వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 6.75
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.75.1
ततोऽब्रवीन्महातेजाः सुग्रीवो वानरेश्वरः।
अर्थ्यं विज्ञापयंश्चापि हनूमन्तमिदं वचः ॥ ६.७५.१ ॥
అప్పుడు మహాతేజస్వి వానరేశ్వరుడు సుగ్రీవుడు హనుమంతునితో ఈ తగిన మాటను చెప్పి దానిని తెలియజేశాడు.
6.75.2
यतो हतः कुम्भकर्णः कुमाराश्च निषूदिताः।
नेदानीमुपनिर्हारं रावणो दातुमर्हति ॥ ६.७५.२ ॥
కుంభకర్ణుడు హతమయ్యాడు, కుమారులూ నాశనమయ్యారు; ఇప్పుడు రావణుడు కానుక ఇవ్వడం తగినది.
6.75.3
ये ये महाबलाः सन्ति लघवश्च प्लवंगमाः।
लङ्कामभिपतन्त्वाशु गृह्योल्काः प्लवगर्षभाः ॥ ६.७५.३ ॥
ఎవరెవరు మహాబలులో, వేగవంతులో ఉన్న వానరులో, శ్రేష్ఠ వానరులారా, మశాలలు పట్టుకుని వేగంగా లంకపై దాడి చేయండి.
6.75.4
ततोऽस्तं गत आदित्ये रौद्रे तस्मिन् निशामुखे।
लङ्कामभिमुखाः सोल्का जग्मुस्ते प्लवगर्षभाः ॥ ६.७५.४ ॥
అప్పుడు సూర్యుడు అస్తమించిన తర్వాత, ఆ భయంకరమైన రాత్రి ప్రారంభంలో, మశాలలతో ఆ శ్రేష్ఠ వానరులు లంక వైపు వెళ్ళారు.
6.75.5
उल्काहस्तैर्हरिगणैः सर्वतः समभिद्रुताः।
आरक्षस्था विरूपाक्षाः सहसा विप्रदुद्रुवुः ॥ ६.७५.५ ॥
చేతుల్లో మశాలలతో వానర సమూహాలు నలుదిశలా దాడి చేశాయి; కాపలాలో ఉన్న విరూపాక్షులు అకస్మాత్తుగా పారిపోయారు.
6.75.6
गोपुराट्टप्रतोलीषु चर्यासु विविधासु च।
प्रासादेषु च संहृष्टाः ससृजुस्ते हुताशनम् ॥ ६.७५.६ ॥
ఆనందంతో వారు నగర ద్వారాలు, గోపురాలు, వీధులు, వివిధ మార్గాలు, భవనాలలో అగ్ని వేశారు.
6.75.7
तेषां गृहसहस्राणि ददाह हुतभुक् तदा।
प्रासादाः पर्वताकाराः पतन्ति धरणीतले ॥ ६.७५.७ ॥
అప్పుడు అగ్ని వారి వేల గృహాలను దహించివేసింది; పర్వతాకారపు మేడలు నేలపై కూలిపోయాయి.
6.75.8
अगुरुर्दह्यते तत्र परं चैव सुचन्दनम्।
मौक्तिका मणयः स्निग्धा वज्रं चापि प्रवालकम् ॥ ६.७५.८ ॥
అక్కడ అగురు కాలిపోతోంది, మంచి చందనమూ కూడా; ముత్యాలు, మెరిసే మణులు, వజ్రం, పగడమూ కూడా కాలుతున్నాయి.
6.75.9
क्षौमं च दह्यते तत्र कौशेयं चापि शोभनम्।
आविकं विविधं चौर्णं काञ्चनं भाण्डमायुधम् ॥ ६.७५.९ ॥
అక్కడ నారబట్ట, మంచి పట్టు కూడా కాలుతున్నాయి; వివిధ ఉన్ని వస్త్రాలు, బంగారు పాత్రలు, ఆయుధాలు కూడా కాలుతున్నాయి.
