รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 6.73
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.73.1
ततो हतान् राक्षसपुङ्गवांस्तान्
देवान्तकादित्रिशिरोऽतिकायान्।
रक्षोगणास्तत्र हतावशिष्टा-
स्ते रावणाय त्वरिताः शशंसुः ॥ ६.७३.१ ॥
จากนั้น บรรดารากษสที่รอดชีวิตจากการสังหารเหล่ารากษสผู้เป็นยอดนักรบ คือเทวานตกะ ตริศิรัส อติกาย และคนอื่นๆ รีบไปยังราวณะและกราบทูลเรื่องนั้น
6.73.2
ततो हतांस्तान् सहसा निशम्य
राजा महाबाष्पपरिप्लुताक्षः।
पुत्रक्षयं भ्रातृवधं च घोरं
विचिन्त्य राजा विपुलं प्रदध्यौ ॥ ६.७३.२ ॥
ได้ยินข่าวการสังหารเหล่านั้นอย่างกะทันหัน พระราชาก็มีน้ำตาไหลท่วมดวงตา เมื่อคิดถึงความสูญเสียบุตรและการฆ่าพี่น้องอันน่าสะพรึงกลัว พระราชาจึงทรงครุ่นคิดอย่างลึกซึ้ง
6.73.3
ततस्तु राजानमुदीक्ष्य दीनं
शोकार्णवे सम्परिपुप्लुवानम्।
रथर्षभो राक्षसराजसूनु-
स्तमिन्द्रजिद् वाक्यमिदं बभाषे ॥ ६.७३.३ ॥
ครั้นเห็นพระราชาทรงหม่นหมองและจมอยู่ในมหาสมุทรแห่งความโศก อินทรชิตผู้เป็นยอดนักรบรถศึก และเป็นพระโอรสของพระราชาแห่งรากษส จึงกล่าวถ้อยคำนี้แก่พระราชา
6.73.4
न तात मोहं परिगन्तुमर्हसे
यत्रेन्द्रजिज्जीवति नैर्ऋतेश।
नेन्द्रारिबाणाभिहतो हि कश्चित्
प्राणान् समर्थः समरेऽभिपातुम् ॥ ६.७३.४ ॥
ท่านพ่อ ท่านไม่ควรตกอยู่ในความหลงเลย ตราบใดที่อินทรชิตยังมีชีวิตอยู่ โอ้เจ้าแห่งรากษส ไม่มีใครที่ถูกลูกศรของศัตรูของพระอินทร์ยิงจนล้มลงจะสามารถดื่มลมหายใจสุดท้ายในการรบได้
6.73.5
पश्याद्य रामं सह लक्ष्मणेन
मद्बाणनिर्भिन्नविकीर्णदेहम्।
गतायुषं भूमितले शयानं
शितैः शरैराचितसर्वगात्रम् ॥ ६.७३.५ ॥
วันนี้ โปรดดูเถิด พระรามพร้อมด้วยพระลักษมณ์ ร่างกายถูกลูกศรของข้าเจาะทะลุและกระจัดกระจาย ชีวิตดับสิ้นแล้ว นอนอยู่บนพื้นดิน ทุกส่วนของร่างกายถูกลูกศรคมปกคลุม
6.73.6
इमां प्रतिज्ञां शृणु शक्रशत्रोः
सुनिश्चितां पौरुषदैवयुक्ताम्।
अद्यैव रामं सह लक्ष्मणेन
संतर्पयिष्यामि शरैरमोघैः ॥ ६.७३.६ ॥
ผู้เป็นศัตรูของพระอินทร์กล่าวว่า จงฟังคำปฏิญาณอันมั่นคงของข้านี้ ซึ่งประกอบด้วยความพยายามของบุรุษและโชคชะตา วันนี้เองข้าจะทำให้พระรามพร้อมด้วยพระลักษมณ์อิ่มเอมด้วยลูกศรที่ไม่พลาดเป้า
6.73.7
अद्येन्द्रवैवस्वतविष्णुरुद्र-
साध्याश्च वैश्वानरचन्द्रसूर्याः।
द्रक्ष्यन्ति मे विक्रममप्रमेयं
विष्णोरिवोग्रं बलियज्ञवाटे ॥ ६.७३.७ ॥
วันนี้ พระอินทร์ พระวิวัสวัต พระวิษณุ พระรุทระ เหล่าสาธยะ พระอัคนี พระจันทร์ และพระอาทิตย์ จะได้เห็นความกล้าหาญอันประมาณมิได้ของข้า ดุจความกล้าหาญอันดุดันของพระวิษณุในพิธียัญของพระพลี
