รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 6.74
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.74.1
तयोस्तदासादितयो रणाग्रे
मुमोह सैन्यं हरियूथपानाम्।
सुग्रीवनीलाङ्गदजाम्बवन्तो
न चापि किंचित् प्रतिपेदिरे ते ॥ ६.७४.१ ॥
เมื่อสองพีรบุรุษนั้นถูกทำให้ล้มลงที่แนวหน้าของสนามรบ กองทัพของจอมวานรก็งงงวย สุครีพ นีละ อังคทะ และชามพวานก็ไม่อาจรู้สิ่งใดได้เลย
6.74.2
ततो विषण्णं समवेक्ष्य सर्वं
विभीषणो बुद्धिमतां वरिष्ठः।
उवाच शाखामृगराजवीरा-
नाश्वासयन्नप्रतिमैर्वचोभिः ॥ ६.७४.२ ॥
เมื่อเห็นทุกคนหมดกำลังใจ พิภีษณะผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้มีปัญญา จึงกล่าวแก่บรรดาวีรชนของจอมวานรด้วยถ้อยคำที่หาใดเปรียบมิได้ เพื่อปลอบโยนพวกเขา
6.74.3
मा भैष्ट नास्त्यत्र विषादकालो
यदार्यपुत्रौ ह्यवशौ विषण्णौ।
स्वयंभुवो वाक्यमथोद्वहन्तौ
यत्सादिताविन्द्रजितास्त्रजालैः ॥ ६.७४.३ ॥
อย่ากลัวเลย ตอนนี้ไม่ใช่เวลาที่จะท้อแท้ สองบุตรผู้สูงศักดิ์หมดสติและหมดกำลังก็จริง แต่ก็เพราะท่านรักษาคำของท้าวสยัมภูไว้ จึงถูกตาข่ายแห่งอาวุธของอินทรชิตทำให้ล้มลง
6.74.4
तस्मै तु दत्तं परमास्त्रमेतत्
स्वयंभुवा ब्राह्मममोघवीर्यम्।
तन्मानयन्तौ युधि राजपुत्रौ
निपातितौ कोऽत्र विषादकालः ॥ ६.७४.४ ॥
ท้าวสยัมภูได้ประทานอาวุธสูงสุดนี้แก่ท่าน คืออัสตรพรหม ซึ่งมีอานุภาพไม่มีวันพลาด สองราชบุตรให้เกียรติอาวุธนั้นจึงถูกทำให้ล้มลงในการรบ ที่นี่จะมีเวลาให้ท้อแท้ได้อย่างไรกัน
6.74.5
ब्राह्ममस्त्रं ततो धीमान् मानयित्वा तु मारुतिः।
विभीषणवचः श्रुत्वा हनूमानिदमब्रवीत् ॥ ६.७४.५ ॥
ครั้นแล้ว หนุมานผู้มีปัญญา ผู้เป็นบุตรของวายุ ได้ให้เกียรติแก่อัสตรพรหม และฟังถ้อยคำของพิภีษณะแล้ว จึงกล่าวดังนี้
6.74.6
अस्मिन्नस्त्रहते सैन्ये वानराणां तरस्विनाम्।
यो यो धारयते प्राणांस्तं तमाश्वासयावहे ॥ ६.७४.६ ॥
ในกองทัพวานรที่ถูกอาวุธนั้นทำให้ล้มลง ขอให้เราสองคนปลอบโยนนักรบผู้ว่องไวทุกคนที่ยังรักษาชีวิตอยู่ ทีละคนๆ
6.74.7
तावुभौ युगपद् वीरौ हनूमद्राक्षसोत्तमौ।
उल्काहस्तौ तदा रात्रौ रणशीर्षे विचेरतुः ॥ ६.७४.७ ॥
ครั้งนั้น วีรบุรุษทั้งสองคือหนุมานและพิภีษณะ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่รากษส ได้เคลื่อนไปพร้อมกันที่แนวหน้าของสนามรบในยามค่ำคืน โดยถือคบเพลิงไว้ในมือ
6.74.8
भिन्नलाङ्गूलहस्तोरुपादाङ्गुलिशिरोधरैः।
स्रवद्भिः क्षतजं गात्रैः प्रस्रवद्भिः समन्ततः ॥ ६.७४.८ ॥
ทั้งหางและมือ ต้นขา เท้า นิ้ว และลำคอของวานรต่างขาดหลุดกระจุย ร่างกายไหลเป็นเลือดไปทุกทิศทาง
6.74.9
पतितैः पर्वताकारैर्वानरैरभिसंवृताम्।
शस्त्रैश्च पतितैर्दीप्तैर्ददृशाते वसुंधराम् ॥ ६.७४.९ ॥
