Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 6.71
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.71.1
स्वबलं व्यथितं दृष्ट्वा तुमुलं लोमहर्षणम्।
भ्रातॄंश्च निहतान् दृष्ट्वा शक्रतुल्यपराक्रमान् ॥ ६.७१.१ ॥
Al ver su propio ejército afligido en un tumulto que erizaba el cabello, y al ver a sus hermanos, de valor igual al de Indra, abatidos.
6.71.2
पितृव्यौ चापि संदृश्य समरे संनिपातितौ।
युद्धोन्मत्तं च मत्तं च भ्रातरौ राक्षसोत्तमौ ॥ ६.७१.२ ॥
Al ver a sus dos tíos paternos derribados en la batalla, y a los dos mejores de los rakshasas, hermanos enloquecidos y embriagados en la guerra.
6.71.3
चुकोप च महातेजा ब्रह्मदत्तवरो युधि।
अतिकायोऽद्रिसंकाशो देवदानवदर्पहा ॥ ६.७१.३ ॥
Atikāya, de gran esplendor, que había recibido un don de Brahmā, se enfureció en la batalla. Era como una montaña, destructor del orgullo de dioses y demonios.
6.71.4
स भास्करसहस्रस्य संघातमिव भास्वरम्।
रथमारुह्य शक्रारिरभिदुद्राव वानरान् ॥ ६.७१.४ ॥
Subiendo a un carro que resplandecía como una masa de mil soles, el enemigo de Indra se lanzó contra los monos.
6.71.5
स विस्फार्य तदा चापं किरीटी मृष्टकुण्डलः।
नाम संश्रावयामास ननाद च महास्वनम् ॥ ६.७१.५ ॥
Entonces él, coronado y con pendientes pulidos, tensó su arco, hizo proclamar su nombre y rugió con un sonido poderoso.
6.71.6
तेन सिंहप्रणादेन नामविश्रावणेन च।
ज्याशब्देन च भीमेन त्रासयामास वानरान् ॥ ६.७१.६ ॥
Con aquel rugido de león, con la proclamación de su nombre y con el terrible chasquido de su cuerda, aterrorizó a los monos.
6.71.7
ते दृष्ट्वा देहमाहात्म्यं कुम्भकर्णोऽयमुत्थितः।
भयार्ता वानराः सर्वे संश्रयन्ते परस्परम् ॥ ६.७१.७ ॥
Al ver la grandeza de su cuerpo, pensando «Kumbhakarṇa se ha levantado», todos los vānaras, afligidos por el miedo, buscaron refugio unos en otros.
6.71.8
ते तस्य रूपमालोक्य यथा विष्णोस्त्रिविक्रमे।
भयाद् वानरयोधास्ते विद्रवन्ति ततस्ततः ॥ ६.७१.८ ॥
Al ver su forma, como la forma de Viṣṇu en los tres pasos, aquellos guerreros vānaras huyeron de aquí para allá por el miedo.
6.71.9
तेऽतिकायं समासाद्य वानरा मूढचेतसः।
शरण्यं शरणं जग्मुर्लक्ष्मणाग्रजमाहवे ॥ ६.७१.९ ॥
Habiéndose acercado a Atikāya, aquellos vānaras, con la mente confusa, fueron en busca de refugio junto a Rāma, hermano mayor de Lakṣmaṇa, dador de refugio, en la batalla.
6.71.10
ततोऽतिकायं काकुत्स्थो रथस्थं पर्वतोपमम्।
ददर्श धन्विनं दूराद् गर्जन्तं कालमेघवत् ॥ ६.७१.१० ॥
Entonces Rāma, descendiente de Kakutstha, vio a lo lejos a Atikāya de pie en su carro, como una montaña, arco en mano, rugiendo como una nube negra de la muerte.
6.71.11
स तं दृष्ट्वा महाकायं राघवस्तु सुविस्मितः।
वानरान् सान्त्वयित्वा च विभीषणमुवाच ह ॥ ६.७१.११ ॥
Habiendo visto a aquel de cuerpo enorme, Rāghava Rāma quedó muy asombrado. Tras tranquilizar a los vānaras, habló a Vibhīṣaṇa.
6.71.12
कोऽसौ पर्वतसंकाशो धनुष्मान् हरिलोचनः।
युक्ते हयसहस्रेण विशाले स्यन्दने स्थितः ॥ ६.७१.१२ ॥
¿Quién es aquel, semejante a una montaña, portador de arco, de ojos bermejos, que está de pie en un vasto carro uncido con mil caballos?
6.71.13
य एष निशितैः शूलैः सुतीक्ष्णैः प्रासतोमरैः।
अर्चिष्मद्भिर्वृतो भाति भूतैरिव महेश्वरः ॥ ६.७१.१३ ॥
Rodeado de lanzas afiladas, muy agudas jabalinas y tomaras ardientes, brilla como Maheśvara rodeado de espíritus.
6.71.14
कालजिह्वाप्रकाशाभिर्य एषोऽभिविराजते।
आवृतो रथशक्तीभिर्विद्युद्भिरिव तोयदः ॥ ६.७१.१४ ॥
Rodeado de lanzas de carro brillantes como la lengua de la Muerte, resplandece como una nube de lluvia envuelta en relámpagos.
6.71.15
धनूंषि चास्य सज्जानि हेमपृष्ठानि सर्वशः।
शोभयन्ति रथश्रेष्ठं शक्रचापमिवाम्बरम् ॥ ६.७१.१५ ॥
Sus arcos, tensados y de lomo dorado, adornan el excelente carro como el arcoíris adorna el cielo.