6.75.10
नानाविकृतसंस्थानं वाजिभाण्डपरिच्छदम्।
गजग्रैवेयकक्ष्याश्च रथभाण्डांश्च संस्कृतान् ॥ ६.७५.१० ॥
అనేక విధాలుగా అలంకరించిన అశ్వసామగ్రి, ఏనుగుల మెడపట్టీలు మరియు నడుముకట్లు, సిద్ధం చేసిన రథసామగ్రి కూడా కాలుతున్నాయి.
6.75.11
तनुत्राणि च योधानां हस्त्यश्वानां च वर्म च।
खड्गा धनूंषि ज्याबाणास्तोमराङ्कुशशक्तयः ॥ ६.७५.११ ॥
యోధుల కవచాలు, ఏనుగులు గుర్రాల కవచాలు కూడా; ఖడ్గాలు, ధనువులు, వింటి తాళ్లు, బాణాలు, తోమరాలు, అంకుశాలు, శక్తులు (ఈటెలు) కూడా కాలుతున్నాయి.
6.75.12
रोमजं वालजं चर्म व्याघ्रजं चाण्डजं बहु।
मुक्तामणिविचित्रांश्च प्रासादांश्च समन्ततः ॥ ६.७५.१२ ॥
రోమాలతో, తోక వెంట్రుకలతో, పులిచర్మంతో, పక్షిచర్మాలతో చేసిన అనేక చర్మాసనాలు, ముత్యాలు మణులతో విచిత్రంగా అలంకరించిన మేడలు అన్నివైపులా కాలుతున్నాయి.
6.75.13
विविधानस्त्रसंघातानग्निर्दहति तत्र वै।
नानाविधान् गृहांश्चित्रान् ददाह हुतभुक् तदा ॥ ६.७५.१३ ॥
అక్కడ అగ్ని వివిధ ఆయుధ సముదాయాలను దహించింది. అప్పుడు హవిర్భుక్కు అగ్ని అనేక రకాల అందమైన గృహాలను కాల్చివేసింది.
6.75.14
आवासान् राक्षसानां च सर्वेषां गृहगृध्नुनाम्।
हेमचित्रतनुत्राणां स्रग्भाण्डाम्बरधारिणाम् ॥ ६.७५.१४ ॥
రాక్షసులందరి నివాసాలు; తమ గృహాలపై ఆసక్తి గలవారు, బంగారు విచిత్ర కవచాలు ధరించినవారు, మాలలు, పాత్రలు, వస్త్రాలు ధరించినవారు.
6.75.15
सीधुपानचलाक्षाणां मदविह्वलगामिनाम्।
कान्तालम्बितवस्त्राणां शत्रुसंजातमन्युनाम् ॥ ६.७५.१५ ॥
మద్యపానంతో చలించే కన్నులు గలవారు, మత్తుతో తూలుతూ నడిచేవారు, ప్రియురాళ్లు పట్టుకున్న వస్త్రాలు గలవారు, శత్రువుపై కోపం పెరిగినవారు.
6.75.16
गदाशूलासिहस्तानां खादतां पिबतामपि।
शयनेषु महार्हेषु प्रसुप्तानां प्रियैः सह ॥ ६.७५.१६ ॥
చేతుల్లో గద, శూలం, కత్తి ధరించినవారు; తింటున్నవారూ త్రాగుతున్నవారూ; విలువైన శయ్యలపై ప్రియురాళ్లతో నిద్రిస్తున్నవారూ.
6.75.17
त्रस्तानां गच्छतां तूर्णं पुत्रानादाय सर्वतः।
तेषां शतसहस्राणि तदा लङ्कानिवासिनाम् ॥ ६.७५.१७ ॥
భయంతో వేగంగా కుమారులను తీసుకుని అన్ని వైపులకు పరుగెత్తుతున్న, అప్పుడు లంకానివాసులైన వారిలో లక్షల మంది.
6.75.18
अदहत् पावकस्तत्र जज्वाल च पुनः पुनः।
सारवन्ति महार्हाणि गम्भीरगुणवन्ति च ॥ ६.७५.१८ ॥
అక్కడ అగ్ని వారిని దహించింది; మళ్లీ మళ్లీ జ్వలించింది. సారవంతమైన, అమూల్యమైన, లోతైన గుణాలు గల వస్తువులూ (దహించాయి).
