వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 6.71
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.71.1
स्वबलं व्यथितं दृष्ट्वा तुमुलं लोमहर्षणम्।
भ्रातॄंश्च निहतान् दृष्ट्वा शक्रतुल्यपराक्रमान् ॥ ६.७१.१ ॥
తన సైన్యం కలతచెంది, భయంకరమైన కోలాహలంతో రోమాంచితమవడం చూసి, ఇంద్రునితో సమాన పరాక్రమం గల సోదరులు హతులవడం చూసి.
6.71.2
पितृव्यौ चापि संदृश्य समरे संनिपातितौ।
युद्धोन्मत्तं च मत्तं च भ्रातरौ राक्षसोत्तमौ ॥ ६.७१.२ ॥
యుద్ధంలో కూలిపోయిన తన ఇద్దరు పినతండ్రులను చూసి, యుద్ధోన్మత్తులూ మదోన్మత్తులూ అయిన ఆ ఇద్దరు ఉత్తమ రాక్షస సోదరులనూ చూసి.
6.71.3
चुकोप च महातेजा ब्रह्मदत्तवरो युधि।
अतिकायोऽद्रिसंकाशो देवदानवदर्पहा ॥ ६.७१.३ ॥
బ్రహ్మ వరం పొందిన మహాతేజస్వి అతికాయుడు యుద్ధంలో కోపంతో రగిలిపోయాడు. పర్వతంలా ఉన్న అతడు దేవదానవుల గర్వాన్ని అణచేవాడు.
6.71.4
स भास्करसहस्रस्य संघातमिव भास्वरम्।
रथमारुह्य शक्रारिरभिदुद्राव वानरान् ॥ ६.७१.४ ॥
అతడు వేయి సూర్యుల సమూహంలా ప్రకాశించే రథం ఎక్కి, ఇంద్రుని శత్రువుగా వానరులపైకి దూకాడు.
6.71.5
स विस्फार्य तदा चापं किरीटी मृष्टकुण्डलः।
नाम संश्रावयामास ननाद च महास्वनम् ॥ ६.७१.५ ॥
అప్పుడు కిరీటధారి, మెరిసే కుండలాలు కలవాడు, విల్లును సారించి తన పేరును ప్రకటించి మహా ధ్వనితో గర్జించాడు.
6.71.6
तेन सिंहप्रणादेन नामविश्रावणेन च।
ज्याशब्देन च भीमेन त्रासयामास वानरान् ॥ ६.७१.६ ॥
ఆ సింహ గర్జనతో, తన పేరు ప్రకటనతో, భయంకరమైన విల్లు ధ్వనితో అతడు వానరులను భయపెట్టాడు.
6.71.7
ते दृष्ट्वा देहमाहात्म्यं कुम्भकर्णोऽयमुत्थितः।
भयार्ता वानराः सर्वे संश्रयन्ते परस्परम् ॥ ६.७१.७ ॥
అతని శరీర మహిమను చూసి, 'ఇదిగో కుంభకర్ణుడు లేచాడు' అని భయపడిన వానరులందరూ ఒకరినొకరు ఆశ్రయించారు.
6.71.8
ते तस्य रूपमालोक्य यथा विष्णोस्त्रिविक्रमे।
भयाद् वानरयोधास्ते विद्रवन्ति ततस्ततः ॥ ६.७१.८ ॥
అతని రూపాన్ని చూసి, త్రివిక్రమంలో విష్ణువు రూపంలా, ఆ వానర వీరులు భయంతో అటూ ఇటూ పారిపోయారు.
6.71.9
तेऽतिकायं समासाद्य वानरा मूढचेतसः।
शरण्यं शरणं जग्मुर्लक्ष्मणाग्रजमाहवे ॥ ६.७१.९ ॥
అతికాయుని సమీపించిన గందరగోళ మనసు గల ఆ వానరులు, యుద్ధంలో లక్ష్మణుని అన్నయు, శరణమిచ్చువాడు అయిన రాముని శరణు పొందారు.
6.71.10
ततोऽतिकायं काकुत्स्थो रथस्थं पर्वतोपमम्।
ददर्श धन्विनं दूराद् गर्जन्तं कालमेघवत् ॥ ६.७१.१० ॥
అప్పుడు కాకుత్స్థ వంశీయుడైన రాముడు, రథంపై నిలిచిన, పర్వతంలా ఉన్న, విల్లు ధరించిన, కాలమేఘంలా గర్జిస్తున్న అతికాయుని దూరం నుండి చూశాడు.
6.71.11
स तं दृष्ट्वा महाकायं राघवस्तु सुविस्मितः।
वानरान् सान्त्वयित्वा च विभीषणमुवाच ह ॥ ६.७१.११ ॥
ఆ మహాకాయుని చూసి రాఘవుడు మిక్కిలి ఆశ్చర్యపడ్డాడు. వానరులను ఓదార్చి విభీషణునితో ఇలా అన్నాడు.
6.71.12
कोऽसौ पर्वतसंकाशो धनुष्मान् हरिलोचनः।
युक्ते हयसहस्रेण विशाले स्यन्दने स्थितः ॥ ६.७१.१२ ॥
పర్వతంలా ఉన్నవాడు, విల్లు ధరించినవాడు, పింగళ నేత్రుడు ఎవడు, వేయి గుర్రాలు కట్టిన విశాల రథంపై నిలిచి ఉన్నవాడు?
6.71.13
य एष निशितैः शूलैः सुतीक्ष्णैः प्रासतोमरैः।
अर्चिष्मद्भिर्वृतो भाति भूतैरिव महेश्वरः ॥ ६.७१.१३ ॥
పదునైన శూలాలతో, అతి తీక్షణమైన ప్రాసాలు, తోమరాలతో చుట్టబడి, భూతగణాలతో ఆవృతమైన మహేశ్వరుడిలా ఇతడు ప్రకాశిస్తున్నాడు.
6.71.14
कालजिह्वाप्रकाशाभिर्य एषोऽभिविराजते।
आवृतो रथशक्तीभिर्विद्युद्भिरिव तोयदः ॥ ६.७१.१४ ॥
కాలజిహ్వలా ప్రకాశించే రథశక్తులతో ఆవృతమై ప్రకాశిస్తున్న ఇతడు, మెరుపులతో కప్పబడిన మేఘంలా ఉన్నాడు.
6.71.15
धनूंषि चास्य सज्जानि हेमपृष्ठानि सर्वशः।
शोभयन्ति रथश्रेष्ठं शक्रचापमिवाम्बरम् ॥ ६.७१.१५ ॥
బంగారు వీపులతో సిద్ధంగా ఉన్న అతని ధనువులన్నీ శ్రేష్ఠమైన రథాన్ని ఆకాశాన్ని ఇంద్రధనుస్సు అలంకరించినట్లు అలంకరిస్తున్నాయి.
