വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 6.73
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.73.1
ततो हतान् राक्षसपुङ्गवांस्तान्
देवान्तकादित्रिशिरोऽतिकायान्।
रक्षोगणास्तत्र हतावशिष्टा-
स्ते रावणाय त्वरिताः शशंसुः ॥ ६.७३.१ ॥
അവിടെ കൊല്ലപ്പെട്ട ആ ശ്രേഷ്ഠരാക്ഷസന്മാരായ ദേവാന്തകൻ, ത്രിശിരസ്സ്, അതികായൻ മുതലായവരിൽ നിന്ന് ശേഷിച്ച രാക്ഷസസംഘങ്ങൾ വേഗത്തിൽ രാവണനെ സമീപിച്ച് വിവരം അറിയിച്ചു.
6.73.2
ततो हतांस्तान् सहसा निशम्य
राजा महाबाष्पपरिप्लुताक्षः।
पुत्रक्षयं भ्रातृवधं च घोरं
विचिन्त्य राजा विपुलं प्रदध्यौ ॥ ६.७३.२ ॥
കൊല്ലപ്പെട്ടവരെക്കുറിച്ചുള്ള വാർത്ത പെട്ടെന്ന് കേട്ട രാജാവിന്റെ കണ്ണുകൾ വലിയ കണ്ണീരിൽ നിറഞ്ഞു; പുത്രനാശവും സഹോദരവധവും ഭയങ്കരമെന്ന് ചിന്തിച്ച് രാജാവ് ആഴത്തിൽ ധ്യാനിച്ചു.
6.73.3
ततस्तु राजानमुदीक्ष्य दीनं
शोकार्णवे सम्परिपुप्लुवानम्।
रथर्षभो राक्षसराजसूनु-
स्तमिन्द्रजिद् वाक्यमिदं बभाषे ॥ ६.७३.३ ॥
അപ്പോൾ ദീനനായി ശോകസാഗരത്തിൽ മുങ്ങുന്ന രാജാവിനെ കണ്ട്, രഥവീരന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ രാക്ഷസരാജപുത്രൻ ഇന്ദ്രജിത്ത് അദ്ദേഹത്തോട് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
6.73.4
न तात मोहं परिगन्तुमर्हसे
यत्रेन्द्रजिज्जीवति नैर्ऋतेश।
नेन्द्रारिबाणाभिहतो हि कश्चित्
प्राणान् समर्थः समरेऽभिपातुम् ॥ ६.७३.४ ॥
അച്ഛാ, മോഹത്തിൽ വീഴുന്നത് നിനക്ക് യോഗ്യമല്ല; ഇന്ദ്രജിത്ത് ജീവിച്ചിരിക്കെ, നൈർരുതേശാ, ഇന്ദ്രശത്രുവിന്റെ ബാണങ്ങളാൽ പ്രഹരിക്കപ്പെട്ട ആരും യുദ്ധത്തിൽ പ്രാണൻ അപഹരിക്കാൻ പ്രാപ്തരല്ല.
6.73.5
पश्याद्य रामं सह लक्ष्मणेन
मद्बाणनिर्भिन्नविकीर्णदेहम्।
गतायुषं भूमितले शयानं
शितैः शरैराचितसर्वगात्रम् ॥ ६.७३.५ ॥
ഇന്ന് കാണുക, ലക്ഷ്മണനോടുകൂടി രാമൻ എന്റെ ബാണങ്ങളാൽ തുളഞ്ഞ് ചിതറിയ ദേഹത്തോടെ, ആയുസ്സറ്റ്, മൂർച്ചയുള്ള ശരങ്ങളാൽ എല്ലാ അവയവങ്ങളും നിറഞ്ഞവനായി നിലത്ത് കിടക്കുന്നത്.
6.73.6
इमां प्रतिज्ञां शृणु शक्रशत्रोः
सुनिश्चितां पौरुषदैवयुक्ताम्।
अद्यैव रामं सह लक्ष्मणेन
संतर्पयिष्यामि शरैरमोघैः ॥ ६.७३.६ ॥
ഇന്ദ്രശത്രു പറഞ്ഞു: പൌരുഷവും ദൈവവും ചേർന്ന ഈ എന്റെ ഉറച്ച പ്രതിജ്ഞ കേൾക്കുക. ഇന്നുതന്നെ ലക്ഷ്മണനോടുകൂടിയ രാമനെ ഒരിക്കലും പിഴയ്ക്കാത്ത അമ്പുകളാൽ ഞാൻ തൃപ്തിപ്പെടുത്തും.
6.73.7
अद्येन्द्रवैवस्वतविष्णुरुद्र-
साध्याश्च वैश्वानरचन्द्रसूर्याः।
द्रक्ष्यन्ति मे विक्रममप्रमेयं
विष्णोरिवोग्रं बलियज्ञवाटे ॥ ६.७३.७ ॥
ഇന്ന് ഇന്ദ്രനും വൈവസ്വത യമനും വിഷ്ണുവും രുദ്രനും സാധ്യന്മാരും അഗ്നിയും ചന്ദ്രനും സൂര്യനും എന്റെ അളക്കാനാവാത്ത പരാക്രമം കാണും; ബലിയുടെ യാഗശാലയിൽ വിഷ്ണുവിന്റെ ഉഗ്രപരാക്രമം കണ്ടതുപോലെ.
6.73.8
स एवमुक्त्वा त्रिदशेन्द्रशत्रु-
रापृच्छ्य राजानमदीनसत्त्वः।
समारुरोहानिलतुल्यवेगं
रथं खरश्रेष्ठसमाधियुक्तम् ॥ ६.७३.८ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ഇന്ദ്രശത്രു, ദീനതയില്ലാത്ത ധൈര്യമുള്ളവൻ, രാജാവിനോട് യാത്ര ചോദിച്ച് കാറ്റിന്റെ വേഗമുള്ള, ഉത്തമ കഴുതകൾ പൂട്ടിയ രഥത്തിൽ കയറി.
