Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 6.76
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.76.1
प्रवृत्ते संकुले तस्मिन् घोरे वीरजनक्षये।
अङ्गदः कम्पनं वीरमाससाद रणोत्सुकः ॥ ६.७६.१ ॥
Cuando aquella terrible y confusa batalla estaba en marcha y caían los héroes, Aṅgada, ansioso de combate, se enfrentó al héroe Kampana.
6.76.2
आहूय सोऽङ्गदं कोपात् ताडयामास वेगितः।
गदया कम्पनः पूर्वं स चचाल भृशाहतः ॥ ६.७६.२ ॥
Llamando a Aṅgada con ira, Kampana lo golpeó velozmente con su maza; pero primero fue Kampana mismo quien se tambaleó, gravemente herido.
6.76.3
स संज्ञां प्राप्य तेजस्वी चिक्षेप शिखरं गिरेः।
अर्दितश्च प्रहारेण कम्पनः पतितो भुवि ॥ ६.७६.३ ॥
Recobrando el sentido, el resplandeciente lanzó un pico de la montaña; y Kampana, atormentado por el golpe, cayó al suelo.
6.76.4
ततस्तु कम्पनं दृष्ट्वा शोणिताक्षो हतं रणे।
रथेनाभ्यपतत् क्षिप्रं तत्राङ्गदमभीतवत् ॥ ६.७६.४ ॥
Entonces Śoṇitākṣa, al ver a Kampana muerto en la batalla, arremetió velozmente y sin temor en su carro contra Aṅgada.
6.76.5
सोऽङ्गदं निशितैर्बाणैस्तदा विव्याध वेगितः।
शरीरदारणैस्तीक्ष्णैः कालाग्निसमविग्रहैः ॥ ६.७६.५ ॥
Entonces lo atravesó velozmente con agudas flechas, que desgarraban el cuerpo, afiladas y de forma semejante al fuego del fin de los tiempos.
6.76.6
क्षुरक्षुरप्रनाराचैर्वत्सदन्तैः शिलीमुखैः।
कर्णिशल्यविपाठैश्च बहुभिर्निशितैः शरैः ॥ ६.७६.६ ॥
con muchas flechas afiladas: kṣura, kṣurapra, nārāca, vatsadanta, śilīmukha, karṇi, śalya y vipāṭha.
6.76.7
अङ्गदः प्रतिविद्धाङ्गो वालिपुत्रः प्रतापवान्।
धनुरुग्रं रथं बाणान् ममर्द तरसा बली ॥ ६.७६.७ ॥
Aṅgada, con sus miembros atravesados, el valiente hijo de Vāli, fuerte, destrozó con violencia el feroz arco, el carro y las flechas.
6.76.8
शोणिताक्षस्ततः क्षिप्रमसिचर्म समाददे।
उत्पपात तदा क्रुद्धो वेगवानविचारयन् ॥ ६.७६.८ ॥
Entonces Śoṇitākṣa tomó de inmediato la espada y el escudo y, enfurecido y veloz, sin reflexionar, se lanzó de un salto.
6.76.9
तं क्षिप्रतरमाप्लुत्य परामृश्याङ्गदो बली।
करेण तस्य तं खड्गं समाच्छिद्य ननाद च ॥ ६.७६.९ ॥
El fuerte Aṅgada se abalanzó sobre él con gran rapidez, lo asió, cortó por completo su espada con la mano y rugió.
6.76.10
तस्यांसफलके खड्गं निजघान ततोऽङ्गदः।
यज्ञोपवीतवच्चैनं चिच्छेद कपिकुञ्जरः ॥ ६.७६.१० ॥
Entonces Aṅgada golpeó con la espada la placa de su hombro, y aquel elefante entre los monos lo cortó en dos como un cordón sagrado.
6.76.11
तं प्रगृह्य महाखड्गं विनद्य च पुनः पुनः।
वालिपुत्रोऽभिदुद्राव रणशीर्षे परानरीन् ॥ ६.७६.११ ॥
Empuñando aquella gran espada y rugiendo una y otra vez, el hijo de Vāli se precipitó sobre los enemigos en la vanguardia de la batalla.
6.76.12
प्रजङ्घसहितो वीरो यूपाक्षस्तु ततो बली।
रथेनाभिययौ क्रुद्धो वालिपुत्रं महाबलम् ॥ ६.७६.१२ ॥
Entonces Yūpākṣa, el héroe fuerte, junto a Prajaṅgha, enfurecido, avanzó en su carro contra el hijo de Vāli, de gran poder.
