వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 6.70
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.70.1
नरान्तकं हतं दृष्ट्वा चुक्रुशुर्नैर्ऋतर्षभाः।
देवान्तकस्त्रिमूर्धा च पौलस्त्यश्च महोदरः ॥ ६.७०.१ ॥
నరాంతకుడు హతమైనాడని చూసి, రాక్షస శ్రేష్ఠులు కేకలు వేశారు — దేవాంతకుడు, త్రిమూర్ధుడు, పౌలస్త్యుడు, మహోదరుడు.
6.70.2
आरूढो मेघसंकाशं वारणेन्द्रं महोदरः।
वालिपुत्रं महावीर्यमभिदुद्राव वेगवान् ॥ ६.७०.२ ॥
మేఘంలా ఉన్న గజరాజుపై ఎక్కిన మహోదరుడు, మహా పరాక్రమశాలి అయిన వాలి కుమారుడిపైకి వేగంగా దూసుకెళ్లాడు.
6.70.3
भ्रातृव्यसनसंतप्तस्तदा देवान्तको बली।
आदाय परिघं घोरमङ्गदं समभिद्रवत् ॥ ६.७०.३ ॥
సోదరుని నాశనంతో బాధపడిన బలవంతుడైన దేవాంతకుడు, భయంకరమైన పరిఘను పట్టుకుని అంగదుడిపైకి దూసుకెళ్లాడు.
6.70.4
रथमादित्यसंकाशं युक्तं परमवाजिभिः।
आस्थाय त्रिशिरा वीरो वालिपुत्रमथाभ्यगात् ॥ ६.७०.४ ॥
సూర్యునిలా ప్రకాశించే, ఉత్తమ అశ్వాలు పూన్చిన రథం ఎక్కిన వీరుడు త్రిశిరుడు వాలి కుమారుని వైపు వెళ్లాడు.
6.70.5
स त्रिभिर्देवदर्पघ्नै राक्षसेन्द्रैरभिद्रुतः।
वृक्षमुत्पाटयामास महाविटपमङ्गदः ॥ ६.७०.५ ॥
దేవతల గర్వాన్ని అణచిన ముగ్గురు రాక్షస ప్రభువులచే దాడికి గురైన అంగదుడు, పెద్ద కొమ్మలున్న ఒక చెట్టును పెకిలించాడు.
6.70.6
देवान्तकाय तं वीरश्चिक्षेप सहसाङ्गदः।
महावृक्षं महाशाखं शक्रो दीप्तामिवाशनिम् ॥ ६.७०.६ ॥
వీరుడైన అంగదుడు తక్షణమే దేవాంతకునిపైకి ఆ పెద్ద కొమ్మల మహావృక్షాన్ని విసిరాడు — ఇంద్రుడు ప్రకాశించే వజ్రాన్ని విసిరినట్లు.
6.70.7
त्रिशिरास्तं प्रचिच्छेद शरैराशीविषोपमैः।
स वृक्षं कृत्तमालोक्य उत्पपात तदाङ्गदः ॥ ६.७०.७ ॥
త్రిశిరుడు విషసర్పాల వంటి బాణాలతో అతన్ని ఖండించాడు. చెట్టు ఖండింపబడటం చూసి అంగదుడు అప్పుడు పైకి ఎగిరాడు.
6.70.8
स ववर्ष ततो वृक्षान् शिलाश्च कपिकुञ्जरः।
तान् प्रचिच्छेद संक्रुद्धस्त्रिशिरा निशितैः शरैः ॥ ६.७०.८ ॥
అప్పుడు ఆ కపికుంజరుడు చెట్లను, రాళ్లను వర్షంలా కురిపించాడు. కోపించిన త్రిశిరుడు వాటిని పదునైన బాణాలతో ముక్కలు చేశాడు.
6.70.9
परिघाग्रेण तान् वृक्षान् बभञ्ज स महोदरः।
त्रिशिराश्चाङ्गदं वीरमभिदुद्राव सायकैः ॥ ६.७०.९ ॥
మహోదరుడు పరిఘ అగ్రభాగంతో ఆ చెట్లను విరిచాడు. త్రిశిరుడు బాణాలతో వీరుడైన అంగదుడి మీద దూకాడు.
