ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 6.70
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.70.1
नरान्तकं हतं दृष्ट्वा चुक्रुशुर्नैर्ऋतर्षभाः।
देवान्तकस्त्रिमूर्धा च पौलस्त्यश्च महोदरः ॥ ६.७०.१ ॥
ਨਰਾਂਤਕ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵੀਰ ਚੀਕ ਉੱਠੇ — ਦੇਵਾਂਤਕ, ਤ੍ਰਿਮੂਰਧਾ, ਪੌਲਸਤਯ ਅਤੇ ਮਹੋਦਰ।
6.70.2
आरूढो मेघसंकाशं वारणेन्द्रं महोदरः।
वालिपुत्रं महावीर्यमभिदुद्राव वेगवान् ॥ ६.७०.२ ॥
ਮੇਘ ਵਰਗੇ ਗਜਰਾਜ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਮਹੋਦਰ ਵੇਗ ਨਾਲ ਮਹਾਪਰਾਕਰਮੀ ਵਾਲੀਪੁੱਤਰ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ।
6.70.3
भ्रातृव्यसनसंतप्तस्तदा देवान्तको बली।
आदाय परिघं घोरमङ्गदं समभिद्रवत् ॥ ६.७०.३ ॥
ਭਰਾ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਬਲਵਾਨ ਦੇਵਾਂਤਕ ਨੇ ਉਦੋਂ ਭਿਆਨਕ ਪਰਿਘ ਚੁੱਕ ਕੇ ਅੰਗਦ ਵੱਲ ਧਾਵਾ ਬੋਲਿਆ।
6.70.4
रथमादित्यसंकाशं युक्तं परमवाजिभिः।
आस्थाय त्रिशिरा वीरो वालिपुत्रमथाभ्यगात् ॥ ६.७०.४ ॥
ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਰੱਥ ਉੱਤੇ, ਉੱਤਮ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ, ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਵੀਰ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਵਾਲੀਪੁੱਤਰ ਵੱਲ ਵਧਿਆ।
6.70.5
स त्रिभिर्देवदर्पघ्नै राक्षसेन्द्रैरभिद्रुतः।
वृक्षमुत्पाटयामास महाविटपमङ्गदः ॥ ६.७०.५ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਮਾਣ ਤੋੜਨ ਵਾਲੇ ਤਿੰਨ ਰਾਕਸ਼ਸ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਅੰਗਦ ਨੇ ਵੱਡੀਆਂ ਟਹਿਣੀਆਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਪੁੱਟ ਲਿਆ।
6.70.6
देवान्तकाय तं वीरश्चिक्षेप सहसाङ्गदः।
महावृक्षं महाशाखं शक्रो दीप्तामिवाशनिम् ॥ ६.७०.६ ॥
ਵੀਰ ਅੰਗਦ ਨੇ ਝੱਟ ਦੇਵਾਂਤਕ ਉੱਤੇ ਉਹ ਵੱਡੀਆਂ ਟਹਿਣੀਆਂ ਵਾਲਾ ਮਹਾਵਰਖ ਸੁੱਟਿਆ — ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਨੇ ਚਮਕਦਾ ਵਜ੍ਰ ਛੱਡਿਆ ਹੋਵੇ।
6.70.7
त्रिशिरास्तं प्रचिच्छेद शरैराशीविषोपमैः।
स वृक्षं कृत्तमालोक्य उत्पपात तदाङ्गदः ॥ ६.७०.७ ॥
ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਨੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪਾਂ ਵਰਗੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਰੁੱਖ ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਅੰਗਦ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਉੱਪਰ ਛਾਲ ਮਾਰ ਗਿਆ।
6.70.8
स ववर्ष ततो वृक्षान् शिलाश्च कपिकुञ्जरः।
तान् प्रचिच्छेद संक्रुद्धस्त्रिशिरा निशितैः शरैः ॥ ६.७०.८ ॥
ਤਦ ਉਸ ਕਪਿਕੁੰਜਰ ਨੇ ਰੁੱਖਾਂ ਤੇ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ। ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਨੇ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।
6.70.9
परिघाग्रेण तान् वृक्षान् बभञ्ज स महोदरः।
त्रिशिराश्चाङ्गदं वीरमभिदुद्राव सायकैः ॥ ६.७०.९ ॥
ਮਹੋਦਰ ਨੇ ਪਰਿਘ ਦੇ ਅਗਲੇ ਸਿਰੇ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀਰ ਅੰਗਦ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਿਆ।
6.70.10
गजेन समभिद्रुत्य वालिपुत्रं महोदरः।
