Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 6.75
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.75.1
ततोऽब्रवीन्महातेजाः सुग्रीवो वानरेश्वरः।
अर्थ्यं विज्ञापयंश्चापि हनूमन्तमिदं वचः ॥ ६.७५.१ ॥
Entonces Sugrīva, el de gran esplendor, señor de los monos, habló a Hanumān estas palabras oportunas, dándole a conocer su propósito.
6.75.2
यतो हतः कुम्भकर्णः कुमाराश्च निषूदिताः।
नेदानीमुपनिर्हारं रावणो दातुमर्हति ॥ ६.७५.२ ॥
Puesto que Kumbhakarṇa ha sido muerto y los príncipes destruidos, Rāvaṇa debería ahora ofrecer un tributo.
6.75.3
ये ये महाबलाः सन्ति लघवश्च प्लवंगमाः।
लङ्कामभिपतन्त्वाशु गृह्योल्काः प्लवगर्षभाः ॥ ६.७५.३ ॥
Que cada uno de los monos poderosos y veloces, los mejores de los saltarines, tomen antorchas y se abalancen rápidamente sobre Laṅkā.
6.75.4
ततोऽस्तं गत आदित्ये रौद्रे तस्मिन् निशामुखे।
लङ्कामभिमुखाः सोल्का जग्मुस्ते प्लवगर्षभाः ॥ ६.७५.४ ॥
Entonces, cuando el sol se había puesto en aquel temible inicio de la noche, aquellos toros entre los monos fueron hacia Laṅkā, con sus antorchas.
6.75.5
उल्काहस्तैर्हरिगणैः सर्वतः समभिद्रुताः।
आरक्षस्था विरूपाक्षाः सहसा विप्रदुद्रुवुः ॥ ६.७५.५ ॥
Atacados por todas partes por las huestes de monos con antorchas en las manos, los guardias, los rakṣasas de ojos horribles, huyeron de repente en todas direcciones.
6.75.6
गोपुराट्टप्रतोलीषु चर्यासु विविधासु च।
प्रासादेषु च संहृष्टाः ससृजुस्ते हुताशनम् ॥ ६.७५.६ ॥
Exultantes, prendieron fuego en las puertas de la ciudad, las atalayas, las calles, los diversos caminos y las mansiones.
6.75.7
तेषां गृहसहस्राणि ददाह हुतभुक् तदा।
प्रासादाः पर्वताकाराः पतन्ति धरणीतले ॥ ६.७५.७ ॥
Entonces el fuego quemó sus miles de casas, y los palacios, semejantes a montañas, cayeron sobre la superficie de la tierra.
6.75.8
अगुरुर्दह्यते तत्र परं चैव सुचन्दनम्।
मौक्तिका मणयः स्निग्धा वज्रं चापि प्रवालकम् ॥ ६.७५.८ ॥
Allí arde el ágaru, y también el buen sándalo; perlas, gemas relucientes, diamantes y coral también arden.
6.75.9
क्षौमं च दह्यते तत्र कौशेयं चापि शोभनम्।
आविकं विविधं चौर्णं काञ्चनं भाण्डमायुधम् ॥ ६.७५.९ ॥
Allí arden también el lino y la seda fina; diversas telas de lana, vasijas de oro y armas arden igualmente.
6.75.10
नानाविकृतसंस्थानं वाजिभाण्डपरिच्छदम्।
गजग्रैवेयकक्ष्याश्च रथभाण्डांश्च संस्कृतान् ॥ ६.७५.१० ॥
Los arneses de caballos de muchas formas extrañas, los collares y cinchas de los elefantes y los pertrechos de carros bien preparados también arden.
6.75.11
तनुत्राणि च योधानां हस्त्यश्वानां च वर्म च।
खड्गा धनूंषि ज्याबाणास्तोमराङ्कुशशक्तयः ॥ ६.७५.११ ॥
Las corazas de los guerreros y las de los elefantes y caballos; espadas, arcos, cuerdas y flechas, lanzas, aguijones y jabalinas arden.
6.75.12
रोमजं वालजं चर्म व्याघ्रजं चाण्डजं बहु।
मुक्तामणिविचित्रांश्च प्रासादांश्च समन्ततः ॥ ६.७५.१२ ॥
Muchos asientos de piel hechos de pelo, de pelo de cola, de piel de tigre y de piel de ave, y palacios maravillosamente adornados con perlas y gemas, arden por todas partes.