6.73.8
स एवमुक्त्वा त्रिदशेन्द्रशत्रु-
रापृच्छ्य राजानमदीनसत्त्वः।
समारुरोहानिलतुल्यवेगं
रथं खरश्रेष्ठसमाधियुक्तम् ॥ ६.७३.८ ॥
ครั้นกล่าวดังนี้แล้ว ผู้เป็นศัตรูของเจ้าแห่งเทวดา ผู้มีความกล้าหาญไม่ย่อท้อ ได้ลาพระราชาและขึ้นรถศึกที่แล่นเร็วดุจสายลม และเทียมด้วยลาชั้นเลิศ
6.73.9
समास्थाय महातेजा रथं हरिरथोपमम्।
जगाम सहसा तत्र यत्र युद्धमरिंदमः ॥ ६.७३.९ ॥
ผู้มีรัศมีอันยิ่งใหญ่และเป็นผู้ปราบศัตรู ขึ้นรถศึกที่คล้ายรถของพระอินทร์ แล้วรีบไปยังที่ที่การรบกำลังดำเนินอยู่ทันที
6.73.10
तं प्रस्थितं महात्मानमनुजग्मुर्महाबलाः।
संहर्षमाणा बहवो धनुःप्रवरपाणयः ॥ ६.७३.१० ॥
นักรบผู้ทรงพลังจำนวนมากตามเสด็จผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ผู้ออกเดินทาง ทุกคนเปี่ยมด้วยความฮึกเหิม ถือคันธนูชั้นดีอยู่ในมือ
6.73.11
गजस्कन्धगताः केचित् केचित् परमवाजिभिः।
व्याघ्रवृश्चिकमार्जारखरोष्ट्रैश्च भुजङ्गमैः ॥ ६.७३.११ ॥
บางคนนั่งอยู่บนบ่าช้าง บางคนขี่ม้าชั้นเลิศ และบางคนขี่เสือ แมลงป่อง แมว ลา อูฐ และงู
6.73.12
वराहैः श्वापदैः सिंहैर्जम्बुकैः पर्वतोपमैः।
काकहंसमयूरैश्च राक्षसा भीमविक्रमाः ॥ ६.७३.१२ ॥
รากษสผู้มีความกล้าหาญน่าสะพรึงกลัว ขี่หมูป่า สัตว์ร้าย สิงโต หมาจิ้งจอก สัตว์ที่ดูคล้ายภูเขา อีกา หงส์ และนกยูง
6.73.13
प्रासपट्टिशनिस्त्रिंशपरश्वधगदाधराः।
भुशुण्डिमुद्गरायष्टिशतघ्नीपरिघायुधाः ॥ ६.७३.१३ ॥
ถือหอก ปัฏฏิศะ ดาบ ขวาน และตะบอง และใช้ภุศุณฑิ ค้อน ไม้พลอง ศตฆนี และลูกกลมเหล็กเป็นอาวุธ
6.73.14
स शङ्खनिनदैः पूर्णैर्भेरीणां चापि निःस्वनैः।
जगाम त्रिदशेन्द्रारिराजिं वेगेन वीर्यवान् ॥ ६.७३.१४ ॥
ท่านผู้มีพละกำลังนั้นเคลื่อนไปอย่างรวดเร็วสู่กองทัพของศัตรูของพระอินทร์ ท่ามกลางเสียงสังข์ที่ดังกึกก้องและเสียงกลองที่คำรามไปทั่ว
6.73.15
स शङ्खशशिवर्णेन छत्रेण रिपुसूदनः।
रराज प्रतिपूर्णेन नभश्चन्द्रमसा यथा ॥ ६.७३.१५ ॥
ภายใต้ร่มขาวดุจสังข์หรือพระจันทร์ ผู้ทำลายศัตรูส่องแสงดุจพระจันทร์เพ็ญที่ลอยอยู่บนท้องฟ้า
6.73.16
वीज्यमानस्ततो वीरो हैमैर्हेमविभूषणः।
चारुचामरमुख्यैश्च मुख्यः सर्वधनुष्मताम् ॥ ६.७३.१६ ॥
จากนั้น วีรบุรุษผู้ประดับด้วยเครื่องทองก็ถูกพัดด้วยพัดขนจามรีทองคำชั้นเลิศ ท่านเป็นผู้เลิศที่สุดในบรรดานักธนูทั้งปวง
6.73.17
स तु दृष्ट्वा विनिर्यान्तं बलेन महता वृतम्।
राक्षसाधिपतिः श्रीमान् रावणः पुत्रमब्रवीत् ॥ ६.७३.१७ ॥
เมื่อราวณะ เจ้าแห่งรากษสผู้รุ่งโรจน์ เห็นพระโอรสเสด็จออกไปพร้อมด้วยกองทัพอันใหญ่หลวงล้อมรอบ จึงตรัสแก่พระโอรสว่า