6.73.9
समास्थाय महातेजा रथं हरिरथोपमम्।
जगाम सहसा तत्र यत्र युद्धमरिंदमः ॥ ६.७३.९ ॥
മഹാതേജസ്വിയായ, ശത്രുക്കളെ അടക്കുന്നവനായ അവൻ ഇന്ദ്രരഥത്തിനു തുല്യമായ രഥത്തിൽ കയറി, യുദ്ധം നടക്കുന്നിടത്തേക്ക് ഉടനെ പോയി.
6.73.10
तं प्रस्थितं महात्मानमनुजग्मुर्महाबलाः।
संहर्षमाणा बहवो धनुःप्रवरपाणयः ॥ ६.७३.१० ॥
പുറപ്പെട്ട ആ മഹാത്മാവിനെ ഏറെ മഹാബലന്മാർ, സന്തോഷത്തോടെ, കൈകളിൽ ഉത്തമ വില്ലുകളുമായി പിന്തുടർന്നു.
6.73.11
गजस्कन्धगताः केचित् केचित् परमवाजिभिः।
व्याघ्रवृश्चिकमार्जारखरोष्ट्रैश्च भुजङ्गमैः ॥ ६.७३.११ ॥
ചിലർ ആനയുടെ തോളിലും ചിലർ ഉത്തമ കുതിരകളിലും, ചിലർ പുലി, തേൾ, പൂച്ച, കഴുത, ഒട്ടകം, പാമ്പ് എന്നിവയുടെ പുറത്തും ഉണ്ടായിരുന്നു.
6.73.12
वराहैः श्वापदैः सिंहैर्जम्बुकैः पर्वतोपमैः।
काकहंसमयूरैश्च राक्षसा भीमविक्रमाः ॥ ६.७३.१२ ॥
പന്നികൾ, ഹിംസ്ര മൃഗങ്ങൾ, സിംഹങ്ങൾ, കുറുനരികൾ, പർവതസമാനമായ ജീവികൾ, കാക്കകൾ, അരയന്നങ്ങൾ, മയിലുകൾ എന്നിവയിൽ കയറിയ ഭീകര വിക്രമികളായ രാക്ഷസന്മാർ.
6.73.13
प्रासपट्टिशनिस्त्रिंशपरश्वधगदाधराः।
भुशुण्डिमुद्गरायष्टिशतघ्नीपरिघायुधाः ॥ ६.७३.१३ ॥
കുന്തം, പട്ടിശം, വാൾ, മഴു, ഗദ ധരിച്ചവരും; ഭുശുണ്ഡി, മുദ്ഗരം, വടി, ശതഘ്നി, പരിഘം എന്നീ ആയുധങ്ങളുള്ളവരും.
6.73.14
स शङ्खनिनदैः पूर्णैर्भेरीणां चापि निःस्वनैः।
जगाम त्रिदशेन्द्रारिराजिं वेगेन वीर्यवान् ॥ ६.७३.१४ ॥
ശംഖനാദങ്ങളും ഭേരികളുടെ മുഴക്കവും നിറഞ്ഞിരിക്കെ, വീര്യവാനായ അവൻ വേഗത്തിൽ ഇന്ദ്രശത്രുക്കളുടെ സേനയിലേക്ക് പോയി.
6.73.15
स शङ्खशशिवर्णेन छत्रेण रिपुसूदनः।
रराज प्रतिपूर्णेन नभश्चन्द्रमसा यथा ॥ ६.७३.१५ ॥
ശംഖിനും ചന്ദ്രനും തുല്യം വെളുത്ത പൂർണമായ കുടയാൽ ശത്രുസംഹാരകൻ ആകാശത്ത് പൂർണചന്ദ്രനെപ്പോലെ വിളങ്ങി.
6.73.16
वीज्यमानस्ततो वीरो हैमैर्हेमविभूषणः।
चारुचामरमुख्यैश्च मुख्यः सर्वधनुष्मताम् ॥ ६.७३.१६ ॥
അപ്പോൾ സ്വർണാഭരണങ്ങളണിഞ്ഞ ആ വീരനെ സ്വർണ്ണ കൈപ്പിടിയുള്ള മനോഹരമായ ചാമരങ്ങൾ വീശി; അവൻ സകല വില്ലാളികളിലും മുഖ്യനായിരുന്നു.
6.73.17
स तु दृष्ट्वा विनिर्यान्तं बलेन महता वृतम्।
राक्षसाधिपतिः श्रीमान् रावणः पुत्रमब्रवीत् ॥ ६.७३.१७ ॥
എന്നാൽ മഹാസേനയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് പുറപ്പെടുന്ന അവനെ കണ്ട രാക്ഷസാധിപതിയായ ശ്രീമാൻ രാവണൻ തന്റെ പുത്രനോട് പറഞ്ഞു.
6.73.18
त्वमप्रतिरथः पुत्र त्वया वै वासवो जितः।
किं पुनर्मानुषं धृष्यं निहनिष्यसि राघवम् ॥ ६.७३.१८ ॥
മകനേ, നീ അപ്രതിരഥനാണ്; നീയാണ് വാസവനെ (ഇന്ദ്രനെ) ജയിച്ചത്. പിന്നെ ധിക്കാരിയായ ആ മനുഷ്യൻ രാഘവനെ നീ തീർച്ചയായും വധിക്കും.