6.75.13
विविधानस्त्रसंघातानग्निर्दहति तत्र वै।
नानाविधान् गृहांश्चित्रान् ददाह हुतभुक् तदा ॥ ६.७५.१३ ॥
Allí el fuego quemó los montones de diversas armas; entonces el fuego devorador de ofrendas quemó las casas maravillosas de muchas clases.
6.75.14
आवासान् राक्षसानां च सर्वेषां गृहगृध्नुनाम्।
हेमचित्रतनुत्राणां स्रग्भाण्डाम्बरधारिणाम् ॥ ६.७५.१४ ॥
las moradas de todos los rakshasas, apegados a sus hogares, que vestían armaduras doradas y variadas, y portaban guirnaldas, vasijas y vestidos.
6.75.15
सीधुपानचलाक्षाणां मदविह्वलगामिनाम्।
कान्तालम्बितवस्त्राणां शत्रुसंजातमन्युनाम् ॥ ६.७५.१५ ॥
cuyos ojos estaban inquietos por el vino, que caminaban tambaleándose por la embriaguez, cuyas ropas colgaban de sus amadas, y cuya ira contra el enemigo había surgido.
6.75.16
गदाशूलासिहस्तानां खादतां पिबतामपि।
शयनेषु महार्हेषु प्रसुप्तानां प्रियैः सह ॥ ६.७५.१६ ॥
que empuñaban mazas, tridentes y espadas, que comían y bebían, y que dormían en lechos preciosos junto a sus amadas.
6.75.17
त्रस्तानां गच्छतां तूर्णं पुत्रानादाय सर्वतः।
तेषां शतसहस्राणि तदा लङ्कानिवासिनाम् ॥ ६.७५.१७ ॥
Tomando a sus hijos, los aterrados huían rápidamente en todas direcciones; entonces cientos de miles de ellos, habitantes de Laṅkā.
6.75.18
अदहत् पावकस्तत्र जज्वाल च पुनः पुनः।
सारवन्ति महार्हाणि गम्भीरगुणवन्ति च ॥ ६.७५.१८ ॥
Allí el fuego los quemó y ardió una y otra vez; incluso las cosas sustanciosas, preciosas y de profunda calidad fueron consumidas.
6.75.19
हेमचन्द्रार्धचन्द्राणि चन्द्रशालोन्नतानि च।
तत्र चित्रगवाक्षाणि साधिष्ठानानि सर्वशः ॥ ६.७५.१९ ॥
Había medias lunas de oro y altas terrazas lunares, con ventanas de diseños variados y sus bases por todas partes.
6.75.20
मणिविद्रुमचित्राणि स्पृशन्तीव दिवाकरम्।
क्रौञ्चबर्हिणवीणानां भूषणानां च निःस्वनैः ॥ ६.७५.२० ॥
Adornados con gemas y coral, parecían tocar el sol, resonando con los gritos de grullas y pavos reales y el sonido de laúdes y adornos.
6.75.21
नादितान्यचलाभानि वेश्मान्यग्निर्ददाह सः।
ज्वलनेन परीतानि तोरणानि चकाशिरे ॥ ६.७५.२१ ॥
Aquel fuego quemó las casas resonantes, semejantes a montañas; los pórticos, rodeados de llamas, resplandecieron.
6.75.22
विद्युद्भिरिव नद्धानि मेघजालानि घर्मगे।
ज्वलनेन परीतानि गृहाणि प्रचकाशिरे ॥ ६.७५.२२ ॥
Como nubes atadas con relámpagos en la estación de calor, las casas rodeadas de llamas resplandecieron.
6.75.23
दावाग्निदीप्तानि यथा शिखराणि महागिरेः।
विमानेषु प्रसुप्ताश्च दह्यमाना वराङ्गनाः ॥ ६.७५.२३ ॥
Como los picos de una gran montaña arden con el fuego del bosque, así las excelentes mujeres dormidas en los palacios se abrasaban.
6.75.24
त्यक्ताभरणसंयोगा हाहेत्युच्चैर्विचुक्रुशुः।
तत्र चाग्निपरीतानि निपेतुर्भवनान्यपि ॥ ६.७५.२४ ॥
Desprendiéndose de sus adornos, gritaron en voz alta: «¡Ay! ¡Ay!», y los palacios rodeados de fuego también se derrumbaron.