6.71.16
य एष रक्षःशार्दूलो रणभूमिं विराजयन्।
अभ्येति रथिनां श्रेष्ठो रथेनादित्यवर्चसा ॥ ६.७१.१६ ॥
రాక్షసులలో పులి అయిన ఇతడు, రణభూమిని ప్రకాశింపజేస్తూ, సూర్యునిలా ప్రకాశించే రథంతో వస్తున్నాడు; రథికులలో శ్రేష్ఠుడు ఇతడు.
6.71.17
ध्वजशृङ्गप्रतिष्ठेन राहुणाभिविराजते।
सूर्यरश्मिप्रभैर्बाणैर्दिशो दश विराजयन् ॥ ६.७१.१७ ॥
ధ్వజ శిఖరంపై నిలిచిన రాహువులా ఇతడు ప్రకాశిస్తున్నాడు; సూర్యకిరణాల కాంతి గల బాణాలతో పది దిక్కులను ప్రకాశింపజేస్తున్నాడు.
6.71.18
त्रिनतं मेघनिर्ह्रादं हेमपृष्ठमलंकृतम्।
शतक्रतुधनुःप्रख्यं धनुश्चास्य विराजते ॥ ६.७१.१८ ॥
మూడు చోట్ల వంగినది, మేఘంలా గర్జించేది, బంగారు వీపుతో అలంకరించబడినది, ఇంద్రధనుస్సును పోలినది, ఇతని ధనుస్సు ప్రకాశిస్తోంది.
6.71.19
सध्वजः सपताकश्च सानुकर्षो महारथः।
चतुःसादिसमायुक्तो मेघस्तनितनिःस्वनः ॥ ६.७१.१९ ॥
ధ్వజము, పతాకతో, అనుకర్షముతో కూడిన ఆ మహారథము నాలుగు గుఱ్ఱాలకు కట్టబడి ఉండెను; దాని ధ్వని మేఘ గర్జనలా ఉండెను.
6.71.20
विंशतिर्दश चाष्टौ च तूणास्य रथमास्थिताः।
कार्मुकाणि च भीमानि ज्याश्च काञ्चनपिङ्गलाः ॥ ६.७१.२० ॥
ఆ రథముపై ఇరవై, పది, ఎనిమిది అంబుల పొదులు ఉండెను; భయంకర ధనుస్సులు, బంగారు పసుపు వర్ణపు వింటితాళ్లు ఉండెను.
6.71.21
द्वौ च खड्गौ च पार्श्वस्थौ प्रदीप्तौ पार्श्वशोभितौ।
चतुर्हस्तत्सरुयुतौ व्यक्तहस्तदशायतौ ॥ ६.७१.२१ ॥
దాని పక్కలలో ప్రకాశించే రెండు ఖడ్గాలు ఉండెను; అవి పక్కలను అలంకరించెను; నాలుగు మూరల కోశ-పిడితో, స్పష్టముగా పది మూరల పొడవు కలవి.
6.71.22
रक्तकण्ठगुणो धीरो महापर्वतसंनिभः।
कालः कालमहावक्त्रो मेघस्थ इव भास्करः ॥ ६.७१.२२ ॥
ఎర్రని కంఠ-త్రాడు గలవాడు, ధీరుడు, గొప్ప పర్వతంవలె; కాలుని వంటి పెద్ద ముఖము గలవాడు; మేఘముపై ఉన్న సూర్యునివలె.
6.71.23
काञ्चनाङ्गदनद्धाभ्यां भुजाभ्यामेष शोभते।
शृङ्गाभ्यामिव तुङ्गाभ्यां हिमवान् पर्वतोत्तमः ॥ ६.७१.२३ ॥
బంగారు భుజకీర్తులు బిగించిన రెండు భుజాలతో ఇతడు ప్రకాశిస్తున్నాడు; ఎత్తైన రెండు శిఖరాలతో పర్వతోత్తమ హిమవంతుడు వలె.
6.71.24
कुण्डलाभ्यामुभाभ्यां च भाति वक्त्रं सुभीषणम्।
पुनर्वस्वन्तरगतं परिपूर्णो निशाकरः ॥ ६.७१.२४ ॥
రెండు కుండలాలతో అతని అత్యంత భయంకర ముఖం ప్రకాశిస్తోంది; పునర్వసు నక్షత్రాల మధ్యకు చేరిన పూర్ణ చంద్రుని వలె.
6.71.25
आचक्ष्व मे महाबाहो त्वमेनं राक्षसोत्तमम्।
यं दृष्ट्वा वानराः सर्वे भयार्ता विद्रुता दिशः ॥ ६.७१.२५ ॥
ఓ మహాబాహూ, ఈ ఉత్తమ రాక్షసుడి గురించి నాకు చెప్పు; ఇతడిని చూసి వానరులంతా భయంతో దిక్కుల వైపు పారిపోయారు.
6.71.26
स पृष्टो राजपुत्रेण रामेणामिततेजसा।
आचचक्षे महातेजा राघवाय विभीषणः ॥ ६.७१.२६ ॥
అమిత తేజస్సు గల రాజకుమారుడు రాముడు అడగగా, మహాతేజస్వి విభీషణుడు రాఘవునికి ఇలా చెప్పాడు.
6.71.27
दशग्रीवो महातेजा राजा वैश्रवणानुजः।
भीमकर्मा महात्मा हि रावणो राक्षसेश्वरः ॥ ६.७१.२७ ॥
పదితలల మహాతేజస్వి రాజు, వైశ్రవణుని (కుబేరుని) తమ్ముడు, భీకర కర్మలు చేసే మహాత్ముడు, రాక్షసేశ్వరుడు రావణుడు ఇతడే.
6.71.28
तस्यासीद् वीर्यवान् पुत्रो रावणप्रतिमो बले।
वृद्धसेवी श्रुतिधरः सर्वास्त्रविदुषां वरः ॥ ६.७१.२८ ॥
అతనికి బలంలో రావణుడికి సమానుడైన శక్తిమంతుడైన కుమారుడు ఉండేవాడు; పెద్దలను సేవించేవాడు, శ్రుతిధరుడు, సర్వాస్త్రవిదులలో శ్రేష్ఠుడు.
6.71.29
अश्वपृष्ठे नागपृष्ठे खड्गे धनुषि कर्षणे।
भेदे सान्त्वे च दाने च नये मन्त्रे च सम्मतः ॥ ६.७१.२९ ॥
అశ్వారోహణంలో, గజారోహణంలో, ఖడ్గంలో, ధనుస్సులో, విల్లు లాగడంలో, భేదంలో, సాంత్వనంలో, దానంలో, నీతిలో, మంత్రాంగంలో అతడు గౌరవించబడేవాడు.
6.71.30
यस्य बाहुं समाश्रित्य लङ्का भवति निर्भया।
तनयं धान्यमालिन्या अतिकायमिमं विदुः ॥ ६.७१.३० ॥
ఎవని బాహువును ఆశ్రయించి లంక నిర్భయంగా ఉంటుందో, ధాన్యమాలిని కుమారుడైన ఇతడిని అతికాయుడని అంటారు.