6.71.16
य एष रक्षःशार्दूलो रणभूमिं विराजयन्।
अभ्येति रथिनां श्रेष्ठो रथेनादित्यवर्चसा ॥ ६.७१.१६ ॥
Este tigre entre los rakshasas, iluminando el campo de batalla, avanza en un carro radiante como el sol: el primero de los guerreros de carro.
6.71.17
ध्वजशृङ्गप्रतिष्ठेन राहुणाभिविराजते।
सूर्यरश्मिप्रभैर्बाणैर्दिशो दश विराजयन् ॥ ६.७१.१७ ॥
De pie sobre la cima de su estandarte como Rāhu, resplandece e ilumina las diez direcciones con flechas brillantes como los rayos del sol.
6.71.18
त्रिनतं मेघनिर्ह्रादं हेमपृष्ठमलंकृतम्।
शतक्रतुधनुःप्रख्यं धनुश्चास्य विराजते ॥ ६.७१.१८ ॥
Su arco, curvado en tres puntos, que retumba como una nube, adornado con un lomo dorado, semejante al arco de Indra, resplandece.
6.71.19
सध्वजः सपताकश्च सानुकर्षो महारथः।
चतुःसादिसमायुक्तो मेघस्तनितनिःस्वनः ॥ ६.७१.१९ ॥
Aquel gran carro, con su estandarte, su gallardete y su yugo, uncido a cuatro caballos, resonaba con un sonido como el trueno de las nubes.
6.71.20
विंशतिर्दश चाष्टौ च तूणास्य रथमास्थिताः।
कार्मुकाणि च भीमानि ज्याश्च काञ्चनपिङ्गलाः ॥ ६.७१.२० ॥
Sobre aquel carro había veinte, diez y ocho aljabas; había arcos terribles y cuerdas de color dorado rojizo.
6.71.21
द्वौ च खड्गौ च पार्श्वस्थौ प्रदीप्तौ पार्श्वशोभितौ।
चतुर्हस्तत्सरुयुतौ व्यक्तहस्तदशायतौ ॥ ६.७१.२१ ॥
Dos espadas resplandecientes estaban a los costados, adornándolos; con vainas y empuñaduras de cuatro codos, claramente de diez codos de largo.
6.71.22
रक्तकण्ठगुणो धीरो महापर्वतसंनिभः।
कालः कालमहावक्त्रो मेघस्थ इव भास्करः ॥ ६.७१.२२ ॥
Firme y resuelto, con un cordón de garganta rojo, como una gran montaña; con una boca vasta como la de la Muerte, como el sol sentado sobre una nube.
6.71.23
काञ्चनाङ्गदनद्धाभ्यां भुजाभ्यामेष शोभते।
शृङ्गाभ्यामिव तुङ्गाभ्यां हिमवान् पर्वतोत्तमः ॥ ६.७१.२३ ॥
Con sus dos brazos ceñidos por brazaletes de oro resplandece, como el Himālaya, el mejor de los montes, con sus dos cumbres elevadas.
6.71.24
कुण्डलाभ्यामुभाभ्यां च भाति वक्त्रं सुभीषणम्।
पुनर्वस्वन्तरगतं परिपूर्णो निशाकरः ॥ ६.७१.२४ ॥
Con ambos pendientes su rostro, espantoso en extremo, resplandece, como la luna llena que ha llegado entre las estrellas Punarvasu.
6.71.25
आचक्ष्व मे महाबाहो त्वमेनं राक्षसोत्तमम्।
यं दृष्ट्वा वानराः सर्वे भयार्ता विद्रुता दिशः ॥ ६.७१.२५ ॥
Oh, de brazos poderosos, háblame de este mejor de los rākṣasas, al verlo, todos los monos, presas del miedo, huyeron en todas direcciones.
6.71.26
स पृष्टो राजपुत्रेण रामेणामिततेजसा।
आचचक्षे महातेजा राघवाय विभीषणः ॥ ६.७१.२६ ॥
Preguntado por el príncipe Rāma, de esplendor inmensurable, el gran resplandeciente Vibhīṣaṇa habló a Rāghava sobre él.
6.71.27
दशग्रीवो महातेजा राजा वैश्रवणानुजः।
भीमकर्मा महात्मा हि रावणो राक्षसेश्वरः ॥ ६.७१.२७ ॥
Rāvaṇa, el de diez cuellos, el gran rey resplandeciente, hermano menor de Vaiśravaṇa, el magnánimo de hechos terribles, señor de los rākṣasas.
6.71.28
तस्यासीद् वीर्यवान् पुत्रो रावणप्रतिमो बले।
वृद्धसेवी श्रुतिधरः सर्वास्त्रविदुषां वरः ॥ ६.७१.२८ ॥
Tuvo un hijo poderoso, igual a Rāvaṇa en fuerza, que servía a los mayores, retenía lo que escuchaba y era el mejor de los conocedores de todas las armas.
6.71.29
अश्वपृष्ठे नागपृष्ठे खड्गे धनुषि कर्षणे।
भेदे सान्त्वे च दाने च नये मन्त्रे च सम्मतः ॥ ६.७१.२९ ॥
A caballo y sobre elefante, con la espada y el arco, al tensar la cuerda, en el arte de dividir, de apaciguar, de dar, en la política y en el consejo, era estimado.
6.71.30
यस्य बाहुं समाश्रित्य लङ्का भवति निर्भया।
तनयं धान्यमालिन्या अतिकायमिमं विदुः ॥ ६.७१.३० ॥
Confiando en cuyo brazo Laṅkā se vuelve sin miedo, a este hijo de Dhānyamālinī lo conocen como Atikāya.