ทั้งสองได้เห็นแผ่นดินเต็มไปด้วยวานรรูปร่างดั่งภูเขาที่ล้มลงแล้ว และอาวุธที่เปล่งประกายซึ่งตกกระจายอยู่ทั่วไป
6.74.10
सुग्रीवमङ्गदं नीलं शरभं गन्धमादनम्।
जाम्बवन्तं सुषेणं च वेगदर्शिनमेव च ॥ ६.७४.१० ॥
พวกเขาได้เห็นสุครีพ อังคทะ นีละ ศรภะ คันธมาทนะ ชามพวาน สุเษณะ และเวคทรรศินด้วย
6.74.11
मैन्दं नलं ज्योतिर्मुखं द्विविदं चापि वानरम्।
विभीषणो हनूमांश्च ददृशाते हतान् रणे ॥ ६.७४.११ ॥
ไมนทะ นละ โชยติมุขะ และวานรทวิวิทะด้วย พิภีษณะและหนุมานได้เห็นทั้งหมดนี้ถูกสังหารในสนามรบ
6.74.12
सप्तषष्टिर्हताः कोट्यो वानराणां तरस्विनाम्।
अह्नः पञ्चमशेषेण वल्लभेन स्वयंभुवः ॥ ६.७४.१२ ॥
เมื่อยังเหลือเวลาอีกหนึ่งส่วนห้าของวันอันเป็นที่รักของท้าวสยัมภู วานรผู้ว่องไวจำนวนหกสิบเจ็ดโกฏิก็ถูกสังหารแล้ว
6.74.13
सागरौघनिभं भीमं दृष्ट्वा बाणार्दितं बलम्।
मार्गते जाम्बवन्तं च हनूमान् सविभीषणः ॥ ६.७४.१३ ॥
เมื่อเห็นกองทัพอันน่าสะพรึงกลัว ซึ่งเหมือนคลื่นมหาสมุทรและถูกลูกศรทรมาน หนุมานพร้อมด้วยพิภีษณะจึงออกตามหาชามพวาน
6.74.14
स्वभावजरया युक्तं वृद्धं शरशतैश्चितम्।
प्रजापतिसुतं वीरं शाम्यन्तमिव पावकम् ॥ ६.७४.१४ ॥
พวกเขาได้เห็นวีรบุรุษผู้นั้น บุตรของประชาบดี ผู้ชราไปตามธรรมชาติ ถูกลูกศรนับร้อยปักเต็มตัว ดุจไฟที่กำลังสงบลง
6.74.15
दृष्ट्वा समभिसंक्रम्य पौलस्त्यो वाक्यमब्रवीत्।
कच्चिदार्य शरैस्तीक्ष्णैर्न प्राणा ध्वंसितास्तव ॥ ६.७४.१५ ॥
เมื่อเห็นแล้วจึงเข้าไปใกล้ เผาลัสตยะ (พิภีษณะ) กล่าวว่า "ท่านผู้เจริญ ลมหายใจของท่านยังไม่ถูกลูกศรแหลมคมทำลายไปหรือ"
6.74.16
विभीषणवचः श्रुत्वा जाम्बवानृक्षपुङ्गवः।
कृच्छ्रादभ्युद्गिरन् वाक्यमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ६.७४.१६ ॥
ชามพวานผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่หมี ได้ฟังถ้อยคำของพิภีษณะ จึงกล่าวถ้อยคำนี้ออกมาอย่างยากลำบาก
6.74.17
नैर्ऋतेन्द्र महावीर्य स्वरेण त्वाभिलक्षये।
विद्धगात्रः शितैर्बाणैर्न त्वां पश्यामि चक्षुषा ॥ ६.७४.१७ ॥
ข้าแต่จอมรากษสผู้ทรงพลังยิ่ง ข้าจำเสียงของท่านได้ แต่ร่างของข้าถูกลูกศรคมแทงทะลุ ข้าจึงมองท่านด้วยตาไม่เห็น
6.74.18
अञ्जना सुप्रजा येन मातरिश्वा च सुव्रत।
हनूमान् वानरश्रेष्ठः प्राणान् धारयते क्वचित् ॥ ६.७४.१८ ॥
ข้าแต่ผู้มีวัตรดี หนุมานผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่วานร บุตรของอัญชนาและของมาตริศวัน (พระวายุ) ยังคงรักษาชีวิตไว้อยู่ที่ไหนสักแห่งหรือไม่
6.74.19
श्रुत्वा जाम्बवतो वाक्यमुवाचेदं विभीषणः।
आर्यपुत्रावतिक्रम्य कस्मात् पृच्छसि मारुतिम् ॥ ६.७४.१९ ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำของชามพวาน พิภีษณะจึงกล่าวว่า เหตุใดท่านจึงข้ามสองราชบุตรผู้สูงศักดิ์ไปถามถึงบุตรแห่งวายุเล่า
