ്പ് കുംഭകർണൻ വീഴ്ത്തിയ ആ മഹാത്മാക്കളായ വാനരശ്രേഷ്ഠന്മാർ സുഖം പ്രാപിച്ച് സുഗ്രീവന്റെ അടുത്തെത്തി.
6.69.79
प्रेक्षमाणः स सुग्रीवो ददृशे हरिवाहिनीम्।
नरान्तकभयत्रस्तां विद्रवन्तीं यतस्ततः ॥ ६.६९.७९ ॥
നരാന്തകന്റെ ഭയത്താൽ വിറച്ച് ഇവിടെയും അവിടെയും ഓടുന്ന വാനരസേനയെ സുഗ്രീവൻ കണ്ടു.
6.69.80
विद्रुतां वाहिनीं दृष्ट्वा स ददर्श नरान्तकम्।
गृहीतप्रासमायान्तं हयपृष्ठप्रतिष्ठितम् ॥ ६.६९.८० ॥
ഓടുന്ന സേനയെ കണ്ട് കുന്തമേന്തി കുതിരപ്പുറത്ത് നിന്ന് വരുന്ന നരാന്തകനെ അവൻ കണ്ടു.
6.69.81
दृष्ट्वोवाच महातेजाः सुग्रीवो वानराधिपः।
कुमारमङ्गदं वीरं शक्रतुल्यपराक्रमम् ॥ ६.६९.८१ ॥
അതു കണ്ട മഹാതേജസ്വിയായ വാനരരാജാവ് സുഗ്രീവൻ ഇന്ദ്രതുല്യപരാക്രമിയായ വീരകുമാരൻ അംഗദനോട് പറഞ്ഞു.
6.69.82
गच्छैनं राक्षसं वीरं योऽसौ तुरगमास्थितः।
क्षोभयन्तं हरिबलं क्षिप्रं प्राणैर्वियोजय ॥ ६.६९.८२ ॥
കുതിരപ്പുറത്തിരുന്ന് വാനരസേനയെ ഇളക്കുന്ന ഈ വീര രാക്ഷസന്റെ അടുത്തേക്ക് പോകൂ; വേഗം അവനെ പ്രാണനിൽനിന്ന് വേർപെടുത്തുക.
6.69.83
स भर्तुर्वचनं श्रुत्वा निष्पपाताङ्गदस्तदा।
अनीकान्मेघसंकाशादंशुमानिव वीर्यवान् ॥ ६.६९.८३ ॥
യജമാനന്റെ വാക്ക് കേട്ട് അംഗദൻ അപ്പോൾ മേഘസദൃശമായ ആ സേനയിൽനിന്ന്, തേജസ്വിയായ സൂര്യനെപ്പോലെ ചാടിപ്പുറപ്പെട്ടു.
6.69.84
शैलसंघातसंकाशो हरीणामुत्तमोऽङ्गदः।
रराजाङ्गदसंनद्धः सधातुरिव पर्वतः ॥ ६.६९.८४ ॥
മലക്കൂട്ടം പോലെ ഉയർന്ന, വാനരരിൽ ഉത്തമനായ അംഗദൻ ഭുജകീർത്തി അണിഞ്ഞ്, ധാതുക്കളോടുകൂടിയ പർവതംപോലെ പ്രകാശിച്ചു.
6.69.85
निरायुधो महातेजाः केवलं नखदंष्ट्रवान्।
नरान्तकमभिक्रम्य वालिपुत्रोऽब्रवीद् वचः ॥ ६.६९.८५ ॥
ആയുധമില്ലാത്ത, നഖങ്ങളും പല്ലുകളും മാത്രമുള്ള മഹാതേജസ്വിയായ വാലിപുത്രൻ അംഗദൻ നരാന്തകനെ സമീപിച്ച് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
6.69.86
तिष्ठ किं प्राकृतैरेभिर्हरिभिस्त्वं करिष्यसि।
अस्मिन् वज्रसमस्पर्शं प्रासं क्षिप्र ममोरसि ॥ ६.६९.८६ ॥
നിൽക്കൂ! ഈ സാധാരണ വാനരന്മാരെക്കൊണ്ട് നീ എന്തു ചെയ്യും? വജ്രതുല്യമായ സ്പർശമുള്ള ഈ കുന്തം വേഗം എന്റെ മാറത്ത് എറിയൂ.
6.69.87
अङ्गदस्य वचः श्रुत्वा प्रचुक्रोध नरान्तकः।
संदश्य दशनैरोष्ठं निःश्वस्य च भुजंगवत्।
अभिगम्याङ्गदं क्रुद्धो वालिपुत्रं नरान्तकः ॥ ६.६९.८७ ॥
അംഗദന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് നരാന്തകൻ അത്യധികം കോപിച്ചു. പല്ലുകൊണ്ട് ചുണ്ടു കടിച്ച്, പാമ്പിനെപ്പോലെ നെടുവീർപ്പിട്ട്, ക്രുദ്ധനായ നരാന്തകൻ വാലിപുത്രനായ അംഗദന്റെ അടുത്തേക്ക് ചെന്നു.
6.69.88
स प्रासमाविध्य तदाङ्गदाय
समुज्ज्वलन्तं सहसोत्ससर्ज।
स वालिपुत्रोरसि वज्रकल्पे
बभूव भग्नो न्यपतच्च भूमौ ॥ ६.६९.८८ ॥
അവൻ കുന്തം ചുഴറ്റി, ഉടനെ ജ്വലിക്കുന്ന അത് അംഗദന്റെ നേരെ പെട്ടെന്ന് എറിഞ്ഞു. വാലിപുത്രന്റെ വജ്രതുല്യമായ മാറിൽ തട്ടി അത് ഒടിഞ്ഞ് നിലത്ത് വീണു.