6.75.19
हेमचन्द्रार्धचन्द्राणि चन्द्रशालोन्नतानि च।
तत्र चित्रगवाक्षाणि साधिष्ठानानि सर्वशः ॥ ६.७५.१९ ॥
బంగారు అర్ధచంద్రాకార అలంకారాలు, ఎత్తైన చంద్రశాలలు అక్కడ ఉన్నాయి; రంగురంగుల కిటికీలు, వాటి పునాదులు అన్నిచోట్లా ఉన్నాయి.
6.75.20
मणिविद्रुमचित्राणि स्पृशन्तीव दिवाकरम्।
क्रौञ्चबर्हिणवीणानां भूषणानां च निःस्वनैः ॥ ६.७५.२० ॥
మణులు, పగడాలతో చిత్రితమైనవి, సూర్యుడిని తాకుతున్నట్లు ఉన్నాయి; క్రౌంచ పక్షులు, నెమళ్ళు, వీణలు, ఆభరణాల శబ్దాలతో అవి మారుమోగుతున్నాయి.
6.75.21
नादितान्यचलाभानि वेश्मान्यग्निर्ददाह सः।
ज्वलनेन परीतानि तोरणानि चकाशिरे ॥ ६.७५.२१ ॥
పర్వతాలవంటి ధ్వనించే భవనాలను ఆ అగ్ని దహించివేసింది; జ్వాలలతో చుట్టుముట్టబడిన తోరణాలు ప్రకాశించాయి.
6.75.22
विद्युद्भिरिव नद्धानि मेघजालानि घर्मगे।
ज्वलनेन परीतानि गृहाणि प्रचकाशिरे ॥ ६.७५.२२ ॥
వేసవిలో మెరుపులతో కట్టబడిన మేఘసమూహాల వలె, జ్వాలలతో చుట్టుముట్టబడిన గృహాలు ప్రకాశించాయి.
6.75.23
दावाग्निदीप्तानि यथा शिखराणि महागिरेः।
विमानेषु प्रसुप्ताश्च दह्यमाना वराङ्गनाः ॥ ६.७५.२३ ॥
మహాపర్వత శిఖరాలు అడవిమంటలతో ప్రకాశించినట్లు, విమానాలలో నిద్రిస్తున్న శ్రేష్ఠ స్త్రీలు దహించబడుతున్నారు.
6.75.24
त्यक्ताभरणसंयोगा हाहेत्युच्चैर्विचुक्रुशुः।
तत्र चाग्निपरीतानि निपेतुर्भवनान्यपि ॥ ६.७५.२४ ॥
ఆభరణాలను విడిచిపెట్టి "అయ్యో! అయ్యో!" అని గట్టిగా ఏడ్చారు; అగ్నితో చుట్టుముట్టబడిన భవనాలు కూడా కూలిపోయాయి.
6.75.25
वज्रिवज्रहतानीव शिखराणि महागिरेः।
तानि निर्दह्यमानानि दूरतः प्रचकाशिरे ॥ ६.७५.२५ ॥
ఇంద్రుని వజ్రాయుధంతో తాకబడిన మహా పర్వత శిఖరాలవలె, దహించబడుతున్న అవి దూరం నుండి ప్రకాశించాయి.
6.75.26
हिमवच्छिखराणीव दह्यमानानि सर्वशः।
हर्म्याग्रैर्दह्यमानैश्च ज्वालाप्रज्वलितैरपि ॥ ६.७५.२६ ॥
హిమాలయ శిఖరాలవలె అన్నివైపులా దహించబడుతూ; దహించబడుతున్న మేడల శిఖరాలు కూడా జ్వాలలతో ప్రజ్వలించాయి.