6.74.20
नैव राजनि सुग्रीवे नाङ्गदे नापि राघवे।
आर्य संदर्शितः स्नेहो यथा वायुसुते परः ॥ ६.७४.२० ॥
ท่านผู้เจริญ ไม่ว่าต่อท้าวสุครีพ ต่ออังคทะ หรือแม้ต่อพระรามแห่งราฆวะ ก็ยังไม่เคยแสดงความรักที่ยิ่งใหญ่เท่ากับที่แสดงต่อบุตรแห่งวายุ
6.74.21
विभीषणवचः श्रुत्वा जाम्बवान् वाक्यमब्रवीत्।
शृणु नैर्ऋतशार्दूल यस्मात् पृच्छामि मारुतिम् ॥ ६.७४.२१ ॥
เมื่อได้ฟังคำของวิภีษณะแล้ว ท้าวชามพวานจึงกล่าวว่า ฟังเถิด ราชสีห์แห่งนิรฤติ เพราะเหตุนี้เองข้าจึงถามถึงบุตรแห่งลม
6.74.22
अस्मिञ्जीवति वीरे तु हतमप्यहतं बलम्।
हनूमत्युज्झितप्राणे जीवन्तोऽपि मृता वयम् ॥ ६.७४.२२ ॥
ตราบใดที่วีรบุรุษผู้นี้ยังมีชีวิตอยู่ กองทัพที่ถูกฆ่าแล้วก็ยังเหมือนยังไม่ถูกฆ่า แต่เมื่อหนุมานสละลมปราณแล้ว แม้พวกเราจะยังมีชีวิต ก็เหมือนตายแล้ว
6.74.23
धरते मारुतिस्तात मारुतप्रतिमो यदि।
वैश्वानरसमो वीर्ये जीविताशा ततो भवेत् ॥ ६.७४.२३ ॥
ลูกรัก หากมารุติผู้เป็นดั่งลม และมีกำลังดั่งไฟแห่งการบูชายัญ ยังมีชีวิตอยู่ ความหวังในชีวิตของพวกเราก็ยังคงมี
6.74.24
ततो वृद्धमुपागम्य विनयेनाभ्यवादयत्।
गृह्य जाम्बवतः पादौ हनूमान् मारुतात्मजः ॥ ६.७४.२४ ॥
ครั้งนั้น หนุมานบุตรแห่งวายุ เข้าไปหาท้าวชามพวานผู้อาวุโส ด้วยความถ่อมตน จับเท้าทั้งสองของท้าวชามพวานแล้วถวายความเคารพ
6.74.25
श्रुत्वा हनूमतो वाक्यं तदा विव्यथितेन्द्रियः।
पुनर्जातमिवात्मानं मन्यते स्मर्क्षपुङ्गवः ॥ ६.७४.२५ ॥
เมื่อได้ฟังคำของหนุมาน จอมหมีชามพวานก็รู้สึกสั่นสะเทือนในประสาทสัมผัส และรู้สึกเหมือนตนได้เกิดใหม่อีกครั้ง
6.74.26
ततोऽब्रवीन्महातेजा हनूमन्तं स जाम्बवान्।
आगच्छ हरिशार्दूल वानरांस्त्रातुमर्हसि ॥ ६.७४.२६ ॥
ครั้นนั้น ท้าวชามพวานผู้มีรัศมีรุ่งโรจน์ จึงกล่าวแก่หนุมานว่า "มาเถิด ราชสีห์แห่งลิง เจ้าควรช่วยเหล่าวานรไว้"
6.74.27
नान्यो विक्रमपर्याप्तस्त्वमेषां परमः सखा।
त्वत्पराक्रमकालोऽयं नान्यं पश्यामि कञ्चन ॥ ६.७४.२७ ॥
ในหมู่พวกนี้ไม่มีผู้ใดเสมอเจ้าในความกล้าหาญ เจ้าเป็นสหายสูงสุดของพวกเขา นี่คือเวลาแห่งความกล้าหาญของเจ้า ข้ามองไม่เห็นผู้ใดอื่นเลย
6.74.28
ऋक्षवानरवीराणामनीकानि प्रहर्षय।
विशल्यौ कुरु चाप्येतौ सादितौ रामलक्ष्मणौ ॥ ६.७४.२८ ॥
จงทำให้กองทัพของวีรบุรุษหมีและวานรชื่นบาน และทำให้พระรามกับพระลักษมณ์ ผู้ถูกลูกศรต้องแล้ว หลุดพ้นจากลูกศรนั้นเสีย
6.74.29
गत्वा परममध्वानमुपर्युपरि सागरम्।
हिमवन्तं नगश्रेष्ठं हनूमन् गन्तुमर्हसि ॥ ६.७४.२९ ॥
หนุมานเอ๋ย เจ้าต้องไปให้ไกลยิ่ง บินข้ามมหาสมุทรขึ้นไปเหนือยอดคลื่น จนถึงหิมาลัย ภูเขาอันประเสริฐที่สุด
6.74.30
ततः काञ्चनमत्युच्चमृषभं पर्वतोत्तमम्।