जघानोरसि संक्रुद्धस्तोमरैर्वज्रसंनिभैः ॥ ६.७०.१० ॥
ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਵਾਲੀਪੁੱਤਰ ਉੱਤੇ ਧਾਵਾ ਬੋਲ ਕੇ ਮਹੋਦਰ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਵਜ੍ਰ ਵਰਗੇ ਤੋਮਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।
6.70.11
देवान्तकश्च संक्रुद्धः परिघेण तदाङ्गदम्।
उपगम्याभिहत्याशु व्यपचक्राम वेगवान् ॥ ६.७०.११ ॥
ਦੇਵਾਂਤਕ ਨੇ ਵੀ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਪਰਿਘ ਲੈ ਕੇ ਅੰਗਦ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਿਆ।
6.70.12
स त्रिभिर्नैर्ऋतश्रेष्ठैर्युगपत् समभिद्रुतः।
न विव्यथे महातेजा वालिपुत्रः प्रतापवान् ॥ ६.७०.१२ ॥
ਤਿੰਨ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਇਕੱਠਿਆਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਵਾਲੀਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਡੋਲਿਆ।
6.70.13
स वेगवान् महावेगं कृत्वा परमदुर्जयः।
तलेन समभिद्रुत्य जघानास्य महागजम् ॥ ६.७०.१३ ॥
ਉਹ ਵੇਗਵਾਨ, ਮਹਾਵੇਗ ਨਾਲ, ਪਰਮ ਦੁਰਜਯ, ਹਥੇਲੀ ਨਾਲ ਝਪਟ ਕੇ ਉਸ ਮਹਾਗਜ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।
6.70.14
तस्य तेन प्रहारेण नागराजस्य संयुगे।
पेततुर्नयने तस्य विननाश स कुञ्जरः ॥ ६.७०.१४ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨਾਗਰਾਜ ਦੇ ਉਸ ਪ੍ਰਹਾਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਅੱਖਾਂ ਡਿੱਗ ਪਈਆਂ; ਉਹ ਕੁੰਜਰ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
6.70.15
विषाणं चास्य निष्कृष्य वालिपुत्रो महाबलः।
देवान्तकमभिद्रुत्य ताडयामास संयुगे ॥ ६.७०.१५ ॥
ਉਸ ਦਾ ਦੰਦ ਪੁੱਟ ਕੇ ਮਹਾਬਲੀ ਵਾਲੀਪੁੱਤਰ ਨੇ ਦੇਵਾਂਤਕ ਉੱਤੇ ਝਪਟ ਕੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।
6.70.16
स विह्वलस्तु तेजस्वी वातोद्धूत इव द्रुमः।
लाक्षारससवर्णं च सुस्राव रुधिरं महत् ॥ ६.७०.१६ ॥
ਉਹ ਤੇਜਸਵੀ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲਦੇ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ; ਲਾਖ ਦੇ ਰਸ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਦਾ ਵੱਡਾ ਲਹੂ ਵਹਿ ਤੁਰਿਆ।
6.70.17
अथाश्वास्य महातेजाः कृच्छ्राद् देवान्तको बली।
आविध्य परिघं वेगादाजघान तदाङ्गदम् ॥ ६.७०.१७ ॥
ਫਿਰ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਬਲਵਾਨ ਦੇਵਾਂਤਕ ਨੇ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਹੋਸ਼ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਪਰਿਘ ਘੁਮਾ ਕੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।
6.70.18
परिघाभिहतश्चापि वानरेन्द्रात्मजस्तदा।
जानुभ्यां पतितो भूमौ पुनरेवोत्पपात ह ॥ ६.७०.१८ ॥
ਪਰਿਘ ਦੀ ਮਾਰ ਨਾਲ ਵਾਨਰੇਂਦਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅੰਗਦ ਵੀ ਉਦੋਂ ਗੋਡਿਆਂ ਭਾਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ; ਫਿਰ ਝਟਪਟ ਉੱਠ ਕੇ ਛਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ।
6.70.19
तमुत्पतन्तं त्रिशिरास्त्रिभिर्बाणैरजिह्मगैः।
घोरैर्हरिपतेः पुत्रं ललाटेऽभिजघान ह ॥ ६.७०.१९ ॥
ਉੱਛਲੇ ਉਸ ਹਰਿਪਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਨੇ ਤਿੰਨ ਸਿੱਧੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਭਿਆਨਕ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਮਾਰਿਆ।