6.76.13
आयसीं तु गदां गृह्य स वीरः कनकाङ्गदः।
शोणिताक्षः समाश्वस्य तमेवानुपपात ह ॥ ६.७६.१३ ॥
Entonces el héroe de brazaletes de oro, Śoṇitākṣa, tomó una maza de hierro, recobró el ánimo y se abalanzó contra él.
6.76.14
प्रजङ्घस्तु महावीरो यूपाक्षसहितो बली।
गदयाभिययौ क्रुद्धो वालिपुत्रं महाबलम् ॥ ६.७६.१४ ॥
Y el gran héroe Prajaṅgha, poderoso, junto con Yūpākṣa, enfurecido, avanzó con su maza contra el poderoso hijo de Vālin.
6.76.15
तयोर्मध्ये कपिश्रेष्ठः शोणिताक्षप्रजङ्घयोः।
विशाखयोर्मध्यगतः पूर्णचन्द्र इवाबभौ ॥ ६.७६.१५ ॥
Entre Śoṇitākṣa y Prajaṅgha, el mejor de los monos brilló como la luna llena entre las dos estrellas Viśākhā.
6.76.16
अङ्गदं परिरक्षन्तौ मैन्दो द्विविद एव च।
तस्य तस्थतुरभ्याशे परस्परदिदृक्षया ॥ ६.७६.१६ ॥
Protegiendo a Aṅgada, Maindа y Dvivida también se mantuvieron cerca de él, ansiosos de verse el uno al otro.
6.76.17
अभिपेतुर्महाकायाः प्रतियत्ता महाबलाः।
राक्षसा वानरान् रोषादसिबाणगदाधराः ॥ ६.७६.१७ ॥
Los rākṣasas de gran cuerpo y gran poder, preparados, portando espadas, flechas y mazas con furia, se lanzaron contra los monos.
6.76.18
त्रयाणां वानरेन्द्राणां त्रिभी राक्षसपुंगवैः।
संसक्तानां महद् युद्धमभवद् रोमहर्षणम् ॥ ६.७६.१८ ॥
Tres señores de los monos se enzarzaron con tres de los mejores rākṣasas, y surgió una gran batalla que erizaba los cabellos.
6.76.19
ते तु वृक्षान् समादाय सम्प्रचिक्षिपुराहवे।
खड्गेन प्रतिचिक्षेप तान् प्रजङ्घो महाबलः ॥ ६.७६.१९ ॥
Tomando árboles, los arrojaron contra ellos en la batalla; pero el poderoso Prajaṅgha los devolvió con su espada.
6.76.20
रथानश्वान् द्रुमाञ्छैलान् प्रतिचिक्षिपुराहवे।
शरौघैः प्रतिचिच्छेद तान् यूपाक्षो महाबलः ॥ ६.७६.२० ॥
En la batalla arrojaron contra ellos carros, caballos, árboles y montañas; pero el poderoso Yūpākṣa los hizo pedazos con una lluvia de flechas.
6.76.21
सृष्टान् द्विविदमैन्दाभ्यां द्रुमानुत्पाट्य वीर्यवान्।
बभञ्ज गदया मध्ये शोणिताक्षः प्रतापवान् ॥ ६.७६.२१ ॥
Arrancando los árboles arrojados por Dvivida y Mainda, el valiente Śoṇitākṣa los quebró por el medio con su maza.
6.76.22
उद्यम्य विपुलं खड्गं परमर्मविदारणम्।
प्रजङ्घो वालिपुत्राय अभिदुद्राव वेगितः ॥ ६.७६.२२ ॥
Levantando una gran espada que perfora los puntos vitales, Prajaṅgha corrió veloz hacia el hijo de Vālin.
6.76.23
तमभ्याशगतं दृष्ट्वा वानरेन्द्रो महाबलः।
आजघानाश्वकर्णेन द्रुमेणातिबलस्तदा ॥ ६.७६.२३ ॥
Al verlo acercarse, el poderoso señor de los monos le golpeó entonces con un árbol aśvakarṇa.
6.76.24
बाहुं चास्य सनिस्त्रिंशमाजघान स मुष्टिना।
वालिपुत्रस्य घातेन स पपात क्षितावसिः ॥ ६.७६.२४ ॥
Golpeó con el puño su brazo armado de espada, y al golpe del hijo de Vālin la espada cayó al suelo.