कैलासशिखरं चात्र द्रक्ष्यस्यरिनिषूदन ॥ ६.७४.३० ॥
จากนั้นเจ้าจะได้เห็นภูเขาทองอันสูงส่ง ที่เรียกว่าฤษภะ ภูเขาอันประเสริฐที่สุด และที่นี่ยังมียอดไกรลาสด้วย ผู้ทำลายศัตรูเอ๋ย
6.74.31
तयोः शिखरयोर्मध्ये प्रदीप्तमतुलप्रभम्।
सर्वौषधियुतं वीर द्रक्ष्यस्योषधिपर्वतम् ॥ ६.७४.३१ ॥
ระหว่างยอดทั้งสองนั้น เจ้าจะได้เห็นภูเขาแห่งสมุนไพร ที่ส่องแสงรุ่งโรจน์หาที่เปรียบมิได้ และอุดมด้วยสมุนไพรรักษาทุกชนิด วีรบุรุษเอ๋ย
6.74.32
तस्य वानरशार्दूल चतस्रो मूर्ध्नि सम्भवाः।
द्रक्ष्यस्योषधयो दीप्ता दीपयन्तीर्दिशो दश ॥ ६.७४.३२ ॥
ราชสีห์แห่งวานร บนยอดของภูเขานั้น เจ้าจะได้เห็นสมุนไพรสี่ชนิดงอกขึ้นส่องแสงสว่าง ให้แสงแก่ทิศทั้งสิบ
6.74.33
मृतसञ्जीवनीं चैव विशल्यकरणीमपि।
सुवर्णकरणीं चैव संधानीं च महौषधीम् ॥ ६.७४.३३ ॥
ได้แก่ มฤตสัญชีวนี วิศัลยกรณี สุวรรณกรณี และสันธานี สมุนไพรอันวิเศษ
6.74.34
ताः सर्वा हनुमन् गृह्य क्षिप्रमागन्तुमर्हसि।
आश्वासय हरीन् प्राणैर्योज्य गन्धवहात्मज ॥ ६.७४.३४ ॥
หนุมานเอ๋ย เจ้าควรนำสมุนไพรทั้งหมดนั้นมาให้ไวที่สุด บุตรแห่งลมเอ๋ย จงให้ชีวิตแก่เหล่าวานรและปลอบโยนพวกเขาเถิด
6.74.35
श्रुत्वा जाम्बवतो वाक्यं हनूमान् मारुतात्मजः।
आपूर्यत बलोद्धर्षैर्वायुवेगैरिवार्णवः ॥ ६.७४.३५ ॥
เมื่อได้ฟังคำของท้าวชามพวานแล้ว หนุมานบุตรแห่งวายุ ก็เต็มเปี่ยมด้วยกำลังที่พลุ่งพล่าน ดั่งมหาสมุทรที่ถูกพัดด้วยแรงลม
6.74.36
स पर्वततटाग्रस्थः पीडयन् पर्वतोत्तमम्।
हनूमान् दृश्यते वीरो द्वितीय इव पर्वतः ॥ ६.७४.३६ ॥
หนุมานวีรบุรุษยืนอยู่บนขอบยอดของภูเขา กดทับภูเขาอันประเสริฐที่สุด ปรากฏดั่งภูเขาอีกลูกหนึ่ง
6.74.37
हरिपादविनिर्भग्नो निषसाद स पर्वतः।
न शशाक तदात्मानं वोढुं भृशनिपीडितः ॥ ६.७४.३७ ॥
ภูเขานั้นถูกเท้าของวานรทำให้แตกแยก จึงทรุดลงไป ถูกกดอย่างหนัก มันไม่อาจแม้แต่จะค้ำชูตนเองไว้ได้
6.74.38
तस्य पेतुर्नगा भूमौ हरिवेगाच्च जज्वलुः।
शृङ्गाणि च व्यकीर्यन्त पीडितस्य हनूमता ॥ ६.७४.३८ ॥
ต้นไม้บนภูเขาล้มลงกับพื้นเพราะแรงของวานร และลุกเป็นไฟ ยอดเขาของภูเขานั้นที่ถูกหนุมานกดทับก็กระจัดกระจายไป
6.74.39
तस्मिन् सम्पीड्यमाने तु भग्नद्रुमशिलातले।
न शेकुर्वानराः स्थातुं घूर्णमाने नगोत्तमे ॥ ६.७४.३९ ॥
เมื่อภูเขาอันประเสริฐที่สุดถูกกดทับ ต้นไม้และพื้นหินแตกหัก และมันโซเซไปมา เหล่าวานรก็ไม่อาจยืนอยู่ได้
6.74.40
सा घूर्णितमहाद्वारा प्रभग्नगृहगोपुरा।
लङ्का त्रासाकुला रात्रौ प्रनृत्तेवाभवत् तदा ॥ ६.७४.४० ॥
ครั้นนั้นในยามราตรี ลงกาที่ประตูใหญ่สั่นสะเทือน และเรือนกับหอประตูพังทลาย ก็เต็มไปด้วยความหวาดผวา ดูเหมือนกำลังร่ายรำ
6.74.41
पृथिवीधरसंकाशो निपीड्य पृथिवीधरम्।
पृथिवीं क्षोभयामास सार्णवां मारुतात्मजः ॥ ६.७४.४१ ॥