6.71.31
एतेनाराधितो ब्रह्मा तपसा भावितात्मना।
अस्त्राणि चाप्यवाप्तानि रिपवश्च पराजिताः ॥ ६.७१.३१ ॥
ఇతడు ఆత్మసంయమంతో కూడిన తపస్సుతో బ్రహ్మను ప్రసన్నం చేసుకున్నాడు; దీనివల్ల అస్త్రాలను పొందాడు, శత్రువులు ఓడిపోయారు.
6.71.32
सुरासुरैरवध्यत्वं दत्तमस्मै स्वयंभुवा।
एतच्च कवचं दिव्यं रथश्च रविभास्वरः ॥ ६.७१.३२ ॥
స్వయంభువుడైన బ్రహ్మ ఇతనికి దేవతలచేత, అసురులచేత వధింపబడని వరాన్ని ఇచ్చాడు; ఇది దివ్యమైన కవచం, సూర్యుని వలె ప్రకాశించే రథం.
6.71.33
एतेन शतशो देवा दानवाश्च पराजिताः।
रक्षितानि च रक्षांसि यक्षाश्चापि निषूदिताः ॥ ६.७१.३३ ॥
ఇతడు వందలసార్లు దేవతలను, దానవులను ఓడించాడు; రాక్షసులను రక్షించాడు, యక్షులను కూడా సంహరించాడు.
6.71.34
वज्रं विष्टम्भितं येन बाणैरिन्द्रस्य धीमता।
पाशः सलिलराजस्य युद्धे प्रतिहतस्तथा ॥ ६.७१.३४ ॥
ఆ బుద్ధిమంతుడు బాణాలతో ఇంద్రుని వజ్రాన్ని నిలిపివేశాడు; యుద్ధంలో వరుణుని పాశాన్ని కూడా అలాగే అడ్డుకున్నాడు.
6.71.35
एषोऽतिकायो बलवान् राक्षसानामथर्षभः।
स रावणसुतो धीमान् देवदानवदर्पहा ॥ ६.७१.३५ ॥
ఈ అతికాయుడు బలవంతుడు, రాక్షసులలో శ్రేష్ఠుడు; అతడు రావణుని బుద్ధిమంతుడైన కుమారుడు, దేవదానవుల గర్వాన్ని అణచేవాడు.
6.71.36
तदस्मिन् क्रियतां यत्नः क्षिप्रं पुरुषपुङ्गव।
पुरा वानरसैन्यानि क्षयं नयति सायकैः ॥ ६.७१.३६ ॥
కాబట్టి, పురుషోత్తమా, వేగంగా ఇతనిపై ప్రయత్నం చేయండి; ఇతడు తన బాణాలతో వానర సైన్యాలను నాశనం చేయకముందే.
6.71.37
ततोऽतिकायो बलवान् प्रविश्य हरिवाहिनीम्।
विस्फारयामास धनुर्ननाद च पुनः पुनः ॥ ६.७१.३७ ॥
అప్పుడు బలవంతుడైన అతికాయుడు వానరసేనలోనికి ప్రవేశించి, విల్లును సాగదీసి పదే పదే గర్జించాడు.
6.71.38
तं भीमवपुषं दृष्ट्वा रथस्थं रथिनां वरम्।
अभिपेतुर्महात्मानः प्रधाना ये वनौकसः ॥ ६.७१.३८ ॥
రథికులలో శ్రేష్ఠుడు, భయంకర రూపుడు అయిన అతడు రథంపై నిలబడటం చూసి, ప్రధానులైన మహాత్ములైన వనవాసి వానరులు అతనిపై దాడి చేశారు.
6.71.39
कुमुदो द्विविदो मैन्दो नीलः शरभ एव च।
पादपैर्गिरिशृङ्गैश्च युगपत् समभिद्रवन् ॥ ६.७१.३९ ॥
కుముదుడు, ద్వివిదుడు, మైందుడు, నీలుడు, శరభుడు — వీరంతా వృక్షాలతో, పర్వత శిఖరాలతో ఏకకాలంలో దాడి చేశారు.
6.71.40
तेषां वृक्षांश्च शैलांश्च शरैः कनकभूषणैः।
अतिकायो महातेजाश्चिच्छेदास्त्रविदां वरः ॥ ६.७१.४० ॥
వారి వృక్షాలను, పర్వతాలను బంగారు ఆభరణాలతో అలంకరించిన బాణాలతో మహాతేజస్వి అతికాయుడు ఛేదించాడు — అతడు అస్త్రవిదులలో శ్రేష్ఠుడు.
6.71.41
तांश्चैव सर्वान् स हरीन् शरैः सर्वायसैर्बली।
विव्याधाभिमुखान् संख्ये भीमकायो निशाचरः ॥ ६.७१.४१ ॥
అతనికి ఎదురుగా నిలిచిన ఆ వానరులందరినీ, ఆ బలవంతుడైన భయంకర శరీర రాక్షసుడు యుద్ధంలో ఇనుప బాణాలతో గుచ్చాడు.
6.71.42
तेऽर्दिता बाणवर्षेण भिन्नगात्राः पराजिताः।
न शेकुरतिकायस्य प्रतिकर्तुं महाहवे ॥ ६.७१.४२ ॥
బాణవర్షంతో బాధితులై, శరీరాలు గాయపడి, ఓడిపోయిన వారు ఆ మహాయుద్ధంలో అతికాయునిపై ప్రతిదాడి చేయలేకపోయారు.
6.71.43
तत् सैन्यं हरिवीराणां त्रासयामास राक्षसः।
मृगयूथमिव क्रुद्धो हरिर्यौवनदर्पितः ॥ ६.७१.४३ ॥
ఆ రాక్షసుడు వానర వీరుల ఆ సైన్యాన్ని భయకంపితం చేశాడు; యౌవన గర్వంతో కోపించిన సింహం మృగ సమూహాన్ని భయపెట్టినట్లు.
6.71.44
स राक्षसेन्द्रो हरियूथमध्ये
नायुध्यमानं निजघान कंचित्।
उत्पत्य रामं स धनुःकलापी
सगर्वितं वाक्यमिदं बभाषे ॥ ६.७१.४४ ॥
ఆ రాక్షసరాజు వానర సమూహం మధ్య పోరాడని కొందరిని సంహరించాడు; తరువాత ధనుస్సు-అంబులపొదితో రాముని వైపు దూకి గర్వంగా ఈ మాటలు పలికాడు.
6.71.45
रथे स्थितोऽहं शरचापपाणि-
र्न प्राकृतं कंचन योधयामि।
यस्यास्ति शक्तिर्व्यवसाययुक्तो
ददातु मे शीघ्रमिहाद्य युद्धम् ॥ ६.७१.४५ ॥
రథంపై నిలిచి, బాణ-ధనుస్సులు చేతబట్టిన నేను సామాన్యులతో పోరాడను; శక్తి, నిశ్చయం ఉన్నవాడు ఈరోజే ఇక్కడ నాకు యుద్ధం ఇవ్వాలి.