6.75.25
वज्रिवज्रहतानीव शिखराणि महागिरेः।
तानि निर्दह्यमानानि दूरतः प्रचकाशिरे ॥ ६.७५.२५ ॥
Como los picos de una gran montaña golpeados por el rayo de Indra, aquellas estructuras ardientes resplandecían desde lejos.
6.75.26
हिमवच्छिखराणीव दह्यमानानि सर्वशः।
हर्म्याग्रैर्दह्यमानैश्च ज्वालाप्रज्वलितैरपि ॥ ६.७५.२६ ॥
Como los picos del Himalaya, ardiendo por todas partes; también los remates de los palacios en llamas se encendían con lenguas de fuego.
6.75.27
रात्रौ सा दृश्यते लङ्का पुष्पितैरिव किंशुकैः।
हस्त्यध्यक्षैर्गजैर्मुक्तैर्मुक्तैश्च तुरगैरपि।
बभूव लङ्का लोकान्ते भ्रान्तग्राह इवार्णवः ॥ ६.७५.२७ ॥
De noche aquella Laṅkā parecía árboles kiṃśuka en flor; con elefantes y caballos liberados por sus jinetes, se volvió como el océano al fin del mundo, con monstruos marinos desconcertados.
6.75.28
अश्वं मुक्तं गजो दृष्ट्वा क्वचिद् भीतोऽपसर्पति।
भीतो भीतं गजं दृष्ट्वा क्वचिदश्वो निवर्तते ॥ ६.७५.२८ ॥
Al ver un caballo suelto, un elefante asustado se retira en algún lugar; y al ver un elefante asustado, un caballo en algún lugar da la vuelta.
6.75.29
लङ्कायां दह्यमानायां शुशुभे च महोदधिः।
छायासंसक्तसलिलो लोहितोद इवार्णवः ॥ ६.७५.२९ ॥
Mientras Laṅkā ardía, el gran océano resplandeció, sus aguas aferradas a las sombras reflejadas, como un océano de aguas rojizas.
6.75.30
सा बभूव मुहूर्तेन हरिभिर्दीपिता पुरी।
लोकस्यास्य क्षये घोरे प्रदीप्तेव वसुन्धरा ॥ ६.७५.३० ॥
En un instante aquella ciudad fue encendida por los monos, como la tierra ardiendo en la terrible disolución de este mundo.
6.75.31
नारीजनस्य धूमेन व्याप्तस्योच्चैर्विनेदुषः।
स्वनो ज्वलनतप्तस्य शुश्रुवे शतयोजनम् ॥ ६.७५.३१ ॥
El clamor de las mujeres, envueltas en humo y gimiendo en voz alta, y de la ciudad abrasada por el fuego, se oyó a cien yojanas.
6.75.32
प्रदग्धकायानपरान् राक्षसान् निर्गतान् बहिः।
सहसा ह्युत्पतन्ति स्म हरयोऽथ युयुत्सवः ॥ ६.७५.३२ ॥
Otros rākṣasas, con los cuerpos quemados, salieron fuera; y los monos, ansiosos de combate, se lanzaron de repente sobre ellos.
6.75.33
उद्घुष्टं वानराणां च राक्षसानां च निःस्वनम्।
दिशो दश समुद्रं च पृथिवीं च व्यनादयत् ॥ ६.७५.३३ ॥
Los gritos de los monos y los rugidos de los rākṣasas hicieron resonar las diez direcciones, el océano y la tierra.
6.75.34
विशल्यौ च महात्मानौ तावुभौ रामलक्ष्मणौ।
असम्भ्रान्तौ जगृहतुस्ते उभे धनुषी वरे ॥ ६.७५.३४ ॥
Aquellos dos magnánimos, Rāma y Lakṣmaṇa, libres de heridas y sin perturbarse, tomaron sus dos excelentes arcos.
6.75.35
ततो विस्फारयामास रामश्च धनुरुत्तमम्।
बभूव तुमुलः शब्दो राक्षसानां भयावहः ॥ ६.७५.३५ ॥
Entonces Rāma tensó y hizo vibrar su excelente arco, y surgió un estruendo que llenó de terror a los rākṣasas.
