ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 6.76
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.76.1
प्रवृत्ते संकुले तस्मिन् घोरे वीरजनक्षये।
अङ्गदः कम्पनं वीरमाससाद रणोत्सुकः ॥ ६.७६.१ ॥
ସେଇ ଭୟଙ୍କର ଓ ବିଶୃଙ୍ଖଳ ଯୁଦ୍ଧରେ, ବୀରମାନଙ୍କର ବିନାଶ ହେଉଥିବା ବେଳେ, ରଣୋତ୍ସୁକ ଅଙ୍ଗଦ ବୀର କମ୍ପନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ।
6.76.2
आहूय सोऽङ्गदं कोपात् ताडयामास वेगितः।
गदया कम्पनः पूर्वं स चचाल भृशाहतः ॥ ६.७६.२ ॥
କ୍ରୋଧରେ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ଡାକି, ବେଗରେ କମ୍ପନ ଗଦାରେ ପ୍ରହାର କଲେ; ପ୍ରଥମେ ଗୁରୁତର ଆଘାତ ପାଇ ସେ ନିଜେ ଟଳମଳ ହେଲେ।
6.76.3
स संज्ञां प्राप्य तेजस्वी चिक्षेप शिखरं गिरेः।
अर्दितश्च प्रहारेण कम्पनः पतितो भुवि ॥ ६.७६.३ ॥
ଚେତନା ଫେରିପାଇ ସେ ତେଜସ୍ୱୀ ଏକ ପର୍ବତର ଶିଖର ନିକ୍ଷେପ କଲେ; ପ୍ରହାରରେ ପୀଡ଼ିତ କମ୍ପନ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
6.76.4
ततस्तु कम्पनं दृष्ट्वा शोणिताक्षो हतं रणे।
रथेनाभ्यपतत् क्षिप्रं तत्राङ्गदमभीतवत् ॥ ६.७६.४ ॥
ତେବେ ଯୁଦ୍ଧରେ କମ୍ପନଙ୍କୁ ନିହତ ହୋଇଥିବା ଦେଖି ଶୋଣିତାକ୍ଷ ରଥରେ ଶୀଘ୍ର ନିର୍ଭୟରେ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ଦିଗରେ ଧାଇଁଲେ।
6.76.5
सोऽङ्गदं निशितैर्बाणैस्तदा विव्याध वेगितः।
शरीरदारणैस्तीक्ष्णैः कालाग्निसमविग्रहैः ॥ ६.७६.५ ॥
ତେବେ ସେ ବେଗରେ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ବିନ୍ଧିଲେ; ସେଗୁଡ଼ିକ ଶରୀର ଚିରିଦେଉଥିବା, ପ୍ରଖର ଓ କାଳାଗ୍ନି ସମାନ ରୂପର ଥିଲା।
6.76.6
क्षुरक्षुरप्रनाराचैर्वत्सदन्तैः शिलीमुखैः।
कर्णिशल्यविपाठैश्च बहुभिर्निशितैः शरैः ॥ ६.७६.६ ॥
କ୍ଷୁର, କ୍ଷୁରପ୍ର, ନାରାଚ, ବତ୍ସଦନ୍ତ, ଶିଳୀମୁଖ, କର୍ଣୀ, ଶଲ୍ୟ ଓ ବିପାଠ ନାମକ ଅନେକ ପ୍ରଖର ବାଣରେ (ସେ ତାଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କରିଥିଲେ)।
6.76.7
अङ्गदः प्रतिविद्धाङ्गो वालिपुत्रः प्रतापवान्।
धनुरुग्रं रथं बाणान् ममर्द तरसा बली ॥ ६.७६.७ ॥
ସମସ୍ତ ଶରୀରରେ ବାଣବିଦ୍ଧ ଅଙ୍ଗଦ, ବାଳିଙ୍କ ପରାକ୍ରମୀ ପୁତ୍ର, ବଳବାନ ହୋଇ ସେହି ଭୟଙ୍କର ଧନୁ, ରଥ ଓ ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ବେଗରେ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ।
6.76.8
शोणिताक्षस्ततः क्षिप्रमसिचर्म समाददे।