6.71.46
तत् तस्य वाक्यं ब्रुवतो निशम्य
चुकोप सौमित्रिरमित्रहन्ता।
अमृष्यमाणश्च समुत्पपात
जग्राह चापं च ततः स्मयित्वा ॥ ६.७१.४६ ॥
అతని మాటలు విని శత్రుసంహారి సౌమిత్రి కోపించాడు; సహించలేక లేచి దూకాడు, తరువాత నవ్వి ధనుస్సును పట్టుకున్నాడు.
6.71.47
क्रुद्धः सौमित्रिरुत्पत्य तूणादाक्षिप्य सायकम्।
पुरस्तादतिकायस्य विचकर्ष महद्धनुः ॥ ६.७१.४७ ॥
కోపించిన సౌమిత్రి దూకి, అంబులపొది నుండి ఒక బాణాన్ని తీసి, అతికాయుని ముందు పెద్ద ధనుస్సును లాగాడు.
6.71.48
पूरयन् स महीं सर्वामाकाशं सागरं दिशः।
ज्याशब्दो लक्ष्मणस्योग्रस्त्रासयन् रजनीचरान् ॥ ६.७१.४८ ॥
లక్ష్మణుని భయంకరమైన ధనుస్సు నారి ధ్వని భూమిని, ఆకాశాన్ని, సముద్రాన్ని, దిక్కులన్నిటినీ నింపుతూ, రాత్రిచరులైన రాక్షసులను భయపెట్టింది.
6.71.49
सौमित्रेश्चापनिर्घोषं श्रुत्वा प्रतिभयं तदा।
विसिस्मिये महातेजा राक्षसेन्द्रात्मजो बली ॥ ६.७१.४९ ॥
అప్పుడు లక్ష్మణుడి విల్లు చేసిన భయంకర ధ్వనిని విని, మహాతేజస్వి, బలవంతుడు, రాక్షసేంద్రుని కుమారుడు విస్మయం చెందాడు.
6.71.50
तदातिकायः कुपितो दृष्ट्वा लक्ष्मणमुत्थितम्।
आदाय निशितं बाणमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ६.७१.५० ॥
అప్పుడు కోపంతో అతికాయుడు, లేచి నిలిచిన లక్ష్మణుడిని చూసి, వాడి బాణాన్ని తీసుకుని ఈ మాటలు పలికాడు.
6.71.51
बालस्त्वमसि सौमित्रे विक्रमेष्वविचक्षणः।
गच्छ किं कालसंकाशं मां योधयितुमिच्छसि ॥ ६.७१.५१ ॥
సుమిత్రా పుత్రుడా, నువ్వు బాలుడివి; పరాక్రమంలో అనుభవం లేనివాడివి. వెళ్ళు; కాలంతో సమానమైన నాతో ఎందుకు యుద్ధం చేయాలనుకుంటున్నావు?
6.71.52
नहि मद्बाहुसृष्टानां बाणानां हिमवानपि।
सोढुमुत्सहते वेगमन्तरिक्षमथो मही ॥ ६.७१.५२ ॥
నా బాహువుల నుండి విడిచిన బాణాల వేగాన్ని హిమవంతుడు కూడా తట్టుకోలేడు, ఆకాశమూ భూమీ కూడా తట్టుకోలేవు.
6.71.53
सुखप्रसुप्तं कालाग्निं विबोधयितुमिच्छसि।
न्यस्य चापं निवर्तस्व प्राणान्न जहि मद्गतः ॥ ६.७१.५३ ॥
సుఖంగా నిద్రిస్తున్న కాలాగ్నిని మేల్కొలపాలనుకుంటున్నావు. విల్లును దించి వెనక్కి తిరుగు; నా ఎదుటికి వచ్చిన నీ ప్రాణాలను పోగొట్టుకోకు.
6.71.54
अथवा त्वं प्रतिस्तब्धो न निवर्तितुमिच्छसि।
तिष्ठ प्राणान् परित्यज्य गमिष्यसि यमक्षयम् ॥ ६.७१.५४ ॥
లేదా నువ్వు మొండివాడివై వెనక్కి తిరగడానికి ఇష్టపడకపోతే, నిలబడు; ప్రాణాలు వదిలి యమలోకానికి వెళ్తావు.
6.71.55
पश्य मे निशितान् बाणान् रिपुदर्पनिषूदनान्।
ईश्वरायुधसंकाशांस्तप्तकाञ्चनभूषणान् ॥ ६.७१.५५ ॥
నా వాడి బాణాలను చూడు; శత్రువుల గర్వాన్ని అణచేవి, శివుని ఆయుధంలా ఉండేవి, కాచిన బంగారంతో అలంకరించబడినవి.
6.71.56
एष ते सर्पसंकाशो बाणः पास्यति शोणितम्।
मृगराज इव क्रुद्धो नागराजस्य शोणितम्।
इत्येवमुक्त्वा संक्रुद्धः शरं धनुषि संदधे ॥ ६.७१.५६ ॥
ఇదిగో నీకోసం సర్పంలా ఉన్న బాణం; కోపించిన సింహం గజరాజు రక్తాన్ని తాగినట్లు ఇది నీ రక్తాన్ని తాగుతుంది. ఇలా పలికి, మిక్కిలి కోపంతో అతడు విల్లుపై బాణాన్ని సంధించాడు.
6.71.57
श्रुत्वातिकायस्य वचः सरोषं
सगर्वितं संयति राजपुत्रः।
स संचुकोपातिबलो मनस्वी
उवाच वाक्यं च ततो महार्थम् ॥ ६.७१.५७ ॥
యుద్ధంలో అతికాయుని కోపంతో కూడిన, గర్వంతో కూడిన మాటలు విని, మహాబలుడు, మనస్వి అయిన ఆ రాజకుమారుడు కోపించి, అప్పుడు అర్థవంతమైన మాటలు పలికాడు.
6.71.58
न वाक्यमात्रेण भवान् प्रधानो
न कत्थनात् सत्पुरुषा भवन्ति।
मयि स्थिते धन्विनि बाणपाणौ
निदर्शयस्वात्मबलं दुरात्मन् ॥ ६.७१.५८ ॥
కేవలం మాటలతో నీవు ప్రధానుడవు కావు; గొప్పలు చెప్పుకోవడం వల్ల సత్పురుషులు కారు. విల్లు, చేతిలో బాణంతో నేను నిలిచి ఉన్నాను; దుష్టాత్మా, నీ బలాన్ని చూపు.
6.71.59
कर्मणा सूचयात्मानं न विकत्थितुमर्हसि।
पौरुषेण तु यो युक्तः स तु शूर इति स्मृतः ॥ ६.७१.५९ ॥
నీవు కర్మ ద్వారా నిన్ను నీవు వెల్లడించాలి; గొప్పలు చెప్పడం తగదు. పౌరుషంతో కూడినవాడే శూరుడిగా స్మరించబడతాడు.