6.75.36
अशोभत तदा रामो धनुर्विस्फारयन् महत्।
भगवानिव संक्रुद्धो भवो वेदमयं धनुः ॥ ६.७५.३६ ॥
Entonces Rāma, tensando su gran arco, resplandeció como el Señor Bhava (Śiva) airado con su arco hecho de los Vedas.
6.75.37
उद्घुष्टं वानराणां च राक्षसानां च निःस्वनम्।
ज्याशब्दस्तावुभौ शब्दावति रामस्य शुश्रुवे ॥ ६.७५.३७ ॥
Se oyeron el grito de los monos y el rugido de los rākṣasas, pero el chasquido de la cuerda del arco de Rāma se oyó por encima de ambos sonidos.
6.75.38
वानरोद्घुष्टघोषश्च राक्षसानां च निःस्वनः।
ज्याशब्दश्चापि रामस्य त्रयं व्याप दिशो दश ॥ ६.७५.३८ ॥
El grito de los monos, el rugido de los rākṣasas y el chasquido de la cuerda del arco de Rāma: estos tres llenaron las diez direcciones.
6.75.39
तस्य कार्मुकनिर्मुक्तैः शरैस्तत्पुरगोपुरम्।
कैलासशृङ्गप्रतिमं विकीर्णमभवद् भुवि ॥ ६.७५.३९ ॥
Con las flechas disparadas de su arco, aquella torre-puerta de la ciudad, semejante a una cumbre del Kailāsa, quedó esparcida por el suelo.
6.75.40
ततो रामशरान् दृष्ट्वा विमानेषु गृहेषु च।
संनाहो राक्षसेन्द्राणां तुमुलः समपद्यत ॥ ६.७५.४० ॥
Entonces, al ver las flechas de Rāma en los carros aéreos y en las casas, los preparativos de los señores rākṣasas se volvieron un tumulto.
6.75.41
तेषां संनह्यमानानां सिंहनादं च कुर्वताम्।
शर्वरी राक्षसेन्द्राणां रौद्रीव समपद्यत ॥ ६.७५.४१ ॥
Para aquellos señores rākṣasas que se armaban y rugían como leones, la noche pareció volverse terrible.
6.75.42
आदिष्टा वानरेन्द्रास्ते सुग्रीवेण महात्मना।
आसन्नं द्वारमासाद्य युध्यध्वं च प्लवंगमाः ॥ ६.७५.४२ ॥
¡Oh jefes monos, ordenados por el magnánimo Sugrīva: alcanzad la puerta cercana y combatid, oh monos saltarines!
6.75.43
यश्च वो वितथं कुर्यात् तत्र तत्राप्युपस्थितः।
स हन्तव्योऽभिसम्प्लुत्य राजशासनदूषकः ॥ ६.७५.४३ ॥
Quien entre vosotros actúe con falsedad y, dondequiera que esté, quebrante el mandato del rey, debe ser abatido al lanzarse sobre él.
6.75.44
तेषु वानरमुख्येषु दीप्तोल्कोज्ज्वलपाणिषु।
स्थितेषु द्वारमाश्रित्य रावणं क्रोध आविशत् ॥ ६.७५.४४ ॥
Al ver a aquellos principales monos, con las manos iluminadas por antorchas ardientes, apostados en la puerta, la ira invadió a Rāvaṇa.
6.75.45
तस्य जृम्भितविक्षेपाद् व्यामिश्रा वै दिशो दश।
रूपवानिव रुद्रस्य मन्युर्गात्रेष्वदृश्यत ॥ ६.७५.४५ ॥
Por su bostezo y sus violentos movimientos, las diez direcciones quedaron en verdad confundidas, y la ira, como si encarnara a Rudra, se hizo visible en sus miembros.
6.75.46
स कुम्भं च निकुम्भं च कुम्भकर्णात्मजावुभौ।
प्रेषयामास संक्रुद्धो राक्षसैर्बहुभिः सह ॥ ६.७५.४६ ॥
Enfurecido, envió a Kumbha y Nikumbha, los dos hijos de Kumbhakarṇa, junto con muchos rākṣasas.
6.75.47
यूपाक्षः शोणिताक्षश्च प्रजङ्घः कम्पनस्तथा।
निर्ययुः कौम्भकर्णिभ्यां सह रावणशासनात् ॥ ६.७५.४७ ॥
Yūpākṣa, Śoṇitākṣa, Prajaṅgha y Kampana también salieron con los hijos de Kumbhakarṇa, por orden de Rāvaṇa.