6.70.20
ततोऽङ्गदं परिक्षिप्तं त्रिभिर्नैर्ऋतपुङ्गवैः।
हनूमानथ विज्ञाय नीलश्चापि प्रतस्थतुः ॥ ६.७०.२० ॥
ਫਿਰ ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ; ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਹਨੂਮਾਨ ਅਤੇ ਨੀਲ ਵੀ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
6.70.21
ततश्चिक्षेप शैलाग्रं नीलस्त्रिशिरसे तदा।
तद् रावणसुतो धीमान् बिभेद निशितैः शरैः ॥ ६.७०.२१ ॥
ਫਿਰ ਨੀਲ ਨੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਸੁੱਟੀ; ਉਸਨੂੰ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਰਾਵਣ-ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ।
6.70.22
तद्बाणशतनिर्भिन्नं विदारितशिलातलम्।
सविस्फुलिङ्गं सज्वालं निपपात गिरेः शिरः ॥ ६.७०.२२ ॥
ਸੈਂਕੜੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ, ਚਟਾਨੀ ਤਲ ਪਾਟਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਪਹਾੜੀ ਸਿਖਰ ਚੰਗਿਆੜਿਆਂ ਅਤੇ ਲਾਟਾਂ ਸਮੇਤ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
6.70.23
स विजृम्भितमालोक्य हर्षाद् देवान्तको बली।
परिघेणाभिदुद्राव मारुतात्मजमाहवे ॥ ६.७०.२३ ॥
ਛਾਲਾਂ ਮਾਰਦੇ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਬਲਵਾਨ ਦੇਵਾਂਤਕ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਰਿਘ ਲੈ ਕੇ ਪਵਨ-ਪੁੱਤਰ ਉੱਤੇ ਹੱਲਾ ਬੋਲ ਦਿੱਤਾ।
6.70.24
तमापतन्तमुत्पत्य हनूमान् कपिकुञ्जरः।
आजघान तदा मूर्ध्नि वज्रकल्पेन मुष्टिना ॥ ६.७०.२४ ॥
ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਪਿਕੁੰਜਰ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਵਜ੍ਰ ਵਰਗੇ ਮੁੱਕੇ ਨਾਲ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਮਾਰਿਆ।
6.70.25
शिरसि प्राहरद् वीरस्तदा वायुसुतो बली।
नादेनाकम्पयच्चैव राक्षसान् स महाकपिः ॥ ६.७०.२५ ॥
ਤਦ ਵੀਰ, ਵਾਯੂਪੁੱਤਰ, ਬਲਵਾਨ ਨੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ; ਉਸ ਮਹਾਕਪਿ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗਰਜ ਨਾਲ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕੰਬਾ ਦਿੱਤਾ।
6.70.26
स मुष्टिनिष्पिष्टविभिन्नमूर्धा
निर्वान्तदन्ताक्षिविलम्बिजिह्वः।
देवान्तको राक्षसराजसूनु-
र्गतासुरुर्व्यां सहसा पपात ॥ ६.७०.२६ ॥
ਮੁੱਕੇ ਦੀ ਮਾਰ ਨਾਲ ਸਿਰ ਕੁਚਲਿਆ ਤੇ ਫਟ ਗਿਆ, ਦੰਦ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਈਆਂ, ਜੀਭ ਲਟਕ ਪਈ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਰਾਜ-ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਣਹੀਣ ਹੋ ਕੇ ਅਚਾਨਕ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
6.70.27
तस्मिन् हते राक्षसयोधमुख्ये
महाबले संयति देवशत्रौ।
क्रुद्धस्त्रिशीर्षा निशितास्त्रमुग्रं
ववर्ष नीलोरसि बाणवर्षम् ॥ ६.७०.२७ ॥
ਰਾਖਸ਼ ਯੋਧਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ, ਮਹਾਬਲੀ, ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਵੈਰੀ ਉਹ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਨੇ ਨੀਲ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਤਿੱਖੇ ਭਿਆਨਕ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
6.70.28