6.70.10
गजेन समभिद्रुत्य वालिपुत्रं महोदरः।
जघानोरसि संक्रुद्धस्तोमरैर्वज्रसंनिभैः ॥ ६.७०.१० ॥
ఏనుగుపై వాలిపుత్రుడి మీదకు దూకిన మహోదరుడు, కోపంతో వజ్రాల వంటి తోమరాలతో అతని ఛాతీపై కొట్టాడు.
6.70.11
देवान्तकश्च संक्रुद्धः परिघेण तदाङ्गदम्।
उपगम्याभिहत्याशु व्यपचक्राम वेगवान् ॥ ६.७०.११ ॥
దేవాంతకుడు కూడా కోపంతో పరిఘతో అంగదుడిని సమీపించి కొట్టి, వెంటనే వేగంగా వెనక్కి తగ్గాడు.
6.70.12
स त्रिभिर्नैर्ऋतश्रेष्ठैर्युगपत् समभिद्रुतः।
न विव्यथे महातेजा वालिपुत्रः प्रतापवान् ॥ ६.७०.१२ ॥
ముగ్గురు శ్రేష్ఠ రాక్షసులు ఒకేసారి అతనిపై దాడి చేశారు. అయినా మహాతేజస్వి, ప్రతాపవంతుడైన వాలిపుత్రుడు చలించలేదు.
6.70.13
स वेगवान् महावेगं कृत्वा परमदुर्जयः।
तलेन समभिद्रुत्य जघानास्य महागजम् ॥ ६.७०.१३ ॥
ఆ వేగవంతుడు, గొప్ప వేగంతో, అత్యంత దుర్జయుడై, అరచేతితో దూకి ఆ మహాగజాన్ని కొట్టాడు.
6.70.14
तस्य तेन प्रहारेण नागराजस्य संयुगे।
पेततुर्नयने तस्य विननाश स कुञ्जरः ॥ ६.७०.१४ ॥
ఆ యుద్ధంలో ఆ నాగరాజు దెబ్బకు దాని రెండు కళ్ళూ రాలిపోయాయి; ఆ గజం నశించింది.
6.70.15
विषाणं चास्य निष्कृष्य वालिपुत्रो महाबलः।
देवान्तकमभिद्रुत्य ताडयामास संयुगे ॥ ६.७०.१५ ॥
దాని దంతాన్ని పెకిలించి, మహాబలుడైన వాలిపుత్రుడు దేవాంతకుని మీద దూకి యుద్ధంలో అతనిని కొట్టాడు.
6.70.16
स विह्वलस्तु तेजस्वी वातोद्धूत इव द्रुमः।
लाक्षारससवर्णं च सुस्राव रुधिरं महत् ॥ ६.७०.१६ ॥
అతడు విహ్వలుడయ్యాడు; గాలికి కదిలిన వృక్షంలా తేజస్వి అయినా వణికాడు; లక్క రసపు రంగు గల గొప్ప రక్తం స్రవించింది.
6.70.17
अथाश्वास्य महातेजाः कृच्छ्राद् देवान्तको बली।
आविध्य परिघं वेगादाजघान तदाङ्गदम् ॥ ६.७०.१७ ॥
అప్పుడు మహాతేజస్వి, బలవంతుడైన దేవాంతకుడు కష్టంతో తేరుకుని, పరిఘను త్రిప్పి వేగంగా అంగదుని కొట్టాడు.
6.70.18
परिघाभिहतश्चापि वानरेन्द्रात्मजस्तदा।
जानुभ्यां पतितो भूमौ पुनरेवोत्पपात ह ॥ ६.७०.१८ ॥
పరిఘతో కొట్టబడిన వానరేంద్రపుత్రుడైన అంగదుడు కూడా అప్పుడు మోకాళ్లపై నేలకు పడ్డాడు; మళ్లీ వెంటనే లేచి దూకాడు.