6.73.19
तथोक्तो राक्षसेन्द्रेण प्रत्यगृह्णान्महाशिषः।
ततस्त्विन्द्रजिता लङ्का सूर्यप्रतिमतेजसा ॥ ६.७३.१९ ॥
രാക്ഷസേന്ദ്രൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ അവൻ മഹത്തായ അനുഗ്രഹങ്ങൾ സ്വീകരിച്ചു. അപ്പോൾ സൂര്യതേജസ്സുള്ള ഇന്ദ്രജിത്താൽ ലങ്ക...
6.73.20
रराजाप्रतिवीर्येण द्यौरिवार्केण भास्वता।
स सम्प्राप्य महातेजा युद्धभूमिमरिंदमः ॥ ६.७३.२० ॥
അപ്രതിമമായ വീര്യത്താൽ തിളങ്ങുന്ന സൂര്യനാൽ ആകാശം ശോഭിക്കുന്നതുപോലെ അവൻ ശോഭിച്ചു. മഹാതേജസ്വിയും ശത്രുനിഗ്രഹിയുമായ അവൻ യുദ്ധഭൂമിയിലെത്തി.
6.73.21
स्थापयामास रक्षांसि रथं प्रति समन्ततः।
ततस्तु हुतभोक्तारं हुतभुक्सदृशप्रभः ॥ ६.७३.२१ ॥
അവൻ രഥത്തിനു ചുറ്റും രാക്ഷസന്മാരെ നിർത്തി. പിന്നെ അഗ്നിക്കു തുല്യ പ്രഭയുള്ള അവൻ ഹവിർഭോക്താവായ അഗ്നിയെ...
6.73.22
जुहुवे राक्षसश्रेष्ठो विधिवन्मन्त्रसत्तमैः।
स हविर्लाजसत्कारैर्माल्यगन्धपुरस्कृतैः ॥ ६.७३.२२ ॥
രാക്ഷസശ്രേഷ്ഠൻ വിധിപ്രകാരം ശ്രേഷ്ഠമന്ത്രങ്ങളാൽ ഹോമം ചെയ്തു. അവൻ ഹവിസ്സ്, ലാജം, സത്കാരങ്ങൾ, മാലകൾ, ഗന്ധങ്ങൾ എന്നിവയാൽ...
6.73.23
जुहुवे पावकं तत्र राक्षसेन्द्रः प्रतापवान्।
शस्त्राणि शरपत्राणि समिधोऽथ बिभीतकाः ॥ ६.७३.२३ ॥
അവിടെ പ്രതാപവാനായ രാക്ഷസേന്ദ്രൻ അഗ്നിയിൽ ഹോമം ചെയ്തു — ആയുധങ്ങൾ, അമ്പിന്റെ ചിറകുകൾ, സമിധകൾ, പിന്നെ ബിഭീതകങ്ങൾ.
6.73.24
लोहितानि च वासांसि स्रुवं कार्ष्णायसं तथा।
स तत्राग्निं समास्तीर्य शरपत्रैः सतोमरैः ॥ ६.७३.२४ ॥
ചുവന്ന വസ്ത്രങ്ങളും കറുത്ത ഇരുമ്പുകൊണ്ടുള്ള സ്രുവവും, അവിടെ അഗ്നിയെ ചുറ്റും പരത്തി, ശരപത്രങ്ങളോടും തോമരങ്ങളോടും കൂടി.
6.73.25
छागस्य कृष्णवर्णस्य गलं जग्राह जीवतः।
सकृदेव समिद्धस्य विधूमस्य महार्चिषः ॥ ६.७३.२५ ॥
കറുത്ത നിറമുള്ള ആടിന്റെ കഴുത്ത് ജീവനോടെ അവൻ പിടിച്ചു; ഒറ്റത്തവണ മാത്രം കത്തിയുയർന്ന, പുകയില്ലാത്ത, മഹാജ്വാലയുള്ള അഗ്നിയിൽ.
6.73.26
बभूवुस्तानि लिङ्गानि विजयं यान्यदर्शयन्।
प्रदक्षिणावर्तशिखस्तप्तकाञ्चनसंनिभः ॥ ६.७३.२६ ॥
വിജയത്തെ കാണിച്ച ആ ലക്ഷണങ്ങൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; പ്രദക്ഷിണമായി ചുഴറ്റുന്ന ജ്വാലയോടെ, ഉരുക്കിയ സ്വർണ്ണത്തിനു തുല്യമായി.
6.73.27
हविस्तत् प्रतिजग्राह पावकः स्वयमुत्थितः।
सोऽस्त्रमाहारयामास ब्राह्ममस्त्रविशारदः ॥ ६.७३.२७ ॥
ആ ഹവിസ്സ് അഗ്നി തന്നെ എഴുന്നേറ്റ് സ്വീകരിച്ചു; അപ്പോൾ അസ്ത്രവിദ്യയിൽ വിദഗ്ദ്ധനായ അവൻ ബ്രാഹ്മാസ്ത്രത്തെ വിളിച്ചുവരുത്തി.
6.73.28
धनुश्चात्मरथं चैव सर्वं तत्राभ्यमन्त्रयत्।
तस्मिन्नाहूयमानेऽस्त्रे हूयमाने च पावके।
सार्कग्रहेन्दुनक्षत्रं वितत्रास नभस्थलम् ॥ ६.७३.२८ ॥
അവിടെ അവൻ വില്ലും തന്റെ രഥവും എല്ലാം മന്ത്രങ്ങളാൽ അഭിമന്ത്രിച്ചു; അസ്ത്രം വിളിക്കപ്പെടുകയും അഗ്നിയിൽ ഹോമം ചെയ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തപ്പോൾ, സൂര്യൻ, ഗ്രഹങ്ങൾ, ചന്ദ്രൻ, നക്ഷത്രങ്ങൾ എന്നിവയോടെ ആകാശം വിറച്ചു.