6.71.31
एतेनाराधितो ब्रह्मा तपसा भावितात्मना।
अस्त्राणि चाप्यवाप्तानि रिपवश्च पराजिताः ॥ ६.७१.३१ ॥
Por medio de este, Brahmā fue propiciado mediante la austeridad de un alma disciplinada; se obtuvieron armas y los enemigos fueron vencidos.
6.71.32
सुरासुरैरवध्यत्वं दत्तमस्मै स्वयंभुवा।
एतच्च कवचं दिव्यं रथश्च रविभास्वरः ॥ ६.७१.३२ ॥
El Autoexistente le concedió la invulnerabilidad frente a dioses y demonios; esta es una armadura divina, y un carro resplandeciente como el sol.
6.71.33
एतेन शतशो देवा दानवाश्च पराजिताः।
रक्षितानि च रक्षांसि यक्षाश्चापि निषूदिताः ॥ ६.७१.३३ ॥
Por medio de este, dioses y dānavas fueron vencidos cientos de veces; protegió a los rākṣasas, y también fueron abatidos los yakṣas.
6.71.34
वज्रं विष्टम्भितं येन बाणैरिन्द्रस्य धीमता।
पाशः सलिलराजस्य युद्धे प्रतिहतस्तथा ॥ ६.७१.३४ ॥
El sabio detuvo con flechas el rayo de Indra, y en la batalla rechazó igualmente el lazo del señor de las aguas.
6.71.35
एषोऽतिकायो बलवान् राक्षसानामथर्षभः।
स रावणसुतो धीमान् देवदानवदर्पहा ॥ ६.७१.३५ ॥
Este Atikāya es poderoso, el mejor toro entre los rākṣasas; es el sabio hijo de Rāvaṇa, destructor del orgullo de dioses y dānavas.
6.71.36
तदस्मिन् क्रियतां यत्नः क्षिप्रं पुरुषपुङ्गव।
पुरा वानरसैन्यानि क्षयं नयति सायकैः ॥ ६.७१.३६ ॥
Por tanto, oh mejor de los hombres, que se haga pronto un esfuerzo contra él, antes de que lleve a la destrucción a los ejércitos de monos con sus flechas.
6.71.37
ततोऽतिकायो बलवान् प्रविश्य हरिवाहिनीम्।
विस्फारयामास धनुर्ननाद च पुनः पुनः ॥ ६.७१.३७ ॥
Entonces el poderoso Atikāya, entrando en la hueste de los monos, tensó su arco y rugió una y otra vez.
6.71.38
तं भीमवपुषं दृष्ट्वा रथस्थं रथिनां वरम्।
अभिपेतुर्महात्मानः प्रधाना ये वनौकसः ॥ ६.७१.३८ ॥
Al ver a aquel de forma terrible, de pie en su carro, el mejor de los aurigas, los grandes de alma, los principales monos habitantes del bosque se abalanzaron sobre él.
6.71.39
कुमुदो द्विविदो मैन्दो नीलः शरभ एव च।
पादपैर्गिरिशृङ्गैश्च युगपत् समभिद्रवन् ॥ ६.७१.३९ ॥
Kumuda, Dvivida, Mainda, Nīla y Śarabha, todos a la vez, arremetieron con árboles y picos de montaña.
6.71.40
तेषां वृक्षांश्च शैलांश्च शरैः कनकभूषणैः।
अतिकायो महातेजाश्चिच्छेदास्त्रविदां वरः ॥ ६.७१.४० ॥
A sus árboles y montañas los cortó Atikāya, de gran resplandor, el mejor de los diestros en las armas, con flechas adornadas de oro.
6.71.41
तांश्चैव सर्वान् स हरीन् शरैः सर्वायसैर्बली।
विव्याधाभिमुखान् संख्ये भीमकायो निशाचरः ॥ ६.७१.४१ ॥
A todos aquellos monos que le hicieron frente, el poderoso rākṣasa de cuerpo terrible los atravesó en batalla con flechas enteramente de hierro.
6.71.42
तेऽर्दिता बाणवर्षेण भिन्नगात्राः पराजिताः।
न शेकुरतिकायस्य प्रतिकर्तुं महाहवे ॥ ६.७१.४२ ॥
Atormentados por la lluvia de flechas, con los cuerpos atravesados y derrotados, no pudieron devolver el golpe a Atikāya en aquella gran batalla.
6.71.43
तत् सैन्यं हरिवीराणां त्रासयामास राक्षसः।
मृगयूथमिव क्रुद्धो हरिर्यौवनदर्पितः ॥ ६.७१.४३ ॥
El rākṣasa sembró el terror en aquel ejército de héroes monos, como un león furioso, ebrio del orgullo de la juventud, aterroriza a una manada de ciervos.
6.71.44
स राक्षसेन्द्रो हरियूथमध्ये
नायुध्यमानं निजघान कंचित्।
उत्पत्य रामं स धनुःकलापी
सगर्वितं वाक्यमिदं बभाषे ॥ ६.७१.४४ ॥
Aquel señor de los rākṣasas mató a algunos de los monos en medio de la hueste que no combatían; luego, portando arco y carcaj, saltó hacia Rāma y con orgullo pronunció estas palabras.
6.71.45
रथे स्थितोऽहं शरचापपाणि-
र्न प्राकृतं कंचन योधयामि।
यस्यास्ति शक्तिर्व्यवसाययुक्तो
ददातु मे शीघ्रमिहाद्य युद्धम् ॥ ६.७१.४५ ॥
De pie en mi carro, con arco y flecha en mano, no combato con ningún hombre ordinario. Que quien tenga fuerza y resolución me ofrezca batalla aquí y hoy mismo.
