વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 6.75
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.75.1
ततोऽब्रवीन्महातेजाः सुग्रीवो वानरेश्वरः।
अर्थ्यं विज्ञापयंश्चापि हनूमन्तमिदं वचः ॥ ६.७५.१ ॥
ત્યારે મહાતેજસ્વી વાનરેશ્વર સુગ્રીવે હનુમાનને આ યોગ્ય વચન કહ્યું અને તે જણાવ્યું.
6.75.2
यतो हतः कुम्भकर्णः कुमाराश्च निषूदिताः।
नेदानीमुपनिर्हारं रावणो दातुमर्हति ॥ ६.७५.२ ॥
કુંભકર્ણ હણાયો, કુમારો પણ નાશ પામ્યા; હવે રાવણે ખંડણી આપવી યોગ્ય છે.
6.75.3
ये ये महाबलाः सन्ति लघवश्च प्लवंगमाः।
लङ्कामभिपतन्त्वाशु गृह्योल्काः प्लवगर्षभाः ॥ ६.७५.३ ॥
જે જે મહાબળવાન અને ચપળ વાનરો છે, તે શ્રેષ્ઠ વાનરો મશાલો લઈને ઝડપથી લંકા પર ધસી જાઓ.
6.75.4
ततोऽस्तं गत आदित्ये रौद्रे तस्मिन् निशामुखे।
लङ्कामभिमुखाः सोल्का जग्मुस्ते प्लवगर्षभाः ॥ ६.७५.४ ॥
પછી સૂર્ય અસ્ત થયા પછી, તે ભયાનક રાત્રિના આરંભે, મશાલો સાથે તે શ્રેષ્ઠ વાનરો લંકા તરફ ચાલ્યા.
6.75.5
उल्काहस्तैर्हरिगणैः सर्वतः समभिद्रुताः।
आरक्षस्था विरूपाक्षाः सहसा विप्रदुद्रुवुः ॥ ६.७५.५ ॥
હાથમાં મશાલો લઈને વાનરગણોએ ચારે બાજુથી હુમલો કર્યો; પહેરો ભરતા વિરૂપાક્ષ રાક્ષસો અચાનક ભાગી ગયા.
6.75.6
गोपुराट्टप्रतोलीषु चर्यासु विविधासु च।
प्रासादेषु च संहृष्टाः ससृजुस्ते हुताशनम् ॥ ६.७५.६ ॥
હર્ષથી તેમણે નગરદ્વારો, અટારીઓ, ગલીઓ, વિવિધ માર્ગો અને મહેલોમાં આગ લગાડી.
6.75.7
तेषां गृहसहस्राणि ददाह हुतभुक् तदा।
प्रासादाः पर्वताकाराः पतन्ति धरणीतले ॥ ६.७५.७ ॥
ત્યારે અગ્નિએ તેમનાં હજારો ઘરો બાળી નાખ્યાં; પર્વત જેવા મહેલો ધરતી પર પડવા લાગ્યા.
6.75.8
अगुरुर्दह्यते तत्र परं चैव सुचन्दनम्।
मौक्तिका मणयः स्निग्धा वज्रं चापि प्रवालकम् ॥ ६.७५.८ ॥
ત્યાં અગરુ બળે છે, અને ઉત્તમ ચંદન પણ; મોતી, ચમકતા મણિ, હીરા અને પરવાળા પણ બળે છે.
6.75.9
क्षौमं च दह्यते तत्र कौशेयं चापि शोभनम्।
आविकं विविधं चौर्णं काञ्चनं भाण्डमायुधम् ॥ ६.७५.९ ॥
ત્યાં ક્ષૌમ વસ્ત્ર અને સુંદર કૌશેય (રેશમ) પણ બળે છે; વિવિધ ઊની વસ્ત્રો, સોનાના પાત્રો અને શસ્ત્રો પણ બળે છે.