उत्पपात तदा क्रुद्धो वेगवानविचारयन् ॥ ६.७६.८ ॥
ସେତେବେଳେ ଶୋଣିତାକ୍ଷ ତୁରନ୍ତ ଖଡ୍ଗ ଓ ଢାଲ ଧରିଲେ; କ୍ରୋଧରେ, ବେଗରେ, ବିଚାର ନ କରି ସେ ଡେଇଁ ପଡ଼ିଲେ।
6.76.9
तं क्षिप्रतरमाप्लुत्य परामृश्याङ्गदो बली।
करेण तस्य तं खड्गं समाच्छिद्य ननाद च ॥ ६.७६.९ ॥
ବଳବାନ ଅଙ୍ଗଦ ଅତି ଶୀଘ୍ର ତା' ଉପରେ ଡେଇଁ, ଧରି, ହାତରେ ତା'ର ଖଡ୍ଗକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କାଟି ଗର୍ଜନ କଲେ।
6.76.10
तस्यांसफलके खड्गं निजघान ततोऽङ्गदः।
यज्ञोपवीतवच्चैनं चिच्छेद कपिकुञ्जरः ॥ ६.७६.१० ॥
ତା'ପରେ ଅଙ୍ଗଦ ତା'ର କାନ୍ଧର ଢାଲ ଉପରେ ଖଡ୍ଗରେ ପ୍ରହାର କଲେ; ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେହି ଅଙ୍ଗଦ ତାକୁ ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ପରି କାଟି ପକାଇଲେ।
6.76.11
तं प्रगृह्य महाखड्गं विनद्य च पुनः पुनः।
वालिपुत्रोऽभिदुद्राव रणशीर्षे परानरीन् ॥ ६.७६.११ ॥
ସେହି ମହାଖଡ୍ଗ ଧରି, ବାରମ୍ବାର ଗର୍ଜନ କରି, ବାଳିପୁତ୍ର ରଣଶିରରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଉପରେ ଧାଇଁ ଗଲେ।
6.76.12
प्रजङ्घसहितो वीरो यूपाक्षस्तु ततो बली।
रथेनाभिययौ क्रुद्धो वालिपुत्रं महाबलम् ॥ ६.७६.१२ ॥
ତା'ପରେ ପ୍ରଜଙ୍ଘ ସହିତ ବୀର ଓ ବଳବାନ ଯୂପାକ୍ଷ କ୍ରୋଧରେ ରଥରେ ଚଢ଼ି ମହାବଳୀ ବାଳିପୁତ୍ର ଆଡ଼କୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।
6.76.13
आयसीं तु गदां गृह्य स वीरः कनकाङ्गदः।
शोणिताक्षः समाश्वस्य तमेवानुपपात ह ॥ ६.७६.१३ ॥
ସୁନାର ବାଜୁବନ୍ଧ ଧାରଣ କରିଥିବା ସେହି ବୀର ଶୋଣିତାକ୍ଷ ଲୌହ ଗଦା ଧରି, ସାମଲି ତାଙ୍କ ଉପରକୁ ହିଁ ଝାମ୍ପି ପଡ଼ିଲା।
6.76.14
प्रजङ्घस्तु महावीरो यूपाक्षसहितो बली।
गदयाभिययौ क्रुद्धो वालिपुत्रं महाबलम् ॥ ६.७६.१४ ॥
ମହାବୀର ପ୍ରଜଙ୍ଘ ଯୂପାକ୍ଷ ସହିତ ବଳବାନ ହୋଇ, କ୍ରୋଧରେ ଗଦା ଧରି ବାଳୀପୁତ୍ର ମହାବଳ ଆଡ଼କୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲା।
6.76.15
तयोर्मध्ये कपिश्रेष्ठः शोणिताक्षप्रजङ्घयोः।
विशाखयोर्मध्यगतः पूर्णचन्द्र इवाबभौ ॥ ६.७६.१५ ॥
ଶୋଣିତାକ୍ଷ ଓ ପ୍ରଜଙ୍ଘଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା କପିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୁଇ ବିଶାଖା ନକ୍ଷତ୍ରଙ୍କ ମଝିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭଳି ଶୋଭିଲେ।
6.76.16
अङ्गदं परिरक्षन्तौ मैन्दो द्विविद एव च।