6.71.46
तत् तस्य वाक्यं ब्रुवतो निशम्य
चुकोप सौमित्रिरमित्रहन्ता।
अमृष्यमाणश्च समुत्पपात
जग्राह चापं च ततः स्मयित्वा ॥ ६.७१.४६ ॥
Al oír sus palabras, Saumitri, el matador de enemigos, se encendió de ira; incapaz de soportarlo, se levantó de un salto y luego, sonriendo, tomó su arco.
6.71.47
क्रुद्धः सौमित्रिरुत्पत्य तूणादाक्षिप्य सायकम्।
पुरस्तादतिकायस्य विचकर्ष महद्धनुः ॥ ६.७१.४७ ॥
Furioso, Saumitri saltó, sacó una flecha de su carcaj y tensó su gran arco frente a Atikāya.
6.71.48
पूरयन् स महीं सर्वामाकाशं सागरं दिशः।
ज्याशब्दो लक्ष्मणस्योग्रस्त्रासयन् रजनीचरान् ॥ ६.७१.४८ ॥
El feroz zumbido de la cuerda del arco de Lakṣmaṇa llenó toda la tierra, el cielo, el océano y las direcciones, y aterrorizó a los rākṣasas nocturnos.
6.71.49
सौमित्रेश्चापनिर्घोषं श्रुत्वा प्रतिभयं तदा।
विसिस्मिये महातेजा राक्षसेन्द्रात्मजो बली ॥ ६.७१.४९ ॥
Al oír el terrible estruendo del arco de Lakṣmaṇa, el poderoso y muy resplandeciente hijo del señor de los rākṣasas quedó asombrado.
6.71.50
तदातिकायः कुपितो दृष्ट्वा लक्ष्मणमुत्थितम्।
आदाय निशितं बाणमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ६.७१.५० ॥
Entonces Atikāya, enfurecido, al ver a Lakṣmaṇa de pie, tomó una flecha afilada y pronunció estas palabras.
6.71.51
बालस्त्वमसि सौमित्रे विक्रमेष्वविचक्षणः।
गच्छ किं कालसंकाशं मां योधयितुमिच्छसि ॥ ६.७१.५१ ॥
Eres un niño, oh hijo de Sumitrā, inexperto en hazañas de valor. ¡Vete! ¿Por qué quieres combatir conmigo, que soy como la Muerte?
6.71.52
नहि मद्बाहुसृष्टानां बाणानां हिमवानपि।
सोढुमुत्सहते वेगमन्तरिक्षमथो मही ॥ ६.७१.५२ ॥
Ni siquiera el Himālaya puede soportar el impulso de las flechas lanzadas por mis brazos, ni el cielo, ni la tierra.
6.71.53
सुखप्रसुप्तं कालाग्निं विबोधयितुमिच्छसि।
न्यस्य चापं निवर्तस्व प्राणान्न जहि मद्गतः ॥ ६.७१.५३ ॥
Quieres despertar al fuego de la muerte, que duerme plácidamente. Deja tu arco y vuelve atrás; no pierdas la vida, que has venido ante mí.
6.71.54
अथवा त्वं प्रतिस्तब्धो न निवर्तितुमिच्छसि।
तिष्ठ प्राणान् परित्यज्य गमिष्यसि यमक्षयम् ॥ ६.७१.५४ ॥
O bien, si eres obstinado y no quieres volver atrás, ¡quédate! Renunciando a tu vida, irás a la morada de Yama.
6.71.55
पश्य मे निशितान् बाणान् रिपुदर्पनिषूदनान्।
ईश्वरायुधसंकाशांस्तप्तकाञ्चनभूषणान् ॥ ६.७१.५५ ॥
Mira mis agudas flechas, destructoras del orgullo del enemigo, semejantes al arma de Īśvara, adornadas con oro fundido.
6.71.56
एष ते सर्पसंकाशो बाणः पास्यति शोणितम्।
मृगराज इव क्रुद्धो नागराजस्य शोणितम्।
इत्येवमुक्त्वा संक्रुद्धः शरं धनुषि संदधे ॥ ६.७१.५६ ॥
Aquí tienes una flecha semejante a una serpiente; beberá tu sangre como un león furioso bebe la sangre del rey de los elefantes. Dicho esto, muy airado, colocó una flecha en su arco.
6.71.57
श्रुत्वातिकायस्य वचः सरोषं
सगर्वितं संयति राजपुत्रः।
स संचुकोपातिबलो मनस्वी
उवाच वाक्यं च ततो महार्थम् ॥ ६.७१.५७ ॥
Al oír las palabras de Atikāya, llenas de ira y orgullo en la batalla, aquel príncipe, muy fuerte y magnánimo, se enfureció; y entonces pronunció estas palabras llenas de sentido.
6.71.58
न वाक्यमात्रेण भवान् प्रधानो
न कत्थनात् सत्पुरुषा भवन्ति।
मयि स्थिते धन्विनि बाणपाणौ
निदर्शयस्वात्मबलं दुरात्मन् ॥ ६.७१.५८ ॥
No te vuelves el primero por meras palabras, ni los hombres buenos lo son por jactarse. Estando yo aquí, con el arco y la flecha en la mano, muestra tu propia fuerza, malvado.
6.71.59
कर्मणा सूचयात्मानं न विकत्थितुमर्हसि।
पौरुषेण तु यो युक्तः स तु शूर इति स्मृतः ॥ ६.७१.५९ ॥
Debes revelarte por tus hechos; no te corresponde jactarte. Quien está dotado de virilidad heroica es ciertamente recordado como un héroe.