6.75.48
शशास चैव तान् सर्वान् राक्षसान् स महाबलान्।
राक्षसा गच्छताद्यैव सिंहनादं च नादयन् ॥ ६.७५.४८ ॥
Ordenó a todos aquellos poderosos rākṣasas: '¡Oh rākṣasas, id ahora mismo, y haced resonar el rugido del león al avanzar!'
6.75.49
ततस्तु चोदितास्तेन राक्षसा ज्वलितायुधाः।
लङ्काया निर्ययुर्वीराः प्रणदन्तः पुनः पुनः ॥ ६.७५.४९ ॥
Entonces, impulsados por él, aquellos héroes rākṣasas con armas ardientes salieron de Laṅkā rugiendo una y otra vez.
6.75.50
रक्षसां भूषणस्थाभिर्भाभिः स्वाभिश्च सर्वशः।
चक्रुस्ते सप्रभं व्योम हरयश्चाग्निभिः सह ॥ ६.७५.५० ॥
Con el resplandor de los adornos de los rākṣasas y con su propia luz, iluminaron el cielo por todas partes; y también los monos, junto con los fuegos, hicieron brillar el cielo.
6.75.51
तत्र ताराधिपस्याभा ताराणां भा तथैव च।
तयोराभरणाभा च ज्वलिता द्यामभासयत् ॥ ६.७५.५१ ॥
Allí, el resplandor del señor de las estrellas, la luz de las estrellas y el brillo ardiente de los adornos de ambos iluminaron el cielo.
6.75.52
चन्द्राभा भूषणाभा च ग्रहाणां ज्वलतां च भा।
हरिराक्षससैन्यानि भ्राजयामास सर्वतः ॥ ६.७५.५२ ॥
El claro de luna, el brillo de los adornos y la luz de los planetas ardientes iluminaron por todas partes los ejércitos de los monos y de los rākṣasas.
6.75.53
तत्र चार्धप्रदीप्तानां गृहाणां सागरः पुनः।
भाभिः संसक्तसलिलश्चलोर्मिः शुशुभेऽधिकम् ॥ ६.७५.५३ ॥
Allí, con la luz de las casas medio ardientes, el océano brilló aún más; sus aguas, unidas a aquella luz, y sus olas inquietas resplandecieron.
6.75.54
पताकाध्वजसंयुक्तमुत्तमासिपरश्वधम्।
भीमाश्वरथमातङ्गं नानापत्तिसमाकुलम् ॥ ६.७५.५४ ॥
Adornado con estandartes y banderas, con excelentes espadas y hachas, lleno de terribles caballos, carros y elefantes, y abarrotado de diversos soldados de infantería.
6.75.55
दीप्तशूलगदाखड्गप्रासतोमरकार्मुकम्।
तद् राक्षसबलं भीमं घोरविक्रमपौरुषम् ॥ ६.७५.५५ ॥
Aquel ejército de rākṣasas, con tridentes ardientes, mazas, espadas, lanzas, jabalinas y arcos, era terrible, de valor y hombría espantosos.
6.75.56
ददृशे ज्वलितप्रासं किङ्किणीशतनादितम्।
हेमजालाचितभुजं व्यावेष्टितपरश्वधम् ॥ ६.७५.५६ ॥
Aquel ejército se hizo visible, con lanzas ardientes, resonando con cientos de campanillas, con brazos adornados de red dorada y hachas enrolladas en ellos.
6.75.57
व्याघूर्णितमहाशस्त्रं बाणसंसक्तकार्मुकम्।
गन्धमाल्यमधूत्सेकसम्मोदितमहानिलम् ॥ ६.७५.५७ ॥
Un ejército con grandes armas girando, arcos con flechas puestas y un gran viento perfumado por ungüentos, guirnaldas y rociadas de vino.
6.75.58
घोरं शूरजनाकीर्णं महाम्बुधरनिःस्वनम्।
तद् दृष्ट्वा बलमायातं राक्षसानां दुरासदम् ॥ ६.७५.५८ ॥
Terrible, lleno de hombres heroicos, rugiendo como una gran nube de tormenta: al ver aquel ejército invencible de los rākṣasas que avanzaba—
6.75.59
संचचाल प्लवंगानां बलमुच्चैर्ननाद च।
जवेनाप्लुत्य च पुनस्तद् बलं रक्षसां महत् ॥ ६.७५.५९ ॥
El ejército de los monos se agitó y rugió con fuerza; saltando veloz, volvió a abalanzarse sobre aquel gran ejército de los rākṣasas.