तस्य तस्थतुरभ्याशे परस्परदिदृक्षया ॥ ६.७६.१६ ॥
ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁ କରୁ ମୈନ୍ଦ ଓ ଦ୍ୱିବିଦ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ନିକଟରେ, ପରସ୍ପରକୁ ଦେଖିବାର ଇଚ୍ଛାରେ ଠିଆ ହେଲେ।
6.76.17
अभिपेतुर्महाकायाः प्रतियत्ता महाबलाः।
राक्षसा वानरान् रोषादसिबाणगदाधराः ॥ ६.७६.१७ ॥
ମହାକାୟ ମହାବଳ ରାକ୍ଷସମାନେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ, କ୍ରୋଧରେ ଖଡ୍ଗ, ବାଣ ଓ ଗଦା ଧରି ବାନରମାନଙ୍କ ଉପରେ ଝାମ୍ପି ପଡ଼ିଲେ।
6.76.18
त्रयाणां वानरेन्द्राणां त्रिभी राक्षसपुंगवैः।
संसक्तानां महद् युद्धमभवद् रोमहर्षणम् ॥ ६.७६.१८ ॥
ତିନି ବାନରେନ୍ଦ୍ର ତିନି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ସହିତ ଲାଗିଗଲେ, ଏବଂ ରୋମାଞ୍ଚକର ମହାଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
6.76.19
ते तु वृक्षान् समादाय सम्प्रचिक्षिपुराहवे।
खड्गेन प्रतिचिक्षेप तान् प्रजङ्घो महाबलः ॥ ६.७६.१९ ॥
ସେମାନେ ଗଛ ଉପାଡ଼ି ଯୁଦ୍ଧରେ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଫିଙ୍ଗିଲେ; କିନ୍ତୁ ମହାବଳ ପ୍ରଜଙ୍ଘ ଖଡ୍ଗରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଫେରାଇ ଫିଙ୍ଗିଲା।
6.76.20
रथानश्वान् द्रुमाञ्छैलान् प्रतिचिक्षिपुराहवे।
शरौघैः प्रतिचिच्छेद तान् यूपाक्षो महाबलः ॥ ६.७६.२० ॥
ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ରଥ, ଅଶ୍ୱ, ଗଛ ଓ ପର୍ବତ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଫିଙ୍ଗିଲେ; କିନ୍ତୁ ମହାବଳ ଯୂପାକ୍ଷ ବାଣର ଧାରାରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ କାଟି ପକାଇଲା।
6.76.21
सृष्टान् द्विविदमैन्दाभ्यां द्रुमानुत्पाट्य वीर्यवान्।
बभञ्ज गदया मध्ये शोणिताक्षः प्रतापवान् ॥ ६.७६.२१ ॥
ଦ୍ୱିବିଦ ଓ ମୈନ୍ଦ ଫିଙ୍ଗିଥିବା ଗଛ ଉପାଡ଼ି, ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ଶୋଣିତାକ୍ଷ ଗଦାରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମଝିରୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲା।
6.76.22
उद्यम्य विपुलं खड्गं परमर्मविदारणम्।
प्रजङ्घो वालिपुत्राय अभिदुद्राव वेगितः ॥ ६.७६.२२ ॥
ଶତ୍ରୁଙ୍କ ମର୍ମସ୍ଥଳ ବିଦାରଣକାରୀ ବିଶାଳ ଖଡ୍ଗ ଉଠାଇ, ପ୍ରଜଙ୍ଘ ବେଗରେ ବାଳି-ପୁତ୍ର ଆଡ଼କୁ ଧାଇଁଲା।