6.71.60
सर्वायुधसमायुक्तो धन्वी त्वं रथमास्थितः।
शरैर्वा यदि वाप्यस्त्रैर्दर्शयस्व पराक्रमम् ॥ ६.७१.६० ॥
Armado con todas las armas, arquero, has subido a tu carro; muestra tu valor con flechas o con armas arrojadizas.
6.71.61
ततः शिरस्ते निशितैः पातयिष्याम्यहं शरैः।
मारुतः कालसम्पक्वं वृन्तात् तालफलं यथा ॥ ६.७१.६१ ॥
Entonces con afilados proyectiles te cortaré la cabeza, como el viento desprende del tallo el fruto de palma maduro a su tiempo.
6.71.62
अद्य ते मामका बाणास्तप्तकाञ्चनभूषणाः।
पास्यन्ति रुधिरं गात्राद् बाणशल्यान्तरोत्थितम् ॥ ६.७१.६२ ॥
Hoy mis flechas, adornadas con oro fundido, beberán la sangre que brota de tu cuerpo, entre las heridas de las flechas.
6.71.63
बालोऽयमिति विज्ञाय न चावज्ञातुमर्हसि।
बालो वा यदि वा वृद्धो मृत्युं जानीहि संयुगे ॥ ६.७१.६३ ॥
Sabiendo que este es un joven, no debes despreciarlo; en la batalla, joven o anciano, reconoce a la muerte.
6.71.64
बालेन विष्णुना लोकास्त्रयः क्रान्तास्त्रिविक्रमैः।
लक्ष्मणस्य वचः श्रुत्वा हेतुमत् परमार्थवत्।
अतिकायः प्रचुक्रोध बाणं चोत्तममाददे ॥ ६.७१.६४ ॥
El joven Viṣṇu recorrió los tres mundos con tres pasos. Al oír las palabras de Lakṣmaṇa, razonadas y llenas de verdadero sentido, Atikāya se enfureció y tomó una excelente flecha.
6.71.65
ततो विद्याधरा भूता देवा दैत्या महर्षयः।
गुह्यकाश्च महात्मानस्तद् युद्धं द्रष्टुमागमन् ॥ ६.७१.६५ ॥
Entonces acudieron a presenciar aquella batalla los vidyādharas, los bhūtas, los dioses, los daityas, los grandes sabios, los guhyakas y los seres magnánimos.
6.71.66
ततोऽतिकायः कुपितश्चापमारोप्य सायकम्।
लक्ष्मणाय प्रचिक्षेप संक्षिपन्निव चाम्बरम् ॥ ६.७१.६६ ॥
Entonces Atikāya, airado, colocó una flecha en su arco y la lanzó contra Lakṣmaṇa, como si contrajera el propio cielo.
6.71.67
तमापतन्तं निशितं शरमाशीविषोपमम्।
अर्धचन्द्रेण चिच्छेद लक्ष्मणः परवीरहा ॥ ६.७१.६७ ॥
Lakṣmaṇa, matador de héroes enemigos, cortó con una flecha de media luna aquella aguda saeta que se abalanzaba sobre él, semejante a una serpiente venenosa.
6.71.68
तं निकृत्तं शरं दृष्ट्वा कृत्तभोगमिवोरगम्।
अतिकायो भृशं क्रुद्धः पञ्च बाणान् समादधे ॥ ६.७१.६८ ॥
Al ver aquella flecha cortada, como una serpiente con sus anillos seccionados, Atikāya, muy enfurecido, colocó cinco flechas en su arco.
6.71.69
तान् शरान् सम्प्रचिक्षेप लक्ष्मणाय निशाचरः।
तानप्राप्तान् शितैर्बाणैश्चिच्छेद भरतानुजः ॥ ६.७१.६९ ॥
El morador de la noche lanzó aquellas flechas contra Lakṣmaṇa; pero Lakṣmaṇa, el hermano menor de Bharata, las cortó con sus agudas flechas antes de que lo alcanzaran.
6.71.70
स तान् छित्त्वा शितैर्बाणैर्लक्ष्मणः परवीरहा।
आददे निशितं बाणं ज्वलन्तमिव तेजसा ॥ ६.७१.७० ॥
Tras cortar aquellas flechas con flechas afiladas, Lakṣmaṇa, matador de héroes enemigos, tomó una flecha aguda que parecía arder con su propio resplandor.
6.71.71
तमादाय धनुःश्रेष्ठे योजयामास लक्ष्मणः।
विचकर्ष च वेगेन विससर्ज च सायकम् ॥ ६.७१.७१ ॥
Tomando aquella flecha, Lakṣmaṇa la colocó en el mejor de los arcos, la tensó con fuerza y disparó la saeta.
6.71.72
पूर्णायतविसृष्टेन शरेण नतपर्वणा।
ललाटे राक्षसश्रेष्ठमाजघान स वीर्यवान् ॥ ६.७१.७२ ॥
Con una flecha disparada desde un arco completamente tensado, de vara con nudos curvados, aquel valiente hirió la frente del más destacado de los rākṣasas.
6.71.73
स ललाटे शरो मग्नस्तस्य भीमस्य रक्षसः।
ददृशे शोणितेनाक्तः पन्नगेन्द्र इवाचले ॥ ६.७१.७३ ॥
La flecha hundida en la frente de aquel terrible rakṣasa se veía teñida de sangre, como una gran serpiente sobre una montaña.
6.71.74
राक्षसः प्रचकम्पेऽथ लक्ष्मणेषु प्रपीडितः।
रुद्रबाणहतं घोरं यथा त्रिपुरगोपुरम् ॥ ६.७१.७४ ॥
Gravemente afligido por las flechas de Lakṣmaṇa, el rakṣasa tembló entonces, como la terrible puerta de las tres ciudades herida por la flecha de Rudra.