6.76.25
तं दृष्ट्वा पतितं भूमौ खड्गं मुसलसंनिभम्।
मुष्टिं संवर्तयामास वज्रकल्पं महाबलः ॥ ६.७६.२५ ॥
Al ver la espada caída en el suelo, semejante a una maza, el de gran fuerza retrajo su puño, como un rayo.
6.76.26
स ललाटे महावीर्यमङ्गदं वानरर्षभम्।
आजघान महातेजाः स मुहूर्तं चचाल ह ॥ ६.७६.२६ ॥
Aquel de gran esplendor golpeó en la frente a Aṅgada, toro entre los monos, de gran poder, y por un momento vaciló.
6.76.27
स संज्ञां प्राप्य तेजस्वी वालिपुत्रः प्रतापवान्।
प्रजङ्घस्य शिरः कायात् पातयामास मुष्टिना ॥ ६.७६.२७ ॥
Recobrando el sentido, el radiante y valeroso hijo de Vālin hizo caer la cabeza de Prajaṅgha de su cuerpo con su puño.
6.76.28
स यूपाक्षोऽश्रुपूर्णाक्षः पितृव्ये निहते रणे।
अवरुह्य रथात् क्षिप्रं क्षीणेषुः खड्गमाददे ॥ ६.७६.२८ ॥
Cuando su tío paterno fue muerto en la batalla, Yūpākṣa, con los ojos llenos de lágrimas, agotadas sus flechas, bajó rápidamente del carro y empuñó la espada.
6.76.29
तमापतन्तं सम्प्रेक्ष्य यूपाक्षं द्विविदस्त्वरन्।
आजघानोरसि क्रुद्धो जग्राह च बलाद् बली ॥ ६.७६.२९ ॥
Al verlo abalanzarse hacia él, Dvivida se apresuró hacia Yūpākṣa, y enfurecido lo golpeó en el pecho y, con fuerza, lo sujetó, el poderoso.
6.76.30
गृहीतं भ्रातरं दृष्ट्वा शोणिताक्षो महाबलः।
आजघान महातेजा वक्षसि द्विविदं ततः ॥ ६.७६.३० ॥
Al ver a su hermano capturado, Śoṇitākṣa, el muy poderoso de gran esplendor, golpeó entonces a Dvivida en el pecho.
6.76.31
स ततोऽभिहतस्तेन चचाल च महाबलः।
उद्यतां च पुनस्तस्य जहार द्विविदो गदाम् ॥ ६.७६.३१ ॥
Herido por él, el poderoso se tambaleó; pero Dvivida le arrebató de nuevo la maza que había alzado.
6.76.32
एतस्मिन्नन्तरे मैन्दो द्विविदाभ्याशमागमत्।
यूपाक्षं ताडयामास तलेनोरसि वीर्यवान् ॥ ६.७६.३२ ॥
Mientras tanto, Mainda llegó junto a Dvivida, y el valiente golpeó a Yūpākṣa en el pecho con la palma.
6.76.33
तौ शोणिताक्षयूपाक्षौ प्लवंगाभ्यां तरस्विनौ।
चक्रतुः समरे तीव्रमाकर्षोत्पाटनं भृशम् ॥ ६.७६.३३ ॥
En la batalla, esos dos veloces monos libraron una lucha feroz e intensa, arrastrando y arrancando a Śoṇitākṣa y a Yūpākṣa.
6.76.34
द्विविदः शोणिताक्षं तु विददार नखैर्मुखे।
निष्पिपेष स वीर्येण क्षितावाविध्य वीर्यवान् ॥ ६.७६.३४ ॥
Dvivida desgarró el rostro de Śoṇitākṣa con sus uñas, y el valiente lo arrojó y lo aplastó con fuerza contra el suelo.
6.76.35
यूपाक्षमभिसंक्रुद्धो मैन्दो वानरपुङ्गवः।
पीडयामास बाहुभ्यां पपात स हतः क्षितौ ॥ ६.७६.३५ ॥
Profundamente enfurecido, Mainda, el mejor de los monos, presionó a Yūpākṣa con ambos brazos, y él cayó muerto al suelo.
6.76.36
हतप्रवीरा व्यथिता राक्षसेन्द्रचमूस्तथा।
जगामाभिमुखी सा तु कुम्भकर्णात्मजो यतः ॥ ६.७६.३६ ॥
Con sus héroes abatidos y afligido, el ejército del señor de los rākṣasa se volvió hacia donde estaba el hijo de Kumbhakarṇa.