6.76.23
तमभ्याशगतं दृष्ट्वा वानरेन्द्रो महाबलः।
आजघानाश्वकर्णेन द्रुमेणातिबलस्तदा ॥ ६.७६.२३ ॥
ତାକୁ ନିକଟକୁ ଆସିବାର ଦେଖି, ମହାବଳ ବାନରରାଜ ସେତେବେଳେ ଅଶ୍ୱକର୍ଣ୍ଣ ଗଛରେ ତାକୁ ଆଘାତ କଲା।
6.76.24
बाहुं चास्य सनिस्त्रिंशमाजघान स मुष्टिना।
वालिपुत्रस्य घातेन स पपात क्षितावसिः ॥ ६.७६.२४ ॥
ସେ ତା'ର ଖଡ୍ଗଧାରୀ ବାହୁରେ ମୁଷ୍ଟିରେ ଆଘାତ କଲା; ବାଳି-ପୁତ୍ରଙ୍କ ଆଘାତରେ ଖଡ୍ଗ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା।
6.76.25
तं दृष्ट्वा पतितं भूमौ खड्गं मुसलसंनिभम्।
मुष्टिं संवर्तयामास वज्रकल्पं महाबलः ॥ ६.७६.२५ ॥
ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା, ମୁଷଳ ପରି ସେହି ଖଡ୍ଗକୁ ଦେଖି ମହାବଳ ବଜ୍ର ସମାନ ନିଜ ମୁଷ୍ଟିକୁ ପଛକୁ ଟାଣିଲା।
6.76.26
स ललाटे महावीर्यमङ्गदं वानरर्षभम्।
आजघान महातेजाः स मुहूर्तं चचाल ह ॥ ६.७६.२६ ॥
ସେହି ମହାତେଜସ୍ୱୀ ମହାପରାକ୍ରମୀ ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଙ୍ଗଦର କପାଳରେ ଆଘାତ କଲା; ସେ କ୍ଷଣେ ପାଇଁ ଟଳମଳ ହେଲା।
6.76.27
स संज्ञां प्राप्य तेजस्वी वालिपुत्रः प्रतापवान्।
प्रजङ्घस्य शिरः कायात् पातयामास मुष्टिना ॥ ६.७६.२७ ॥
ଚେତନା ଫେରି ପାଇ ତେଜସ୍ୱୀ, ପ୍ରତାପୀ ବାଳୀପୁତ୍ର ମୁଷ୍ଟିରେ ପ୍ରଜଙ୍ଘର ମୁଣ୍ଡ ଶରୀରରୁ ପକାଇଦେଲା।
6.76.28
स यूपाक्षोऽश्रुपूर्णाक्षः पितृव्ये निहते रणे।
अवरुह्य रथात् क्षिप्रं क्षीणेषुः खड्गमाददे ॥ ६.७६.२८ ॥
ରଣରେ ଖୁଡ଼ା ନିହତ ହେବାରୁ ଅଶ୍ରୁ ଭରା ଆଖିରେ ଯୂପାକ୍ଷ, ବାଣ ସରିଯିବାରୁ, ଶୀଘ୍ର ରଥରୁ ଓହ୍ଲାଇ ଖଡ୍ଗ ଧରିଲା।
6.76.29
तमापतन्तं सम्प्रेक्ष्य यूपाक्षं द्विविदस्त्वरन्।
आजघानोरसि क्रुद्धो जग्राह च बलाद् बली ॥ ६.७६.२९ ॥
ତାକୁ ଧାଇଁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି ଦ୍ୱିବିଦ ଶୀଘ୍ର ଯୂପାକ୍ଷ ଆଡ଼କୁ ଯାଇ, କ୍ରୋଧରେ ତା'ର ଛାତିରେ ଆଘାତ କରି ବଳରେ ତାକୁ ଧରିଲା।
6.76.30
गृहीतं भ्रातरं दृष्ट्वा शोणिताक्षो महाबलः।
आजघान महातेजा वक्षसि द्विविदं ततः ॥ ६.७६.३० ॥
ଭାଇକୁ ଧରାପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି ମହାବଳ, ମହାତେଜସ୍ୱୀ ଶୋଣିତାକ୍ଷ ତା'ପରେ ଦ୍ୱିବିଦର ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲା।
6.76.31
स ततोऽभिहतस्तेन चचाल च महाबलः।
उद्यतां च पुनस्तस्य जहार द्विविदो गदाम् ॥ ६.७६.३१ ॥