6.71.75
चिन्तयामास चाश्वास्य विमृश्य च महाबलः।
साधु बाणनिपातेन श्लाघनीयोऽसि मे रिपुः ॥ ६.७१.७५ ॥
El poderoso rakṣasa reflexionó, y tras recobrarse y considerar, pensó: "¡Bien! Por el golpe de tu flecha eres un enemigo digno de elogio."
6.71.76
विधायैवं विदार्यास्यं नियम्य च महाभुजौ।
स रथोपस्थमास्थाय रथेन प्रचचार ह ॥ ६.७१.७६ ॥
Habiendo resuelto así, y con la boca abierta y sus grandes brazos controlados, subió al asiento del carro y se movió en el carro.
6.71.77
एवं त्रीन् पञ्च सप्तेति सायकान् राक्षसर्षभः।
आददे संदधे चापि विचकर्षोत्ससर्ज च ॥ ६.७१.७७ ॥
Así, aquel toro entre los rakṣasas tomó tres, cinco y siete flechas, las colocó en su arco, las tensó y las disparó.
6.71.78
ते बाणाः कालसंकाशा राक्षसेन्द्रधनुश्च्युताः।
हेमपुङ्खा रविप्रख्याश्चक्रुर्दीप्तमिवाम्बरम् ॥ ६.७१.७८ ॥
Aquellas flechas, lanzadas desde el arco del señor de los rakṣasas, eran como la Muerte, de plumas doradas y brillantes como el sol; hacían arder el cielo.
6.71.79
ततस्तान् राक्षसोत्सृष्टान् शरौघान् राघवानुजः।
असम्भ्रान्तः प्रचिच्छेद निशितैर्बहुभिः शरैः ॥ ६.७१.७९ ॥
Entonces Lakṣmaṇa, el hermano menor de Rāghava, sin turbarse, cortó aquellas oleadas de flechas lanzadas por el rākṣasa con muchas flechas afiladas.
6.71.80
तान् शरान् युधि सम्प्रेक्ष्य निकृत्तान् रावणात्मजः।
चुकोप त्रिदशेन्द्रारिर्जग्राह निशितं शरम् ॥ ६.७१.८० ॥
Al ver aquellas flechas cortadas en la batalla, el hijo de Rāvaṇa, enemigo del señor de los dioses, se enfureció y tomó una flecha afilada.
6.71.81
स संधाय महातेजास्तं बाणं सहसोत्सृजत्।
तेन सौमित्रिमायान्तमाजघान स्तनान्तरे ॥ ६.७१.८१ ॥
Aquel de gran esplendor, colocando aquella flecha en su arco, la disparó de repente, y con ella hirió en medio del pecho a Saumitri, que avanzaba.
6.71.82
अतिकायेन सौमित्रिस्ताडितो युधि वक्षसि।
सुस्राव रुधिरं तीव्रं मदं मत्त इव द्विपः ॥ ६.७१.८२ ॥
Herido en el pecho en la batalla por Atikāya, Saumitri sangró abundantemente, como fluye el mada de un elefante en celo.
6.71.83
स चकार तदात्मानं विशल्यं सहसा विभुः।
जग्राह च शरं तीक्ष्णमस्त्रेणापि समाददे ॥ ६.७१.८३ ॥
Aquel poderoso se liberó al instante de la flecha, luego tomó una flecha afilada y además la preparó con un mantra de arma.
6.71.84
आग्नेयेन तदास्त्रेण योजयामास सायकम्।
स जज्वाल तदा बाणो धनुष्यस्य महात्मनः ॥ ६.७१.८४ ॥
Entonces colocó la flecha con el arma de fuego, y en el arco de aquel de gran alma la flecha entonces ardió.
6.71.85
अतिकायोऽतितेजस्वी रौद्रमस्त्रं समाददे।
तेन बाणं भुजङ्गाभं हेमपुङ्खमयोजयत् ॥ ६.७१.८५ ॥
Atikāya, de gran resplandor, tomó un arma terrible y con ella fijó en su arco una flecha semejante a una serpiente, de muesca dorada.
6.71.86
तदस्त्रं ज्वलितं घोरं लक्ष्मणः शरमाहितम्।
अतिकायाय चिक्षेप कालदण्डमिवान्तकः ॥ ६.७१.८६ ॥
Lakṣmaṇa lanzó contra Atikāya aquella flecha ardiente y terrible, cargada con el arma, como el Destructor lanza su vara de la muerte.
6.71.87
आग्नेयास्त्राभिसंयुक्तं दृष्ट्वा बाणं निशाचरः।
उत्ससर्ज तदा बाणं रौद्रं सूर्यास्त्रयोजितम् ॥ ६.७१.८७ ॥
Al ver la flecha unida al arma de fuego, el nocturno soltó entonces una flecha feroz cargada con el arma solar.
6.71.88
तावुभावम्बरे बाणावन्योन्यमभिजघ्नतुः।
तेजसा सम्प्रदीप्ताग्रौ क्रुद्धाविव भुजङ्गमौ ॥ ६.७१.८८ ॥
En el cielo aquellas dos flechas se golpearon mutuamente, con las puntas ardiendo de fulgor, como dos serpientes furiosas.
6.71.89
तावन्योन्यं विनिर्दह्य पेततुः पृथिवीतले ॥ ६.७१.८९ ॥
Habiéndose quemado mutuamente por completo, ambas cayeron a la superficie de la tierra.
6.71.90
निरर्चिषौ भस्मकृतौ न भ्राजेते शरोत्तमौ।
तावुभौ दीप्यमानौ स्म न भ्राजेते महीतले ॥ ६.७१.९० ॥
Las dos mejores flechas, sin llama y reducidas a ceniza, ya no brillaban; aquellas dos que habían estado ardiendo ya no resplandecían sobre la tierra.