บุตรแห่งวายุผู้มีรูปร่างดุจภูเขาเองนั้น กดภูเขาลง และทำให้แผ่นดินพร้อมทั้งมหาสมุทรสั่นสะเทือน
6.74.42
आरुरोह तदा तस्माद्धरिर्मलयपर्वतम्।
मेरुमन्दरसंकाशं नानाप्रस्रवणाकुलम् ॥ ६.७४.४२ ॥
ลิงผู้นั้นจึงปีนขึ้นจากที่นั้นไปยังภูเขามลัยะ ซึ่งคล้ายเขาเมรุและเขามันทระ และเต็มไปด้วยลำธารมากมาย
6.74.43
नानाद्रुमलताकीर्णं विकासिकमलोत्पलम्।
सेवितं देवगन्धर्वैः षष्टियोजनमुच्छ्रितम् ॥ ६.७४.४३ ॥
ภูเขานั้นปกคลุมด้วยต้นไม้และเถาวัลย์มากมาย ประดับด้วยดอกบัวและดอกบัวสายที่กำลังบาน มีเหล่าเทพและคนธรรพ์มาเยือนเนืองๆ และสูงหกสิบโยชน์
6.74.44
विद्याधरैर्मुनिगणैरप्सरोभिर्निषेवितम्।
नानामृगगणाकीर्णं बहुकन्दरशोभितम् ॥ ६.७४.४४ ॥
ภูเขานั้นมีวิทยาธรและกลุ่มฤๅษี กับนางอัปสรมาเยือนเนืองๆ เต็มไปด้วยฝูงสัตว์มากมาย และงดงามด้วยถ้ำหลายแห่ง
6.74.45
सर्वानाकुलयंस्तत्र यक्षगन्धर्वकिन्नरान्।
हनूमान् मेघसंकाशो ववृधे मारुतात्मजः ॥ ६.७४.४५ ॥
ที่นั้น หนุมานบุตรแห่งวายุ ผู้มีรูปร่างดุจเมฆ ได้เติบใหญ่ขึ้น ทำให้ยักษ์ ทั้งคนธรรพ์และกินนรทั้งหมดพลุ่งพล่าน
6.74.46
पद्भ्यां तु शैलमापीड्य वडवामुखवन्मुखम्।
विवृत्योग्रं ननादोच्चैस्त्रासयन् रजनीचरान् ॥ ६.७४.४६ ॥
หนุมานกดภูเขาด้วยเท้า อ้าปากอันดุร้ายดุจปากของไฟใต้สมุทร คำรามเสียงดัง ทำให้เหล่ารากษสที่เที่ยวในราตรีหวาดกลัว
6.74.47
तस्य नानद्यमानस्य श्रुत्वा निनदमुत्तमम्।
लङ्कास्था राक्षसव्याघ्रा न शेकुः स्पन्दितुं क्वचित् ॥ ६.७४.४७ ॥
เหล่ารากษสผู้เป็นเสือในหมู่ยักษ์ที่อยู่ในลงกา เมื่อได้ยินเสียงคำรามอันกึกก้องของหนุมาน ก็ไม่อาจขยับกายไปที่ใดได้เลย
6.74.48
नमस्कृत्वा समुद्राय मारुतिर्भीमविक्रमः।
राघवार्थे परं कर्म समीहत परंतपः ॥ ६.७४.४८ ॥
หนุมานผู้มีความกล้าหาญน่าสะพรึง ผู้ทำลายศัตรู ได้ถวายความนอบน้อมแด่มหาสมุทร แล้วจึงตั้งใจทำภารกิจอันยิ่งใหญ่เพื่อพระราฆพ
6.74.49
स पुच्छमुद्यम्य भुजङ्गकल्पं
विनम्य पृष्ठं श्रवणे निकुच्य।
विवृत्य वक्त्रं वडवामुखाभ-
मापुप्लुवे व्योम्नि स चण्डवेगः ॥ ६.७४.४९ ॥
หนุมานยกหางขึ้นดุจงู ก้มหลัง หดหูเข้า อ้าปากดุจเปลวไฟของม้าใต้สมุทร แล้วโผขึ้นสู่ท้องฟ้าด้วยความเร็วอันดุดัน
6.74.50
स वृक्षखण्डांस्तरसा जहार
शैलान् शिलाः प्राकृतवानरांश्च।
बाहूरुवेगोद्गतसम्प्रणुन्ना-
स्ते क्षीणवेगाः सलिले निपेतुः ॥ ६.७४.५० ॥
หนุมานฉุดเอาท่อนไม้ ภูเขา หิน และลิงสามัญไปด้วยกำลัง ถูกเหวี่ยงขึ้นด้วยแรงแขนและแรงขา เมื่อกำลังหมดลง เหล่านั้นก็ตกลงในน้ำ
6.74.51
स तौ प्रसार्योरगभोगकल्पौ
भुजौ भुजंगारिनिकाशवीर्यः।
जगाम शैलं नगराजमग्र्यं
दिशः प्रकर्षन्निव वायुसूनुः ॥ ६.७४.५१ ॥