6.73.29
स पावकं पावकदीप्ततेजा
हुत्वा महेन्द्रप्रतिमप्रभावः।
सचापबाणासिरथाश्वसूतः
खेऽन्तर्दधेऽऽत्मानमचिन्त्यवीर्यः ॥ ६.७३.२९ ॥
അഗ്നിപോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന തേജസ്സുള്ളവനും ഇന്ദ്രസമാനമായ പ്രഭാവമുള്ളവനുമായ അവൻ, അഗ്നിയിൽ ഹോമം ചെയ്ത്, വില്ല്, അമ്പുകൾ, വാൾ, രഥം, കുതിരകൾ, സാരഥി എന്നിവയോടെ, അചിന്ത്യമായ വീര്യത്തോടെ ആകാശത്ത് മറഞ്ഞു.
6.73.30
ततो हयरथाकीर्णं पताकाध्वजशोभितम्।
निर्ययौ राक्षसबलं नर्दमानं युयुत्सया ॥ ६.७३.३० ॥
അപ്പോൾ കുതിരകളും രഥങ്ങളും നിറഞ്ഞ, കൊടികളും ധ്വജങ്ങളും കൊണ്ട് ശോഭിച്ച രാക്ഷസസൈന്യം യുദ്ധകാംക്ഷയോടെ ഗർജ്ജിച്ചുകൊണ്ട് പുറപ്പെട്ടു.
6.73.31
ते शरैर्बहुभिश्चित्रैस्तीक्ष्णवेगैरलंकृतैः।
तोमरैरङ्कुशैश्चापि वानराञ्जघ्नुराहवे ॥ ६.७३.३१ ॥
വർണ്ണാഢ്യവും തീക്ഷ്ണവേഗവുമുള്ള അനേകം അമ്പുകൾ കൊണ്ടും തോമരങ്ങൾ കൊണ്ടും അങ്കുശങ്ങൾ കൊണ്ടും അവർ യുദ്ധത്തിൽ വാനരന്മാരെ അടിച്ചു.
6.73.32
रावणिस्तु सुसंक्रुद्धस्तान् निरीक्ष्य निशाचरान्।
हृष्टा भवन्तो युध्यन्तु वानराणां जिघांसया ॥ ६.७३.३२ ॥
എന്നാൽ രാവണി (ഇന്ദ്രജിത്ത്) അതികോപത്തോടെ ആ നിശാചരന്മാരെ നോക്കി, "നിങ്ങൾ സന്തോഷത്തോടെ വാനരന്മാരെ കൊല്ലാനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ യുദ്ധം ചെയ്യുവിൻ" എന്ന് പറഞ്ഞു.
6.73.33
ततस्ते राक्षसाः सर्वे गर्जन्तो जयकांक्षिणः।
अभ्यवर्षंस्ततो घोरं वानरान् शरवृष्टिभिः ॥ ६.७३.३३ ॥
അപ്പോൾ ജയം ആഗ്രഹിച്ച് ഗർജ്ജിച്ച എല്ലാ രാക്ഷസന്മാരും ഭയങ്കരമായ അമ്പുമഴ വാനരന്മാരുടെ മേൽ വർഷിച്ചു.
6.73.34
स तु नालीकनाराचैर्गदाभिर्मुसलैरपि।
रक्षोभिः संवृतः संख्ये वानरान् विचकर्ष ह ॥ ६.७३.३४ ॥
രക്ഷസ്സുകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട അവൻ യുദ്ധത്തിൽ നാലീകം, നാരാചം എന്നീ അമ്പുകൾ കൊണ്ടും ഗദകൾ കൊണ്ടും മുസലങ്ങൾ കൊണ്ടും വാനരന്മാരെ വലിച്ചിഴച്ചു.
6.73.35
ते वध्यमानाः समरे वानराः पादपायुधाः।
अभ्यवर्षन्त सहसा रावणिं शैलपादपैः ॥ ६.७३.३५ ॥
യുദ്ധത്തിൽ അടിയേറ്റ, മരങ്ങളെ ആയുധമാക്കിയ വാനരന്മാർ പെട്ടെന്ന് രാവണിയുടെ മേൽ മലകളും മരങ്ങളും വർഷിച്ചു.
6.73.36
इन्द्रजित् तु तदा क्रुद्धो महातेजा महाबलः।
वानराणां शरीराणि व्यधमद् रावणात्मजः ॥ ६.७३.३६ ॥
അപ്പോൾ മഹാതേജസ്വിയും മഹാബലവാനുമായ രാവണപുത്രൻ ഇന്ദ്രജിത്ത് ക്രോധത്തോടെ വാനരന്മാരുടെ ശരീരങ്ങളെ തകർത്തു.
6.73.37
शरेणैकेन च हरीन् नव पञ्च च सप्त च।
बिभेद समरे क्रुद्धो राक्षसान् सम्प्रहर्षयन् ॥ ६.७३.३७ ॥
ക്രോധത്തോടെ യുദ്ധത്തിൽ ഒരൊറ്റ ശരംകൊണ്ട് ഒമ്പതും അഞ്ചും ഏഴും വാനരന്മാരെ തുളച്ചു; രാക്ഷസന്മാരെ സന്തോഷിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്.
6.73.38
स शरैः सूर्यसंकाशैः शातकुम्भविभूषणैः।
वानरान् समरे वीरः प्रममाथ सुदुर्जयः ॥ ६.७३.३८ ॥
ആ വീരൻ, ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തവൻ, സൂര്യതുല്യമായ സ്വർണ്ണാലങ്കാരമുള്ള ശരങ്ങളാൽ യുദ്ധത്തിൽ വാനരന്മാരെ നശിപ്പിച്ചു.