6.73.18
त्वमप्रतिरथः पुत्र त्वया वै वासवो जितः।
किं पुनर्मानुषं धृष्यं निहनिष्यसि राघवम् ॥ ६.७३.१८ ॥
ลูกเอ๋ย เจ้าเป็นนักรบรถศึกที่หาผู้เสมอมิได้ ด้วยเจ้านี่เองที่วาสวะ (พระอินทร์) ถูกพิชิต ไม่ต้องพูดถึงมนุษย์ผู้กล้าหาญผู้นั้น คือราฆวะ เจ้าจะสังหารเขาได้อย่างแน่นอนเพียงไร
6.73.19
तथोक्तो राक्षसेन्द्रेण प्रत्यगृह्णान्महाशिषः।
ततस्त्विन्द्रजिता लङ्का सूर्यप्रतिमतेजसा ॥ ६.७३.१९ ॥
เมื่อเจ้าแห่งรากษสตรัสดังนี้ อินทรชิตก็รับพรอันยิ่งใหญ่ไว้ จากนั้น อินทรชิตผู้มีรัศมีดุจพระอาทิตย์ได้ออกจากลงกา
6.73.20
रराजाप्रतिवीर्येण द्यौरिवार्केण भास्वता।
स सम्प्राप्य महातेजा युद्धभूमिमरिंदमः ॥ ६.७३.२० ॥
ท่านส่องแสงด้วยพลานุภาพที่หาผู้เทียบมิได้ ดุจท้องฟ้าที่สว่างไสวด้วยพระอาทิตย์ผู้แผดแสง ผู้มีรัศมีอันยิ่งใหญ่และเป็นผู้ปราบศัตรูนั้นได้มาถึงสนามรบ
6.73.21
स्थापयामास रक्षांसि रथं प्रति समन्ततः।
ततस्तु हुतभोक्तारं हुतभुक्सदृशप्रभः ॥ ६.७३.२१ ॥
ท่านให้รากษสยืนล้อมรอบรถศึกไว้ทุกด้าน แล้วจึงเรียกพระอัคนี ผู้ทรงรัศมีดุจไฟ ผู้เสวยเครื่องบูชา
6.73.22
जुहुवे राक्षसश्रेष्ठो विधिवन्मन्त्रसत्तमैः।
स हविर्लाजसत्कारैर्माल्यगन्धपुरस्कृतैः ॥ ६.७३.२२ ॥
รากษสผู้ประเสริฐที่สุดบูชาไฟตามพิธีด้วยมนตร์อันเลิศ ท่านถวายเครื่องบูชาพร้อมข้าวตอก การต้อนรับ พวงมาลัยและของหอม
6.73.23
जुहुवे पावकं तत्र राक्षसेन्द्रः प्रतापवान्।
शस्त्राणि शरपत्राणि समिधोऽथ बिभीतकाः ॥ ६.७३.२३ ॥
ที่นั่นเจ้ารากษสผู้ทรงอานุภาพบูชาไฟ ด้วยอาวุธ ด้วยขนนกลูกศร ด้วยฟืนบูชา และด้วยไม้พิภีตกะ
6.73.24
लोहितानि च वासांसि स्रुवं कार्ष्णायसं तथा।
स तत्राग्निं समास्तीर्य शरपत्रैः सतोमरैः ॥ ६.७३.२४ ॥
ทั้งผ้าสีแดง และทัพพีเหล็กดำ ที่นั่นท่านล้อมไฟไว้รอบด้วยลูกศรมีขนและหอกแหลม
6.73.25
छागस्य कृष्णवर्णस्य गलं जग्राह जीवतः।
सकृदेव समिद्धस्य विधूमस्य महार्चिषः ॥ ६.७३.२५ ॥
ท่านจับคอแพะดำขณะยังมีชีวิต แล้วโยนลงในกองไฟที่ลุกโชนขึ้นในคราวเดียว ไร้ควัน ลุกโพลงด้วยเปลวใหญ่
6.73.26
बभूवुस्तानि लिङ्गानि विजयं यान्यदर्शयन्।
प्रदक्षिणावर्तशिखस्तप्तकाञ्चनसंनिभः ॥ ६.७३.२६ ॥
ปรากฏนิมิตเหล่านั้นซึ่งบอกถึงชัยชนะ เปลวไฟม้วนวนไปทางขวา งามดุจทองที่ถูกหลอมแดง
6.73.27
हविस्तत् प्रतिजग्राह पावकः स्वयमुत्थितः।
सोऽस्त्रमाहारयामास ब्राह्ममस्त्रविशारदः ॥ ६.७३.२७ ॥
พระอัคนีเองลุกขึ้นรับเครื่องบูชานั้น แล้วท่านผู้ชำนาญในอาวุธจึงเรียกพรหมาสตร์มา
6.73.28
धनुश्चात्मरथं चैव सर्वं तत्राभ्यमन्त्रयत्।
तस्मिन्नाहूयमानेऽस्त्रे हूयमाने च पावके।