6.71.91
ततोऽतिकायः संक्रुद्धस्त्वाष्ट्रमैषीकमुत्सृजत्।
ततश्चिच्छेद सौमित्रिरस्त्रमैन्द्रेण वीर्यवान् ॥ ६.७१.९१ ॥
Entonces el airado Atikāya lanzó el arma Tvāṣṭra Aiṣīka. Entonces el poderoso Saumitri la cortó con el arma Aindra.
6.71.92
ऐषीकं निहतं दृष्ट्वा कुमारो रावणात्मजः।
याम्येनास्त्रेण संक्रुद्धो योजयामास सायकम् ॥ ६.७१.९२ ॥
Al ver destruida el arma Aiṣīka, el príncipe, hijo de Rāvaṇa, airado, colocó una flecha cargada con el arma Yāmya.
6.71.93
ततस्तदस्त्रं चिक्षेप लक्ष्मणाय निशाचरः।
वायव्येन तदस्त्रेण निजघान स लक्ष्मणः ॥ ६.७१.९३ ॥
Entonces el morador de la noche lanzó aquel arma contra Lakṣmaṇa, pero Lakṣmaṇa la destruyó con el arma Vāyavya.
6.71.94
अथैनं शरधाराभिर्धाराभिरिव तोयदः।
अभ्यवर्षत संक्रुद्धो लक्ष्मणो रावणात्मजम् ॥ ६.७१.९४ ॥
Entonces el airado Lakṣmaṇa llovió sobre el hijo de Rāvaṇa torrentes de flechas, como una nube derrama sus lluvias.
6.71.95
तेऽतिकायं समासाद्य कवचे वज्रभूषिते।
भग्नाग्रशल्याः सहसा पेतुर्बाणा महीतले ॥ ६.७१.९५ ॥
Aquellas flechas, al alcanzar a Atikāya y golpear su coraza adornada con diamantes, de repente se quebraron en sus puntas y púas y cayeron al suelo.
6.71.96
तान्मोघानभिसम्प्रेक्ष्य लक्ष्मणः परवीरहा।
अभ्यवर्षत बाणानां सहस्रेण महायशाः ॥ ६.७१.९६ ॥
Viendo aquellas flechas inútiles, Lakṣmaṇa, matador de los héroes enemigos, de gran fama, derramó mil flechas.
6.71.97
स वृष्यमाणो बाणौघैरतिकायो महाबलः।
अवध्यकवचः संख्ये राक्षसो नैव विव्यथे ॥ ६.७१.९७ ॥
Aunque era azotado por oleadas de flechas, el rākṣasa Atikāya, de cuerpo inmenso y gran fuerza, cuya armadura no podía ser atravesada, no se inmutó en absoluto en la batalla.
6.71.98
शरं चाशीविषाकारं लक्ष्मणाय व्यपासृजत्।
स तेन विद्धः सौमित्रिर्मर्मदेशे शरेण ह ॥ ६.७१.९८ ॥
Disparó contra Lakṣmaṇa una flecha semejante a una serpiente venenosa, y con esa flecha Saumitri fue herido en un punto vital.
6.71.99
मुहूर्तमात्रं निःसंज्ञो ह्यभवच्छत्रुतापनः।
ततः संज्ञामुपालभ्य चतुर्भिः सायकोत्तमैः ॥ ६.७१.९९ ॥
Lakṣmaṇa, azote de sus enemigos, quedó sin sentido por un momento; luego, recobrando el conocimiento, con cuatro excelentes flechas.
6.71.100
निजघान हयान् संख्ये सारथिं च महाबलः।
ध्वजस्योन्मथनं कृत्वा शरवर्षैररिंदमः ॥ ६.७१.१०० ॥
Aquel poderoso domador de enemigos mató en la batalla a los caballos y al auriga, y con una lluvia de flechas derribó el estandarte.
6.71.101
असम्भ्रान्तः स सौमित्रिस्तान् शरानभिलक्षितान्।
मुमोच लक्ष्मणो बाणान् वधार्थं तस्य रक्षसः ॥ ६.७१.१०१ ॥
Sin inmutarse, Saumitri Lakṣmaṇa soltó aquellas flechas dirigidas con el fin de dar muerte a aquel rākṣasa.
6.71.102
न शशाक रुजं कर्तुं युधि तस्य नरोत्तमः।
अथैनमभ्युपागम्य वायुर्वाक्यमुवाच ह ॥ ६.७१.१०२ ॥
El mejor de los hombres, Lakṣmaṇa, no pudo causarle herida alguna en la batalla. Entonces el dios del viento Vāyu se acercó a él y pronunció estas palabras.
6.71.103
ब्रह्मदत्तवरो ह्येष अवध्यकवचावृतः।
ब्राह्मेणास्त्रेण भिन्ध्येनमेष वध्यो हि नान्यथा।
अवध्य एष ह्यन्येषामस्त्राणां कवची बली ॥ ६.७१.१०३ ॥
Este tiene un don de Brahmā y está envuelto en una armadura inviolable. Atraviésalo con el arma de Brahmā; de otro modo no puede ser muerto. Contra otras armas es invulnerable; es fuerte y lleva armadura.
6.71.104
ततस्तु वायोर्वचनं निशम्य
सौमित्रिरिन्द्रप्रतिमानवीर्यः।
समादधे बाणमथोग्रवेगं
तद्ब्राह्ममस्त्रं सहसा नियुज्य ॥ ६.७१.१०४ ॥
Entonces, al oír las palabras de Vāyu, Saumitri, cuyo valor igualaba al de Indra, aplicó de inmediato el arma de Brahmā y colocó una flecha de feroz velocidad.