6.73.39
ते भिन्नगात्राः समरे वानराः शरपीडिताः।
पेतुर्मथितसंकल्पाः सुरैरिव महासुराः ॥ ६.७३.३९ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ശരീരം പിളർന്ന്, ശരങ്ങളാൽ പീഡിതരായി, സങ്കല്പം തകർന്ന ആ വാനരന്മാർ ദേവന്മാരാൽ വീഴ്ത്തപ്പെട്ട മഹാസുരന്മാരെപ്പോലെ വീണു.
6.73.40
ते तपन्तमिवादित्यं घोरैर्बाणगभस्तिभिः।
अभ्यधावन्त संक्रुद्धाः संयुगे वानरर्षभाः ॥ ६.७३.४० ॥
ഭയങ്കരമായ ശര-രശ്മികളാൽ ജ്വലിക്കുന്ന സൂര്യനെപ്പോലെയുള്ള അവന്റെ നേർക്ക് കോപാകുലരായ വാനരശ്രേഷ്ഠന്മാർ യുദ്ധത്തിൽ പാഞ്ഞടുത്തു.
6.73.41
ततस्तु वानराः सर्वे भिन्नदेहा विचेतसः।
व्यथिता विद्रवन्ति स्म रुधिरेण समुक्षिताः ॥ ६.७३.४१ ॥
അപ്പോൾ ശരീരം പിളർന്ന്, ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ട്, വേദനിച്ച സകല വാനരന്മാരും രക്തത്തിൽ കുതിർന്ന് ഓടിപ്പോയി.
6.73.42
रामस्यार्थे पराक्रम्य वानरास्त्यक्तजीविताः।
नर्दन्तस्तेऽनिवृत्तास्तु समरे सशिलायुधाः ॥ ६.७३.४२ ॥
രാമനുവേണ്ടി പരാക്രമം കാട്ടി, ജീവനെക്കുറിച്ചുള്ള ആശ വെടിഞ്ഞ്, ഗർജിച്ചുകൊണ്ട് ആ വാനരന്മാർ യുദ്ധത്തിൽ പിന്മാറാതെ, പാറകളും ആയുധങ്ങളുമായി നിലകൊണ്ടു.
6.73.43
ते द्रुमैः पर्वताग्रैश्च शिलाभिश्च प्लवंगमाः।
अभ्यवर्षन्त समरे रावणिं समवस्थिताः ॥ ६.७३.४३ ॥
ആ വാനരന്മാർ മരങ്ങളും പർവതശിഖരങ്ങളും പാറകളും കൊണ്ട് യുദ്ധത്തിൽ ഉറച്ചുനിന്ന് രാവണിയുടെ മേൽ മഴപോലെ വർഷിച്ചു.
6.73.44
तं द्रुमाणां शिलानां च वर्षं प्राणहरं महत्।
व्यपोहत महातेजा रावणिः समितिंजयः ॥ ६.७३.४४ ॥
മഹാതേജസ്വിയും യുദ്ധവിജയിയുമായ രാവണി, മരങ്ങളും പാറകളും പെയ്ത ആ പ്രാണഹരമായ മഹാവർഷത്തെ തട്ടിമാറ്റി.
6.73.45
ततः पावकसंकाशैः शरैराशीविषोपमैः।
वानराणामनीकानि बिभेद समरे प्रभुः ॥ ६.७३.४५ ॥
പിന്നെ ആ പ്രഭു അഗ്നിതുല്യവും വിഷസർപ്പങ്ങൾപോലെയുമുള്ള അമ്പുകളാൽ യുദ്ധത്തിൽ വാനരസേനകളെ ഭേദിച്ചു.
6.73.46
अष्टादशशरैस्तीक्ष्णैः स विद्ध्वा गन्धमादनम्।
विव्याध नवभिश्चैव नलं दूरादवस्थितम् ॥ ६.७३.४६ ॥
അവൻ മൂർച്ചയുള്ള പതിനെട്ട് അമ്പുകൾകൊണ്ട് ഗന്ധമാദനനെ മുറിവേൽപ്പിച്ചു; ദൂരെ നിന്ന നളനെ ഒമ്പത് അമ്പുകൾകൊണ്ട് വേധിച്ചു.
6.73.47
सप्तभिस्तु महावीर्यो मैन्दं मर्मविदारणैः।
पञ्चभिर्विशिखैश्चैव गजं विव्याध संयुगे ॥ ६.७३.४७ ॥
ആ മഹാവീര്യൻ മർമഭേദകമായ ഏഴ് അമ്പുകൾകൊണ്ട് മൈന്ദനെയും അഞ്ച് അമ്പുകൾകൊണ്ട് ഗജനെയും യുദ്ധത്തിൽ വേധിച്ചു.
6.73.48
जाम्बवन्तं तु दशभिर्नीलं त्रिंशद्भिरेव च।
सुग्रीवमृषभं चैव सोऽङ्गदं द्विविदं तथा ॥ ६.७३.४८ ॥
അവൻ ജാംബവാനെ പത്ത് അമ്പുകൾകൊണ്ടും നീലനെ മുപ്പത് അമ്പുകൾകൊണ്ടും പ്രഹരിച്ചു. സുഗ്രീവനെയും ഋഷഭനെയും അംഗദനെയും ദ്വിവിദനെയും അതുപോലെ പ്രഹരിച്ചു.