सार्कग्रहेन्दुनक्षत्रं वितत्रास नभस्थलम् ॥ ६.७३.२८ ॥
ท่านอธิษฐานด้วยมนตร์ให้ธนู รถศึกของตน และทุกสิ่งที่นั่น เมื่อเรียกอาวุธและเทไฟบูชาอยู่ ท้องฟ้าก็สั่นสะเทือนพร้อมดวงอาทิตย์ ดวงดาว ดวงจันทร์ และนักษัตร
6.73.29
स पावकं पावकदीप्ततेजा
हुत्वा महेन्द्रप्रतिमप्रभावः।
सचापबाणासिरथाश्वसूतः
खेऽन्तर्दधेऽऽत्मानमचिन्त्यवीर्यः ॥ ६.७३.२९ ॥
ท่านผู้มีรัศมีลุกโชนดุจไฟ และมีอานุภาพเทียบเท่าพระอินทร์ ถวายเครื่องบูชาแก่ไฟแล้ว ก็หายลับไปในท้องฟ้าพร้อมธนู ลูกศร ดาบ รถศึก ม้า และสารถี ด้วยพลังที่คาดไม่ถึง
6.73.30
ततो हयरथाकीर्णं पताकाध्वजशोभितम्।
निर्ययौ राक्षसबलं नर्दमानं युयुत्सया ॥ ६.७३.३० ॥
จากนั้น กองทัพรากษสที่เต็มไปด้วยม้าและรถศึก งดงามด้วยธงและธงแผ่น ก็เคลื่อนออกมาคำรามกึกก้อง ใคร่จะรบ
6.73.31
ते शरैर्बहुभिश्चित्रैस्तीक्ष्णवेगैरलंकृतैः।
तोमरैरङ्कुशैश्चापि वानराञ्जघ्नुराहवे ॥ ६.७३.३१ ॥
ด้วยลูกศรมากมายหลากสี เฉียบคม ประดับด้วยขนนก ด้วยหอกและขอสับช้าง พวกเขาฟาดฟันวานรในการรบ
6.73.32
रावणिस्तु सुसंक्रुद्धस्तान् निरीक्ष्य निशाचरान्।
हृष्टा भवन्तो युध्यन्तु वानराणां जिघांसया ॥ ६.७३.३२ ॥
ส่วนราวณี โกรธจัดยิ่งนัก มองดูเหล่านิศาจรนั้นแล้วกล่าวว่า “ท่านทั้งหลายจงชื่นชมและรบเถิด ด้วยความปรารถนาจะสังหารวานร”
6.73.33
ततस्ते राक्षसाः सर्वे गर्जन्तो जयकांक्षिणः।
अभ्यवर्षंस्ततो घोरं वानरान् शरवृष्टिभिः ॥ ६.७३.३३ ॥
จากนั้น รากษสทั้งปวงคำรามและปรารถนาชัยชนะ ก็ระดมลูกศรลงมาอย่างน่าสะพรึงกลัวใส่วานรทั้งหลาย
6.73.34
स तु नालीकनाराचैर्गदाभिर्मुसलैरपि।
रक्षोभिः संवृतः संख्ये वानरान् विचकर्ष ह ॥ ६.७३.३४ ॥
ท่านถูกล้อมด้วยรากษส ในสนามรบก็ฉุดลากวานรไปด้วยลูกศรปลายเหล็กและลูกศรก้านอ้อ ด้วยกระบองและด้วยตะบอง
6.73.35
ते वध्यमानाः समरे वानराः पादपायुधाः।
अभ्यवर्षन्त सहसा रावणिं शैलपादपैः ॥ ६.७३.३५ ॥
วานรที่ถูกฟาดฟันในสมรภูมิ ซึ่งมีต้นไม้เป็นอาวุธ พลันระดมขว้างยอดเขาและต้นไม้ใส่ราวณี
6.73.36
इन्द्रजित् तु तदा क्रुद्धो महातेजा महाबलः।
वानराणां शरीराणि व्यधमद् रावणात्मजः ॥ ६.७३.३६ ॥
ขณะนั้น อินทรชิต โอรสของราวณะ ผู้มีรัศมีรุ่งโรจน์และกำลังมหาศาล โกรธจัด ก็บดขยี้ร่างของวานรทั้งหลาย
6.73.37
शरेणैकेन च हरीन् नव पञ्च च सप्त च।
बिभेद समरे क्रुद्धो राक्षसान् सम्प्रहर्षयन् ॥ ६.७३.३७ ॥
ท่านโกรธจัดในสนามรบ ยิงลูกศรดอกเดียวทะลุวานรเก้าตัว ห้าตัว และเจ็ดตัว ทำให้รากษสทั้งหลายปีติยินดี
6.73.38
स शरैः सूर्यसंकाशैः शातकुम्भविभूषणैः।
वानरान् समरे वीरः प्रममाथ सुदुर्जयः ॥ ६.७३.३८ ॥