6.75.27
रात्रौ सा दृश्यते लङ्का पुष्पितैरिव किंशुकैः।
हस्त्यध्यक्षैर्गजैर्मुक्तैर्मुक्तैश्च तुरगैरपि।
बभूव लङ्का लोकान्ते भ्रान्तग्राह इवार्णवः ॥ ६.७५.२७ ॥
రాత్రివేళ ఆ లంక పూసిన కింశుక వృక్షాలవలె కనిపించింది; ఏనుగు నాయకులు విడిచిన ఏనుగులు, గుర్రాలతో అది ప్రపంచాంతంలో కలత చెందిన మొసళ్ల సముద్రంలా అయింది.
6.75.28
अश्वं मुक्तं गजो दृष्ट्वा क्वचिद् भीतोऽपसर्पति।
भीतो भीतं गजं दृष्ट्वा क्वचिदश्वो निवर्तते ॥ ६.७५.२८ ॥
విడిచిపెట్టిన గుర్రాన్ని చూసి ఏనుగు ఎక్కడో భయపడి వెనక్కి తగ్గుతుంది; భయపడిన ఏనుగును చూసి ఎక్కడో గుర్రం వెనుదిరుగుతుంది.
6.75.29
लङ्कायां दह्यमानायां शुशुभे च महोदधिः।
छायासंसक्तसलिलो लोहितोद इवार्णवः ॥ ६.७५.२९ ॥
లంక దహించబడుతున్నప్పుడు మహాసముద్రం ప్రకాశించింది; దాని జలాలు ప్రతిబింబ ఛాయలతో అతుక్కొని, ఎర్రని నీటి సముద్రంలా కనిపించాయి.
6.75.30
सा बभूव मुहूर्तेन हरिभिर्दीपिता पुरी।
लोकस्यास्य क्षये घोरे प्रदीप्तेव वसुन्धरा ॥ ६.७५.३० ॥
క్షణంలోనే ఆ పురి వానరులచే ప్రజ్వలింపజేయబడింది; ఈ లోకపు భయంకర లయంలో మండుతున్న భూమివలె.
6.75.31
नारीजनस्य धूमेन व्याप्तस्योच्चैर्विनेदुषः।
स्वनो ज्वलनतप्तस्य शुश्रुवे शतयोजनम् ॥ ६.७५.३१ ॥
పొగతో నిండి, గట్టిగా ఏడుస్తున్న స్త్రీజనుల, అగ్నితో కాలిన (నగరపు) ధ్వని నూరు యోజనాల వరకు వినిపించింది.
6.75.32
प्रदग्धकायानपरान् राक्षसान् निर्गतान् बहिः।
सहसा ह्युत्पतन्ति स्म हरयोऽथ युयुत्सवः ॥ ६.७५.३२ ॥
శరీరాలు కాలిపోయిన ఇతర రాక్షసులు బయటకు వచ్చారు; అప్పుడు యుద్ధాభిలాషులైన వానరులు అకస్మాత్తుగా వారిపై దూకారు.
6.75.33
उद्घुष्टं वानराणां च राक्षसानां च निःस्वनम्।
दिशो दश समुद्रं च पृथिवीं च व्यनादयत् ॥ ६.७५.३३ ॥
వానరుల కేకలు, రాక్షసుల గర్జనలు పది దిక్కులను, సముద్రాన్ని, భూమిని మార్మోగించాయి.
6.75.34
विशल्यौ च महात्मानौ तावुभौ रामलक्ष्मणौ।
असम्भ्रान्तौ जगृहतुस्ते उभे धनुषी वरे ॥ ६.७५.३४ ॥
గాయాలు లేని ఆ ఇద్దరు మహాత్ములు రాముడు, లక్ష్మణుడు కలత చెందకుండా తమ రెండు శ్రేష్ఠమైన ధనుస్సులను చేపట్టారు.
6.75.35
ततो विस्फारयामास रामश्च धनुरुत्तमम्।
बभूव तुमुलः शब्दो राक्षसानां भयावहः ॥ ६.७५.३५ ॥
అప్పుడు రాముడు తన ఉత్తమ ధనుస్సును టంకారం చేశాడు; రాక్షసులకు భయం కలిగించే భీకర శబ్దం మారుమోగింది.