6.70.19
तमुत्पतन्तं त्रिशिरास्त्रिभिर्बाणैरजिह्मगैः।
घोरैर्हरिपतेः पुत्रं ललाटेऽभिजघान ह ॥ ६.७०.१९ ॥
పైకి ఎగిరిన ఆ హరిపతి కుమారుడిని త్రిశిరుడు మూడు సూటిగా వెళ్ళే భయంకర బాణాలతో అతని నుదుటిపై కొట్టాడు.
6.70.20
ततोऽङ्गदं परिक्षिप्तं त्रिभिर्नैर्ऋतपुङ्गवैः।
हनूमानथ विज्ञाय नीलश्चापि प्रतस्थतुः ॥ ६.७०.२० ॥
అప్పుడు అంగదుడిని ముగ్గురు శ్రేష్ఠ రాక్షసులు చుట్టుముట్టారు; అది గ్రహించి హనుమంతుడు, నీలుడు కూడా ముందుకు సాగారు.
6.70.21
ततश्चिक्षेप शैलाग्रं नीलस्त्रिशिरसे तदा।
तद् रावणसुतो धीमान् बिभेद निशितैः शरैः ॥ ६.७०.२१ ॥
అప్పుడు నీలుడు త్రిశిరుడిపై ఒక పర్వత శిఖరాన్ని విసిరాడు; దానిని జ్ఞాని అయిన రావణ కుమారుడు వాడి బాణాలతో ఛేదించాడు.
6.70.22
तद्बाणशतनिर्भिन्नं विदारितशिलातलम्।
सविस्फुलिङ्गं सज्वालं निपपात गिरेः शिरः ॥ ६.७०.२२ ॥
ఆ వందల బాణాలతో తూట్లు పడి, రాతి పొర పగిలి, నిప్పురవ్వలు, మంటలతో ఆ పర్వత శిఖరం కూలిపోయింది.
6.70.23
स विजृम्भितमालोक्य हर्षाद् देवान्तको बली।
परिघेणाभिदुद्राव मारुतात्मजमाहवे ॥ ६.७०.२३ ॥
దూకుతున్న హనుమంతుడిని చూసి ఆనందంతో బలవంతుడైన దేవాంతకుడు యుద్ధంలో పరిఘతో వాయుపుత్రుడిపై దూకాడు.
6.70.24
तमापतन्तमुत्पत्य हनूमान् कपिकुञ्जरः।
आजघान तदा मूर्ध्नि वज्रकल्पेन मुष्टिना ॥ ६.७०.२४ ॥
తనపై దూకివచ్చిన అతడిని కపికుంజరుడు హనుమంతుడు పైకి ఎగిరి వజ్రసమానమైన ముష్టితో తలపై కొట్టాడు.
6.70.25
शिरसि प्राहरद् वीरस्तदा वायुसुतो बली।
नादेनाकम्पयच्चैव राक्षसान् स महाकपिः ॥ ६.७०.२५ ॥
అప్పుడు వీరుడు, వాయుపుత్రుడు, బలవంతుడు తలపై కొట్టాడు; ఆ మహాకపి తన గర్జనతో రాక్షసులను కూడా వణికించాడు.
6.70.26
स मुष्टिनिष्पिष्टविभिन्नमूर्धा
निर्वान्तदन्ताक्षिविलम्बिजिह्वः।
देवान्तको राक्षसराजसूनु-
र्गतासुरुर्व्यां सहसा पपात ॥ ६.७०.२६ ॥
పిడికిలి దెబ్బకు తల నలిగి పగిలి, దంతాలు కళ్ళు బయటపడి, నాలుక వేలాడగా, దేవతలను నాశనం చేసిన ఆ రాక్షసరాజ కుమారుడు ప్రాణం లేకుండా అకస్మాత్తుగా నేలపై పడిపోయాడు.
6.70.27
तस्मिन् हते राक्षसयोधमुख्ये
महाबले संयति देवशत्रौ।
क्रुद्धस्त्रिशीर्षा निशितास्त्रमुग्रं
ववर्ष नीलोरसि बाणवर्षम् ॥ ६.७०.२७ ॥
రాక్షస యోధులలో ప్రధానుడు, మహాబలుడు, దేవతల శత్రువు అయిన అతడు యుద్ధంలో చంపబడగా, కోపోద్రిక్తుడైన త్రిశిరుడు నీలుని వక్షస్థలంపై పదునైన భయంకర బాణవర్షం కురిపించాడు.