6.71.60
सर्वायुधसमायुक्तो धन्वी त्वं रथमास्थितः।
शरैर्वा यदि वाप्यस्त्रैर्दर्शयस्व पराक्रमम् ॥ ६.७१.६० ॥
సర్వాయుధాలతో కూడిన ధనుర్ధరుడవై నీవు రథంపై ఉన్నావు; బాణాలతో లేదా అస్త్రాలతో నీ పరాక్రమాన్ని చూపు.
6.71.61
ततः शिरस्ते निशितैः पातयिष्याम्यहं शरैः।
मारुतः कालसम्पक्वं वृन्तात् तालफलं यथा ॥ ६.७१.६१ ॥
అప్పుడు నేను పదునైన బాణాలతో నీ తలను నరికివేస్తాను, కాలం వచ్చి పండిన తాటిపండును గాలి తొడిమ నుండి రాల్చినట్లు.
6.71.62
अद्य ते मामका बाणास्तप्तकाञ्चनभूषणाः।
पास्यन्ति रुधिरं गात्राद् बाणशल्यान्तरोत्थितम् ॥ ६.७१.६२ ॥
ఈ రోజు నా బంగారు ఆభరణాలు ధరించిన బాణాలు నీ శరీరం నుండి, బాణ గాయాల మధ్య నుండి ఉబికే రక్తాన్ని తాగుతాయి.
6.71.63
बालोऽयमिति विज्ञाय न चावज्ञातुमर्हसि।
बालो वा यदि वा वृद्धो मृत्युं जानीहि संयुगे ॥ ६.७१.६३ ॥
ఇతడు బాలుడని తెలిసి నువ్వు తక్కువ చేయకూడదు; యుద్ధంలో బాలుడైనా వృద్ధుడైనా మృత్యువును తెలుసుకో.
6.71.64
बालेन विष्णुना लोकास्त्रयः क्रान्तास्त्रिविक्रमैः।
लक्ष्मणस्य वचः श्रुत्वा हेतुमत् परमार्थवत्।
अतिकायः प्रचुक्रोध बाणं चोत्तममाददे ॥ ६.७१.६४ ॥
బాలుడైన విష్ణువు మూడడుగులతో మూడు లోకాలను కొలిచాడు. లక్ష్మణుని ఆ హేతుబద్ధమైన, సారవంతమైన మాటలను విని అతికాయుడు మిక్కిలి కోపించి ఒక ఉత్తమ బాణాన్ని తీసుకున్నాడు.
6.71.65
ततो विद्याधरा भूता देवा दैत्या महर्षयः।
गुह्यकाश्च महात्मानस्तद् युद्धं द्रष्टुमागमन् ॥ ६.७१.६५ ॥
అప్పుడు విద్యాధరులు, భూతాలు, దేవతలు, దైత్యులు, మహర్షులు, గుహ్యకులు, మహాత్ములు ఆ యుద్ధాన్ని చూడటానికి వచ్చారు.
6.71.66
ततोऽतिकायः कुपितश्चापमारोप्य सायकम्।
लक्ष्मणाय प्रचिक्षेप संक्षिपन्निव चाम्बरम् ॥ ६.७१.६६ ॥
అప్పుడు కోపించిన అతికాయుడు ధనుస్సుపై బాణాన్ని సంధించి, ఆకాశాన్ని కుదిస్తున్నట్లుగా లక్ష్మణుని వైపు ప్రయోగించాడు.
6.71.67
तमापतन्तं निशितं शरमाशीविषोपमम्।
अर्धचन्द्रेण चिच्छेद लक्ष्मणः परवीरहा ॥ ६.७१.६७ ॥
శత్రువీరులను సంహరించే లక్ష్మణుడు, విషసర్పంలా తనపైకి వస్తున్న ఆ వాడి బాణాన్ని అర్ధచంద్రబాణంతో ఛేదించాడు.
6.71.68
तं निकृत्तं शरं दृष्ट्वा कृत्तभोगमिवोरगम्।
अतिकायो भृशं क्रुद्धः पञ्च बाणान् समादधे ॥ ६.७१.६८ ॥
ఆ తెగిపడిన బాణాన్ని చూసి, చుట్టలు తెగిన సర్పంలా, అతికాయుడు అత్యంత కోపోద్రిక్తుడై ఐదు బాణాలను ధనుస్సుపై సంధించాడు.
6.71.69
तान् शरान् सम्प्रचिक्षेप लक्ष्मणाय निशाचरः।
तानप्राप्तान् शितैर्बाणैश्चिच्छेद भरतानुजः ॥ ६.७१.६९ ॥
ఆ రాక్షసుడు ఆ బాణాలను లక్ష్మణుడిపై ప్రయోగించాడు; భరతుని తమ్ముడైన లక్ష్మణుడు అవి చేరకముందే తన వాడి బాణాలతో వాటిని ఛేదించాడు.
6.71.70
स तान् छित्त्वा शितैर्बाणैर्लक्ष्मणः परवीरहा।
आददे निशितं बाणं ज्वलन्तमिव तेजसा ॥ ६.७१.७० ॥
ఆ బాణాలను వాడి బాణాలతో ఛేదించిన తరువాత, శత్రువీరులను సంహరించే లక్ష్మణుడు తన తేజస్సుతో మండుతున్నట్లున్న ఒక వాడి బాణాన్ని అందుకున్నాడు.
6.71.71
तमादाय धनुःश्रेष्ठे योजयामास लक्ष्मणः।
विचकर्ष च वेगेन विससर्ज च सायकम् ॥ ६.७१.७१ ॥
ఆ బాణాన్ని అందుకుని లక్ష్మణుడు దానిని శ్రేష్ఠమైన ధనుస్సుపై సంధించి, వేగంగా లాగి, బాణాన్ని విడిచాడు.
6.71.72
पूर्णायतविसृष्टेन शरेण नतपर्वणा।
ललाटे राक्षसश्रेष्ठमाजघान स वीर्यवान् ॥ ६.७१.७२ ॥
పూర్తిగా లాగి విడిచిన, వంగిన కణుపులు కల బాణంతో ఆ వీరుడు రాక్షసశ్రేష్ఠుని నుదుటిపై కొట్టాడు.
6.71.73
स ललाटे शरो मग्नस्तस्य भीमस्य रक्षसः।
ददृशे शोणितेनाक्तः पन्नगेन्द्र इवाचले ॥ ६.७१.७३ ॥
ఆ భయంకర రాక్షసుని నుదుటిలో గుచ్చుకున్న బాణం రక్తంతో తడిసి కనిపించింది, పర్వతంపై పడి ఉన్న మహా సర్పంలా.
6.71.74
राक्षसः प्रचकम्पेऽथ लक्ष्मणेषु प्रपीडितः।
रुद्रबाणहतं घोरं यथा त्रिपुरगोपुरम् ॥ ६.७१.७४ ॥
లక్ష్మణుని బాణాలచే తీవ్రంగా బాధింపబడిన ఆ రాక్షసుడు వణికిపోయాడు, రుద్రుని బాణంతో హతమైన త్రిపురాల భయంకర గోపురంలా.