महोदरस्तु संक्रुद्धः कुञ्जरं पर्वतोपमम्।
भूयः समधिरुह्याशु मन्दरं रश्मिवानिव ॥ ६.७०.२८ ॥
ਪਰ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਮਹੋਦਰ ਪਹਾੜ ਵਰਗੇ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਫਿਰ ਛੇਤੀ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਮੰਦਰ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ।
6.70.29
ततो बाणमयं वर्षं नीलस्योपर्यपातयत्।
गिरौ वर्षं तडिच्चक्रचापवानिव तोयदः ॥ ६.७०.२९ ॥
ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਨੀਲ ਉੱਤੇ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ; ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਬਿਜਲੀ ਤੇ ਇੰਦਰਧਨੁਸ਼ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ।
6.70.30
ततः शरौघैरभिवृष्यमाणो
विभिन्नगात्रः कपिसैन्यपालः।
नीलो बभूवाथ विसृष्टगात्रो
विष्टम्भितस्तेन महाबलेन ॥ ६.७०.३० ॥
ਫਿਰ ਬਾਣਾਂ ਦੀਆਂ ਝੜੀਆਂ ਨਾਲ ਵਰਸਾਇਆ ਗਿਆ, ਸਰੀਰ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ, ਵਾਨਰ-ਸੈਨਾ ਦਾ ਰੱਖਿਅਕ ਨੀਲ ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਵੱਲੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਕੇ ਅੰਗਹੀਣ ਜਿਹਾ ਹੋ ਗਿਆ।
6.70.31
ततस्तु नीलः प्रतिलब्धसंज्ञः
शैलं समुत्पाट्य सवृक्षखण्डम्।
ततः समुत्पत्य महोग्रवेगो
महोदरं तेन जघान मूर्ध्नि ॥ ६.७०.३१ ॥
ਫਿਰ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਏ ਨੀਲ ਨੇ ਰੁੱਖਾਂ ਸਮੇਤ ਇੱਕ ਪਹਾੜ ਪੁੱਟਿਆ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਵੇਗ ਨਾਲ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸ ਨਾਲ ਮਹੋਦਰ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।
6.70.32
ततः स शैलाभिनिपातभग्नो
महोदरस्तेन महाद्विपेन।
व्यामोहितो भूमितले गतासुः
पपात वज्राभिहतो यथाद्रिः ॥ ६.७०.३२ ॥
ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਟੁੱਟਿਆ ਮਹੋਦਰ, ਉਸ ਮਹਾ ਹਾਥੀ ਵਰਗੀ ਚੱਟਾਨ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਪ੍ਰਾਣ ਛੱਡ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ।
6.70.33
पितृव्यं निहतं दृष्ट्वा त्रिशिराश्चापमाददे।
हनूमन्तं च संक्रुद्धो विव्याध निशितैः शरैः ॥ ६.७०.३३ ॥
ਆਪਣੇ ਚਾਚੇ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕਿਆ; ਅਤਿ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
6.70.34
स वायुसूनुः कुपितश्चिक्षेप शिखरं गिरेः।
त्रिशिरास्तच्छरैस्तीक्ष्णैर्बिभेद बहुधा बली ॥ ६.७०.३४ ॥
ਵਾਯੂਪੁੱਤਰ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਇੱਕ ਚੋਟੀ ਸੁੱਟੀ; ਪਰ ਬਲਵਾਨ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਕਈ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
6.70.35
तद् व्यर्थं शिखरं दृष्ट्वा द्रुमवर्षं तदा कपिः।
विससर्ज रणे तस्मिन् रावणस्य सुतं प्रति ॥ ६.७०.३५ ॥
ਉਸ ਚੋਟੀ ਨੂੰ ਬੇਕਾਰ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੇਖ ਕੇ ਬਾਂਦਰ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਰਾਵਣ ਦੇ ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਵੱਲ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਛੱਡੀ।
6.70.36
तमापतन्तमाकाशे द्रुमवर्षं प्रतापवान्।