6.73.49
घोरैर्दत्तवरैस्तीक्ष्णैर्निष्प्राणानकरोत् तदा।
अन्यानपि तथा मुख्यान् वानरान् बहुभिः शरैः ॥ ६.७३.४९ ॥
ഭയങ്കരവും വരലബ്ധവുമായ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളാൽ അവൻ അന്ന് അവരെ നിർജീവരാക്കി. മറ്റു പ്രധാന വാനരന്മാരെയും പലതരം അമ്പുകളാൽ അതുപോലെ (നിർജീവരാക്കി).
6.73.50
अर्दयामास संक्रुद्धः कालाग्निरिव मूर्च्छितः।
स शरैः सूर्यसंकाशैः सुमुक्तैः शीघ्रगामिभिः ॥ ६.७३.५० ॥
കോപംനിറഞ്ഞ്, കാലാഗ്നിപോലെ ജ്വലിച്ച് അവൻ (വാനരന്മാരെ) പീഡിപ്പിച്ചു. സൂര്യതുല്യമായ, നന്നായി എയ്തുവിട്ട, വേഗത്തിൽ പായുന്ന അമ്പുകളാൽ (പീഡിപ്പിച്ചു).
6.73.51
वानराणामनीकानि निर्ममन्थ महारणे।
आकुलां वानरीं सेनां शरजालेन पीडिताम् ॥ ६.७३.५१ ॥
ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ അവൻ വാനരന്മാരുടെ സേനാവിഭാഗങ്ങളെ തകർത്തുകളഞ്ഞു. അമ്പുകളുടെ വലയാൽ പീഡിതയും വ്യാകുലയുമായ വാനരസേനയെ (അവൻ മഥിച്ചു).
6.73.52
हृष्टः स परया प्रीत्या ददर्श क्षतजोक्षिताम्।
पुनरेव महातेजा राक्षसेन्द्रात्मजो बली ॥ ६.७३.५२ ॥
അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ അവൻ (ആ സേനയെ) രക്തത്തിൽ കുളിച്ചതായി കണ്ടു. രാക്ഷസരാജാവിന്റെ പുത്രനായ ആ മഹാതേജസ്വിയും ബലവാനുമായവൻ വീണ്ടും (അതു കണ്ട് ഹൃഷ്ടനായി).
6.73.53
संसृज्य बाणवर्षं च शस्त्रवर्षं च दारुणम्।
ममर्द वानरानीकं परितस्त्विन्द्रजिद् बली ॥ ६.७३.५३ ॥
അമ്പുകളുടെ മഴയും ഭയങ്കരമായ ആയുധമഴയും ചൊരിഞ്ഞ്, ബലവാനായ ഇന്ദ്രജിത്ത് വാനരസേനയെ നാലുപാടുനിന്നും മർദിച്ചു.
6.73.54
स्वसैन्यमुत्सृज्य समेत्य तूर्णं
महाहवे वानरवाहिनीषु।
अदृश्यमानः शरजालमुग्रं
ववर्ष नीलाम्बुधरो यथाम्बु ॥ ६.७३.५४ ॥
സ്വന്തം സൈന്യത്തെ വിട്ട് വേഗം മഹായുദ്ധത്തിൽ വാനരസേനകളുടെ ഇടയിലേക്ക് ചെന്ന് അദൃശ്യനായി നിന്ന് നീലമേഘം വെള്ളം പൊഴിക്കുന്നതുപോലെ ഭയങ്കരമായ ശരജാലം വർഷിച്ചു.
6.73.55
ते शक्रजिद्बाणविशीर्णदेहा
मायाहता विस्वरमुन्नदन्तः।
रणे निपेतुर्हरयोऽद्रिकल्पा
यथेन्द्रवज्राभिहता नगेन्द्राः ॥ ६.७३.५५ ॥
ഇന്ദ്രജിത്തിന്റെ ശരങ്ങളാൽ ദേഹം ചിതറി, മായയാൽ ഹതരായി, ഭയങ്കരമായി അലറി, പർവതസദൃശരായ വാനരന്മാർ ഇന്ദ്രവജ്രത്താൽ അടിക്കപ്പെട്ട മഹാപർവതങ്ങൾ പോലെ യുദ്ധത്തിൽ വീണു.
6.73.56
ते केवलं संददृशुः शिताग्रान्
बाणान् रणे वानरवाहिनीषु।
मायाविगूढं च सुरेन्द्रशत्रुं
न चात्र तं राक्षसमप्यपश्यन् ॥ ६.७३.५६ ॥
യുദ്ധത്തിൽ വാനരസേനകളുടെ ഇടയിൽ മൂർച്ചയുള്ള അഗ്രമുള്ള ശരങ്ങൾ മാത്രമേ അവർ കണ്ടുള്ളൂ; മായയിൽ ഒളിഞ്ഞിരുന്ന ദേവേന്ദ്രശത്രുവിനെയും ആ രാക്ഷസനെയും അവർ കണ്ടില്ല.
6.73.57
ततः स रक्षोधिपतिर्महात्मा
सर्वा दिशो बाणगणैः शिताग्रैः।
प्रच्छादयामास रविप्रकाशै-
र्विदारयामास च वानरेन्द्रान् ॥ ६.७३.५७ ॥
അപ്പോൾ ആ മഹാത്മാവായ രാക്ഷസാധിപതി സൂര്യപ്രകാശം പോലെ തിളങ്ങുന്ന മൂർച്ചയുള്ള അഗ്രമുള്ള ശരസമൂഹങ്ങളാൽ എല്ലാ ദിശകളും മൂടി, വാനരശ്രേഷ്ഠരെ പിളർത്തി.