6.70.28
महोदरस्तु संक्रुद्धः कुञ्जरं पर्वतोपमम्।
भूयः समधिरुह्याशु मन्दरं रश्मिवानिव ॥ ६.७०.२८ ॥
కానీ అత్యంత కోపోద్రిక్తుడైన మహోదరుడు, పర్వతంలాంటి ఏనుగును మళ్ళీ త్వరగా అధిరోహించాడు; మందర పర్వతంపై కిరణాలు కలిగిన సూర్యుడిలా.
6.70.29
ततो बाणमयं वर्षं नीलस्योपर्यपातयत्।
गिरौ वर्षं तडिच्चक्रचापवानिव तोयदः ॥ ६.७०.२९ ॥
అప్పుడు అతడు నీలుని పైన బాణవర్షాన్ని కురిపించాడు; పర్వతంపై మెరుపులు, ఇంద్రధనుస్సుతో మేఘం వర్షించినట్లు.
6.70.30
ततः शरौघैरभिवृष्यमाणो
विभिन्नगात्रः कपिसैन्यपालः।
नीलो बभूवाथ विसृष्टगात्रो
विष्टम्भितस्तेन महाबलेन ॥ ६.७०.३० ॥
అప్పుడు బాణసమూహాలతో కురిపించబడి, శరీరం గాయపడిన కపిసైన్య రక్షకుడు నీలుడు, ఆ మహాబలుడి చేత బంధించబడినవాడై, అవయవాలు సడలి నిలిచిపోయాడు.
6.70.31
ततस्तु नीलः प्रतिलब्धसंज्ञः
शैलं समुत्पाट्य सवृक्षखण्डम्।
ततः समुत्पत्य महोग्रवेगो
महोदरं तेन जघान मूर्ध्नि ॥ ६.७०.३१ ॥
అప్పుడు స్పృహ తిరిగి పొందిన నీలుడు, చెట్లతో కూడిన ఒక పర్వతాన్ని పెకలించి, అపార వేగంతో దూకి దానితో మహోదరుని తలపై కొట్టాడు.
6.70.32
ततः स शैलाभिनिपातभग्नो
महोदरस्तेन महाद्विपेन।
व्यामोहितो भूमितले गतासुः
पपात वज्राभिहतो यथाद्रिः ॥ ६.७०.३२ ॥
ఆ పర్వతపాతంతో చితికిన మహోదరుడు, ఆ మహా ఏనుగు (లాంటి పర్వత శిల) వల్ల మూర్ఛితుడై, ప్రాణం పోయి నేలపై పడ్డాడు; వజ్రంతో కొట్టబడిన పర్వతం కూలినట్లు.
6.70.33
पितृव्यं निहतं दृष्ट्वा त्रिशिराश्चापमाददे।
हनूमन्तं च संक्रुद्धो विव्याध निशितैः शरैः ॥ ६.७०.३३ ॥
తన పినతండ్రి చంపబడటం చూసి త్రిశిరుడు విల్లు ఎత్తాడు; అత్యంత కోపంతో వాడి బాణాలతో హనుమంతుని గుచ్చాడు.
6.70.34
स वायुसूनुः कुपितश्चिक्षेप शिखरं गिरेः।
त्रिशिरास्तच्छरैस्तीक्ष्णैर्बिभेद बहुधा बली ॥ ६.७०.३४ ॥
వాయుపుత్రుడు కోపించి పర్వత శిఖరాన్ని విసిరాడు; బలవంతుడైన త్రిశిరుడు దానిని తన వాడి బాణాలతో అనేక ముక్కలుగా చీల్చాడు.