6.75.10
नानाविकृतसंस्थानं वाजिभाण्डपरिच्छदम्।
गजग्रैवेयकक्ष्याश्च रथभाण्डांश्च संस्कृतान् ॥ ६.७५.१० ॥
વિવિધ વિકૃત આકારના અશ્વસાજ, હાથીઓના ગળાના પટ્ટા અને કમરબંધ તથા સુસજ્જ રથસામગ્રી પણ બળે છે.
6.75.11
तनुत्राणि च योधानां हस्त्यश्वानां च वर्म च।
खड्गा धनूंषि ज्याबाणास्तोमराङ्कुशशक्तयः ॥ ६.७५.११ ॥
યોદ્ધાઓનાં બખ્તર, હાથી અને ઘોડાનાં કવચ પણ; તલવારો, ધનુષ્યો, પ્રત્યંચા અને બાણ, તોમર, અંકુશ અને શક્તિ (ભાલા) પણ બળે છે.
6.75.12
रोमजं वालजं चर्म व्याघ्रजं चाण्डजं बहु।
मुक्तामणिविचित्रांश्च प्रासादांश्च समन्ततः ॥ ६.७५.१२ ॥
રૂવાંટી, પૂંછડીના વાળ, વાઘની ચામડી અને પક્ષીની ચામડીનાં ઘણાં ચર્મ (આસન) તથા મોતી-મણિથી વિચિત્ર શણગારેલા મહેલો ચારેબાજુ બળે છે.
6.75.13
विविधानस्त्रसंघातानग्निर्दहति तत्र वै।
नानाविधान् गृहांश्चित्रान् ददाह हुतभुक् तदा ॥ ६.७५.१३ ॥
ત્યાં અગ્નિએ વિવિધ શસ્ત્રોના ઢગલા બાળી નાખ્યા. ત્યારે હુતભુક્ અગ્નિએ અનેક પ્રકારના સુંદર ગૃહો બાળી નાખ્યા.
6.75.14
आवासान् राक्षसानां च सर्वेषां गृहगृध्नुनाम्।
हेमचित्रतनुत्राणां स्रग्भाण्डाम्बरधारिणाम् ॥ ६.७५.१४ ॥
રાક્ષસોના બધા આવાસો; પોતાના ઘર પર આસક્ત, સોનેરી વિચિત્ર બખ્તર પહેરેલા, માળા, પાત્ર અને વસ્ત્ર ધારણ કરેલા.
6.75.15
सीधुपानचलाक्षाणां मदविह्वलगामिनाम्।
कान्तालम्बितवस्त्राणां शत्रुसंजातमन्युनाम् ॥ ६.७५.१५ ॥
મદ્યપાનથી ચંચળ નેત્રવાળા, નશામાં ડગમગતા ચાલનારા, પ્રિયાઓએ પકડેલા વસ્ત્રવાળા, શત્રુ પર ક્રોધ ઉપજાવેલા.
6.75.16
गदाशूलासिहस्तानां खादतां पिबतामपि।
शयनेषु महार्हेषु प्रसुप्तानां प्रियैः सह ॥ ६.७५.१६ ॥
હાથમાં ગદા, ત્રિશૂળ, તલવાર ધરનારા; ખાતા-પીતા; મૂલ્યવાન શય્યાઓ પર પ્રિયાઓ સાથે સૂતેલા.
6.75.17
त्रस्तानां गच्छतां तूर्णं पुत्रानादाय सर्वतः।
तेषां शतसहस्राणि तदा लङ्कानिवासिनाम् ॥ ६.७५.१७ ॥
ભયભીત થઈ ઝડપથી પુત્રોને લઈને ચારે તરફ દોડતા, ત્યારે લંકાના નિવાસીઓમાંના સેંકડો હજારો.
6.75.18
अदहत् पावकस्तत्र जज्वाल च पुनः पुनः।
सारवन्ति महार्हाणि गम्भीरगुणवन्ति च ॥ ६.७५.१८ ॥
ત્યાં અગ્નિએ તેમને બાળી નાખ્યા અને વારંવાર ભડકી ઊઠ્યો. સારવાળી, મૂલ્યવાન, ગંભીર ગુણવાળી વસ્તુઓ પણ (બળી ગઈ).