त्रिशिरा निशितैर्बाणैश्चिच्छेद च ननाद च ॥ ६.७०.३६ ॥
ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਦੀ ਉਸ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਨੇ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਗਰਜਿਆ।
6.70.37
हनूमांस्तु समुत्पत्य हयं त्रिशिरसस्तदा।
विददार नखैः क्रुद्धो नागेन्द्रं मृगराडिव ॥ ६.७०.३७ ॥
ਪਰ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਤਦੋਂ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਭਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਨਹੁੰਆਂ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਦੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਗਜਰਾਜ ਨੂੰ ਚੀਰਦਾ ਹੈ।
6.70.38
अथ शक्तिं समासाद्य कालरात्रिमिवान्तकः।
चिक्षेपानिलपुत्राय त्रिशिरा रावणात्मजः ॥ ६.७०.३८ ॥
ਫਿਰ ਰਾਵਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਨੇ ਕਾਲਰਾਤਰੀ ਜਾਂ ਯਮਰਾਜ ਵਾਂਗ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀ ਫੜ ਕੇ ਪਵਨ ਪੁੱਤਰ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟੀ।
6.70.39
दिवः क्षिप्तामिवोल्कां तां शक्तिं क्षिप्तामसङ्गताम्।
गृहीत्वा हरिशार्दूलो बभञ्ज च ननाद च ॥ ६.७०.३९ ॥
ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਡਿਗਦੀ ਉਲਕਾ ਵਾਂਗ ਸੁੱਟੀ ਗਈ ਉਸ ਬੇਕਾਬੂ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵਾਨਰ-ਸ਼ਾਰਦੂਲ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਫੜ ਕੇ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਗਰਜਿਆ।
6.70.40
तां दृष्ट्वा घोरसंकाशां शक्तिं भग्नां हनूमता।
प्रहृष्टा वानरगणा विनेदुर्जलदा यथा ॥ ६.७०.४० ॥
ਹਨੂਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਤੋੜੀ ਗਈ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਵਾਨਰ-ਸਮੂਹ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਗਰਜ ਉੱਠੇ।
6.70.41
ततः खड्गं समुद्यम्य त्रिशिरा राक्षसोत्तमः।
निचखान तदा खड्गं वानरेन्द्रस्य वक्षसि ॥ ६.७०.४१ ॥
ਫਿਰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਉਠਾ ਕੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਗੱਡ ਦਿੱਤੀ।
6.70.42
खड्गप्रहाराभिहतो हनूमान् मारुतात्मजः।
आजघान त्रिमूर्धानं तलेनोरसि वीर्यवान् ॥ ६.७०.४२ ॥
ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਚੋਟ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋਏ ਪਵਨ ਪੁੱਤਰ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਹਥੇਲੀ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।
6.70.43
स तलाभिहतस्तेन स्रस्तहस्तायुधो भुवि।
निपपात महातेजास्त्रिशिरास्त्यक्तचेतनः ॥ ६.७०.४३ ॥
ਉਸ ਦੇ ਤਲ-ਪ੍ਰਹਾਰ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋ ਕੇ, ਹੱਥੋਂ ਹਥਿਆਰ ਡਿੱਗ ਪਿਆ; ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਹੋਸ਼ ਗੁਆ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
6.70.44
स तस्य पततः खड्गं तमाच्छिद्य महाकपिः।
ननाद गिरिसंकाशस्त्रासयन् सर्वराक्षसान् ॥ ६.७०.४४ ॥
ਡਿੱਗਦੀ ਉਸ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਕੱਟ ਕੇ, ਪਰਬਤ ਵਰਗੇ ਮਹਾਕਪੀ ਨੇ ਗਰਜ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਦਿੱਤਾ।