6.70.35
तद् व्यर्थं शिखरं दृष्ट्वा द्रुमवर्षं तदा कपिः।
विससर्ज रणे तस्मिन् रावणस्य सुतं प्रति ॥ ६.७०.३५ ॥
ఆ శిఖరం వ్యర్థం కావడం చూసి, అప్పుడు ఆ వానరుడు యుద్ధంలో రావణ కుమారునిపైకి వృక్షవర్షాన్ని ప్రయోగించాడు.
6.70.36
तमापतन्तमाकाशे द्रुमवर्षं प्रतापवान्।
त्रिशिरा निशितैर्बाणैश्चिच्छेद च ननाद च ॥ ६.७०.३६ ॥
ఆకాశంలో తనపై పడుతున్న ఆ వృక్షవర్షాన్ని ప్రతాపవంతుడైన త్రిశిరుడు వాడి బాణాలతో ఛేదించి గర్జించాడు.
6.70.37
हनूमांस्तु समुत्पत्य हयं त्रिशिरसस्तदा।
विददार नखैः क्रुद्धो नागेन्द्रं मृगराडिव ॥ ६.७०.३७ ॥
అయితే హనుమంతుడు అప్పుడు ఎగిరి, కోపంతో తన గోళ్లతో త్రిశిరుని గుర్రాన్ని సింహం గజరాజును చీల్చినట్లు చీల్చాడు.
6.70.38
अथ शक्तिं समासाद्य कालरात्रिमिवान्तकः।
चिक्षेपानिलपुत्राय त्रिशिरा रावणात्मजः ॥ ६.७०.३८ ॥
అప్పుడు రావణుని కుమారుడు త్రిశిరుడు, కాలరాత్రి వలె లేదా యముని వలె ఒక శక్తిని పట్టుకుని వాయుపుత్రునిపై విసిరాడు.
6.70.39
दिवः क्षिप्तामिवोल्कां तां शक्तिं क्षिप्तामसङ्गताम्।
गृहीत्वा हरिशार्दूलो बभञ्ज च ननाद च ॥ ६.७०.३९ ॥
ఆకాశం నుండి పడే ఉల్కవలె విసిరిన ఆ అదుపులేని శక్తిని వానరశార్దూలుడు హనుమంతుడు పట్టుకుని విరిచి గర్జించాడు.
6.70.40
तां दृष्ट्वा घोरसंकाशां शक्तिं भग्नां हनूमता।
प्रहृष्टा वानरगणा विनेदुर्जलदा यथा ॥ ६.७०.४० ॥
హనుమంతునిచే విరిగిపోయిన ఆ భయంకరమైన శక్తిని చూసి, సంతోషించిన వానరగణాలు మేఘాల వలె గర్జించాయి.
6.70.41
ततः खड्गं समुद्यम्य त्रिशिरा राक्षसोत्तमः।
निचखान तदा खड्गं वानरेन्द्रस्य वक्षसि ॥ ६.७०.४१ ॥
అప్పుడు రాక్షసోత్తముడైన త్రిశిరుడు ఖడ్గాన్ని ఎత్తి, వానరేంద్రుని వక్షస్థలంలో దానిని గుచ్చాడు.
6.70.42
खड्गप्रहाराभिहतो हनूमान् मारुतात्मजः।
आजघान त्रिमूर्धानं तलेनोरसि वीर्यवान् ॥ ६.७०.४२ ॥
ఖడ్గ ప్రహారంతో గాయపడిన వాయుపుత్రుడు హనుమంతుడు, పరాక్రమంతో అరచేతితో త్రిశిరుని వక్షస్థలంపై కొట్టాడు.
6.70.43
स तलाभिहतस्तेन स्रस्तहस्तायुधो भुवि।
निपपात महातेजास्त्रिशिरास्त्यक्तचेतनः ॥ ६.७०.४३ ॥
అతడు అతని తలప్రహారంతో కొట్టబడి, చేతిలోని ఆయుధం జారిపోగా, మహాతేజస్వి అయిన త్రిశిరుడు చైతన్యం కోల్పోయి నేలపై పడిపోయాడు.