6.75.19
हेमचन्द्रार्धचन्द्राणि चन्द्रशालोन्नतानि च।
तत्र चित्रगवाक्षाणि साधिष्ठानानि सर्वशः ॥ ६.७५.१९ ॥
સોનાના અર્ધચંદ્રાકાર અલંકારો અને ઊંચા ચંદ્રશાળાઓ ત્યાં હતા; વિચિત્ર બારીઓ અને તેમના પાયા સર્વત્ર હતા.
6.75.20
मणिविद्रुमचित्राणि स्पृशन्तीव दिवाकरम्।
क्रौञ्चबर्हिणवीणानां भूषणानां च निःस्वनैः ॥ ६.७५.२० ॥
મણિ અને પરવાળાથી ચિત્રિત તે સૂર્યને સ્પર્શતાં હોય તેમ લાગતાં હતાં; ક્રૌંચ, મોર, વીણા અને આભૂષણોના અવાજોથી તે ગુંજતાં હતાં.
6.75.21
नादितान्यचलाभानि वेश्मान्यग्निर्ददाह सः।
ज्वलनेन परीतानि तोरणानि चकाशिरे ॥ ६.७५.२१ ॥
પર્વત જેવા ગુંજતા મહેલોને તે અગ્નિએ બાળ્યા; જ્વાળાઓથી ઘેરાયેલા તોરણો ચમકી ઊઠ્યા.
6.75.22
विद्युद्भिरिव नद्धानि मेघजालानि घर्मगे।
ज्वलनेन परीतानि गृहाणि प्रचकाशिरे ॥ ६.७५.२२ ॥
ઉનાળામાં વીજળીથી બંધાયેલા મેઘસમૂહોની જેમ, જ્વાળાઓથી ઘેરાયેલાં ઘરો ચમકી ઊઠ્યાં.
6.75.23
दावाग्निदीप्तानि यथा शिखराणि महागिरेः।
विमानेषु प्रसुप्ताश्च दह्यमाना वराङ्गनाः ॥ ६.७५.२३ ॥
મહાપર્વતનાં શિખરો દાવાગ્નિથી સળગે તેમ, વિમાનોમાં સૂતેલી શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓ બળી રહી હતી.
6.75.24
त्यक्ताभरणसंयोगा हाहेत्युच्चैर्विचुक्रुशुः।
तत्र चाग्निपरीतानि निपेतुर्भवनान्यपि ॥ ६.७५.२४ ॥
આભૂષણો ઉતારીને "હાય! હાય!" કહીને તેઓ મોટેથી રડવા લાગી; અને અગ્નિથી ઘેરાયેલા ભવનો પણ પડી ગયાં.
6.75.25
वज्रिवज्रहतानीव शिखराणि महागिरेः।
तानि निर्दह्यमानानि दूरतः प्रचकाशिरे ॥ ६.७५.२५ ॥
ઇન્દ્રના વજ્રથી પ્રહાર પામેલા મહાપર્વતનાં શિખરોની જેમ, બળતાં તે દૂરથી ચમકી ઊઠ્યાં.
6.75.26
हिमवच्छिखराणीव दह्यमानानि सर्वशः।
हर्म्याग्रैर्दह्यमानैश्च ज्वालाप्रज्वलितैरपि ॥ ६.७५.२६ ॥
હિમાલયનાં શિખરોની જેમ ચારે બાજુ બળતાં હતાં; બળતા મહેલોનાં ટોચાં પણ જ્વાળાઓથી સળગી ઊઠ્યાં હતાં.
6.75.27
रात्रौ सा दृश्यते लङ्का पुष्पितैरिव किंशुकैः।
हस्त्यध्यक्षैर्गजैर्मुक्तैर्मुक्तैश्च तुरगैरपि।
बभूव लङ्का लोकान्ते भ्रान्तग्राह इवार्णवः ॥ ६.७५.२७ ॥
રાત્રે તે લંકા ખીલેલા કિંશુક વૃક્ષો જેવી દેખાતી હતી; મહાવતોએ છોડેલા હાથીઓ અને ઘોડાઓથી તે જગતના અંતે ભ્રમિત મગરમચ્છવાળા સમુદ્ર જેવી બની ગઈ.