6.71.105
तस्मिन् वरास्त्रे तु नियुज्यमाने
सौमित्रिणा बाणवरे शिताग्रे।
दिशश्च चन्द्रार्कमहाग्रहाश्च
नभश्च तत्रास ररास चोर्वी ॥ ६.७१.१०५ ॥
Cuando Saumitri aplicó aquella excelente arma a la excelente flecha de punta afilada, las direcciones, la luna, el sol y los grandes planetas, el cielo y la tierra temblaron y rugieron.
6.71.106
तं ब्रह्मणोऽस्त्रेण नियुज्य चापे
शरं सपुङ्खं यमदूतकल्पम्।
सौमित्रिरिन्द्रारिसुतस्य तस्य
ससर्ज बाणं युधि वज्रकल्पम् ॥ ६.७१.१०६ ॥
Saumitri colocó en su arco aquella flecha, unida al arma de Brahmā, emplumada como un mensajero de Yama, y en la batalla la lanzó, semejante al rayo, contra el hijo del enemigo de Indra.
6.71.107
तं लक्ष्मणोत्सृष्टविवृद्धवेगं
समापतन्तं श्वसनोग्रवेगम्।
सुपर्णवज्रोत्तमचित्रपुङ्खं
तदातिकायः समरे ददर्श ॥ ६.७१.१०७ ॥
Atikāya vio en la batalla aquella flecha, lanzada por Lakṣmaṇa, de velocidad acrecentada, que venía con la fiereza del viento, con sus excelentes plumas de vivos colores como las de Garuḍa y del rayo.
6.71.108
तं प्रेक्षमाणः सहसातिकायो
जघान बाणैर्निशितैरनेकैः।
स सायकस्तस्य सुपर्णवेग-
स्तथातिवेगेन जगाम पार्श्वम् ॥ ६.७१.१०८ ॥
Viéndolo, Atikāya lo atacó de repente con muchas flechas afiladas. Aquella flecha, veloz como Garuḍa, se dirigió con tanta fuerza hacia su costado.
6.71.109
तमागतं प्रेक्ष्य तदातिकायो
बाणं प्रदीप्तान्तककालकल्पम्।
जघान शक्त्यृष्टिगदाकुठारैः
शूलैः शरैश्चाप्यविपन्नचेष्टः ॥ ६.७१.१०९ ॥
Al ver aquella flecha que se acercaba, semejante al Tiempo y a la Muerte encendidos, Atikāya, con su esfuerzo intacto, la golpeó con lanzas, jabalinas, mazas, hachas, tridentes y flechas.
6.71.110
तान्यायुधान्यद्भुतविग्रहाणि
मोघानि कृत्वा स शरोऽग्निदीप्तः।
प्रगृह्य तस्यैव किरीटजुष्टं
तदातिकायस्य शिरो जहार ॥ ६.७१.११० ॥
Volviendo inútiles aquellas armas de forma maravillosa, aquella flecha, ardiente como el fuego, tomó y se llevó la cabeza del propio Atikāya, aún adornada con su diadema.
6.71.111
तच्छिरः सशिरस्त्राणं लक्ष्मणेषुप्रमर्दितम्।
पपात सहसा भूमौ शृङ्गं हिमवतो यथा ॥ ६.७१.१११ ॥
Aquella cabeza, junto con su yelmo, aplastada por la flecha de Lakṣmaṇa, cayó de repente al suelo como una cumbre del Himālaya.
6.71.112
तं भूमौ पतितं दृष्ट्वा विक्षिप्ताम्बरभूषणम्।
बभूवुर्व्यथिताः सर्वे हतशेषा निशाचराः ॥ ६.७१.११२ ॥
Al ver caído en tierra al héroe, con sus vestiduras y adornos esparcidos, todos los nocturnos supervivientes quedaron afligidos.
6.71.113
ते विषण्णमुखा दीनाः प्रहारजनितश्रमाः।
विनेदुरुच्चैर्बहवः सहसा विस्वरैः स्वरैः ॥ ६.७१.११३ ॥
Con rostros abatidos, desdichados y agotados por los golpes, muchos de aquellos nocturnos prorrumpieron de repente en gritos altos con voces discordantes.
6.71.114
ततस्तत्परितं याता निरपेक्षा निशाचराः।
पुरीमभिमुखा भीता द्रवन्तो नायके हते ॥ ६.७१.११४ ॥
Entonces, muerto su jefe, los aterrados nocturnos, sin importarles nada, huyeron hacia la ciudad y se dispersaron por todas partes.
6.71.115
प्रहर्षयुक्ता बहवस्तु वानराः
प्रफुल्लपद्मप्रतिमाननास्तदा।
अपूजयँल्लक्ष्मणमिष्टभागिनं
हते रिपौ भीमबले दुरासदे ॥ ६.७१.११५ ॥
Entonces, los numerosos vānaras, llenos de alegría y con rostros como lotos abiertos, honraron a Lakṣmaṇa, partícipe de lo querido, cuando el enemigo de terrible fuerza e inaccesible fue abatido.
6.71.116
अतिबलमतिकायमभ्रकल्पं
युधि विनिपात्य स लक्ष्मणः प्रहृष्टः।
त्वरितमथ तदा स रामपार्श्वं
कपिनिवहैश्च सुपूजितो जगाम ॥ ६.७१.११६ ॥
Tras derribar en la batalla a aquel de gran fuerza y cuerpo enorme, semejante a una nube, Lakṣmaṇa se alegró; y, bien honrado por las huestes de monos, marchó rápidamente al lado de Rāma.