6.70.44
स तस्य पततः खड्गं तमाच्छिद्य महाकपिः।
ननाद गिरिसंकाशस्त्रासयन् सर्वराक्षसान् ॥ ६.७०.४४ ॥
పడిపోతున్న అతని ఆ ఖడ్గాన్ని ఖండించి, పర్వతసమానుడైన ఆ మహాకపి గర్జించి రాక్షసులందరినీ భయపెట్టాడు.
6.70.45
अमृष्यमाणस्तं घोषमुत्पपात निशाचरः।
उत्पत्य च हनूमन्तं ताडयामास मुष्टिना ॥ ६.७०.४५ ॥
ఆ గర్జనను సహించలేక ఆ రాక్షసుడు లేచి దూకి, హనుమంతుని పిడికిలితో కొట్టాడు.
6.70.46
तेन मुष्टिप्रहारेण संचुकोप महाकपिः।
कुपितश्च निजग्राह किरीटे राक्षसर्षभम् ॥ ६.७०.४६ ॥
ఆ ముష్టిప్రహారంతో మహాకపి మిక్కిలి కోపించి, రాక్షస శ్రేష్ఠుడిని కిరీటం పట్టుకుని గట్టిగా పట్టుకున్నాడు.
6.70.47
स तस्य शीर्षाण्यसिना शितेन
किरीटजुष्टानि सकुण्डलानि।
क्रुद्धः प्रचिच्छेद सुतोऽनिलस्य
त्वष्टुः सुतस्येव शिरांसि शक्रः ॥ ६.७०.४७ ॥
కోపించిన వాయుపుత్రుడు తీక్ష్ణమైన ఖడ్గంతో అతని కిరీటాలు, కుండలాలు ధరించిన తలలను ఖండించాడు, ఇంద్రుడు త్వష్టృ కుమారుని శిరస్సులను ఖండించినట్లు.
6.70.48
तान्यायताक्षाण्यगसंनिभानि
प्रदीप्तवैश्वानरलोचनानि।
पेतुः शिरांसीन्द्ररिपोः पृथिव्यां
ज्योतींषि मुक्तानि यथार्कमार्गात् ॥ ६.७०.४८ ॥
విశాలమైన నేత్రాలు, పర్వతాల వంటి ఆకారం, ప్రజ్వలించే అగ్నిలాంటి నేత్రాలు కలిగిన ఇంద్రశత్రువు తలలు నేలపై పడ్డాయి, సూర్యమార్గం నుండి రాలిన కాంతుల్లా.
6.70.49
तस्मिन् हते देवरिपौ त्रिशीर्षे
हनूमता शक्रपराक्रमेण।
नेदुः प्लवंगाः प्रचचाल भूमी
रक्षांस्यथो दुद्रुविरे समन्तात् ॥ ६.७०.४९ ॥
దేవతల శత్రువైన త్రిశిరుడు హనుమంతుని చేత, ఇంద్రుని పరాక్రమంతో సంహరించబడినప్పుడు, వానరులు గర్జించారు, భూమి కంపించింది, రాక్షసులు నలుదిక్కులా పారిపోయారు.
6.70.50
हतं त्रिशिरसं दृष्ट्वा तथैव च महोदरम्।
हतौ प्रेक्ष्य दुराधर्षौ देवान्तकनरान्तकौ ॥ ६.७०.५० ॥
త్రిశిరుడు చంపబడడం చూసి, అలాగే మహోదరుడు కూడా చంపబడడం చూసి; దుర్జయులైన దేవాంతకుడు, నరాంతకుడు ఇద్దరూ హతులైనారని చూసి—
6.70.51
चुकोप परमामर्षी मत्तो राक्षसपुङ्गवः।
जग्राहार्चिष्मतीं चापि गदां सर्वायसीं तदा ॥ ६.७०.५१ ॥
అత్యంత కోపంతో, మదోన్మత్తుడైన రాక్షస శ్రేష్ఠుడు కుపితుడయ్యాడు; అప్పుడు ఇనుముతో చేసిన, ప్రకాశించే గదను చేతబట్టాడు.
6.70.52
हेमपट्टपरिक्षिप्तां मांसशोणितफेनिलाम्।
विराजमानां विपुलां शत्रुशोणिततर्पिताम् ॥ ६.७०.५२ ॥
బంగారు పట్టీలతో చుట్టబడినది, మాంసం రక్తపు నురుగుతో కూడినది, ప్రకాశించేది, విశాలమైనది, శత్రువుల రక్తంతో తృప్తి చెందినది.