6.70.45
अमृष्यमाणस्तं घोषमुत्पपात निशाचरः।
उत्पत्य च हनूमन्तं ताडयामास मुष्टिना ॥ ६.७०.४५ ॥
ਉਸ ਗਰਜ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕਦਿਆਂ ਉਹ ਨਿਸ਼ਾਚਰ ਉੱਠਿਆ, ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਮੁੱਕੇ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ।
6.70.46
तेन मुष्टिप्रहारेण संचुकोप महाकपिः।
कुपितश्च निजग्राह किरीटे राक्षसर्षभम् ॥ ६.७०.४६ ॥
ਉਸ ਮੁੱਕੇ ਦੇ ਵਾਰ ਨਾਲ ਮਹਾਕਪੀ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਕੁਪਿਤ ਹੋ ਕੇ ਰਾਕਸ਼ਸ-ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਮੁਕਟ ਤੋਂ ਫੜ ਲਿਆ।
6.70.47
स तस्य शीर्षाण्यसिना शितेन
किरीटजुष्टानि सकुण्डलानि।
क्रुद्धः प्रचिच्छेद सुतोऽनिलस्य
त्वष्टुः सुतस्येव शिरांसि शक्रः ॥ ६.७०.४७ ॥
ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਏ ਪਵਨਪੁੱਤਰ ਨੇ ਤਿੱਖੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਮੁਕਟ ਤੇ ਕੁੰਡਲਾਂ ਵਾਲੇ ਸਿਰ ਵੱਢ ਦਿੱਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਨੇ ਤ੍ਵਸ਼ਟਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸਿਰ ਵੱਢੇ ਸਨ।
6.70.48
तान्यायताक्षाण्यगसंनिभानि
प्रदीप्तवैश्वानरलोचनानि।
पेतुः शिरांसीन्द्ररिपोः पृथिव्यां
ज्योतींषि मुक्तानि यथार्कमार्गात् ॥ ६.७०.४८ ॥
ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਪਰਬਤ ਵਰਗੇ, ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ-ਵੈਰੀ ਦੇ ਸਿਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਮਾਰਗ ਤੋਂ ਟੁੱਟ ਕੇ ਡਿੱਗਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜੋਤਾਂ ਵਾਂਗ।
6.70.49
तस्मिन् हते देवरिपौ त्रिशीर्षे
हनूमता शक्रपराक्रमेण।
नेदुः प्लवंगाः प्रचचाल भूमी
रक्षांस्यथो दुद्रुविरे समन्तात् ॥ ६.७०.४९ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵੈਰੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਇੰਦਰ ਸਮਾਨ ਪਰਾਕਰਮੀ ਹਨੂਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਬਾਂਦਰ ਗਰਜੇ, ਧਰਤੀ ਕੰਬ ਉੱਠੀ, ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਭੱਜ ਗਏ।
6.70.50
हतं त्रिशिरसं दृष्ट्वा तथैव च महोदरम्।
हतौ प्रेक्ष्य दुराधर्षौ देवान्तकनरान्तकौ ॥ ६.७०.५० ॥
ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹੋਦਰ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ; ਦੁਰਜਯ ਦੇਵਾਂਤਕ ਅਤੇ ਨਰਾਂਤਕ ਦੋਵੇਂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਵੇਖ ਕੇ—
6.70.51
चुकोप परमामर्षी मत्तो राक्षसपुङ्गवः।
जग्राहार्चिष्मतीं चापि गदां सर्वायसीं तदा ॥ ६.७०.५१ ॥
ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧੀ, ਮਦਮਸਤ ਰਾਖਸ਼ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ; ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਪੂਰੀ ਲੋਹੇ ਦੀ, ਚਮਕਦੀ ਗਦਾ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਈ।
6.70.52
हेमपट्टपरिक्षिप्तां मांसशोणितफेनिलाम्।
विराजमानां विपुलां शत्रुशोणिततर्पिताम् ॥ ६.७०.५२ ॥
ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਪੱਟੀਆਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟੀ, ਮਾਸ ਅਤੇ ਲਹੂ ਦੇ ਝੱਗ ਵਾਲੀ, ਚਮਕਦੀ, ਵਿਸ਼ਾਲ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ।