6.75.36
अशोभत तदा रामो धनुर्विस्फारयन् महत्।
भगवानिव संक्रुद्धो भवो वेदमयं धनुः ॥ ६.७५.३६ ॥
అప్పుడు రాముడు తన మహాధనుస్సును లాగుతూ, కోపించిన భగవానుడు భవుడు (శివుడు) వేదమయ ధనుస్సును ధరించినట్లు ప్రకాశించాడు.
6.75.37
उद्घुष्टं वानराणां च राक्षसानां च निःस्वनम्।
ज्याशब्दस्तावुभौ शब्दावति रामस्य शुश्रुवे ॥ ६.७५.३७ ॥
వానరుల ఉద్ఘోషం, రాక్షసుల గర్జన వినిపించాయి; కానీ రాముని విల్లు నారి ధ్వని ఆ రెండు ధ్వనులనూ మించి వినిపించింది.
6.75.38
वानरोद्घुष्टघोषश्च राक्षसानां च निःस्वनः।
ज्याशब्दश्चापि रामस्य त्रयं व्याप दिशो दश ॥ ६.७५.३८ ॥
వానరుల ఘోషం, రాక్షసుల గర్జన, రాముని విల్లు నారి ధ్వని — ఈ మూడూ పది దిక్కులనూ నింపాయి.
6.75.39
तस्य कार्मुकनिर्मुक्तैः शरैस्तत्पुरगोपुरम्।
कैलासशृङ्गप्रतिमं विकीर्णमभवद् भुवि ॥ ६.७५.३९ ॥
ఆయన విల్లు నుండి విడిచిన బాణాలతో, కైలాస శిఖరంలా ఉన్న ఆ నగర గోపురం నేలపై చెల్లాచెదురైంది.
6.75.40
ततो रामशरान् दृष्ट्वा विमानेषु गृहेषु च।
संनाहो राक्षसेन्द्राणां तुमुलः समपद्यत ॥ ६.७५.४० ॥
అప్పుడు రాముని బాణాలను విమానాలలో, ఇళ్లలో చూసి, రాక్షస నాయకుల సన్నాహం భయంకర కలకలంగా మొదలైంది.
6.75.41
तेषां संनह्यमानानां सिंहनादं च कुर्वताम्।
शर्वरी राक्षसेन्द्राणां रौद्रीव समपद्यत ॥ ६.७५.४१ ॥
తమను సన్నద్ధం చేసుకుంటూ సింహనాదం చేసిన ఆ రాక్షస నాయకులకు ఆ రాత్రి భయంకరంగా మారినట్లు అయింది.
6.75.42
आदिष्टा वानरेन्द्रास्ते सुग्रीवेण महात्मना।
आसन्नं द्वारमासाद्य युध्यध्वं च प्लवंगमाः ॥ ६.७५.४२ ॥
మహాత్ముడైన సుగ్రీవుని ఆజ్ఞ పొందిన ఓ వానర నాయకులారా! సమీప ద్వారానికి చేరుకొని యుద్ధం చేయండి, ఓ దూకే వానరులారా!
6.75.43
यश्च वो वितथं कुर्यात् तत्र तत्राप्युपस्थितः।
स हन्तव्योऽभिसम्प्लुत्य राजशासनदूषकः ॥ ६.७५.४३ ॥
మీలో ఎవరైనా అబద్ధంగా ప్రవర్తించి, ఎక్కడ ఉన్నా రాజాజ్ఞను ఉల్లంఘిస్తే, అతడిని దూకి చంపాలి.
6.75.44
तेषु वानरमुख्येषु दीप्तोल्कोज्ज्वलपाणिषु।
स्थितेषु द्वारमाश्रित्य रावणं क्रोध आविशत् ॥ ६.७५.४४ ॥
ద్వారం దగ్గర నిలబడిన ఆ ప్రధాన వానరులను, ప్రజ్వలించే మశాలలను చేతుల్లో ధరించినవారిని చూసి రావణుడిలో కోపం ప్రవేశించింది.
6.75.45
तस्य जृम्भितविक्षेपाद् व्यामिश्रा वै दिशो दश।
रूपवानिव रुद्रस्य मन्युर्गात्रेष्वदृश्यत ॥ ६.७५.४५ ॥
అతని ఆవులింత, కదలికల వల్ల పది దిక్కులూ కలతచెందాయి; రుద్రుని రూపంలోని కోపం అతని అవయవాల్లో కనిపించింది.