ତା'ର ଆଘାତରେ ଆହତ ହୋଇ ସେହି ମହାବଳୀ ଟଳିଗଲା; ତା'ପରେ ଦ୍ୱିବିଦ ତା'ର ଉଦ୍ୟତ ଗଦା ପୁଣି ଛଡ଼ାଇ ନେଲା।
6.76.32
एतस्मिन्नन्तरे मैन्दो द्विविदाभ्याशमागमत्।
यूपाक्षं ताडयामास तलेनोरसि वीर्यवान् ॥ ६.७६.३२ ॥
ଏହି ସମୟରେ ମୈନ୍ଦ ଦ୍ୱିବିଦ ନିକଟକୁ ଆସିଲା; ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ମୈନ୍ଦ ହାତ ତାଳିରେ ଯୂପାକ୍ଷର ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲା।
6.76.33
तौ शोणिताक्षयूपाक्षौ प्लवंगाभ्यां तरस्विनौ।
चक्रतुः समरे तीव्रमाकर्षोत्पाटनं भृशम् ॥ ६.७६.३३ ॥
ସେହି ଦୁଇ ବାନର ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୋଣିତାକ୍ଷ ଓ ଯୂପାକ୍ଷକୁ ଟାଣି ଉପାଡ଼ିବାର ଭୀଷଣ ଓ ଅତ୍ୟଧିକ ସଂଘର୍ଷ କଲେ।
6.76.34
द्विविदः शोणिताक्षं तु विददार नखैर्मुखे।
निष्पिपेष स वीर्येण क्षितावाविध्य वीर्यवान् ॥ ६.७६.३४ ॥
ଦ୍ୱିବିଦ ଶୋଣିତାକ୍ଷର ମୁଖ ନଖରେ ଚିରିଦେଲା; ସେହି ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ତାକୁ ଫିଙ୍ଗି ମାଟିରେ ଜୋରରେ ପିଷି ଦେଲା।
6.76.35
यूपाक्षमभिसंक्रुद्धो मैन्दो वानरपुङ्गवः।
पीडयामास बाहुभ्यां पपात स हतः क्षितौ ॥ ६.७६.३५ ॥
ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୈନ୍ଦ ଯୂପାକ୍ଷକୁ ଦୁଇ ବାହୁରେ ଚାପି ଧରିଲା; ସେ ହତ ହୋଇ ମାଟିରେ ପଡ଼ିଗଲା।
6.76.36
हतप्रवीरा व्यथिता राक्षसेन्द्रचमूस्तथा।
जगामाभिमुखी सा तु कुम्भकर्णात्मजो यतः ॥ ६.७६.३६ ॥
ବୀରମାନେ ହତ ହେବାରୁ ବ୍ୟଥିତ ରାକ୍ଷସରାଜଙ୍କ ସେନା କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ପୁତ୍ର ଯେଉଁଠି ଥିଲା ସେଆଡ଼େ ମୁହଁ ଫେରାଇଲା।
6.76.37
आपतन्तीं च वेगेन कुम्भस्तां सान्त्वयच्चमूम्।
अथोत्कृष्टं महावीर्यैर्लब्धलक्षैः प्लवंगमैः ॥ ६.७६.३७ ॥
ବେଗରେ ଆଗକୁ ଧାଉଥିବା ସେହି ସେନାକୁ କୁମ୍ଭ ରୋକିଲା। ତେବେ ମହାପରାକ୍ରମୀ, ଲକ୍ଷ୍ୟଭେଦୀ ବାନରମାନେ ଧନୁ ଟାଣି (ବାଣ ନିକ୍ଷେପ କଲେ)।
6.76.38
निपातितमहावीरां दृष्ट्वा रक्षश्चमूं तदा।
कुम्भः प्रचक्रे तेजस्वी रणे कर्म सुदुष्करम् ॥ ६.७६.३८ ॥
ରାକ୍ଷସ ସେନାର ମହାବୀରମାନଙ୍କୁ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି ତେଜସ୍ୱୀ କୁମ୍ଭ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅତି ଦୁଷ୍କର କର୍ମ କଲା।
6.76.39
स धनुर्धन्विनां श्रेष्ठः प्रगृह्य सुसमाहितः।
मुमोचाशीविषप्रख्याञ्छरान् देहविदारणान् ॥ ६.७६.३९ ॥