6.75.28
अश्वं मुक्तं गजो दृष्ट्वा क्वचिद् भीतोऽपसर्पति।
भीतो भीतं गजं दृष्ट्वा क्वचिदश्वो निवर्तते ॥ ६.७५.२८ ॥
છૂટેલા ઘોડાને જોઈને હાથી ક્યાંક ડરીને પાછો હટી જાય છે; ડરેલા હાથીને જોઈને ક્યાંક ઘોડો પાછો વળે છે.
6.75.29
लङ्कायां दह्यमानायां शुशुभे च महोदधिः।
छायासंसक्तसलिलो लोहितोद इवार्णवः ॥ ६.७५.२९ ॥
લંકા બળતી હતી ત્યારે મહાસાગર ચમકી ઊઠ્યો; તેનું જળ પ્રતિબિંબિત છાયાઓથી વીંટળાયેલું, લાલ જળવાળા સમુદ્ર જેવું.
6.75.30
सा बभूव मुहूर्तेन हरिभिर्दीपिता पुरी।
लोकस्यास्य क्षये घोरे प्रदीप्तेव वसुन्धरा ॥ ६.७५.३० ॥
ક્ષણમાં તે નગરી વાનરોએ સળગાવી દીધી; આ લોકના ભયંકર પ્રલયમાં બળતી પૃથ્વીની જેમ.
6.75.31
नारीजनस्य धूमेन व्याप्तस्योच्चैर्विनेदुषः।
स्वनो ज्वलनतप्तस्य शुश्रुवे शतयोजनम् ॥ ६.७५.३१ ॥
ધુમાડાથી વ્યાપ્ત, જોરથી વિલાપ કરતી સ્ત્રીઓનો, અગ્નિથી તપેલી (નગરીનો) અવાજ સો યોજન સુધી સંભળાયો.
6.75.32
प्रदग्धकायानपरान् राक्षसान् निर्गतान् बहिः।
सहसा ह्युत्पतन्ति स्म हरयोऽथ युयुत्सवः ॥ ६.७५.३२ ॥
શરીર બળી ગયેલા બીજા રાક્ષસો બહાર નીકળ્યા; ત્યારે યુદ્ધેચ્છુ વાનરો અચાનક તેમના પર ધસી ગયા.
6.75.33
उद्घुष्टं वानराणां च राक्षसानां च निःस्वनम्।
दिशो दश समुद्रं च पृथिवीं च व्यनादयत् ॥ ६.७५.३३ ॥
વાનરોનો ઉદ્ઘોષ અને રાક્ષસોનો નાદ દસ દિશાઓ, સમુદ્ર અને પૃથ્વીને ગુંજાવી ગયો.
6.75.34
विशल्यौ च महात्मानौ तावुभौ रामलक्ष्मणौ।
असम्भ्रान्तौ जगृहतुस्ते उभे धनुषी वरे ॥ ६.७५.३४ ॥
ઘાવ વિનાના તે બંને મહાત્મા રામ અને લક્ષ્મણે અચકાયા વિના પોતાનાં બે ઉત્તમ ધનુષ્ય ઉપાડ્યાં.
6.75.35
ततो विस्फारयामास रामश्च धनुरुत्तमम्।
बभूव तुमुलः शब्दो राक्षसानां भयावहः ॥ ६.७५.३५ ॥
પછી રામે પોતાના ઉત્તમ ધનુષ્યની પણછ ખેંચીને ટંકાર કર્યો; રાક્ષસોને ભય પમાડે એવો ભારે અવાજ થયો.
6.75.36
अशोभत तदा रामो धनुर्विस्फारयन् महत्।
भगवानिव संक्रुद्धो भवो वेदमयं धनुः ॥ ६.७५.३६ ॥
ત્યારે રામ પોતાનું મહાન ધનુષ્ય ખેંચતા એવા શોભ્યા જેમ ક્રોધિત ભગવાન ભવ (શિવ) વેદમય ધનુષ્ય ધારણ કરીને શોભે.