บุตรแห่งวายุผู้มีกำลังเทียบเท่าพญาครุฑศัตรูของงู กางแขนทั้งสองออกดุจขดของงู แล้วมุ่งไปยังภูเขาอันประเสริฐที่สุดในบรรดาราชาแห่งภูเขา ราวกับจะลากทิศทั้งหลายตามไปด้วย
6.74.52
स सागरं घूर्णितवीचिमालं
तदम्भसा भ्रामितसर्वसत्त्वम्।
समीक्षमाणः सहसा जगाम
चक्रं यथा विष्णुकराग्रमुक्तम् ॥ ६.७४.५२ ॥
หนุมานมองไปยังมหาสมุทรที่มีระลอกคลื่นเป็นมาลัยหมุนวน สรรพสัตว์ทั้งหลายถูกน้ำกวนให้สับสน แล้วพุ่งไปข้างหน้าอย่างฉับพลัน ดุจจักรที่ปล่อยจากปลายพระหัตถ์ของพระวิษณุ
6.74.53
स पर्वतान् पक्षिगणान् सरांसि
नदीस्तटाकानि पुरोत्तमानि।
स्फीताञ्जनांस्तानपि सम्प्रवीक्ष्य
जगाम वेगात् पितृतुल्यवेगः ॥ ६.७४.५३ ॥
หนุมานมองเห็นภูเขา ฝูงนก ทะเลสาบ แม่น้ำ สระน้ำ นครอันประเสริฐ และบ้านเมืองอุดมสมบูรณ์เหล่านั้น แล้วก็แล่นไปด้วยความเร็วที่เทียบเท่าบิดาของตน
6.74.54
आदित्यपथमाश्रित्य जगाम स गतश्रमः।
हनूमांस्त्वरितो वीरः पितुस्तुल्यपराक्रमः ॥ ६.७४.५४ ॥
หนุมานวีรบุรุษผู้มีความกล้าเทียบเท่าบิดาของตน ไม่รู้สึกเหน็ดเหนื่อย ได้เดินทางตามเส้นทางของพระอาทิตย์ไปอย่างรวดเร็ว
6.74.55
जवेन महता युक्तो मारुतिर्वातरंहसा।
जगाम हरिशार्दूलो दिशः शब्देन नादयन् ॥ ६.७४.५५ ॥
หนุมานบุตรแห่งวายุ ผู้เป็นเสือในหมู่ลิง มีความเร็วยิ่งใหญ่ เร็วดุจลม ได้แล่นไป ทำให้ทิศทั้งหลายกึกก้องด้วยเสียงของตน
6.74.56
स्मरञ्जाम्बवतो वाक्यं मारुतिर्भीमविक्रमः।
ददर्श सहसा चापि हिमवन्तं महाकपिः ॥ ६.७४.५६ ॥
หนุมานมหาวานรผู้กล้าหาญ ระลึกถึงถ้อยคำของชามพวัน แล้วก็เห็นหิมาลัยในทันที
6.74.57
नानाप्रस्रवणोपेतं बहुकन्दरनिर्झरम्।
श्वेताभ्रचयसंकाशैः शिखरैश्चारुदर्शनैः।
शोभितं विविधैर्वृक्षैरगमत् पर्वतोत्तमम् ॥ ६.७४.५७ ॥
หนุมานไปยังภูเขาอันประเสริฐนั้น ซึ่งเต็มไปด้วยลำธารมากมาย มีถ้ำและน้ำตกหลายแห่ง ประดับด้วยยอดเขาอันงดงามดุจกองเมฆขาว และด้วยต้นไม้นานาชนิด
6.74.58
स तं समासाद्य महानगेन्द्र-
मतिप्रवृद्धोत्तमहेमशृङ्गम्।
ददर्श पुण्यानि महाश्रमाणि
सुरर्षिसङ्घोत्तमसेवितानि ॥ ६.७४.५८ ॥
หนุมานมาถึงราชาแห่งภูเขาอันยิ่งใหญ่นั้น ซึ่งมียอดสูงและมีสีทองอันประเสริฐ แล้วได้เห็นอาศรมอันศักดิ์สิทธิ์ยิ่งใหญ่ ที่เหล่าเทพและฤๅษีผู้ประเสริฐมาเยือนเนืองๆ
6.74.59
स ब्रह्मकोशं रजतालयं च
शक्रालयं रुद्रशरप्रमोक्षम्।
हयाननं ब्रह्मशिरश्च दीप्तं
ददर्श वैवस्वतकिंकरांश्च ॥ ६.७४.५९ ॥
หนุมานได้เห็นคลังของพระพรหม วิมานเงิน วิมานของพระอินทร์ ลูกศรที่พระรุทรปล่อย หน้าม้าอันเรืองรอง ศีรษะของพระพรหม และบรรดาบริวารของพระยม
6.74.60
वह्न्यालयं वैश्रवणालयं च
सूर्यप्रभं सूर्यनिबन्धनं च।
ब्रह्मालयं शङ्करकार्मुकं च
ददर्श नाभिं च वसुन्धरायाः ॥ ६.७४.६० ॥
หนุมานได้เห็นวิมานของพระอัคนี วิมานของท้าวกุเวร แสงของพระอาทิตย์ ที่ที่พระอาทิตย์ถูกผูกไว้ วิมานของพระพรหม คันธนูของพระศังกร และสะดือของแผ่นดิน