6.69.89
तं प्रासमालोक्य तदा विभग्नं
सुपर्णकृत्तोरगभोगकल्पम्।
तलं समुद्यम्य स वालिपुत्र-
स्तुरंगमस्याभिजघान मूर्ध्नि ॥ ६.६९.८९ ॥
ഗരുഡൻ മുറിച്ച സർപ്പശരീരം പോലെ ഒടിഞ്ഞുകിടന്ന ആ കുന്തം കണ്ട്, വാലിപുത്രൻ കൈപ്പത്തി ഉയർത്തി കുതിരമുഖനായ അസുരന്റെ തലയിൽ അടിച്ചു.
6.69.90
निमग्नपादः स्फुटिताक्षितारो
निष्क्रान्तजिह्वोऽचलसंनिकाशः।
स तस्य वाजी निपपात भूमौ
तलप्रहारेण विकीर्णमूर्धा ॥ ६.६९.९० ॥
കാലുകൾ നിലത്ത് താണുപോയി, കണ്ണുകളുടെ കൃഷ്ണമണികൾ പൊട്ടിത്തെറിച്ചു, നാവ് പുറത്തേക്ക് തള്ളി; പർവതസമാനനായ ആ കുതിര കൈപ്പത്തിയുടെ അടിയേറ്റ് തല ചിതറി നിലത്തു വീണു.
6.69.91
नरान्तकः क्रोधवशं जगाम
हतं तुरंगं पतितं समीक्ष्य।
स मुष्टिमुद्यम्य महाप्रभावो
जघान शीर्षे युधि वालिपुत्रम् ॥ ६.६९.९१ ॥
കുതിര ചത്തുവീണു കിടക്കുന്നത് കണ്ട് നരാന്തകൻ കോപത്തിന് വശനായി; ആ മഹാപ്രഭാവൻ മുഷ്ടി ഉയർത്തി യുദ്ധത്തിൽ വാലിപുത്രന്റെ തലയ്ക്ക് അടിച്ചു.
6.69.92
अथाङ्गदो मुष्टिविशीर्णमूर्धा
सुस्राव तीव्रं रुधिरं भृशोष्णम्।
मुहुर्विजज्वाल मुमोह चापि
संज्ञां समासाद्य विसिस्मिये च ॥ ६.६९.९२ ॥
അപ്പോൾ മുഷ്ടിയടിയേറ്റ് തല തകർന്ന അംഗദനിൽ നിന്ന് അതിചൂടുള്ള, തീവ്രമായ രക്തം ഒഴുകി; അവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും പൊള്ളി, മോഹാലസ്യപ്പെട്ടു; പിന്നെ ബോധം വീണ്ടെടുത്ത് വിസ്മയിച്ചു.
6.69.93
अथाङ्गदो मृत्युसमानवेगं
संवर्त्य मुष्टिं गिरिशृङ्गकल्पम्।
निपातयामास तदा महात्मा
नरान्तकस्योरसि वालिपुत्रः ॥ ६.६९.९३ ॥
അപ്പോൾ മൃത്യുവിനു തുല്യവേഗമുള്ള മഹാത്മാവായ വാലിപുത്രൻ അംഗദൻ പർവതശിഖരം പോലെയുള്ള മുഷ്ടി മുറുക്കി നരാന്തകന്റെ മാറിൽ ഇടിച്ചു വീഴ്ത്തി.
6.69.94
स मुष्टिनिर्भिन्ननिमग्नवक्षा
ज्वाला वमन् शोणितदिग्धगात्रः।
नरान्तको भूमितले पपात
यथाचलो वज्रनिपातभग्नः ॥ ६.६९.९४ ॥
മുഷ്ടിയേറ്റ് മാർ പിളർന്ന് ഉള്ളിലേക്ക് താണ്, തീജ്വാലകൾ ഛർദ്ദിച്ച്, രക്തം പുരണ്ട ശരീരവുമായി നരാന്തകൻ വജ്രപ്രഹാരമേറ്റ് തകർന്ന പർവതം പോലെ നിലത്തു വീണു.
6.69.95
तदान्तरिक्षे त्रिदशोत्तमानां
वनौकसां चैव महाप्रणादः।
बभूव तस्मिन् निहतेऽग्र्यवीर्ये
नरान्तके वालिसुतेन संख्ये ॥ ६.६९.९५ ॥
അപ്പോൾ ആകാശത്ത് ശ്രേഷ്ഠരായ ദേവന്മാരും വനവാസികളായ വാനരന്മാരും മഹാ ആരവം മുഴക്കി; യുദ്ധത്തിൽ വാലിപുത്രൻ മഹാവീരനായ നരാന്തകനെ വധിച്ചപ്പോഴായിരുന്നു അത്.
6.69.96
अथाङ्गदो राममनःप्रहर्षणं
सुदुष्करं तं कृतवान् हि विक्रमम्।
विसिस्मिये सोऽप्यथ भीमकर्मा
पुनश्च युद्धे स बभूव हर्षितः ॥ ६.६९.९६ ॥
പിന്നീട് അംഗദൻ രാമന്റെ മനസ്സിന് സന്തോഷം നൽകുന്ന അത്യന്തം കഠിനമായ വീരകൃത്യം ചെയ്തു; ഭയങ്കരകർമ്മിയായ അവനും വിസ്മയിച്ചു, പിന്നെ യുദ്ധത്തിൽ വീണ്ടും സന്തോഷിച്ചു.