6.70.53
तेजसा सम्प्रदीप्ताग्रां रक्तमाल्यविभूषिताम्।
ऐरावतमहापद्मसार्वभौमभयावहाम् ॥ ६.७०.५३ ॥
తేజస్సుతో మండే కొనగలది, ఎర్రని మాలలతో అలంకరించబడినది, ఐరావతం, మహాపద్మం, సార్వభౌముడు అనే దిగ్గజాలకు భయం కలిగించేది.
6.70.54
गदामादाय संक्रुद्धो मत्तो राक्षसपुङ्गवः।
हरीन् समभिदुद्राव युगान्ताग्निरिव ज्वलन् ॥ ६.७०.५४ ॥
గదను చేతబట్టి అత్యంత కోపంతో, మదోన్మత్తుడైన రాక్షస శ్రేష్ఠుడు, యుగాంత అగ్నిలా మండుతూ, వానరులపైకి దూకాడు.
6.70.55
अथर्षभः समुत्पत्य वानरो रावणानुजम्।
मत्तानीकमुपागम्य तस्थौ तस्याग्रतो बली ॥ ६.७०.५५ ॥
అప్పుడు వానరులలో శ్రేష్ఠుడైన ఆ బలవంతుడు దూకి, రావణుని తమ్ముని మదించిన సైన్యం వద్దకు చేరి అతని ఎదుట నిలిచాడు.
6.70.56
तं पुरस्तात् स्थितं दृष्ट्वा वानरं पर्वतोपमम्।
आजघानोरसि क्रुद्धो गदया वज्रकल्पया ॥ ६.७०.५६ ॥
ముందు నిలిచిన పర్వతంలా ఉన్న ఆ వానరుని చూసి కోపించి, వజ్రంలాంటి గదతో అతని రొమ్ముపై కొట్టాడు.
6.70.57
स तयाभिहतस्तेन गदया वानरर्षभः।
भिन्नवक्षाः समाधूतः सुस्राव रुधिरं बहु ॥ ६.७०.५७ ॥
ఆ గదతో కొట్టబడిన ఆ వానరశ్రేష్ఠుని రొమ్ము చీలి, అతడు తీవ్రంగా కదిలి, విస్తారంగా రక్తం కారాడు.
6.70.58
स सम्प्राप्य चिरात् संज्ञामृषभो वानरेश्वरः।
क्रुद्धो विस्फुरमाणौष्ठो महापार्श्वमुदैक्षत ॥ ६.७०.५८ ॥
చాలాసేపటికి స్పృహ తిరిగి పొందిన ఆ వానరేశ్వరుడు, కోపంతో పెదవులు వణుకుతూ, మహాపార్శ్వుని వైపు చూశాడు.
6.70.59
स वेगवान् वेगवदभ्युपेत्य
तं राक्षसं वानरवीरमुख्यः।
संवर्त्य मुष्टिं सहसा जघान
बाह्वन्तरे शैलनिकाशरूपः ॥ ६.७०.५९ ॥
వేగవంతుడైన ఆ వానరవీరులలో ప్రముఖుడు, పర్వత సదృశ రూపుడు, వేగంగా ఆ రాక్షసుని సమీపించి, హఠాత్తుగా పిడికిలి బిగించి అతని భుజాల మధ్య కొట్టాడు.
6.70.60
स कृत्तमूलः सहसेव वृक्षः
क्षितौ पपात क्षतजोक्षिताङ्गः।
तां चास्य घोरां यमदण्डकल्पां
गदां प्रगृह्याशु तदा ननाद ॥ ६.७०.६० ॥
వేరు నరికిన వృక్షంలా అతడు హఠాత్తుగా నేలపై పడ్డాడు; రక్తంతో తడిసిన శరీరంతో. అప్పుడు యమదండంలాంటి ఆ భయంకర గదను వేగంగా పట్టుకుని అతడు గర్జించాడు.