6.71.75
चिन्तयामास चाश्वास्य विमृश्य च महाबलः।
साधु बाणनिपातेन श्लाघनीयोऽसि मे रिपुः ॥ ६.७१.७५ ॥
మహాబలుడైన ఆ రాక్షసుడు ఆలోచించాడు, ధైర్యం తెచ్చుకొని పరిశీలించాడు—"బాగు! బాణ ప్రహారంతో నీవు ప్రశంసార్హుడైన శత్రువువు."
6.71.76
विधायैवं विदार्यास्यं नियम्य च महाभुजौ।
स रथोपस्थमास्थाय रथेन प्रचचार ह ॥ ६.७१.७६ ॥
ఇలా నిశ్చయించి, నోరు తెరిచి, మహాబాహువులను అదుపులో పెట్టి, రథ ఆసనం ఎక్కి రథంపై సంచరించాడు.
6.71.77
एवं त्रीन् पञ्च सप्तेति सायकान् राक्षसर्षभः।
आददे संदधे चापि विचकर्षोत्ससर्ज च ॥ ६.७१.७७ ॥
ఈ విధంగా రాక్షసులలో వృషభమైన ఆ రాక్షసుడు మూడు, ఐదు, ఏడు బాణాలను తీసుకొని, ధనుస్సుకు సంధించి, లాగి విడిచాడు.
6.71.78
ते बाणाः कालसंकाशा राक्षसेन्द्रधनुश्च्युताः।
हेमपुङ्खा रविप्रख्याश्चक्रुर्दीप्तमिवाम्बरम् ॥ ६.७१.७८ ॥
రాక్షసేంద్రుని ధనుస్సు నుండి విడువబడిన ఆ బాణాలు కాలసమానమైనవి; బంగారు రెక్కలు కలిగి సూర్యునిలా ప్రకాశించి ఆకాశాన్ని వెలిగించినట్లు కనిపించాయి.
6.71.79
ततस्तान् राक्षसोत्सृष्टान् शरौघान् राघवानुजः।
असम्भ्रान्तः प्रचिच्छेद निशितैर्बहुभिः शरैः ॥ ६.७१.७९ ॥
అప్పుడు రాఘవుని తమ్ముడైన లక్ష్మణుడు, రాక్షసుడు ప్రయోగించిన ఆ బాణవర్షాన్ని కలవరపడకుండా, అనేక వాడి బాణాలతో ఛేదించాడు.
6.71.80
तान् शरान् युधि सम्प्रेक्ष्य निकृत्तान् रावणात्मजः।
चुकोप त्रिदशेन्द्रारिर्जग्राह निशितं शरम् ॥ ६.७१.८० ॥
యుద్ధంలో ఆ బాణాలు నరికివేయబడటం చూసి, దేవేంద్రుని శత్రువైన రావణ పుత్రుడు కోపించి ఒక వాడి బాణాన్ని పట్టుకున్నాడు.
6.71.81
स संधाय महातेजास्तं बाणं सहसोत्सृजत्।
तेन सौमित्रिमायान्तमाजघान स्तनान्तरे ॥ ६.७१.८१ ॥
ఆ మహాతేజస్వి ఆ బాణాన్ని ధనువుపై సంధించి వెంటనే ప్రయోగించాడు; దానితో ముందుకు వస్తున్న సౌమిత్రిని వక్షస్థలం మధ్యలో కొట్టాడు.
6.71.82
अतिकायेन सौमित्रिस्ताडितो युधि वक्षसि।
सुस्राव रुधिरं तीव्रं मदं मत्त इव द्विपः ॥ ६.७१.८२ ॥
యుద్ధంలో అతికాయుని చేత వక్షస్థలంపై కొట్టబడిన సౌమిత్రి నుండి, మదించిన ఏనుగు నుండి మదజలం కారినట్లు తీవ్రంగా రక్తం స్రవించింది.
6.71.83
स चकार तदात्मानं विशल्यं सहसा विभुः।
जग्राह च शरं तीक्ष्णमस्त्रेणापि समाददे ॥ ६.७१.८३ ॥
ఆ సమర్థుడు వెంటనే తనను బాణం నుండి విముక్తుని చేసుకున్నాడు; తరువాత వాడి బాణాన్ని పట్టుకుని అస్త్రమంత్రంతో కూడా దానిని సిద్ధం చేశాడు.
6.71.84
आग्नेयेन तदास्त्रेण योजयामास सायकम्।
स जज्वाल तदा बाणो धनुष्यस्य महात्मनः ॥ ६.७१.८४ ॥
అప్పుడు అతడు ఆగ్నేయ అస్త్రంతో బాణాన్ని అమర్చాడు; ఆ మహాత్ముని ధనువుపై అప్పుడు ఆ బాణం ప్రజ్వలించింది.
6.71.85
अतिकायोऽतितेजस्वी रौद्रमस्त्रं समाददे।
तेन बाणं भुजङ्गाभं हेमपुङ्खमयोजयत् ॥ ६.७१.८५ ॥
అతికాయుడు, అత్యంత తేజస్వి, భయంకరమైన అస్త్రాన్ని స్వీకరించాడు; దానితో పాము వంటి, బంగారు పింఛపు కొనగల బాణాన్ని సంధించాడు.
6.71.86
तदस्त्रं ज्वलितं घोरं लक्ष्मणः शरमाहितम्।
अतिकायाय चिक्षेप कालदण्डमिवान्तकः ॥ ६.७१.८६ ॥
లక్ష్మణుడు ఆ జ్వలిస్తున్న, భయంకరమైన అస్త్రంతో కూడిన బాణాన్ని అతికాయునిపై ప్రయోగించాడు; అంతకుడు కాలదండాన్ని విసిరినట్లు.
6.71.87
आग्नेयास्त्राभिसंयुक्तं दृष्ट्वा बाणं निशाचरः।
उत्ससर्ज तदा बाणं रौद्रं सूर्यास्त्रयोजितम् ॥ ६.७१.८७ ॥
అగ్ని అస్త్రంతో కూడిన బాణాన్ని చూసి, నిశాచరుడు అప్పుడు సూర్యాస్త్రంతో కూర్చిన భయంకర బాణాన్ని ప్రయోగించాడు.
6.71.88
तावुभावम्बरे बाणावन्योन्यमभिजघ्नतुः।
तेजसा सम्प्रदीप्ताग्रौ क्रुद्धाविव भुजङ्गमौ ॥ ६.७१.८८ ॥
ఆకాశంలో ఆ రెండు బాణాలు ఒకదానినొకటి ఢీకొన్నాయి; ప్రకాశించే కొనలతో, కోపించిన రెండు పాములవలె.
6.71.89
तावन्योन्यं विनिर्दह्य पेततुः पृथिवीतले ॥ ६.७१.८९ ॥
ఆ రెండూ ఒకదానినొకటి పూర్తిగా దహించి భూతలంపై పడ్డాయి.