6.75.60
अभ्ययात् प्रत्यरिबलं पतंगा इव पावकम्।
तेषां भुजपरामर्शव्यामृष्टपरिघाशनि ॥ ६.७५.६० ॥
Se lanzaron sobre el ejército enemigo como las polillas hacia el fuego; mazas de hierro y rayos, pulidos por el roce de sus brazos—
6.75.61
राक्षसानां बलं श्रेष्ठं भूयः परमशोभत।
तत्रोन्मत्ता इवोत्पेतुर्हरयोऽथ युयुत्सवः ॥ ६.७५.६१ ॥
El mejor ejército de los rākṣasas volvió a resplandecer aún más. Allí los monos, ansiosos por combatir, saltaron como si estuvieran enloquecidos.
6.75.62
तरुशैलैरभिघ्नन्तो मुष्टिभिश्च निशाचरान्।
तथैवापततां तेषां हरीणां निशितैः शरैः ॥ ६.७५.६२ ॥
Golpeando a los nocturnos rākṣasas con árboles, rocas y puños, y del mismo modo los rākṣasas herían con flechas afiladas a los monos que se lanzaban sobre ellos.
6.75.63
शिरांसि सहसा जह्रू राक्षसा भीमविक्रमाः।
दशनैर्हतकर्णाश्च मुष्टिभिर्भिन्नमस्तकाः।
शिलाप्रहारभग्नाङ्गा विचेरुस्तत्र राक्षसाः ॥ ६.७५.६३ ॥
Los rākṣasas de terrible valor perdieron de repente la cabeza. Tenían las orejas arrancadas a mordiscos y los cráneos destrozados por puñetazos; los rākṣasas con los miembros rotos por golpes de roca vagaban allí.
6.75.64
तथैवाप्यपरे तेषां कपीनामसिभिः शितैः।
प्रवरानभितो जघ्नुर्घोररूपा निशाचराः ॥ ६.७५.६४ ॥
Del mismo modo, otros de ellos, nocturnos de aspecto terrible, golpearon por todos lados a los mejores de los monos con espadas afiladas.
6.75.65
घ्नन्तमन्यं जघानान्यः पातयन्तमपातयत्।
गर्हमाणं जगर्हान्यो दशन्तमपरोऽदशत् ॥ ६.७५.६५ ॥
Uno golpeó al que golpeaba, otro lo golpeó a él; uno derribó al que derribaba, otro lo derribó a él. Uno injurió al que injuriaba, otro lo injurió a él; uno mordió al que mordía, otro lo mordió a él.
6.75.66
देहीत्यन्यो ददात्यन्यो ददामीत्यपरः पुनः।
किं क्लेशयसि तिष्ठेति तत्रान्योन्यं बभाषिरे ॥ ६.७५.६६ ॥
Uno decía '¡Dame!', otro daba; y otro más decía '¡Yo doy!'. '¿Por qué me molestas? ¡Detente!' — así se hablaban unos a otros allí.
6.75.67
विप्रलम्भितशस्त्रं च विमुक्तकवचायुधम्।
समुद्यतमहाप्रासं मुष्टिशूलासिकुन्तलम् ॥ ६.७५.६७ ॥
Las armas quedaron trastocadas, se arrojaron las armaduras y los pertrechos, se alzaron grandes lanzas, y puños, tridentes, espadas y lanzas (entraron en combate).
6.75.68
प्रावर्तत महारौद्रं युद्धं वानररक्षसाम्।
वानरान् दश सप्तेति राक्षसा जघ्नुराहवे ॥ ६.७५.६८ ॥
Comenzó una batalla espantosa entre los monos y los rākṣasas; los rākṣasas abatieron a diecisiete monos en el combate.
6.75.69
राक्षसान् दश सप्तेति वानराश्चाभ्यपातयन्।
विप्रलम्भितवस्त्रं च विमुक्तकवचध्वजम्।
बलं राक्षसमालम्ब्य वानराः पर्यवारयन् ॥ ६.७५.६९ ॥
Los monos también derribaron a diecisiete de los rākṣasas. Con las vestiduras en desorden y las armaduras y estandartes arrojados, los monos asieron al ejército rākṣasa y lo rodearon.