6.76.37
आपतन्तीं च वेगेन कुम्भस्तां सान्त्वयच्चमूम्।
अथोत्कृष्टं महावीर्यैर्लब्धलक्षैः प्लवंगमैः ॥ ६.७६.३७ ॥
Cuando el ejército avanzaba con velocidad, Kumbha lo contuvo. Entonces los vānaras de gran poder, con la puntería fijada, tensaron sus arcos y dispararon.
6.76.38
निपातितमहावीरां दृष्ट्वा रक्षश्चमूं तदा।
कुम्भः प्रचक्रे तेजस्वी रणे कर्म सुदुष्करम् ॥ ६.७६.३८ ॥
Al ver caídos a los grandes héroes del ejército rākṣasa, el resplandeciente Kumbha realizó entonces en la batalla una hazaña sumamente difícil.
6.76.39
स धनुर्धन्विनां श्रेष्ठः प्रगृह्य सुसमाहितः।
मुमोचाशीविषप्रख्याञ्छरान् देहविदारणान् ॥ ६.७६.३९ ॥
El mejor de los arqueros, tomó su arco con total concentración y disparó flechas semejantes a serpientes venenosas, que desgarraban los cuerpos.
6.76.40
तस्य तच्छुशुभे भूयः सशरं धनुरुत्तमम्।
विद्युदैरावतार्चिष्मद्द्वितीयेन्द्रधनुर्यथा ॥ ६.७६.४० ॥
Su excelente arco, con la flecha, volvió a brillar como un segundo arcoíris de Indra, resplandeciente como el relámpago y el esplendor de Airāvata.
6.76.41
आकर्णकृष्टमुक्तेन जघान द्विविदं तदा।
तेन हाटकपुङ्खेन पत्रिणा पत्रवाससा ॥ ६.७६.४१ ॥
Con aquella flecha, disparada desde un arco tensado hasta la oreja, de punta dorada y emplumada, hirió entonces a Dvivida.
6.76.42
सहसाभिहतस्तेन विप्रमुक्तपदः स्फुरन्।
निपपात त्रिकूटाभो विह्वलन् प्लवगोत्तमः ॥ ६.७६.४२ ॥
Herido de repente por él, con los pies separados del suelo y retorciéndose, el mejor de los vānaras saltarines, semejante a la montaña Trikūṭa, cayó angustiado.
6.76.43
मैन्दस्तु भ्रातरं तत्र भग्नं दृष्ट्वा महाहवे।
अभिदुद्राव वेगेन प्रगृह्य विपुलां शिलाम् ॥ ६.७६.४३ ॥
Pero Maindā, al ver a su hermano derrotado en aquella gran batalla, tomó una enorme roca y se abalanzó con velocidad.
6.76.44
तां शिलां तु प्रचिक्षेप राक्षसाय महाबलः।
बिभेद तां शिलां कुम्भः प्रसन्नैः पञ्चभिः शरैः ॥ ६.७६.४४ ॥
El de gran fuerza arrojó aquella roca contra el rākṣasa, pero Kumbha la atravesó con cinco flechas brillantes.
6.76.45
संधाय चान्यं सुमुखं शरमाशीविषोपमम्।
आजघान महातेजा वक्षसि द्विविदाग्रजम् ॥ ६.७६.४५ ॥
Entonces el de gran resplandor, Sumukha, colocó otra flecha semejante a una serpiente venenosa y golpeó el pecho del hermano mayor de Dvivida.
6.76.46
स तु तेन प्रहारेण मैन्दो वानरयूथपः।
मर्मण्यभिहतस्तेन पपात भुवि मूर्च्छितः ॥ ६.७६.४६ ॥
Herido en un punto vital por aquel golpe, Maindā, jefe de la tropa de vānaras, cayó al suelo desmayado.
6.76.47
अङ्गदो मातुलौ दृष्ट्वा मथितौ तु महाबलौ।
अभिदुद्राव वेगेन कुम्भमुद्यतकार्मुकम् ॥ ६.७६.४७ ॥
Angada, al ver a sus dos poderosos tíos maternos aplastados, se lanzó con velocidad contra Kumbha, que tenía el arco en alto.