6.75.46
स कुम्भं च निकुम्भं च कुम्भकर्णात्मजावुभौ।
प्रेषयामास संक्रुद्धो राक्षसैर्बहुभिः सह ॥ ६.७५.४६ ॥
కోపోద్రిక్తుడైన అతడు కుంభుడిని, నికుంభుడిని — కుంభకర్ణుని ఇద్దరు కుమారులను — అనేక రాక్షసులతో పంపాడు.
6.75.47
यूपाक्षः शोणिताक्षश्च प्रजङ्घः कम्पनस्तथा।
निर्ययुः कौम्भकर्णिभ्यां सह रावणशासनात् ॥ ६.७५.४७ ॥
యూపాక్షుడు, శోణితాక్షుడు, ప్రజంఘుడు, కంపనుడు కూడా రావణుని ఆజ్ఞతో కుంభకర్ణుని కుమారులతో కలిసి బయలుదేరారు.
6.75.48
शशास चैव तान् सर्वान् राक्षसान् स महाबलान्।
राक्षसा गच्छताद्यैव सिंहनादं च नादयन् ॥ ६.७५.४८ ॥
అతడు ఆ మహాబలులైన రాక్షసులందరికీ ఆజ్ఞాపించాడు — 'రాక్షసులారా, ఇప్పుడే వెళ్ళండి; సింహనాదం చేస్తూ ముందుకు సాగండి.'
6.75.49
ततस्तु चोदितास्तेन राक्षसा ज्वलितायुधाः।
लङ्काया निर्ययुर्वीराः प्रणदन्तः पुनः पुनः ॥ ६.७५.४९ ॥
అప్పుడు అతనిచే ప్రేరేపితులైన, మండే ఆయుధాలు ధరించిన ఆ వీర రాక్షసులు పదేపదే గర్జిస్తూ లంక నుండి బయలుదేరారు.
6.75.50
रक्षसां भूषणस्थाभिर्भाभिः स्वाभिश्च सर्वशः।
चक्रुस्ते सप्रभं व्योम हरयश्चाग्निभिः सह ॥ ६.७५.५० ॥
రాక్షసుల ఆభరణ కాంతులతో, వారి స్వంత కాంతితో అన్ని వైపులా ఆకాశాన్ని ప్రకాశవంతం చేశారు; వానరులు కూడా అగ్నులతో కలిసి ఆకాశాన్ని వెలిగించారు.
6.75.51
तत्र ताराधिपस्याभा ताराणां भा तथैव च।
तयोराभरणाभा च ज्वलिता द्यामभासयत् ॥ ६.७५.५१ ॥
అక్కడ చంద్రుని కాంతి, నక్షత్రాల కాంతి, ఆ రెండింటి ఆభరణాల మండే కాంతి ఆకాశాన్ని ప్రకాశింపజేసింది.
6.75.52
चन्द्राभा भूषणाभा च ग्रहाणां ज्वलतां च भा।
हरिराक्षससैन्यानि भ्राजयामास सर्वतः ॥ ६.७५.५२ ॥
చంద్రుని కాంతి, ఆభరణాల కాంతి, మండే గ్రహాల కాంతి వానర-రాక్షస సైన్యాలను అన్ని వైపులా ప్రకాశింపజేశాయి.
6.75.53
तत्र चार्धप्रदीप्तानां गृहाणां सागरः पुनः।
भाभिः संसक्तसलिलश्चलोर्मिः शुशुभेऽधिकम् ॥ ६.७५.५३ ॥
అక్కడ అర్ధ-ప్రకాశిత గృహాల కాంతితో సముద్రం మళ్ళీ అధికంగా ప్రకాశించింది; దాని జలం ఆ కాంతితో కలిసి, చంచల తరంగాలతో మెరిసింది.