6.75.37
उद्घुष्टं वानराणां च राक्षसानां च निःस्वनम्।
ज्याशब्दस्तावुभौ शब्दावति रामस्य शुश्रुवे ॥ ६.७५.३७ ॥
વાનરોનો ઘોષ અને રાક્ષસોની ગર્જના સંભળાઈ; પણ રામના ધનુષ્યની પણછનો અવાજ એ બંનેથી ઉપર સંભળાયો.
6.75.38
वानरोद्घुष्टघोषश्च राक्षसानां च निःस्वनः।
ज्याशब्दश्चापि रामस्य त्रयं व्याप दिशो दश ॥ ६.७५.३८ ॥
વાનરોનો ઘોષ, રાક્ષસોની ગર્જના અને રામના ધનુષ્યની પણછનો અવાજ — આ ત્રણે દસે દિશાઓ વ્યાપી ગયા.
6.75.39
तस्य कार्मुकनिर्मुक्तैः शरैस्तत्पुरगोपुरम्।
कैलासशृङ्गप्रतिमं विकीर्णमभवद् भुवि ॥ ६.७५.३९ ॥
તેમના ધનુષ્યમાંથી છૂટેલા બાણોથી કૈલાસ-શિખર જેવો એ નગરનો ગોપુર ભૂમિ પર વિખરાઈ ગયો.
6.75.40
ततो रामशरान् दृष्ट्वा विमानेषु गृहेषु च।
संनाहो राक्षसेन्द्राणां तुमुलः समपद्यत ॥ ६.७५.४० ॥
પછી રામના બાણોને વિમાનોમાં અને ઘરોમાં જોઈને રાક્ષસરાજોની તૈયારી ભયંકર હલચલ સાથે શરૂ થઈ.
6.75.41
तेषां संनह्यमानानां सिंहनादं च कुर्वताम्।
शर्वरी राक्षसेन्द्राणां रौद्रीव समपद्यत ॥ ६.७५.४१ ॥
સજ્જ થઈને સિંહનાદ કરતા એ રાક્ષસરાજો માટે તે રાત્રિ જાણે ભયાનક બની ગઈ.
6.75.42
आदिष्टा वानरेन्द्रास्ते सुग्रीवेण महात्मना।
आसन्नं द्वारमासाद्य युध्यध्वं च प्लवंगमाः ॥ ६.७५.४२ ॥
મહાત્મા સુગ્રીવ દ્વારા આદેશ પામેલા હે વાનરશ્રેષ્ઠો! નજીકના દ્વાર પર પહોંચીને યુદ્ધ કરો, હે કૂદતા વાનરો!
6.75.43
यश्च वो वितथं कुर्यात् तत्र तत्राप्युपस्थितः।
स हन्तव्योऽभिसम्प्लुत्य राजशासनदूषकः ॥ ६.७५.४३ ॥
તમારામાંથી જે કોઈ જૂઠું આચરણ કરશે, જ્યાં ક્યાંય પણ હાજર રહીને રાજાજ્ઞાનો ભંગ કરશે, તેને ધસી જઈને મારી નાખવો જોઈએ.
6.75.44
तेषु वानरमुख्येषु दीप्तोल्कोज्ज्वलपाणिषु।
स्थितेषु द्वारमाश्रित्य रावणं क्रोध आविशत् ॥ ६.७५.४४ ॥
દ્વાર પાસે ઊભેલા એ મુખ્ય વાનરોને, જેમના હાથમાં સળગતી મશાલો હતી, જોઈને રાવણમાં ક્રોધ પ્રવેશ્યો.
6.75.45
तस्य जृम्भितविक्षेपाद् व्यामिश्रा वै दिशो दश।
रूपवानिव रुद्रस्य मन्युर्गात्रेष्वदृश्यत ॥ ६.७५.४५ ॥
તેની બગાસાં અને ચળવળથી દસે દિશાઓ જાણે ગૂંચવાઈ ગઈ; રુદ્રના રૂપ જેવો ક્રોધ તેના અંગોમાં દેખાયો.