6.76.48
तमापतन्तं विव्याध कुम्भः पञ्चभिरायसैः।
त्रिभिश्चान्यैः शितैर्बाणैर्मातंगमिव तोमरैः।
सोऽङ्गदं बहुभिर्बाणैः कुम्भो विव्याध वीर्यवान् ॥ ६.७६.४८ ॥
Cuando Angada se lanzó hacia él, Kumbha lo atravesó con cinco flechas de hierro, y con tres más y otras afiladas, como se hiere a un elefante con lanzas; el poderoso Kumbha hirió a Angada con muchas flechas.
6.76.49
अकुण्ठधारैर्निशितैस्तीक्ष्णैः कनकभूषणैः।
अङ्गदः प्रतिविद्धाङ्गो वालिपुत्रो न कम्पते ॥ ६.७६.४९ ॥
Herido en sus miembros por flechas afiladas, de filo intacto y adornadas con oro, Aṅgada, hijo de Vālī, no tembló.
6.76.50
शिलापादपवर्षाणि तस्य मूर्ध्नि ववर्ष ह।
स प्रचिच्छेद तान् सर्वान् बिभेद च पुनः शिलाः ॥ ६.७६.५० ॥
Llovió rocas y árboles sobre su cabeza; Aṅgada cortó todos ellos y de nuevo despedazó las piedras.
6.76.51
कुम्भकर्णात्मजः श्रीमान् वालिपुत्रसमीरितान्।
आपतन्तं च सम्प्रेक्ष्य कुम्भो वानरयूथपम् ॥ ६.७६.५१ ॥
Kumbha, el glorioso hijo de Kumbhakarṇa, vio las armas arrojadas por el hijo de Vālī y al jefe de la tropa de monos que se precipitaba hacia él.
6.76.52
भ्रुवौ विव्याध बाणाभ्यामुल्काभ्यामिव कुञ्जरम्।
तस्य सुस्राव रुधिरं पिहिते चास्य लोचने ॥ ६.७६.५२ ॥
Le atravesó las cejas con dos flechas, como dos antorchas encendidas aguijonean a un elefante; la sangre manó de él y sus ojos se cerraron.
6.76.53
अङ्गदः पाणिना नेत्रे पिधाय रुधिरोक्षिते।
सालमासन्नमेकेन परिजग्राह पाणिना ॥ ६.७६.५३ ॥
Cubriéndose los ojos empapados de sangre con una mano, Aṅgada asió con la otra un árbol sāla cercano.
6.76.54
सम्पीड्योरसि सस्कन्धं करेणाभिनिवेश्य च।
किंचिदभ्यवनम्यैनमुन्ममाथ महारणे ॥ ६.७६.५४ ॥
Oprimiéndolo contra su pecho, sujetándolo firmemente con el brazo y el hombro e inclinándose un poco, Aṅgada lo arrancó en la gran batalla.
6.76.55
तमिन्द्रकेतुप्रतिमं वृक्षं मन्दरसंनिभम्।
समुत्सृजत वेगेन मिषतां सर्वरक्षसाम् ॥ ६.७६.५५ ॥
Arrojó con fuerza aquel árbol, semejante al estandarte de Indra y al monte Mandara, mientras todos los rākṣasas miraban.
6.76.56
स चिच्छेद शितैर्बाणैः सप्तभिः कायभेदनैः।
अङ्गदो विव्यथेऽभीक्ष्णं स पपात मुमोह च ॥ ६.७६.५६ ॥
Cortó aquel árbol con siete flechas agudas que atravesaban el cuerpo. Aṅgada, herido una y otra vez, cayó y perdió el conocimiento.
6.76.57
अङ्गदं पतितं दृष्ट्वा सीदन्तमिव सागरे।
दुरासदं हरिश्रेष्ठा राघवाय न्यवेदयन् ॥ ६.७६.५७ ॥
Al ver a Aṅgada caído, hundiéndose como en el océano, los mejores de los monos informaron a Rāghava, el invencible.
6.76.58
रामस्तु व्यथितं श्रुत्वा वालिपुत्रं महाहवे।
व्यादिदेश हरिश्रेष्ठाञ्जाम्बवत्प्रमुखांस्ततः ॥ ६.७६.५८ ॥
Rāma, al oír que el hijo de Vālī, Aṅgada, estaba herido en la gran batalla, dio órdenes a los mejores monos encabezados por Jāmbavān.
6.76.59
ते तु वानरशार्दूलाः श्रुत्वा रामस्य शासनम्।
अभिपेतुः सुसंक्रुद्धाः कुम्भमुद्यतकार्मुकम् ॥ ६.७६.५९ ॥
Al oír la orden de Rāma, aquellos tigres entre los monos, muy enfurecidos, se lanzaron contra Kumbha, que tenía el arco en alto.