6.74.61
कैलासमग्र्यं हिमवच्छिलां च
तं वै वृषं काञ्चनशैलमग्र्यम्।
प्रदीप्तसर्वौषधिसम्प्रदीप्तं
ददर्श सर्वौषधिपर्वतेन्द्रम् ॥ ६.७४.६१ ॥
เขาเห็นไกรลาสอันประเสริฐ แผ่นหินแห่งหิมาลัย และโคเพศนั้น ภูเขาทองคำอันประเสริฐ ภูเขาใหญ่แห่งสมุนไพรทั้งปวงที่ลุกโชนไปด้วยสมุนไพรทั้งหมด
6.74.62
स तं समीक्ष्यानलराशिदीप्तं
विसिस्मिये वासवदूतसूनुः।
आप्लुत्य तं चौषधिपर्वतेन्द्रं
तत्रौषधीनां विचयं चकार ॥ ६.७४.६२ ॥
เมื่อเห็นภูเขานั้นลุกโชนดุจกองไฟ บุตรแห่งทูตของท้าววาสวะก็พิศวงยิ่งนัก เขาโลดกระโจนขึ้นสู่ภูเขาใหญ่แห่งสมุนไพรนั้น แล้วค้นหาสมุนไพรทั้งหลายที่นั่น
6.74.63
स योजनसहस्राणि समतीत्य महाकपिः।
दिव्यौषधिधरं शैलं व्यचरन्मारुतात्मजः ॥ ६.७४.६३ ॥
มหาวานรผู้เป็นบุตรของพระวายุ ข้ามไปหลายพันโยชน์แล้ว ก็ท่องไปบนภูเขาที่ทรงไว้ซึ่งทิพยโอสถ
6.74.64
महौषध्यस्ततः सर्वास्तस्मिन् पर्वतसत्तमे।
विज्ञायार्थिनमायान्तं ततो जग्मुरदर्शनम् ॥ ६.७४.६४ ॥
จากนั้น สมุนไพรอันยิ่งใหญ่ทั้งหมดบนภูเขาอันประเสริฐนั้น เมื่อรู้ว่าผู้แสวงหากำลังมาถึง ก็พากันหายลับไปจากสายตา
6.74.65
स ता महात्मा हनुमानपश्यं-
श्चुकोप रोषाच्च भृशं ननाद।
अमृष्यमाणोऽग्निसमानचक्षु-
र्महीधरेन्द्रं तमुवाच वाक्यम् ॥ ६.७४.६५ ॥
ท่านหนุมานผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่เห็นสมุนไพรเหล่านั้นแล้ว ก็โกรธจัดและคำรามเสียงดัง ทนไม่ได้ ดวงตาดุจไฟ จึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้แก่ภูเขาใหญ่ลูกนั้น
6.74.66
किमेतदेवं सुविनिश्चितं ते
यद् राघवे नासि कृतानुकम्पः।
पश्याद्य मद्बाहुबलाभिभूतो
विकीर्णमात्मानमथो नगेन्द्र ॥ ६.७४.६६ ॥
เหตุใดท่านจึงตัดสินใจมั่นคงเช่นนี้ว่าจะไม่เมตตาพระราฆพ บัดนี้จงดูเถิด ท่านจะถูกพละกำลังแห่งแขนของเราครอบงำ และจะถูกกระจัดกระจายไป ข้าแต่ภูเขาใหญ่
6.74.67
स तस्य शृङ्गं सनगं सनागं
सकाञ्चनं धातुसहस्रजुष्टम्।
विकीर्णकूटं ज्वलिताग्रसानुं
प्रगृह्य वेगात् सहसोन्ममाथ ॥ ६.७४.६७ ॥
ท่านหนุมานคว้ายอดเขานั้นไว้ พร้อมด้วยต้นไม้ งู และทองคำ อุดมด้วยแร่ธาตุนับพันชั้น มียอดกระจัดกระจาย และสันเขาลุกโชน แล้วถอนขึ้นอย่างรวดเร็วในทันใด
6.74.68
स तं समुत्पाट्य खमुत्पपात
वित्रास्य लोकान् ससुरासुरेन्द्रान्।
संस्तूयमानः खचरैरनेकै-
र्जगाम वेगाद् गरुडोग्रवेगः ॥ ६.७४.६८ ॥
ท่านถอนภูเขานั้นขึ้นแล้วเหินขึ้นสู่ท้องฟ้า ทำให้โลกทั้งหลายพร้อมทั้งเหล่าท้าวเทพและอสูรสะดุ้งกลัว มีผู้ขับกล่อมสรรเสริญจากเหล่าผู้เหินฟ้านับไม่ถ้วน ท่านไปด้วยความเร็วรุนแรงดุจความเร็วของพระครุฑ
6.74.69
स भास्कराध्वानमनुप्रपन्न-
स्तं भास्कराभं शिखरं प्रगृह्य।
बभौ तदा भास्करसंनिकाशो