6.75.46
स कुम्भं च निकुम्भं च कुम्भकर्णात्मजावुभौ।
प्रेषयामास संक्रुद्धो राक्षसैर्बहुभिः सह ॥ ६.७५.४६ ॥
ક્રોધિત થયેલા તેણે કુંભ અને નિકુંભ — કુંભકર્ણના બંને પુત્રોને — ઘણા રાક્ષસો સાથે મોકલ્યા.
6.75.47
यूपाक्षः शोणिताक्षश्च प्रजङ्घः कम्पनस्तथा।
निर्ययुः कौम्भकर्णिभ्यां सह रावणशासनात् ॥ ६.७५.४७ ॥
યૂપાક્ષ, શોણિતાક્ષ, પ્રજંઘ અને કંપન પણ રાવણની આજ્ઞાથી કુંભકર્ણના પુત્રો સાથે નીકળ્યા.
6.75.48
शशास चैव तान् सर्वान् राक्षसान् स महाबलान्।
राक्षसा गच्छताद्यैव सिंहनादं च नादयन् ॥ ६.७५.४८ ॥
તેણે તે બધા મહાબલી રાક્ષસોને આજ્ઞા આપી — 'હે રાક્ષસો, હમણાં જ જાઓ; સિંહનાદ કરતા આગળ વધો.'
6.75.49
ततस्तु चोदितास्तेन राक्षसा ज्वलितायुधाः।
लङ्काया निर्ययुर्वीराः प्रणदन्तः पुनः पुनः ॥ ६.७५.४९ ॥
ત્યારે તેના વડે પ્રેરિત થયેલા, સળગતાં શસ્ત્રો ધારણ કરેલા એ વીર રાક્ષસો વારંવાર ગર્જના કરતા લંકામાંથી નીકળ્યા.
6.75.50
रक्षसां भूषणस्थाभिर्भाभिः स्वाभिश्च सर्वशः।
चक्रुस्ते सप्रभं व्योम हरयश्चाग्निभिः सह ॥ ६.७५.५० ॥
રાક્ષસોના આભૂષણોની પ્રભા અને પોતાની પ્રભાથી તેમણે ચારેય બાજુ આકાશને પ્રકાશિત કર્યું; વાનરોએ પણ અગ્નિઓ સાથે આકાશને ઝળહળાવ્યું.
6.75.51
तत्र ताराधिपस्याभा ताराणां भा तथैव च।
तयोराभरणाभा च ज्वलिता द्यामभासयत् ॥ ६.७५.५१ ॥
ત્યાં ચંદ્રની આભા, તારાઓનો પ્રકાશ અને તે બંનેના આભૂષણોની જ્વલંત કાંતિએ આકાશને પ્રકાશિત કર્યું.
6.75.52
चन्द्राभा भूषणाभा च ग्रहाणां ज्वलतां च भा।
हरिराक्षससैन्यानि भ्राजयामास सर्वतः ॥ ६.७५.५२ ॥
ચંદ્રની આભા, આભૂષણોની કાંતિ અને ઝળહળતા ગ્રહોના પ્રકાશે વાનર અને રાક્ષસોની સેનાઓને ચારેય બાજુ ઝળહળાવી દીધી.
6.75.53
तत्र चार्धप्रदीप्तानां गृहाणां सागरः पुनः।
भाभिः संसक्तसलिलश्चलोर्मिः शुशुभेऽधिकम् ॥ ६.७५.५३ ॥
ત્યાં અર્ધ-પ્રજ્વલિત ઘરોના પ્રકાશથી સમુદ્ર ફરી અત્યંત શોભી ઊઠ્યો; તેનું જળ એ પ્રકાશ સાથે ભળીને ચંચળ મોજાં સાથે ચમક્યું.