6.73.58
स शूलनिस्त्रिंशपरश्वधानि
व्याविद्धदीप्तानलसप्रभाणि।
सविस्फुलिङ्गोज्ज्वलपावकानि
ववर्ष तीव्रं प्लवगेन्द्रसैन्ये ॥ ६.७३.५८ ॥
അവൻ ശൂലങ്ങളും വാളുകളും മഴുകളും വർഷിച്ചു; അവ ചുഴറ്റപ്പെട്ടപ്പോൾ ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിപോലെ തിളങ്ങി, തീപ്പൊരികളോടുകൂടിയ ജ്വലിക്കുന്ന തീപോലെയായിരുന്നു; വാനരശ്രേഷ്ഠരുടെ സേനയുടെമേൽ കഠിനമായി വർഷിച്ചു.
6.73.59
ततो ज्वलनसंकाशैर्बाणैर्वानरयूथपाः।
ताडिताः शक्रजिद्बाणैः प्रफुल्ला इव किंशुकाः ॥ ६.७३.५९ ॥
അപ്പോൾ ഇന്ദ്രജിത്തിന്റെ അഗ്നിതുല്യമായ ബാണങ്ങളാൽ പ്രഹരിക്കപ്പെട്ട വാനരയൂഥപന്മാർ പൂത്തുനിൽക്കുന്ന കിംശുക വൃക്ഷങ്ങളെപ്പോലെ ആയി.
6.73.60
तेऽन्योन्यमभिसर्पन्तो निनदन्तश्च विस्वरम्।
राक्षसेन्द्रास्त्रनिर्भिन्ना निपेतुर्वानरर्षभाः ॥ ६.७३.६० ॥
പരസ്പരം അടുത്തുചെന്ന്, കർക്കശമായി ഗർജ്ജിച്ച ആ വാനരശ്രേഷ്ഠന്മാർ രാക്ഷസപ്രഭുക്കളുടെ അസ്ത്രങ്ങളാൽ പിളർക്കപ്പെട്ട് വീണു.
6.73.61
उदीक्षमाणा गगनं केचिन्नेत्रेषु ताडिताः।
शरैर्विविशुरन्योन्यं पेतुश्च जगतीतले ॥ ६.७३.६१ ॥
ആകാശത്തേക്ക് നോക്കിനിന്ന ചില വാനരന്മാർ കണ്ണുകളിൽ അമ്പേറ്റു; ചിലർ പരസ്പരം ഇടിച്ചുവീണു; ചിലർ ഭൂമിയിൽ പതിച്ചു.
6.73.62
हनूमन्तं च सुग्रीवमङ्गदं गन्धमादनम्।
जाम्बवन्तं सुषेणं च वेगदर्शिनमेव च ॥ ६.७३.६२ ॥
ഹനുമാൻ, സുഗ്രീവൻ, അംഗദൻ, ഗന്ധമാദനൻ, ജാംബവാൻ, സുഷേണൻ, വേഗദർശി എന്നിവരും (അമ്പുകളാൽ പ്രഹരിക്കപ്പെട്ടു).
6.73.63
मैन्दं च द्विविदं नीलं गवाक्षं गवयं तथा।
केसरिं हरिलोमानं विद्युद्दंष्ट्रं च वानरम् ॥ ६.७३.६३ ॥
മൈന്ദൻ, ദ്വിവിദൻ, നീലൻ, ഗവാക്ഷൻ, ഗവയൻ, കേസരി, ഹരിലോമാൻ, വിദ്യുദ്ദംഷ്ട്രൻ എന്ന വാനരന്മാരും (പ്രഹരിക്കപ്പെട്ടു).
6.73.64
सूर्याननं ज्योतिर्मुखं तथा दधिमुखं हरिम्।
पावकाक्षं नलं चैव कुमुदं चैव वानरम् ॥ ६.७३.६४ ॥
സൂര്യാനനൻ, ജ്യോതിർമുഖൻ, ദധിമുഖൻ, ഹരി, പാവകാക്ഷൻ, നളൻ, കുമുദൻ എന്ന വാനരന്മാരും (പ്രഹരിക്കപ്പെട്ടു).
6.73.65
प्रासैः शूलैः शितैर्बाणैरिन्द्रजिन्मन्त्रसंहितैः।
विव्याध हरिशार्दूलान् सर्वांस्तान् राक्षसोत्तमः ॥ ६.७३.६५ ॥
മന്ത്രസംയുക്തമായ കുന്തങ്ങളും ശൂലങ്ങളും മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളും കൊണ്ട് ഇന്ദ്രജിത്ത് ആ വാനരസിംഹങ്ങളെയെല്ലാം തുളച്ചു, ആ ശ്രേഷ്ഠരാക്ഷസൻ.
6.73.66
स वै गदाभिर्हरियूथमुख्यान्
निर्भिद्य बाणैस्तपनीयवर्णैः।
ववर्ष रामं शरवृष्टिजालैः
सलक्ष्मणं भास्कररश्मिकल्पैः ॥ ६.७३.६६ ॥
ഗദകൾകൊണ്ട് വാനരയൂഥപതികളെ പിളർത്തി, സ്വർണ്ണവർണ്ണമുള്ള അമ്പുകളാൽ സൂര്യരശ്മികൾ പോലെ ശരവർഷജാലം രാമന്റെയും ലക്ഷ്മണന്റെയും മേൽ അവൻ വർഷിച്ചു.