6.70.53
तेजसा सम्प्रदीप्ताग्रां रक्तमाल्यविभूषिताम्।
ऐरावतमहापद्मसार्वभौमभयावहाम् ॥ ६.७०.५३ ॥
ਤੇਜ ਨਾਲ ਦਮਕਦੇ ਸਿਰੇ ਵਾਲੀ, ਲਾਲ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਈ, ਐਰਾਵਤ, ਮਹਾਪਦਮ ਅਤੇ ਸਾਰਵਭੌਮ (ਦਿੱਗਜਾਂ) ਨੂੰ ਭੈ ਦੇਣ ਵਾਲੀ।
6.70.54
गदामादाय संक्रुद्धो मत्तो राक्षसपुङ्गवः।
हरीन् समभिदुद्राव युगान्ताग्निरिव ज्वलन् ॥ ६.७०.५४ ॥
ਗਦਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ, ਮਦਮਸਤ ਰਾਖਸ਼ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਯੁਗਾਂਤ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਬਲਦਾ ਹੋਇਆ, ਬਾਂਦਰਾਂ ਵੱਲ ਝਪਟਿਆ।
6.70.55
अथर्षभः समुत्पत्य वानरो रावणानुजम्।
मत्तानीकमुपागम्य तस्थौ तस्याग्रतो बली ॥ ६.७०.५५ ॥
ਫਿਰ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਸ ਬਲਵਾਨ ਨੇ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਦੀ ਮਤਵਾਲੀ ਫ਼ੌਜ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ।
6.70.56
तं पुरस्तात् स्थितं दृष्ट्वा वानरं पर्वतोपमम्।
आजघानोरसि क्रुद्धो गदया वज्रकल्पया ॥ ६.७०.५६ ॥
ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਪਹਾੜ ਵਰਗੇ ਉਸ ਵਾਨਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸਨੇ ਵਜ੍ਰ ਵਰਗੀ ਗਦਾ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।
6.70.57
स तयाभिहतस्तेन गदया वानरर्षभः।
भिन्नवक्षाः समाधूतः सुस्राव रुधिरं बहु ॥ ६.७०.५७ ॥
ਉਸ ਗਦਾ ਦੇ ਵਾਰ ਨਾਲ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੀ ਛਾਤੀ ਪਾਟ ਗਈ; ਉਹ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਹਿੱਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਲਹੂ ਵਗਣ ਲੱਗਾ।
6.70.58
स सम्प्राप्य चिरात् संज्ञामृषभो वानरेश्वरः।
क्रुद्धो विस्फुरमाणौष्ठो महापार्श्वमुदैक्षत ॥ ६.७०.५८ ॥
ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਉਹ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਸਰਦਾਰ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਬੁੱਲ੍ਹ ਫੜਕਾਉਂਦਾ ਮਹਾਪਾਰਸ਼੍ਵ ਵੱਲ ਤੱਕਣ ਲੱਗਾ।
6.70.59
स वेगवान् वेगवदभ्युपेत्य
तं राक्षसं वानरवीरमुख्यः।
संवर्त्य मुष्टिं सहसा जघान
बाह्वन्तरे शैलनिकाशरूपः ॥ ६.७०.५९ ॥
ਤੇਜ਼ ਵਾਨਰ-ਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੁਖੀ, ਪਹਾੜ ਵਰਗੇ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਅਚਾਨਕ ਮੁੱਠੀ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਉਸਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।
6.70.60
स कृत्तमूलः सहसेव वृक्षः
क्षितौ पपात क्षतजोक्षिताङ्गः।
तां चास्य घोरां यमदण्डकल्पां
गदां प्रगृह्याशु तदा ननाद ॥ ६.७०.६० ॥
ਜੜ੍ਹ ਤੋਂ ਕੱਟੇ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਿੱਬੜੇ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਫਿਰ ਯਮਦੰਡ ਵਰਗੀ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਗਦਾ ਨੂੰ ਝੱਟ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਹ ਗਰਜਿਆ।
6.70.61
मुहूर्तमासीत् स गतासुकल्पः
प्रत्यागतात्मा सहसा सुरारिः।