6.75.54
पताकाध्वजसंयुक्तमुत्तमासिपरश्वधम्।
भीमाश्वरथमातङ्गं नानापत्तिसमाकुलम् ॥ ६.७५.५४ ॥
પતાકા અને ધ્વજાથી યુક્ત, ઉત્તમ તલવારો અને કુહાડાઓથી સજ્જ, ભયંકર ઘોડા, રથ અને હાથીઓથી ભરેલી, વિવિધ પાયદળથી ખીચોખીચ.
6.75.55
दीप्तशूलगदाखड्गप्रासतोमरकार्मुकम्।
तद् राक्षसबलं भीमं घोरविक्रमपौरुषम् ॥ ६.७५.५५ ॥
ચમકતા શૂળ, ગદા, તલવાર, પ્રાસ, તોમર અને ધનુષ્યવાળું તે રાક્ષસસૈન્ય ભયંકર હતું, તેનો પરાક્રમ અને પૌરુષ ઘોર હતો.
6.75.56
ददृशे ज्वलितप्रासं किङ्किणीशतनादितम्।
हेमजालाचितभुजं व्यावेष्टितपरश्वधम् ॥ ६.७५.५६ ॥
સળગતા પ્રાસ સાથે, સેંકડો નાની ઘંટડીઓના નાદથી ગૂંજતું, સોનાની જાળીથી શણગારેલા ભુજાવાળું અને વીંટાળેલા ફરસાવાળું તે સૈન્ય દેખાયું.
6.75.57
व्याघूर्णितमहाशस्त्रं बाणसंसक्तकार्मुकम्।
गन्धमाल्यमधूत्सेकसम्मोदितमहानिलम् ॥ ६.७५.५७ ॥
મહાન શસ્ત્રો ફરતાં, બાણ જોડેલાં ધનુષ્યવાળું, સુગંધ, માળા અને મધના છંટકાવથી સુવાસિત મહાવાયુ વહેતો એવું તે સૈન્ય.
6.75.58
घोरं शूरजनाकीर्णं महाम्बुधरनिःस्वनम्।
तद् दृष्ट्वा बलमायातं राक्षसानां दुरासदम् ॥ ६.७५.५८ ॥
તે ભયંકર હતું, શૂરવીરોથી ભરેલું હતું, મહામેઘના ગર્જન જેવું ગાજતું હતું. રાક્ષસોનું તે દુર્જય સૈન્ય આવતું જોઈને—
6.75.59
संचचाल प्लवंगानां बलमुच्चैर्ननाद च।
जवेनाप्लुत्य च पुनस्तद् बलं रक्षसां महत् ॥ ६.७५.५९ ॥
વાનરોનું સૈન્ય હલ્યું અને જોરથી ગર્જ્યું; વેગથી કૂદીને ફરી તે રાક્ષસોના મહાસૈન્ય પર ધસી ગયું.
6.75.60
अभ्ययात् प्रत्यरिबलं पतंगा इव पावकम्।
तेषां भुजपरामर्शव्यामृष्टपरिघाशनि ॥ ६.७५.६० ॥
તેઓ શત્રુસૈન્ય તરફ દોડ્યા, જેમ પતંગિયાં અગ્નિ તરફ દોડે છે. તેમના ભુજાના સ્પર્શથી ઘસાઈને ચમકતા પરિઘ અને વજ્ર—
6.75.61
राक्षसानां बलं श्रेष्ठं भूयः परमशोभत।
तत्रोन्मत्ता इवोत्पेतुर्हरयोऽथ युयुत्सवः ॥ ६.७५.६१ ॥
રાક્ષસોની શ્રેષ્ઠ સેના ફરી અત્યંત શોભી ઊઠી. ત્યાં યુદ્ધ ઇચ્છતા વાનરો ઉન્મત્તની જેમ કૂદી પડ્યા.