6.75.54
पताकाध्वजसंयुक्तमुत्तमासिपरश्वधम्।
भीमाश्वरथमातङ्गं नानापत्तिसमाकुलम् ॥ ६.७५.५४ ॥
పతాకలు, ధ్వజాలతో కూడినది; శ్రేష్ఠమైన ఖడ్గాలు, గండ్రగొడ్డళ్లతో కూడినది; భయంకర గుర్రాలు, రథాలు, ఏనుగులతో నిండినది; వివిధ కాల్బలంతో కిక్కిరిసినది.
6.75.55
दीप्तशूलगदाखड्गप्रासतोमरकार्मुकम्।
तद् राक्षसबलं भीमं घोरविक्रमपौरुषम् ॥ ६.७५.५५ ॥
ప్రకాశించే శూలాలు, గదలు, ఖడ్గాలు, ప్రాసలు, తోమరాలు, విల్లులతో కూడిన ఆ రాక్షససేన భయంకరమైనది, ఘోరమైన పరాక్రమం కలది.
6.75.56
ददृशे ज्वलितप्रासं किङ्किणीशतनादितम्।
हेमजालाचितभुजं व्यावेष्टितपरश्वधम् ॥ ६.७५.५६ ॥
మండుతున్న ప్రాసలతో, వందలాది చిన్న గంటల ధ్వనితో మార్మోగుతూ, బంగారు జాలికలతో అలంకరించిన భుజాలతో, చుట్టుకున్న గండ్ర గొడ్డళ్లతో ఆ సేన కనిపించింది.
6.75.57
व्याघूर्णितमहाशस्त्रं बाणसंसक्तकार्मुकम्।
गन्धमाल्यमधूत्सेकसम्मोदितमहानिलम् ॥ ६.७५.५७ ॥
గొప్ప ఆయుధాలు చుట్టూ తిరుగుతూ, బాణాలు ఎక్కుపెట్టిన విల్లులతో, గంధమాలలు మరియు మధుధారల సువాసనతో పరిమళించిన మహా గాలితో ఆ సేన ఉంది.
6.75.58
घोरं शूरजनाकीर्णं महाम्बुधरनिःस्वनम्।
तद् दृष्ट्वा बलमायातं राक्षसानां दुरासदम् ॥ ६.७५.५८ ॥
ఆ సేన ఘోరమైనది, శూరులతో నిండినది, మహామేఘ గర్జనలా ధ్వనించేది. రాక్షసుల ఆ దుర్జయమైన సేన వస్తుండటం చూసి—
6.75.59
संचचाल प्लवंगानां बलमुच्चैर्ननाद च।
जवेनाप्लुत्य च पुनस्तद् बलं रक्षसां महत् ॥ ६.७५.५९ ॥
వానరసేన కదిలి గట్టిగా గర్జించింది; వేగంగా దూకి మళ్లీ ఆ రాక్షసుల మహాసేనపై పడింది.
6.75.60
अभ्ययात् प्रत्यरिबलं पतंगा इव पावकम्।
तेषां भुजपरामर्शव्यामृष्टपरिघाशनि ॥ ६.७५.६० ॥
వారు శత్రుసేన వైపు, మిడతలు నిప్పువైపు పడినట్లు దూకారు. వారి భుజాల స్పర్శతో మెరుగైన పరిఘలు, వజ్రాలు—
6.75.61
राक्षसानां बलं श्रेष्ठं भूयः परमशोभत।
तत्रोन्मत्ता इवोत्पेतुर्हरयोऽथ युयुत्सवः ॥ ६.७५.६१ ॥
రాక్షసుల శ్రేష్ఠమైన సేన మళ్లీ అత్యంత శోభించింది. అక్కడ యుద్ధాభిలాషులైన వానరులు ఉన్మత్తుల వలె ఎగిరి దూకారు.
6.75.62
तरुशैलैरभिघ्नन्तो मुष्टिभिश्च निशाचरान्।
तथैवापततां तेषां हरीणां निशितैः शरैः ॥ ६.७५.६२ ॥
వృక్షాలతో, రాళ్లతో, పిడికిళ్లతో నిశాచరులను కొడుతూ ఉండగా, అలాగే దూసుకువచ్చిన ఆ వానరులపై వాడి బాణాలతో (రాక్షసులు దాడి చేశారు).