6.73.67
स बाणवर्षैरभिवृष्यमाणो
धारानिपातानिव तानचिन्त्य।
समीक्षमाणः परमाद्भुतश्री-
रामस्तदा लक्ष्मणमित्युवाच ॥ ६.७३.६७ ॥
ശരവർഷത്താൽ മൂടപ്പെട്ടവനായി, അവയെ മഴത്തുള്ളികൾ പോലെ കണക്കാക്കാതെ, പരമാദ്ഭുതശ്രീയുള്ള രാമൻ അപ്പോൾ ലക്ഷ്മണനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
6.73.68
असौ पुनर्लक्ष्मण राक्षसेन्द्रो
ब्रह्मास्त्रमाश्रित्य सुरेन्द्रशत्रुः।
निपातयित्वा हरिसैन्यमस्मान्-
शितैः शरैरर्दयति प्रसक्तम् ॥ ६.७३.६८ ॥
ലക്ഷ്മണാ! ദേവേന്ദ്രശത്രുവായ ആ രാക്ഷസേന്ദ്രൻ ബ്രഹ്മാസ്ത്രത്തെ ആശ്രയിച്ച് വാനരസൈന്യത്തെ വീഴ്ത്തി, മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളാൽ നമ്മെ തുടർച്ചയായി പീഡിപ്പിക്കുന്നു.
6.73.69
स्वयंभुवा दत्तवरो महात्मा
समाहितोऽन्तर्हितभीमकायः।
कथं नु शक्यो युधि नष्टदेहो
निहन्तुमद्येन्द्रजिदुद्यतास्त्रः ॥ ६.७३.६९ ॥
സ്വയംഭൂവായ ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് വരം ലഭിച്ച, മഹാത്മാവായ, ഏകാഗ്രനായ, ഭയങ്കരശരീരം മറച്ച, ആയുധമുയർത്തിയ ഇന്ദ്രജിത്തിനെ, ശരീരം കാണാതിരിക്കുമ്പോൾ, ഇന്ന് യുദ്ധത്തിൽ എങ്ങനെ കൊല്ലാൻ കഴിയും?
6.73.70
मन्ये स्वयंभूर्भगवानचिन्त्य-
स्तस्यैतदस्त्रं प्रभवश्च योऽस्य।
बाणावपातं त्वमिहाद्य धीमन्
मया सहाव्यग्रमनाः सहस्व ॥ ६.७३.७० ॥
ഈ അസ്ത്രവും അതിന്റെ ഉത്ഭവവും അചിന്ത്യനായ ഭഗവാൻ സ്വയംഭുവിന്റേതാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. ബുദ്ധിമാനേ, ഇവിടെ എന്നോടൊപ്പം ഇളകാത്ത മനസ്സോടെ ഈ ബാണവർഷം സഹിക്കൂ.
6.73.71
प्रच्छादयत्येष हि राक्षसेन्द्रः
सर्वा दिशः सायकवृष्टिजालैः।
एतच्च सर्वं पतिताग्र्यशूरं
न भ्राजते वानरराजसैन्यम् ॥ ६.७३.७१ ॥
ഈ രാക്ഷസരാജാവ് ബാണവർഷത്തിന്റെ വലകളാൽ എല്ലാ ദിക്കുകളെയും മറയ്ക്കുന്നു. മുന്നണിയിലെ വീരന്മാർ വീണുപോയ വാനരരാജന്റെ ഈ മുഴുവൻ സൈന്യവും ഇപ്പോൾ തിളങ്ങുന്നില്ല.
6.73.72
आवां तु दृष्ट्वा पतितौ विसंज्ञौ
निवृत्तयुद्धौ हतहर्षरोषौ।
ध्रुवं प्रवेक्ष्यत्यमरारिवास-
मसौ समासाद्य रणाग्र्यलक्ष्मीम् ॥ ६.७३.७२ ॥
ഞങ്ങൾ രണ്ടുപേരും വീണ് ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ടതു കണ്ട്, യുദ്ധം നിർത്തി സന്തോഷവും ക്രോധവും നശിച്ച അവൻ ദേവശത്രുക്കളുടെ വാസസ്ഥലത്ത് തീർച്ചയായും പ്രവേശിക്കും; യുദ്ധത്തിന്റെ ഉന്നതമായ ശോഭയും അവൻ നേടും.
6.73.73
ततस्तु ताविन्द्रजितोऽस्त्रजालै-
र्बभूवतुस्तत्र तदा विशस्तौ।
स चापि तौ तत्र विषादयित्वा
ननाद हर्षाद् युधि राक्षसेन्द्रः ॥ ६.७३.७३ ॥
അപ്പോൾ ഇന്ദ്രജിത്തിന്റെ അസ്ത്രജാലങ്ങളാൽ ആ ഇരുവരും അവിടെ മുറിവേറ്റു. അവരെ അവിടെ ദുഃഖിപ്പിച്ച ശേഷം രാക്ഷസരാജാവ് യുദ്ധത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ ഗർജ്ജിച്ചു.
6.73.74
ततस्तदा वानरसैन्यमेवं
रामं च संख्ये सह लक्ष्मणेन।
विषादयित्वा सहसा विवेश
पुरीं दशग्रीवभुजाभिगुप्ताम्।
संस्तूयमानः स तु यातुधानैः
पित्रे च सर्वं हृषितोऽभ्युवाच ॥ ६.७३.७४ ॥
അപ്പോൾ വാനരസൈന്യത്തെയും യുദ്ധത്തിൽ ലക്ഷ്മണനോടൊപ്പമുള്ള രാമനെയും ഇങ്ങനെ തളർത്തി, ദശഗ്രീവന്റെ (രാവണന്റെ) ഭുജങ്ങളാൽ സംരക്ഷിതമായ നഗരത്തിലേക്ക് അവൻ പെട്ടെന്ന് പ്രവേശിച്ചു. രാക്ഷസന്മാരാൽ സ്തുതിക്കപ്പെട്ടവനായി, സന്തോഷത്തോടെ അവൻ പിതാവിനോട് എല്ലാം പറഞ്ഞു.