6.75.62
तरुशैलैरभिघ्नन्तो मुष्टिभिश्च निशाचरान्।
तथैवापततां तेषां हरीणां निशितैः शरैः ॥ ६.७५.६२ ॥
વૃક્ષો અને પથ્થરો વડે, મુઠ્ઠીઓ વડે નિશાચરોને પ્રહાર કરતા, તેવી જ રીતે ધસી આવતા તે વાનરો પર તીક્ષ્ણ બાણો વડે (રાક્ષસો પ્રહાર કરતા).
6.75.63
शिरांसि सहसा जह्रू राक्षसा भीमविक्रमाः।
दशनैर्हतकर्णाश्च मुष्टिभिर्भिन्नमस्तकाः।
शिलाप्रहारभग्नाङ्गा विचेरुस्तत्र राक्षसाः ॥ ६.७५.६३ ॥
ભયંકર પરાક્રમી રાક્ષસોના માથા અચાનક કપાઈ ગયા. દાંતોથી કાન ફાડાઈ ગયા; મુઠ્ઠીઓથી માથા ફૂટી ગયા. પથ્થરના પ્રહારે અંગો ભાંગેલા રાક્ષસો ત્યાં ભટકવા લાગ્યા.
6.75.64
तथैवाप्यपरे तेषां कपीनामसिभिः शितैः।
प्रवरानभितो जघ्नुर्घोररूपा निशाचराः ॥ ६.७५.६४ ॥
તેવી જ રીતે તેમનામાંના બીજા ભયંકર રૂપવાળા નિશાચરોએ તીક્ષ્ણ તલવારો વડે વાનરોના શ્રેષ્ઠ વીરોને ચારે બાજુથી પ્રહાર કર્યો.
6.75.65
घ्नन्तमन्यं जघानान्यः पातयन्तमपातयत्।
गर्हमाणं जगर्हान्यो दशन्तमपरोऽदशत् ॥ ६.७५.६५ ॥
એકે મારનારને બીજાએ માર્યો; પાડનારને બીજાએ પાડ્યો. નિંદા કરનારની બીજાએ નિંદા કરી; કરડનારને બીજાએ કરડ્યો.
6.75.66
देहीत्यन्यो ददात्यन्यो ददामीत्यपरः पुनः।
किं क्लेशयसि तिष्ठेति तत्रान्योन्यं बभाषिरे ॥ ६.७५.६६ ॥
એકે 'આપ' કહ્યું, બીજાએ આપ્યું; ફરી બીજો બોલ્યો 'હું આપું છું'. 'કેમ મને પીડે છે? ઊભો રહે!' એમ ત્યાં તેઓ એકબીજાને કહેવા લાગ્યા.
6.75.67
विप्रलम्भितशस्त्रं च विमुक्तकवचायुधम्।
समुद्यतमहाप्रासं मुष्टिशूलासिकुन्तलम् ॥ ६.७५.६७ ॥
શસ્ત્રો ગૂંચવાઈ ગયાં, બખ્તર અને આયુધો ફેંકાઈ ગયાં, મોટા ભાલા ઉગામાયા, અને મુઠ્ઠીઓ, ત્રિશૂળો, તલવારો, કુંતો (યુદ્ધમાં વપરાયાં).
6.75.68
प्रावर्तत महारौद्रं युद्धं वानररक्षसाम्।
वानरान् दश सप्तेति राक्षसा जघ्नुराहवे ॥ ६.७५.६८ ॥
વાનરો અને રાક્ષસો વચ્ચે અતિ ભયંકર યુદ્ધ શરૂ થયું. રાક્ષસોએ યુદ્ધમાં સત્તર વાનરોને મારી નાખ્યા.
6.75.69
राक्षसान् दश सप्तेति वानराश्चाभ्यपातयन्।
विप्रलम्भितवस्त्रं च विमुक्तकवचध्वजम्।
बलं राक्षसमालम्ब्य वानराः पर्यवारयन् ॥ ६.७५.६९ ॥
વાનરોએ પણ રાક્ષસોમાંથી સત્તર જણને પાડી દીધા. વસ્ત્રો ગૂંચવાયાં, બખ્તર અને ધ્વજ ફેંકાયાં; વાનરોએ રાક્ષસસેનાને પકડીને ઘેરી લીધી.