6.76.60
ततो द्रुमशिलाहस्ताः कोपसंरक्तलोचनाः।
रिरक्षिषन्तोऽभ्यपतन्नङ्गदं वानरर्षभाः ॥ ६.७६.६० ॥
Entonces, los toros entre los monos, con árboles y rocas en las manos y los ojos enrojecidos de ira, deseosos de proteger a Aṅgada, se lanzaron al ataque.
6.76.61
जाम्बवांश्च सुषेणश्च वेगदर्शी च वानरः।
कुम्भकर्णात्मजं वीरं क्रुद्धाः समभिदुद्रुवुः ॥ ६.७६.६१ ॥
Jāmbavān, Suṣeṇa y el vānara Vegadarśī, enfurecidos, se lanzaron juntos contra el valiente hijo de Kumbhakarṇa.
6.76.62
समीक्ष्यापततस्तांस्तु वानरेन्द्रान् महाबलान्।
आववार शरौघेण नगेनेव जलाशयम् ॥ ६.७६.६२ ॥
Al ver que aquellos poderosos señores de los vānaras se le acercaban, los cubrió con una lluvia de flechas, como una montaña cubre un lago.
6.76.63
तस्य बाणपथं प्राप्य न शेकुरपि वीक्षितुम्।
वानरेन्द्रा महात्मानो वेलामिव महोदधिः ॥ ६.७६.६३ ॥
Al entrar en el alcance de sus flechas, aquellos grandes señores vānaras de alma noble ni siquiera podían mirarlo, como el gran océano no puede mirar su propia orilla.
6.76.64
तांस्तु दृष्ट्वा हरिगणान् शरवृष्टिभिरर्दितान्।
अङ्गदं पृष्ठतः कृत्वा भ्रातृजं प्लवगेश्वरः ॥ ६.७६.६४ ॥
Al ver a las huestes de monos afligidas por la lluvia de flechas, el señor de los monos colocó a su sobrino Aṅgada detrás de él.
6.76.65
अभिदुद्राव सुग्रीवः कुम्भकर्णात्मजं रणे।
शैलसानुचरं नागं वेगवानिव केसरी ॥ ६.७६.६५ ॥
En la batalla Sugrīva se lanzó contra el hijo de Kumbhakarṇa, como un león veloz se abalanza sobre un elefante que recorre las laderas de la montaña.
6.76.66
उत्पाट्य च महावृक्षानश्वकर्णादिकान् बहून्।
अन्यांश्च विविधान् वृक्षांश्चिक्षेप स महाकपिः ॥ ६.७६.६६ ॥
Aquel gran mono arrancó muchos grandes árboles, como el Aśvakarṇa, y arrojó también otros árboles de diversas clases.
6.76.67
तां छादयन्तीमाकाशं वृक्षवृष्टिं दुरासदाम्।
कुम्भकर्णात्मजः श्रीमांश्चिच्छेद स्वशरैः शितैः ॥ ६.७६.६७ ॥
Aquella lluvia de árboles, que cubría el cielo y era difícil de resistir, el glorioso hijo de Kumbhakarṇa la cortó con sus propias flechas afiladas.
6.76.68
अभिलक्ष्येण तीव्रेण कुम्भेन निशितैः शरैः।
आचितास्ते द्रुमा रेजुर्यथा घोराः शतघ्नयः।
द्रुमवर्षं तु तद् भिन्नं दृष्ट्वा कुम्भेन वीर्यवान् ॥ ६.७६.६८ ॥
Aquellos árboles, traspasados por las flechas feroces, certeras y afiladas de Kumbha, relucieron como terribles shataghnis; al ver rota la lluvia de árboles, el poderoso Kumbha.
6.76.69
वानराधिपतिः श्रीमान् महासत्त्वो न विव्यथे।
स विध्यमानः सहसा सहमानस्तु ताञ्छरान् ॥ ६.७६.६९ ॥
El glorioso señor de los monos, de gran valor, no se afligió; aunque de pronto era traspasado por las flechas, seguía soportando aquellas flechas.
6.76.70
कुम्भस्य धनुराक्षिप्य बभञ्जेन्द्रधनुःप्रभम्।
अवप्लुत्य ततः शीघ्रं कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥ ६.७६.७० ॥
Arrebatando el arco de Kumbha, rompió aquel arco que brillaba como el arcoíris de Indra; luego, saltando rápidamente y habiendo realizado una hazaña muy difícil.