ଧନୁର୍ଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ ଧନୁ ଧରି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକାଗ୍ରତାରେ ବିଷଧର ସାପ ପରି, ଶରୀର ବିଦାରଣ କରୁଥିବା ବାଣ ନିକ୍ଷେପ କଲା।
6.76.40
तस्य तच्छुशुभे भूयः सशरं धनुरुत्तमम्।
विद्युदैरावतार्चिष्मद्द्वितीयेन्द्रधनुर्यथा ॥ ६.७६.४० ॥
ତାଙ୍କ ସେହି ଉତ୍ତମ ଧନୁ ବାଣ ସହିତ ପୁନର୍ବାର ଝଲସି ଉଠିଲା; ବିଦ୍ୟୁତ ଓ ଐରାବତର ପ୍ରଭାବିଶିଷ୍ଟ ଦ୍ୱିତୀୟ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ପରି।
6.76.41
आकर्णकृष्टमुक्तेन जघान द्विविदं तदा।
तेन हाटकपुङ्खेन पत्रिणा पत्रवाससा ॥ ६.७६.४१ ॥
କାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଟାଣି ଛଡ଼ାଯାଇଥିବା ସେହି ସୁନାପୁଚ୍ଛ, ପକ୍ଷବିଶିଷ୍ଟ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ସେ ଦ୍ୱିବିଦକୁ ପ୍ରହାର କଲା।
6.76.42
सहसाभिहतस्तेन विप्रमुक्तपदः स्फुरन्।
निपपात त्रिकूटाभो विह्वलन् प्लवगोत्तमः ॥ ६.७६.४२ ॥
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହଠାତ୍ ଆହତ ହୋଇ, ପାଦ ଭୂମିରୁ ଛାଡ଼ି, ଛଟପଟ ହୋଇ, ତ୍ରିକୂଟ ପର୍ବତ ପରି ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନର ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ପଡ଼ିଗଲା।
6.76.43
मैन्दस्तु भ्रातरं तत्र भग्नं दृष्ट्वा महाहवे।
अभिदुद्राव वेगेन प्रगृह्य विपुलां शिलाम् ॥ ६.७६.४३ ॥
କିନ୍ତୁ ମୈନ୍ଦ ସେହି ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ନିଜ ଭାଇଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ ହୋଇ ପଡ଼ିଥିବାର ଦେଖି, ଏକ ବିଶାଳ ଶିଳା ଧରି ବେଗରେ ଧାଇଁଲା।
6.76.44
तां शिलां तु प्रचिक्षेप राक्षसाय महाबलः।
बिभेद तां शिलां कुम्भः प्रसन्नैः पञ्चभिः शरैः ॥ ६.७६.४४ ॥
ମହାବଳୀ ସେ ଶିଳାଟି ରାକ୍ଷସ ଉପରେ ଫିଙ୍ଗିଲା; କିନ୍ତୁ କୁମ୍ଭ ପାଞ୍ଚଟି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବାଣରେ ସେ ଶିଳାକୁ ବିଦ୍ଧ କଲା।
6.76.45
संधाय चान्यं सुमुखं शरमाशीविषोपमम्।
आजघान महातेजा वक्षसि द्विविदाग्रजम् ॥ ६.७६.४५ ॥
ମହାତେଜସ୍ୱୀ ସୁମୁଖ ଆଉ ଏକ ବାଣ ଯୋଡ଼ି, ବିଷଧର ସାପ ପରି ସେହି ବାଣ ଦ୍ୱିବିଦର ବଡ଼ ଭାଇର ଛାତିରେ ମାରିଲା।
6.76.46
स तु तेन प्रहारेण मैन्दो वानरयूथपः।
मर्मण्यभिहतस्तेन पपात भुवि मूर्च्छितः ॥ ६.७६.४६ ॥
ସେହି ପ୍ରହାରରେ ବାନର-ଯୂଥପତି ମୈନ୍ଦ ମର୍ମସ୍ଥଳରେ ଆହତ ହୋଇ ମୂର୍ଚ୍ଛିତ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା।