6.71.90
निरर्चिषौ भस्मकृतौ न भ्राजेते शरोत्तमौ।
तावुभौ दीप्यमानौ स्म न भ्राजेते महीतले ॥ ६.७१.९० ॥
జ్వాల లేక, బూడిదగా మారిన ఆ రెండు శ్రేష్ఠ బాణాలు ప్రకాశించలేదు; ముందు ప్రకాశించిన ఆ రెండూ ఇప్పుడు భూమిపై ప్రకాశించలేదు.
6.71.91
ततोऽतिकायः संक्रुद्धस्त्वाष्ट्रमैषीकमुत्सृजत्।
ततश्चिच्छेद सौमित्रिरस्त्रमैन्द्रेण वीर्यवान् ॥ ६.७१.९१ ॥
అప్పుడు కోపోద్రిక్తుడైన అతికాయుడు త్వాష్ట్ర ఐషీక అస్త్రాన్ని ప్రయోగించాడు. అప్పుడు పరాక్రమశాలి సౌమిత్రి ఐంద్ర అస్త్రంతో దానిని ఛేదించాడు.
6.71.92
ऐषीकं निहतं दृष्ट्वा कुमारो रावणात्मजः।
याम्येनास्त्रेण संक्रुद्धो योजयामास सायकम् ॥ ६.७१.९२ ॥
ఐషీకం నాశమవడం చూసి రావణ పుత్రుడు కుమారుడు కోపంతో యమాస్త్రంతో ఒక బాణాన్ని సంధించాడు.
6.71.93
ततस्तदस्त्रं चिक्षेप लक्ष्मणाय निशाचरः।
वायव्येन तदस्त्रेण निजघान स लक्ष्मणः ॥ ६.७१.९३ ॥
అప్పుడు ఆ రాక్షసుడు ఆ అస్త్రాన్ని లక్ష్మణుడిపై ప్రయోగించాడు. లక్ష్మణుడు వాయవ్య అస్త్రంతో దానిని నాశనం చేశాడు.
6.71.94
अथैनं शरधाराभिर्धाराभिरिव तोयदः।
अभ्यवर्षत संक्रुद्धो लक्ष्मणो रावणात्मजम् ॥ ६.७१.९४ ॥
అప్పుడు కోపోద్రిక్తుడైన లక్ష్మణుడు రావణ పుత్రునిపై మేఘం వర్షధారలను కురిపించినట్లు బాణధారలను కురిపించాడు.
6.71.95
तेऽतिकायं समासाद्य कवचे वज्रभूषिते।
भग्नाग्रशल्याः सहसा पेतुर्बाणा महीतले ॥ ६.७१.९५ ॥
ఆ బాణాలు అతికాయుడిని చేరి వజ్రాలతో అలంకరించిన కవచాన్ని తాకగానే, వాటి అగ్రభాగాలు విరిగి ఒక్కసారిగా నేలపై పడ్డాయి.
6.71.96
तान्मोघानभिसम्प्रेक्ष्य लक्ष्मणः परवीरहा।
अभ्यवर्षत बाणानां सहस्रेण महायशाः ॥ ६.७१.९६ ॥
అవి వ్యర్థమవడం చూసి శత్రువీరులను సంహరించే మహాయశస్వి లక్ష్మణుడు వేయి బాణాలను కురిపించాడు.
6.71.97
स वृष्यमाणो बाणौघैरतिकायो महाबलः।
अवध्यकवचः संख्ये राक्षसो नैव विव्यथे ॥ ६.७१.९७ ॥
బాణ ధారలతో వర్షింపబడినప్పటికీ, అతికాయుడనే మహాబలుడైన ఆ రాక్షసుడు, అభేద్యమైన కవచంతో ఉన్నవాడు, యుద్ధంలో ఏమాత్రం బాధపడలేదు.
6.71.98
शरं चाशीविषाकारं लक्ष्मणाय व्यपासृजत्।
स तेन विद्धः सौमित्रिर्मर्मदेशे शरेण ह ॥ ६.७१.९८ ॥
అతడు లక్ష్మణునిపై విషసర్పం వంటి బాణాన్ని ప్రయోగించాడు. ఆ బాణంతో సుమిత్రాపుత్రుడు లక్ష్మణుడు మర్మస్థానంలో గాయపడ్డాడు.
6.71.99
मुहूर्तमात्रं निःसंज्ञो ह्यभवच्छत्रुतापनः।
ततः संज्ञामुपालभ्य चतुर्भिः सायकोत्तमैः ॥ ६.७१.९९ ॥
శత్రువులను తపింపజేసే లక్ష్మణుడు క్షణకాలం స్పృహ కోల్పోయాడు. తరువాత స్పృహ తిరిగి పొంది నాలుగు ఉత్తమ బాణాలతో.
6.71.100
निजघान हयान् संख्ये सारथिं च महाबलः।
ध्वजस्योन्मथनं कृत्वा शरवर्षैररिंदमः ॥ ६.७१.१०० ॥
మహాబలుడైన ఆ శత్రుదమనుడు యుద్ధంలో గుర్రాలను, సారథిని సంహరించాడు; బాణవర్షంతో ధ్వజాన్ని కూల్చాడు.
6.71.101
असम्भ्रान्तः स सौमित्रिस्तान् शरानभिलक्षितान्।
मुमोच लक्ष्मणो बाणान् वधार्थं तस्य रक्षसः ॥ ६.७१.१०१ ॥
చలించని సుమిత్రాపుత్రుడు లక్ష్మణుడు ఆ రాక్షసుని వధించడానికి, గురిపెట్టిన ఆ బాణాలను ప్రయోగించాడు.
6.71.102
न शशाक रुजं कर्तुं युधि तस्य नरोत्तमः।
अथैनमभ्युपागम्य वायुर्वाक्यमुवाच ह ॥ ६.७१.१०२ ॥
నరోత్తముడైన లక్ష్మణుడు యుద్ధంలో అతనికి గాయం కలిగించలేకపోయాడు. అప్పుడు వాయుదేవుడు అతని వద్దకు వచ్చి ఈ మాట అన్నాడు.
6.71.103
ब्रह्मदत्तवरो ह्येष अवध्यकवचावृतः।
ब्राह्मेणास्त्रेण भिन्ध्येनमेष वध्यो हि नान्यथा।
अवध्य एष ह्यन्येषामस्त्राणां कवची बली ॥ ६.७१.१०३ ॥
ఇతడు బ్రహ్మ ప్రసాదించిన వరం పొందినవాడు, వధింపరాని కవచంతో కప్పబడినవాడు. బ్రాహ్మాస్త్రంతోనే ఇతనిని గుచ్చాలి; అలా కాకుండా ఇతడు చావడు. ఇతర అస్త్రాలకు ఇతడు అవధ్యుడు; కవచధారి, బలవంతుడు.
6.71.104
ततस्तु वायोर्वचनं निशम्य
सौमित्रिरिन्द्रप्रतिमानवीर्यः।
समादधे बाणमथोग्रवेगं
तद्ब्राह्ममस्त्रं सहसा नियुज्य ॥ ६.७१.१०४ ॥
అప్పుడు వాయువు మాటలు విని, ఇంద్రునితో సమానమైన పరాక్రమం గల సౌమిత్రి వెంటనే బ్రాహ్మాస్త్రాన్ని ప్రయోగించి, ఉగ్రవేగం గల బాణాన్ని సిద్ధం చేశాడు.