6.76.71
अब्रवीत् कुपितः कुम्भं भग्नशृङ्गमिव द्विपम्।
निकुम्भाग्रज वीर्यं ते बाणवेगं तदद्भुतम् ॥ ६.७६.७१ ॥
Airado, habló a Kumbha como a un elefante de colmillos rotos: "Hermano mayor de Nikumbha, tu valor y esa asombrosa velocidad de tus flechas son admirables."
6.76.72
संनतिश्च प्रभावश्च तव वा रावणस्य वा।
प्रह्लादबलिवृत्रघ्नकुबेरवरुणोपम ॥ ६.७६.७२ ॥
Tu humildad y tu poder, o el de Rāvaṇa, son semejantes a los de Prahlāda, Bali, el matador de Vṛtra (Indra), Kubera y Varuṇa.
6.76.73
एकस्त्वमनुजातोऽसि पितरं बलवत्तरम्।
त्वामेवैकं महाबाहुं शूलहस्तमरिंदमम् ॥ ६.७६.७३ ॥
Solo tú naciste después de tu poderoso padre; solo tú, oh de grandes brazos, eres el domador de enemigos que empuña el tridente.
6.76.74
त्रिदशा नातिवर्तन्ते जितेन्द्रियमिवाधयः।
विक्रमस्व महाबुद्धे कर्माणि मम पश्य च ॥ ६.७६.७४ ॥
Así como las aflicciones mentales no vencen al que domina sus sentidos, así los dioses no podrán vencerte. Oh de gran mente, muestra tu valor y mira también mis hazañas.
6.76.75
वरदानात् पितृव्यस्ते सहते देवदानवान्।
कुम्भकर्णस्तु वीर्येण सहते च सुरासुरान् ॥ ६.७६.७५ ॥
Por razón de un don, tu tío resiste a dioses y demonios; y Kumbhakarṇa, por su valor, resiste incluso a dioses y demonios.
6.76.76
धनुषीन्द्रजितस्तुल्यः प्रतापे रावणस्य च।
त्वमद्य रक्षसां लोके श्रेष्ठोऽसि बलवीर्यतः ॥ ६.७६.७६ ॥
En el arco eres igual a Indrajit, y en valor igual a Rāvaṇa; hoy, por tu fuerza y tu vigor, eres el primero entre los rākṣasas del mundo.
6.76.77
महाविमर्दं समरे मया सह तवाद्भुतम्।
अद्य भूतानि पश्यन्तु शक्रशम्बरयोरिव ॥ ६.७६.७७ ॥
Hoy que haya en batalla conmigo este tu gran y prodigioso enfrentamiento; que todos los seres lo contemplen, como contemplaron la batalla de Śakra y Śambara.
6.76.78
कृतमप्रतिमं कर्म दर्शितं चास्त्रकौशलम्।
पतिता हरिवीराश्च त्वयैते भीमविक्रमाः ॥ ६.७६.७८ ॥
Has realizado una hazaña incomparable y has mostrado tu destreza con las armas; estos héroes-monos de terrible valor han caído por tu mano.
6.76.79
उपालम्भभयाच्चैव नासि वीर मया हतः।
कृतकर्मपरिश्रान्तो विश्रान्तः पश्य मे बलम् ॥ ६.७६.७९ ॥
Héroe, por temor al reproche no te he dado muerte hasta ahora. Agotado por las hazañas que has realizado, descansa y mira mi fuerza.
6.76.80
तेन सुग्रीववाक्येन सावमानेन मानितः।
अग्नेराज्यहुतस्येव तेजस्तस्याभ्यवर्धत ॥ ६.७६.८० ॥
Excitado en su orgullo por aquellas palabras injuriosas de Sugrīva, su ardor creció como el fuego alimentado con ofrendas de mantequilla clarificada.
6.76.81
ततः कुम्भस्तु सुग्रीवं बाहुभ्यां जगृहे तदा।
गजाविवातीतमदौ निःश्वसन्तौ मुहुर्मुहुः ॥ ६.७६.८१ ॥
Entonces Kumbha agarró a Sugrīva con ambos brazos, como dos elefantes cuyo celo ha pasado, enlazados y resoplando una y otra vez.
6.76.82
अन्योन्यगात्रग्रथितौ घर्षन्तावितरेतरम्।
सधूमां मुखतो ज्वालां विसृजन्तौ परिश्रमात् ॥ ६.७६.८२ ॥
Entrelazados en los miembros del otro, rozándose mutuamente, y arrojando por la boca, por el esfuerzo, llamas con humo.