6.70.61
मुहूर्तमासीत् स गतासुकल्पः
प्रत्यागतात्मा सहसा सुरारिः।
उत्पत्य संध्याभ्रसमानवर्ण-
स्तं वारिराजात्मजमाजघान ॥ ६.७०.६१ ॥
ఒక్క క్షణం అతడు ప్రాణం లేనివాడిలా పడి ఉన్నాడు; తరువాత స్పృహ తిరిగి రాగానే ఆ రాక్షసుడు అకస్మాత్తుగా లేచి, సంధ్యా మేఘంలా వర్ణంతో, ఆ వారిరాజపుత్రుని (హనుమంతుని) కొట్టాడు.
6.70.62
स मूर्च्छितो भूमितले पपात
मुहूर्तमुत्पत्य पुनः ससंज्ञः।
तामेव तस्याद्रिवराद्रिकल्पां
गदां समाविध्य जघान संख्ये ॥ ६.७०.६२ ॥
అతడు మూర్ఛపోయి నేలపై పడ్డాడు; క్షణం తరువాత మళ్లీ లేచి, స్పృహ పొంది, పర్వత శిఖరంలా ఉన్న అదే గదను బాగా తిప్పి యుద్ధంలో కొట్టాడు.
6.70.63
सा तस्य रौद्रा समुपेत्य देहं
रौद्रस्य देवाध्वरविप्रशत्रोः।
बिभेद वक्षः क्षतजं च भूरि
सुस्राव धात्वम्भ इवाद्रिराजः ॥ ६.७०.६३ ॥
ఆ భయంకర గద దేవతలు, యజ్ఞాలు, బ్రాహ్మణులకు శత్రువైన ఆ భయంకరుని శరీరాన్ని చేరి అతని రొమ్మును చీల్చింది; పర్వతరాజు నుండి ధాతుజలం ప్రవహించినట్లు అతని నుండి అధికంగా రక్తం ప్రవహించింది.
6.70.64
अभिदुद्राव वेगेन गदां तस्य महात्मनः।
तां गृहीत्वा गदां भीमामाविध्य च पुनः पुनः ॥ ६.७०.६४ ॥
అతడు వేగంగా ఆ మహాత్ముని గదవైపు పరుగెత్తాడు; ఆ భయంకర గదను పట్టుకుని పదే పదే తిప్పాడు.
6.70.65
मत्तानीकं महात्मा स जघान रणमूर्धनि।
स स्वया गदया भग्नो विशीर्णदशनेक्षणः ॥ ६.७०.६५ ॥
ఆ మహాత్ముడు యుద్ధ ముఖంలో మదించిన సైన్యాన్ని చంపాడు; కానీ అతడు (రాక్షసుడు) తన స్వంత గదచేత దెబ్బతిని, పళ్ళు విరిగి కళ్ళు చెదిరి ఓడిపోయాడు.
6.70.66
निपपात तदा मत्तो वज्राहत इवाचलः।
विशीर्णनयने भूमौ गतसत्त्वे गतायुषि।
पतिते राक्षसे तस्मिन् विद्रुतं राक्षसं बलम् ॥ ६.७०.६६ ॥
అప్పుడు ఆ మదించినవాడు వజ్రాఘాతానికి గురైన పర్వతంలా పడిపోయాడు; కళ్ళు చెదిరి, ప్రాణం, ఆయుష్షు పోయి నేలపై కూలిపోయాడు. ఆ రాక్షసుడు పడగానే రాక్షస సైన్యం పారిపోయింది.
6.70.67
तस्मिन् हते भ्रातरि रावणस्य
तन्नैर्ऋतानां बलमर्णवाभम्।
त्यक्तायुधं केवलजीवितार्थं
दुद्राव भिन्नार्णवसंनिकाशम् ॥ ६.७०.६७ ॥
రావణుని సోదరుడు హతమైనప్పుడు, సముద్రంలా విస్తరించిన రాక్షససేన ఆయుధాలను విడిచి, ప్రాణమాత్రమే కోరి, చీలిన సముద్రంలా చెదిరి పారిపోయింది.