6.71.105
तस्मिन् वरास्त्रे तु नियुज्यमाने
सौमित्रिणा बाणवरे शिताग्रे।
दिशश्च चन्द्रार्कमहाग्रहाश्च
नभश्च तत्रास ररास चोर्वी ॥ ६.७१.१०५ ॥
సౌమిత్రి ఆ శ్రేష్ఠ అస్త్రాన్ని వాడిగల అగ్రభాగం గల శ్రేష్ఠ బాణంలో ప్రయోగించినప్పుడు, దిక్కులు, చంద్రుడు, సూర్యుడు, మహాగ్రహాలు, ఆకాశం, భూమి వణికి గర్జించాయి.
6.71.106
तं ब्रह्मणोऽस्त्रेण नियुज्य चापे
शरं सपुङ्खं यमदूतकल्पम्।
सौमित्रिरिन्द्रारिसुतस्य तस्य
ससर्ज बाणं युधि वज्रकल्पम् ॥ ६.७१.१०६ ॥
సౌమిత్రి బ్రహ్మాస్త్రంతో యుక్తమైన, యముని దూతలా ఉన్న రెక్కల బాణాన్ని విల్లుపై ఉంచి, యుద్ధంలో ఇంద్రశత్రువు కుమారుడిపై వజ్రంలా ఉన్న ఆ బాణాన్ని విడిచాడు.
6.71.107
तं लक्ष्मणोत्सृष्टविवृद्धवेगं
समापतन्तं श्वसनोग्रवेगम्।
सुपर्णवज्रोत्तमचित्रपुङ्खं
तदातिकायः समरे ददर्श ॥ ६.७१.१०७ ॥
లక్ష్మణుడు వదిలిన, వేగం పెరిగిన, గాలిలా ఉగ్రవేగంతో వస్తున్న, గరుడుని, వజ్రాన్ని పోలిన శ్రేష్ఠ చిత్రపక్షాలున్న ఆ బాణాన్ని అతికాయుడు యుద్ధంలో చూశాడు.
6.71.108
तं प्रेक्षमाणः सहसातिकायो
जघान बाणैर्निशितैरनेकैः।
स सायकस्तस्य सुपर्णवेग-
स्तथातिवेगेन जगाम पार्श्वम् ॥ ६.७१.१०८ ॥
అతన్ని చూస్తూ అతికాయుడు వెంటనే పదునైన అనేక బాణాలతో అతన్ని కొట్టాడు. గరుత్మంతుని వేగం కలిగిన ఆ బాణం అంత వేగంగా అతని పక్కకు వెళ్లింది.
6.71.109
तमागतं प्रेक्ष्य तदातिकायो
बाणं प्रदीप्तान्तककालकल्पम्।
जघान शक्त्यृष्टिगदाकुठारैः
शूलैः शरैश्चाप्यविपन्नचेष्टः ॥ ६.७१.१०९ ॥
ప్రజ్వలించే యమకాలాల్లా వస్తున్న ఆ బాణాన్ని చూసి, అతికాయుడు తన ప్రయత్నం చెడకుండా శక్తి, ఋష్టి, గద, కుఠారం, శూలం, బాణాలతో దానిని కొట్టాడు.
6.71.110
तान्यायुधान्यद्भुतविग्रहाणि
मोघानि कृत्वा स शरोऽग्निदीप्तः।
प्रगृह्य तस्यैव किरीटजुष्टं
तदातिकायस्य शिरो जहार ॥ ६.७१.११० ॥
ఆ అద్భుత రూపాల ఆయుధాలను వ్యర్థం చేసి, అగ్నిలా ప్రకాశించిన ఆ బాణం కిరీటధారి అతికాయుని తలనే ఎగరగొట్టింది.
6.71.111
तच्छिरः सशिरस्त्राणं लक्ष्मणेषुप्रमर्दितम्।
पपात सहसा भूमौ शृङ्गं हिमवतो यथा ॥ ६.७१.१११ ॥
లక్ష్మణుని బాణంతో ఛిద్రమైన ఆ తల, శిరస్త్రాణంతో సహా హిమాలయ శిఖరం పడినట్లు అకస్మాత్తుగా నేలపై పడింది.
6.71.112
तं भूमौ पतितं दृष्ट्वा विक्षिप्ताम्बरभूषणम्।
बभूवुर्व्यथिताः सर्वे हतशेषा निशाचराः ॥ ६.७१.११२ ॥
నేలపై పడి ఉన్న అతన్ని, చెదిరిపోయిన వస్త్రాలు ఆభరణాలతో చూసి, మిగిలిన రాక్షసులంతా వ్యథ చెందారు.
6.71.113
ते विषण्णमुखा दीनाः प्रहारजनितश्रमाः।
विनेदुरुच्चैर्बहवः सहसा विस्वरैः स्वरैः ॥ ६.७१.११३ ॥
విషాద వదనులై, దీనులై, దెబ్బలతో అలసిపోయిన ఆ రాక్షసులు అనేకులు అకస్మాత్తుగా కఠినమైన స్వరాలతో గట్టిగా ఏడ్చారు.
6.71.114
ततस्तत्परितं याता निरपेक्षा निशाचराः।
पुरीमभिमुखा भीता द्रवन्तो नायके हते ॥ ६.७१.११४ ॥
అప్పుడు తమ నాయకుడు హతమవగా, భయభ్రాంతులైన రాక్షసులు ఏమాత్రం లెక్కచేయక నగరం వైపు పారిపోతూ అన్ని వైపులకు చెదిరిపోయారు.
6.71.115
प्रहर्षयुक्ता बहवस्तु वानराः
प्रफुल्लपद्मप्रतिमाननास्तदा।
अपूजयँल्लक्ष्मणमिष्टभागिनं
हते रिपौ भीमबले दुरासदे ॥ ६.७१.११५ ॥
అప్పుడు ఆనందంతో నిండిన అనేక వానరులు, వికసించిన కమలాల వంటి ముఖాలతో, భయంకర బలం గల దుర్జయుడైన శత్రువు హతమవగా, ప్రియమైన భాగస్వామి లక్ష్మణుణ్ణి పూజించారు.
6.71.116
अतिबलमतिकायमभ्रकल्पं
युधि विनिपात्य स लक्ष्मणः प्रहृष्टः।
त्वरितमथ तदा स रामपार्श्वं
कपिनिवहैश्च सुपूजितो जगाम ॥ ६.७१.११६ ॥
యుద్ధంలో అతి బలవంతుడు, అతి పెద్ద శరీరం గల, మేఘంలా ఉన్న అతడిని కూల్చిన లక్ష్మణుడు సంతోషించి, వానర సమూహాలచే బాగా పూజింపబడి, వేగంగా రాముని వద్దకు వెళ్ళాడు.