6.76.83
तयोः पादाभिघाताच्च निमग्ना चाभवन्मही।
व्याघूर्णिततरङ्गश्च चुक्षुभे वरुणालयः ॥ ६.७६.८३ ॥
Por los golpes de sus pies la tierra se hundió, y el océano, morada de Varuṇa, con sus olas arremolinadas, se agitó.
6.76.84
ततः कुम्भं समुत्क्षिप्य सुग्रीवो लवणाम्भसि।
पातयामास वेगेन दर्शयन्नुदधेस्तलम् ॥ ६.७६.८४ ॥
Entonces Sugrīva levantó a Kumbha y con fuerza lo arrojó a las aguas saladas, mostrando el fondo del océano.
6.76.85
ततः कुम्भनिपातेन जलराशिः समुत्थितः।
विन्ध्यमन्दरसंकाशो विससर्प समन्ततः ॥ ६.७६.८५ ॥
Entonces, por el golpe del cántaro, una masa de agua se alzó, semejante a las montañas Vindhya y Mandara, y se extendió por todas partes.
6.76.86
ततः कुम्भः समुत्पत्य सुग्रीवमभिपात्य च।
आजघानोरसि क्रुद्धो वज्रकल्पेन मुष्टिना ॥ ६.७६.८६ ॥
Entonces Kumbha, enfurecido, saltó, derribó a Sugrīva y lo golpeó en el pecho con un puño semejante al rayo.
6.76.87
तस्य वर्म च पुस्फोट संजज्ञे चापि शोणितम्।
तस्य मुष्टिर्महावेगः प्रतिजघ्नेऽस्थिमण्डले ॥ ६.७६.८७ ॥
Su armadura se quebró y brotó sangre; y el puño de Sugrīva, de gran impulso, devolvió el golpe en la región ósea.
6.76.88
तस्य वेगेन तत्रासीत् तेजः प्रज्वलितं महत्।
वज्रनिष्पेषसंजाता ज्वाला मेरोर्यथा गिरेः ॥ ६.७६.८८ ॥
Por su fuerza surgió allí un gran resplandor encendido; la llama nacida del aplastamiento del rayo era como el monte Meru.
6.76.89
स तत्राभिहतस्तेन सुग्रीवो वानरर्षभः।
मुष्टिं संवर्तयामास वज्रकल्पं महाबलः ॥ ६.७६.८९ ॥
Allí, herido por él, Sugrīva, toro entre los monos y de gran fuerza, retrajo su puño, semejante al rayo.
6.76.90
अर्चिःसहस्रविकचरविमण्डलवर्चसम्।
स मुष्टिं पातयामास कुम्भस्योरसि वीर्यवान् ॥ ६.७६.९० ॥
Con un puño resplandeciente como el disco del sol con mil rayos abiertos, aquel valiente lo descargó sobre el pecho de Kumbha.
6.76.91
स तु तेन प्रहारेण विह्वलो भृशपीडितः।
निपपात तदा कुम्भो गतार्चिरिव पावकः ॥ ६.७६.९१ ॥
Aturdido y muy herido por aquel golpe, Kumbha cayó entonces, como un fuego cuya llama se ha apagado.
6.76.92
मुष्टिनाभिहतस्तेन निपपाताशु राक्षसः।
लोहिताङ्ग इवाकाशाद् दीप्तरश्मिर्यदृच्छया ॥ ६.७६.९२ ॥
Golpeado por aquel puñetazo, el rākṣasa cayó de inmediato, como un planeta de cuerpo rojo y rayos ardientes que cae del cielo por su propio curso.
6.76.93
कुम्भस्य पततो रूपं भग्नस्योरसि मुष्टिना।
बभौ रुद्राभिपन्नस्य यथा रूपं गवां पतेः ॥ ६.७६.९३ ॥
La figura de Kumbha al caer, quebrado en el pecho por el puñetazo, se mostró como la del señor de las vacas herido por Rudra.
6.76.94
तस्मिन् हते भीमपराक्रमेण
प्लवंगमानामृषभेण युद्धे।
मही सशैला सवना चचाल
भयं च रक्षांस्यधिकं विवेश ॥ ६.७६.९४ ॥
Cuando fue abatido en batalla por el toro de los monos, de terrible valor, la tierra con sus montañas y bosques tembló, y un gran temor entró en los rākṣasas.