6.75.63
शिरांसि सहसा जह्रू राक्षसा भीमविक्रमाः।
दशनैर्हतकर्णाश्च मुष्टिभिर्भिन्नमस्तकाः।
शिलाप्रहारभग्नाङ्गा विचेरुस्तत्र राक्षसाः ॥ ६.७५.६३ ॥
భయంకర పరాక్రమం గల రాక్షసుల తలలు అకస్మాత్తుగా తెగిపోయాయి. పళ్లతో చెవులు కొరికివేయబడ్డాయి; పిడికిళ్లతో తలలు పగిలాయి. రాళ్ల దెబ్బలకు అవయవాలు విరిగిన రాక్షసులు అక్కడ తిరుగాడారు.
6.75.64
तथैवाप्यपरे तेषां कपीनामसिभिः शितैः।
प्रवरानभितो जघ्नुर्घोररूपा निशाचराः ॥ ६.७५.६४ ॥
అలాగే వారిలో మరికొందరు భయంకర రూపం గల నిశాచరులు వాడి ఖడ్గాలతో వానరులలోని శ్రేష్ఠులను అన్ని వైపులనుండి కొట్టారు.
6.75.65
घ्नन्तमन्यं जघानान्यः पातयन्तमपातयत्।
गर्हमाणं जगर्हान्यो दशन्तमपरोऽदशत् ॥ ६.७५.६५ ॥
ఒకడు కొట్టుతున్నవాడిని మరొకడు కొట్టాడు; పడగొడుతున్నవాడిని మరొకడు పడగొట్టాడు. నిందిస్తున్నవాడిని మరొకడు నిందించాడు; కరుస్తున్నవాడిని మరొకడు కరిచాడు.
6.75.66
देहीत्यन्यो ददात्यन्यो ददामीत्यपरः पुनः।
किं क्लेशयसि तिष्ठेति तत्रान्योन्यं बभाषिरे ॥ ६.७५.६६ ॥
ఒకడు 'ఇవ్వు' అన్నాడు, మరొకడు ఇచ్చాడు; మళ్లీ ఇంకొకడు 'నేను ఇస్తాను' అన్నాడు. 'ఎందుకు నన్ను బాధిస్తావు? ఆగు!' అంటూ అక్కడ వారు ఒకరితో ఒకరు మాట్లాడుకున్నారు.
6.75.67
विप्रलम्भितशस्त्रं च विमुक्तकवचायुधम्।
समुद्यतमहाप्रासं मुष्टिशूलासिकुन्तलम् ॥ ६.७५.६७ ॥
ఆయుధాలు గందరగోళంగా కలసిపోయాయి; కవచాలు, ఆయుధాలు విడిచిపెట్టబడ్డాయి; పెద్ద ఈటెలు పైకెత్తబడ్డాయి; పిడికిళ్ళు, శూలాలు, ఖడ్గాలు, కుంతాలు (యుద్ధంలో ఉపయోగించబడ్డాయి).
6.75.68
प्रावर्तत महारौद्रं युद्धं वानररक्षसाम्।
वानरान् दश सप्तेति राक्षसा जघ्नुराहवे ॥ ६.७५.६८ ॥
వానరులకు, రాక్షసులకు మధ్య మహా భయంకరమైన యుద్ధం మొదలైంది. రాక్షసులు యుద్ధంలో పదిహేడు వానరులను చంపారు.
6.75.69
राक्षसान् दश सप्तेति वानराश्चाभ्यपातयन्।
विप्रलम्भितवस्त्रं च विमुक्तकवचध्वजम्।
बलं राक्षसमालम्ब्य वानराः पर्यवारयन् ॥ ६.७५.६९ ॥
వానరులు కూడా రాక్షసులలో పదిహేడు మందిని కూల్చారు. వస్త్రాలు గందరగోళంగా ఉన్నాయి, కవచాలు, ధ్వజాలు విడిచిపెట్టబడ్డాయి; వానరులు రాక్షససేనను పట్టుకుని చుట్టుముట్టారు.