วีรบุรุษผู้ยากจะพ่ายแพ้นั้น ด้วยลูกศรดุจดวงอาทิตย์ที่ประดับด้วยทอง ได้ฟาดฟันวานรทั้งหลายในสนามรบ
6.73.39
ते भिन्नगात्राः समरे वानराः शरपीडिताः।
पेतुर्मथितसंकल्पाः सुरैरिव महासुराः ॥ ६.७३.३९ ॥
วานรเหล่านั้น ร่างกายแตกกระจายในสนามรบ ถูกลูกศรเบียดเบียน ความมุ่งมั่นแหลกสลาย ล้มลงดุจอสูรใหญ่ที่เทวดาปราบลง
6.73.40
ते तपन्तमिवादित्यं घोरैर्बाणगभस्तिभिः।
अभ्यधावन्त संक्रुद्धाः संयुगे वानरर्षभाः ॥ ६.७३.४० ॥
วานรผู้เป็นจ่าฝูงเหล่านั้น โกรธจัดยิ่งนัก พุ่งเข้าใส่เขาในสงคราม ดุจดวงอาทิตย์ที่แผดเผาด้วยรังสีลูกศรอันน่าสะพรึงกลัว
6.73.41
ततस्तु वानराः सर्वे भिन्नदेहा विचेतसः।
व्यथिता विद्रवन्ति स्म रुधिरेण समुक्षिताः ॥ ६.७३.४१ ॥
จากนั้นพวกวานรทั้งปวง ร่างกายแหลกเหลวบาดเจ็บ ใจสับสน เจ็บปวด ชุ่มด้วยโลหิต ก็พากันหนีไป
6.73.42
रामस्यार्थे पराक्रम्य वानरास्त्यक्तजीविताः।
नर्दन्तस्तेऽनिवृत्तास्तु समरे सशिलायुधाः ॥ ६.७३.४२ ॥
พวกวานรผู้พลีชีวิตเพื่อพระราม ต่อสู้อย่างกล้าหาญ ส่งเสียงคำรามและไม่ถอยหลังในการรบ ถือหินและอาวุธอยู่ในมือ
6.73.43
ते द्रुमैः पर्वताग्रैश्च शिलाभिश्च प्लवंगमाः।
अभ्यवर्षन्त समरे रावणिं समवस्थिताः ॥ ६.७३.४३ ॥
พวกวานรยืนหยัดมั่นคงในการรบ โปรยต้นไม้ ยอดเขา และก้อนหินใส่ราวณิ
6.73.44
तं द्रुमाणां शिलानां च वर्षं प्राणहरं महत्।
व्यपोहत महातेजा रावणिः समितिंजयः ॥ ६.७३.४४ ॥
ราวณิผู้ยิ่งใหญ่ ผู้ชนะในการรบ ปัดฝนต้นไม้และก้อนหินอันใหญ่หลวงและถึงตายนั้นออกไปได้
6.73.45
ततः पावकसंकाशैः शरैराशीविषोपमैः।
वानराणामनीकानि बिभेद समरे प्रभुः ॥ ६.७३.४५ ॥
จากนั้นเจ้าผู้ยิ่งใหญ่ก็แทงกองทัพวานรในสงครามด้วยลูกศรที่ลุกโชนดุจไฟและดุจงูพิษ
6.73.46
अष्टादशशरैस्तीक्ष्णैः स विद्ध्वा गन्धमादनम्।
विव्याध नवभिश्चैव नलं दूरादवस्थितम् ॥ ६.७३.४६ ॥
ด้วยลูกศรคมสิบแปดดอก เขายิงคันธมาทนะ และด้วยเก้าดอก ยิงนลที่ยืนอยู่ไกลออกไป
6.73.47
सप्तभिस्तु महावीर्यो मैन्दं मर्मविदारणैः।
पञ्चभिर्विशिखैश्चैव गजं विव्याध संयुगे ॥ ६.७३.४७ ॥
ผู้ทรงพลังยิ่งนั้นยิงไมนธะด้วยลูกศรเจ็ดดอกที่เสียดแทงจุดสำคัญ และยิงคชะด้วยห้าดอกในการรบ
6.73.48
जाम्बवन्तं तु दशभिर्नीलं त्रिंशद्भिरेव च।
सुग्रीवमृषभं चैव सोऽङ्गदं द्विविदं तथा ॥ ६.७३.४८ ॥
เขายิงชามพวานด้วยลูกศรสิบดอก และยิงนีลด้วยสามสิบดอก ยิงสุครีพ ฤษภ อังคท และทวิวิทะด้วยเช่นกัน
6.73.49
घोरैर्दत्तवरैस्तीक्ष्णैर्निष्प्राणानकरोत् तदा।
अन्यानपि तथा मुख्यान् वानरान् बहुभिः शरैः ॥ ६.७३.४९ ॥
ด้วยลูกศรอันน่ากลัวคมกริบซึ่งได้รับพรมา เขาทำให้พวกนั้นสิ้นชีวิตในตอนนั้น และยังทำให้วานรผู้เป็นหัวหน้าคนอื่นล้มลงด้วยลูกศรจำนวนมากเช่นเดียวกัน