रवेः समीपे प्रतिभास्कराभः ॥ ६.७४.६९ ॥
ท่านบินไปตามวิถีแห่งพระอาทิตย์ ถือยอดเขาที่เปล่งแสงดุจพระอาทิตย์ไว้ ขณะนั้นท่านส่องแสงดุจพระอาทิตย์เอง ปรากฏใกล้พระอาทิตย์ดุจพระอาทิตย์ดวงที่สอง
6.74.70
स तेन शैलेन भृशं रराज
शैलोपमो गन्धवहात्मजस्तु।
सहस्रधारेण सपावकेन
चक्रेण खे विष्णुरिवार्पितेन ॥ ६.७४.७० ॥
ด้วยภูเขานั้น บุตรแห่งพระวายุผู้เปรียบดุจภูเขา ส่องแสงรุ่งเรืองยิ่งนัก ดุจพระวิษณุทรงจักรพันคมที่ปกคลุมด้วยเปลวไฟ ซึ่งถูกขว้างขึ้นไปบนท้องฟ้า
6.74.71
तं वानराः प्रेक्ष्य तदा विनेदुः
स तानपि प्रेक्ष्य मुदा ननाद।
तेषां समुत्कृष्टरवं निशम्य
लङ्कालया भीमतरं विनेदुः ॥ ६.७४.७१ ॥
เหล่าวานรเห็นท่านแล้วก็ร้องโห่ร้อง ท่านเองเห็นพวกเขาก็คำรามด้วยความยินดี เมื่อได้ยินเสียงร้องอันกึกก้องของพวกเขา ชาวลงกาก็คำรามกึกก้องยิ่งกว่านั้นด้วยความน่าสะพรึงกลัว
6.74.72
ततो महात्मा निपपात तस्मिन्
शैलोत्तमे वानरसैन्यमध्ये।
हर्युत्तमेभ्यः शिरसाभिवाद्य
विभीषणं तत्र च सस्वजे सः ॥ ६.७४.७२ ॥
จากนั้น ท่านผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ก็ลงสู่ยอดเขาอันประเสริฐนั้น ท่ามกลางกองทัพวานร ท่านก้มศีรษะคารวะเหล่าวานรผู้ประเสริฐที่สุด แล้วโอบกอดพระวิภีษณะไว้ที่นั่น
6.74.73
तावप्युभौ मानुषराजपुत्रौ
तं गन्धमाघ्राय महौषधीनाम्।
बभूवतुस्तत्र तदा विशल्या-
वुत्तस्थुरन्ये च हरिप्रवीराः ॥ ६.७४.७३ ॥
ทั้งสองพระองค์ คือโอรสของพระราชามนุษย์ เมื่อดมกลิ่นหอมของสมุนไพรอันยิ่งใหญ่นั้น ก็หายจากลูกศรที่ปักอยู่ทันที และเหล่าวีรวานรผู้ประเสริฐอื่น ๆ ก็ลุกขึ้นยืน
6.74.74
सर्वे विशल्या विरुजाः क्षणेन
हरिप्रवीराश्च हताश्च ये स्युः।
गन्धेन तासां प्रवरौषधीनां
सुप्ता निशान्तेष्विव सम्प्रबुद्धाः ॥ ६.७४.७४ ॥
วีรวานรทั้งหมดที่ปราศจากลูกศรและไร้โรคภัยในชั่วขณะ และผู้ที่ล้มตายไปแล้วก็ฟื้นขึ้นมา ด้วยกลิ่นของสมุนไพรอันประเสริฐเหล่านั้น เหมือนผู้หลับใหลตื่นขึ้นเมื่อสิ้นราตรี
6.74.75
यदाप्रभृति लङ्कायां युध्यन्ते हरिराक्षसाः।
तदाप्रभृति मानार्थमाज्ञया रावणस्य च ॥ ६.७४.७५ ॥
ตั้งแต่เวลาที่วานรและรากษสเริ่มรบกันในลงกา ตั้งแต่นั้นมา ตามพระบัญชาของท้าวราวณะและเพื่อเกียรติยศ
6.74.76
ये हन्यन्ते रणे तत्र राक्षसाः कपिकुञ्जरैः।
हता हतास्तु क्षिप्यन्ते सर्व एव तु सागरे ॥ ६.७४.७६ ॥
รากษสทั้งหลายที่ถูกช้างในหมู่วานรฆ่าตายในสงครามนั้น แม้ตายแล้วก็ถูกทิ้งลงสู่มหาสมุทรทั้งสิ้น
6.74.77
ततो हरिर्गन्धवहात्मजस्तु
तमोषधीशैलमुदग्रवेगः।
निनाय वेगाद्धिमवन्तमेव
पुनश्च रामेण समाजगाम ॥ ६.७४.७७ ॥
จากนั้น วานรผู้เป็นบุตรแห่งพระวายุ มีความเร็วอันยิ่งใหญ่ ได้นำภูเขาแห่งสมุนไพรนั้นไปยังหิมาลัยด้วยความเร็ว แล้วกลับมายังพระราม