उत्पत्य संध्याभ्रसमानवर्ण-
स्तं वारिराजात्मजमाजघान ॥ ६.७०.६१ ॥
ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਉਹ ਮੁਰਦੇ ਵਰਗਾ ਪਿਆ ਰਿਹਾ; ਫਿਰ ਹੋਸ਼ ਆਉਣ ਤੇ ਉਹ ਅਸੁਰ-ਵੈਰੀ ਅਚਾਨਕ ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲਾ ਉਹ ਵਾਰਿਰਾਜਪੁੱਤਰ (ਹਨੂਮਾਨ) ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
6.70.62
स मूर्च्छितो भूमितले पपात
मुहूर्तमुत्पत्य पुनः ससंज्ञः।
तामेव तस्याद्रिवराद्रिकल्पां
गदां समाविध्य जघान संख्ये ॥ ६.७०.६२ ॥
ਉਹ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ; ਇੱਕ ਪਲ ਬਾਅਦ ਫਿਰ ਉੱਠ ਕੇ, ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਪਰਬਤ-ਸ਼ਿਖਰ ਵਰਗੀ ਉਸੇ ਗਦਾ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੁਮਾ ਕੇ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।
6.70.63
सा तस्य रौद्रा समुपेत्य देहं
रौद्रस्य देवाध्वरविप्रशत्रोः।
बिभेद वक्षः क्षतजं च भूरि
सुस्राव धात्वम्भ इवाद्रिराजः ॥ ६.७०.६३ ॥
ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਗਦਾ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਯੱਗਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਛਾਤੀ ਪਾੜ ਗਈ; ਪਰਬਤਰਾਜ ਵਿੱਚੋਂ ਧਾਤੂਜਲ ਵਗਣ ਵਾਂਗ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਲਹੂ ਵਹਿ ਤੁਰਿਆ।
6.70.64
अभिदुद्राव वेगेन गदां तस्य महात्मनः।
तां गृहीत्वा गदां भीमामाविध्य च पुनः पुनः ॥ ६.७०.६४ ॥
ਉਹ ਵੇਗ ਨਾਲ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੀ ਗਦਾ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ; ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਗਦਾ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਘੁਮਾਉਣ ਲੱਗਾ।
6.70.65
मत्तानीकं महात्मा स जघान रणमूर्धनि।
स स्वया गदया भग्नो विशीर्णदशनेक्षणः ॥ ६.७०.६५ ॥
ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਰਣ-ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਅਗਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮਤਵਾਲੀ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ; ਪਰ ਉਹ (ਰਾਕਸ਼ਸ) ਆਪਣੀ ਹੀ ਗਦਾ ਨਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਕੇ, ਦੰਦ ਟੁੱਟ ਕੇ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਚਕਨਾਚੂਰ ਹੋ ਕੇ ਹਾਰ ਗਿਆ।
6.70.66
निपपात तदा मत्तो वज्राहत इवाचलः।
विशीर्णनयने भूमौ गतसत्त्वे गतायुषि।
पतिते राक्षसे तस्मिन् विद्रुतं राक्षसं बलम् ॥ ६.७०.६६ ॥
ਤਦ ਉਹ ਮਤਵਾਲਾ ਵਜਰ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਪਰਬਤ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗ ਪਿਆ; ਅੱਖਾਂ ਟੁੱਟ ਕੇ, ਪ੍ਰਾਣ ਤੇ ਉਮਰ ਮੁੱਕ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੇ ਡਿੱਗਦਿਆਂ ਹੀ ਰਾਕਸ਼ਸ-ਫ਼ੌਜ ਭੱਜ ਗਈ।
6.70.67
तस्मिन् हते भ्रातरि रावणस्य
तन्नैर्ऋतानां बलमर्णवाभम्।
त्यक्तायुधं केवलजीवितार्थं
दुद्राव भिन्नार्णवसंनिकाशम् ॥ ६.७०.६७ ॥
ਰਾਵਣ ਦਾ ਭਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗੀ ਰਾਖਸ਼ ਸੈਨਾ ਹਥਿਆਰ ਸੁੱਟ ਕੇ, ਸਿਰਫ਼ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਲਈ, ਪਾਟੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਖਿੰਡ ਕੇ ਭੱਜ ਗਈ।