6.73.50
अर्दयामास संक्रुद्धः कालाग्निरिव मूर्च्छितः।
स शरैः सूर्यसंकाशैः सुमुक्तैः शीघ्रगामिभिः ॥ ६.७३.५० ॥
ด้วยความโกรธจัด เขาทำให้พวกมันทุกข์ทรมาน ลุกโชนดุจไฟแห่งความตาย และด้วยลูกศรดุจดวงอาทิตย์ที่ปล่อยออกไปอย่างดี แล่นเร็ว เขาเร่งการโจมตี
6.73.51
वानराणामनीकानि निर्ममन्थ महारणे।
आकुलां वानरीं सेनां शरजालेन पीडिताम् ॥ ६.७३.५१ ॥
ในการรบอันยิ่งใหญ่นั้น เขาบดขยี้กองทัพของพวกวานร และกองทัพวานรที่ตื่นตระหนกและถูกบีบคั้นด้วยตาข่ายลูกศร เขาก็บดขยี้จนย่อยยับ
6.73.52
हृष्टः स परया प्रीत्या ददर्श क्षतजोक्षिताम्।
पुनरेव महातेजा राक्षसेन्द्रात्मजो बली ॥ ६.७३.५२ ॥
ด้วยความยินดียิ่ง เขาเห็นพวกนั้นชุ่มไปด้วยโลหิต ผู้มีพลัง รุ่งโรจน์ยิ่ง เป็นโอรสของเจ้าแห่งรากษส จึงปีติยินดีอีกครั้ง
6.73.53
संसृज्य बाणवर्षं च शस्त्रवर्षं च दारुणम्।
ममर्द वानरानीकं परितस्त्विन्द्रजिद् बली ॥ ६.७३.५३ ॥
อินทรชิตผู้ทรงพลังโปรยฝนลูกศรและฝนอาวุธอันน่าสะพรึงกลัวลงมา บดขยี้กองทัพวานรไปทุกทิศ
6.73.54
स्वसैन्यमुत्सृज्य समेत्य तूर्णं
महाहवे वानरवाहिनीषु।
अदृश्यमानः शरजालमुग्रं
ववर्ष नीलाम्बुधरो यथाम्बु ॥ ६.७३.५४ ॥
เขาละทิ้งกองทัพของตนแล้วรีบเข้าไปท่ามกลางกองทัพวานรในสงครามอันยิ่งใหญ่ โดยที่ไม่มีใครเห็น เขาโปรยตาข่ายลูกศรอันดุร้ายลงมา ดุจเมฆดำสีน้ำเงินที่โปรยน้ำลงมา
6.73.55
ते शक्रजिद्बाणविशीर्णदेहा
मायाहता विस्वरमुन्नदन्तः।
रणे निपेतुर्हरयोऽद्रिकल्पा
यथेन्द्रवज्राभिहता नगेन्द्राः ॥ ६.७३.५५ ॥
ร่างกายของพวกนั้นถูกลูกศรของศักรชิตทำให้แหลกเหลว ถูกความลวงโจมตี ส่งเสียงคำรามอันน่าสะพรึง วานรดุจภูเขาเหล่านั้นล้มลงในการรบ ดุจภูเขาอันยิ่งใหญ่ที่ล้มลงเมื่อถูกสายฟ้าของพระอินทร์ฟาด
6.73.56
ते केवलं संददृशुः शिताग्रान्
बाणान् रणे वानरवाहिनीषु।
मायाविगूढं च सुरेन्द्रशत्रुं
न चात्र तं राक्षसमप्यपश्यन् ॥ ६.७३.५६ ॥
ในการรบท่ามกลางกองทัพวานร พวกเขาเห็นเพียงลูกศรปลายคมเท่านั้น ส่วนศัตรูของเจ้าแห่งเทพที่ซ่อนตัวอยู่ในความลวง แม้แต่รากษสนั้นพวกเขาก็มองไม่เห็นในที่นั้น
6.73.57
ततः स रक्षोधिपतिर्महात्मा
सर्वा दिशो बाणगणैः शिताग्रैः।
प्रच्छादयामास रविप्रकाशै-
र्विदारयामास च वानरेन्द्रान् ॥ ६.७३.५७ ॥
จากนั้น เจ้าแห่งรากษสผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ก็ปกคลุมทุกทิศด้วยฝูงลูกศรปลายคมที่สว่างดุจดวงอาทิตย์ และฉีกทำลายวานรผู้เป็นใหญ่ทั้งหลาย
6.73.58
स शूलनिस्त्रिंशपरश्वधानि
व्याविद्धदीप्तानलसप्रभाणि।
सविस्फुलिङ्गोज्ज्वलपावकानि
ववर्ष तीव्रं प्लवगेन्द्रसैन्ये ॥ ६.७३.५८ ॥
เขาโปรยตรีศูล ดาบ และขวานรบลงมา ซึ่งเมื่อถูกเหวี่ยงแล้วก็สว่างดุจไฟลุกโชน ดุจไฟที่มีประกายสะบัด เขาโปรยลงมาอย่างรุนแรงใส่กองทัพของเจ้าฝูงวานร
6.73.59
ततो ज्वलनसंकाशैर्बाणैर्वानरयूथपाः।
ताडिताः शक्रजिद्बाणैः प्रफुल्ला इव किंशुकाः ॥ ६.७३.५९ ॥
จากนั้น บรรดาหัวหน้าฝูงวานรถูกลูกศรของอินทรชิตที่ลุกโชนดุจไฟทิ่มแทง ก็ปรากฏดุจต้นกิงศุกะที่บานสะพรั่ง
6.73.60
तेऽन्योन्यमभिसर्पन्तो निनदन्तश्च विस्वरम्।
राक्षसेन्द्रास्त्रनिर्भिन्ना निपेतुर्वानरर्षभाः ॥ ६.७३.६० ॥
พวกนั้นพุ่งเข้าหากันและคำรามอย่างแหบพร่า บรรดาวานรผู้เป็นดุจวัวหนุ่มนั้นถูกอาวุธของเจ้าแห่งรากษสแทงทะลุ จึงล้มลง
6.73.61
उदीक्षमाणा गगनं केचिन्नेत्रेषु ताडिताः।
शरैर्विविशुरन्योन्यं पेतुश्च जगतीतले ॥ ६.७३.६१ ॥
วานรบางตัวที่แหงนมองท้องฟ้าถูกลูกศรปักเข้าที่ดวงตา บางตัวพุ่งชนกันเอง และบางตัวก็ร่วงลงสู่พื้นโลก
6.73.62
हनूमन्तं च सुग्रीवमङ्गदं गन्धमादनम्।
जाम्बवन्तं सुषेणं च वेगदर्शिनमेव च ॥ ६.७३.६२ ॥
หนุมาน สุครีพ อังคทะ คันธมาทน์ ชามพวัน สุเษณะ และแม้วิเวคทรรศินก็ถูกลูกศรปักเช่นกัน
6.73.63
मैन्दं च द्विविदं नीलं गवाक्षं गवयं तथा।
केसरिं हरिलोमानं विद्युद्दंष्ट्रं च वानरम् ॥ ६.७३.६३ ॥
เมนทะและทวิวิทะ นีละ คะวากษะ คะวยะเช่นกัน และวานรเกสริน หริโลมาน กับวิทยุททํษฏระก็ถูกโจมตีด้วยเช่นกัน
6.73.64
सूर्याननं ज्योतिर्मुखं तथा दधिमुखं हरिम्।
पावकाक्षं नलं चैव कुमुदं चैव वानरम् ॥ ६.७३.६४ ॥
สูรยานนะ โชยติรมุขะ และทธิมุขะ วานรหริ ปาวกากษะ นละ และวานรกุมุทะก็ถูกปักเช่นกัน
6.73.65
प्रासैः शूलैः शितैर्बाणैरिन्द्रजिन्मन्त्रसंहितैः।
विव्याध हरिशार्दूलान् सर्वांस्तान् राक्षसोत्तमः ॥ ६.७३.६५ ॥
อินทรชิตผู้เป็นเลิศในหมู่รากษสด้วยหอก หลาวและลูกศรคมที่ร่ายมนตร์ไว้ ได้แทงวานรผู้เป็นเสือในหมู่ลิงเหล่านั้นทั้งหมด
6.73.66
स वै गदाभिर्हरियूथमुख्यान्
निर्भिद्य बाणैस्तपनीयवर्णैः।
ववर्ष रामं शरवृष्टिजालैः
सलक्ष्मणं भास्कररश्मिकल्पैः ॥ ६.७३.६६ ॥
อินทรชิตทั้งฟาดด้วยกระบองใส่หัวหน้าฝูงวานร แล้วโปรยห่าธนูใส่พระรามพร้อมพระลักษมณ์ เป็นตาข่ายลูกศรสีทองดั่งรัศมีดวงอาทิตย์
6.73.67
स बाणवर्षैरभिवृष्यमाणो
धारानिपातानिव तानचिन्त्य।
समीक्षमाणः परमाद्भुतश्री-
रामस्तदा लक्ष्मणमित्युवाच ॥ ६.७३.६७ ॥
พระรามผู้มีสิริรุ่งโรจน์อันน่าอัศจรรย์ยิ่ง แม้ถูกห่าลูกศรระดมยิง ก็มิได้ใส่พระทัยเหมือนไม่รู้สึกถึงสายฝน แล้วทรงตรัสกับพระลักษมณ์ในขณะนั้น
6.73.68
असौ पुनर्लक्ष्मण राक्षसेन्द्रो
ब्रह्मास्त्रमाश्रित्य सुरेन्द्रशत्रुः।
निपातयित्वा हरिसैन्यमस्मान्-
शितैः शरैरर्दयति प्रसक्तम् ॥ ६.७३.६८ ॥
ดูก่อนพระลักษมณ์ ผู้เป็นใหญ่ในรากษสผู้นั้น ผู้เป็นศัตรูของพระอินทร์ ได้ใช้พรหมาสตร์แล้ว ทำให้กองทัพวานรล้มลง และยังคงทรมานพวกเราด้วยลูกศรคมอย่างต่อเนื่อง
6.73.69
स्वयंभुवा दत्तवरो महात्मा
समाहितोऽन्तर्हितभीमकायः।
कथं नु शक्यो युधि नष्टदेहो
निहन्तुमद्येन्द्रजिदुद्यतास्त्रः ॥ ६.७३.६९ ॥
อินทรชิตผู้ได้รับพรจากพระสยัมภู มีจิตมั่นคง ซ่อนกายอันน่าสะพรึงไว้ และยกอาวุธขึ้นพร้อมแล้ว จะถูกสังหารในการรบวันนี้ได้อย่างไรเล่า ในเมื่อร่างของเขามองไม่เห็น
6.73.70
मन्ये स्वयंभूर्भगवानचिन्त्य-
स्तस्यैतदस्त्रं प्रभवश्च योऽस्य।
बाणावपातं त्वमिहाद्य धीमन्
मया सहाव्यग्रमनाः सहस्व ॥ ६.७३.७० ॥
เรามองว่าอาวุธนี้และต้นกำเนิดของมัน เป็นสิ่งที่หยั่งไม่ถึงของพระสยัมภูผู้ทรงพระภคต์ คือพระพรหม ดูก่อนผู้มีปัญญา บัดนี้จงอดทนต่อห่าลูกศรที่ตกลงมาที่นี่ร่วมกับเรา ด้วยจิตที่ไม่หวั่นไหว
6.73.71
प्रच्छादयत्येष हि राक्षसेन्द्रः
सर्वा दिशः सायकवृष्टिजालैः।
एतच्च सर्वं पतिताग्र्यशूरं
न भ्राजते वानरराजसैन्यम् ॥ ६.७३.७१ ॥
ผู้เป็นใหญ่ในรากษสนี้กำลังปกคลุมทุกทิศด้วยตาข่ายแห่งห่าลูกศร และกองทัพของวานรราชทั้งหมดนี้ซึ่งมีวีรบุรุษชั้นเยี่ยมล้มลงแล้ว ก็ไม่รุ่งเรืองอีกต่อไป
6.73.72
आवां तु दृष्ट्वा पतितौ विसंज्ञौ
निवृत्तयुद्धौ हतहर्षरोषौ।
ध्रुवं प्रवेक्ष्यत्यमरारिवास-
मसौ समासाद्य रणाग्र्यलक्ष्मीम् ॥ ६.७३.७२ ॥
เมื่อเห็นพวกเราสองคนล้มลงหมดสติ เขาจะหยุดการรบ ความยินดีและความโกรธของเขาสิ้นไปแล้ว และเขาจะเข้าสู่ที่อยู่ของศัตรูของเทวดาแน่นอน หลังได้รับความรุ่งโรจน์แห่งชัยชนะในสมรภูมิอันยอดเยี่ยม
6.73.73
ततस्तु ताविन्द्रजितोऽस्त्रजालै-
र्बभूवतुस्तत्र तदा विशस्तौ।
स चापि तौ तत्र विषादयित्वा
ननाद हर्षाद् युधि राक्षसेन्द्रः ॥ ६.७३.७३ ॥
จากนั้น ทั้งสองพระองค์ก็ถูกอินทรชิตทำให้บาดเจ็บด้วยตาข่ายอาวุธ ณ ที่นั้นในเวลานั้น ส่วนผู้เป็นใหญ่ในรากษสก็ทำให้ทั้งสองทุกข์โศกไว้ที่นั่น แล้วคำรามด้วยความยินดีในการรบ
6.73.74
ततस्तदा वानरसैन्यमेवं
रामं च संख्ये सह लक्ष्मणेन।
विषादयित्वा सहसा विवेश
पुरीं दशग्रीवभुजाभिगुप्ताम्।
संस्तूयमानः स तु यातुधानैः
पित्रे च सर्वं हृषितोऽभ्युवाच ॥ ६.७३.७४ ॥
จากนั้น เมื่อทำให้กองทัพวานร พระรามและพระลักษมณ์ในสมรภูมิท้อแท้ดังนี้แล้ว เขาก็เข้าสู่นครที่พระหัตถ์ทั้งสิบของทศกัณฐ์คุ้มครองอยู่โดยพลัน เมื่อถูกเหล่ายาตุธานสรรเสริญ เขาก็ปีติยินดีกราบทูลบิดาทุกสิ่ง