6.76.47
अङ्गदो मातुलौ दृष्ट्वा मथितौ तु महाबलौ।
अभिदुद्राव वेगेन कुम्भमुद्यतकार्मुकम् ॥ ६.७६.४७ ॥
ଅଙ୍ଗଦ ନିଜ ଦୁଇ ମହାବଳୀ ମାମୁଁଙ୍କୁ ମଥିତ ଦେଖି, ଧନୁ ଉଠାଇଥିବା କୁମ୍ଭ ଉପରେ ବେଗରେ ଧାଇଁଲା।
6.76.48
तमापतन्तं विव्याध कुम्भः पञ्चभिरायसैः।
त्रिभिश्चान्यैः शितैर्बाणैर्मातंगमिव तोमरैः।
सोऽङ्गदं बहुभिर्बाणैः कुम्भो विव्याध वीर्यवान् ॥ ६.७६.४८ ॥
ତାଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଧାଇଁ ଆସୁଥିବା ଅଙ୍ଗଦକୁ କୁମ୍ଭ ପାଞ୍ଚଟି ଲୌହ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କଲା; ଆଉ ତିନୋଟି ଓ ଅନ୍ୟ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ, ହାତୀକୁ ବର୍ଚ୍ଛାରେ ବିଦ୍ଧ କଲା ପରି; ସେହି ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ କୁମ୍ଭ ଅଙ୍ଗଦକୁ ବହୁ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କଲା।
6.76.49
अकुण्ठधारैर्निशितैस्तीक्ष्णैः कनकभूषणैः।
अङ्गदः प्रतिविद्धाङ्गो वालिपुत्रो न कम्पते ॥ ६.७६.४९ ॥
ଅକୁଣ୍ଠ ଧାରଯୁକ୍ତ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଳଙ୍କୃତ ବାଣରେ ଅଙ୍ଗ ବିଦ୍ଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ବାଳିପୁତ୍ର ଅଙ୍ଗଦ କମ୍ପିତ ହେଲେ ନାହିଁ।
6.76.50
शिलापादपवर्षाणि तस्य मूर्ध्नि ववर्ष ह।
स प्रचिच्छेद तान् सर्वान् बिभेद च पुनः शिलाः ॥ ६.७६.५० ॥
ସେ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଶିଳା ଓ ବୃକ୍ଷର ବର୍ଷା କଲା। ଅଙ୍ଗଦ ସେସମସ୍ତଙ୍କୁ ଛେଦ କଲେ ଓ ପୁଣି ଶିଳା ଭାଙ୍ଗି ଦେଲେ।
6.76.51
कुम्भकर्णात्मजः श्रीमान् वालिपुत्रसमीरितान्।
आपतन्तं च सम्प्रेक्ष्य कुम्भो वानरयूथपम् ॥ ६.७६.५१ ॥
କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶ୍ରୀମାନ କୁମ୍ଭ, ବାଳିପୁତ୍ର ନିକ୍ଷେପ କରିଥିବା ଅସ୍ତ୍ର ଓ ନିଜ ଆଡ଼କୁ ଧାଉଁଥିବା ବାନରଯୂଥପତିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
6.76.52
भ्रुवौ विव्याध बाणाभ्यामुल्काभ्यामिव कुञ्जरम्।
तस्य सुस्राव रुधिरं पिहिते चास्य लोचने ॥ ६.७६.५२ ॥
ଦୁଇ ବାଣରେ ତାଙ୍କ ଭ୍ରୁଯୁଗଳକୁ, ହାତୀକୁ ଦୁଇ ଜଳନ୍ତ ମଶାଲରେ ବିଦ୍ଧ କଲା ପରି, ବିଦ୍ଧ କଲା। ତାଙ୍କ ଠାରୁ ରକ୍ତ ବହିଲା, ଓ ତାଙ୍କ ଆଖି ବନ୍ଦ ହେଲା।
6.76.53
अङ्गदः पाणिना नेत्रे पिधाय रुधिरोक्षिते।
सालमासन्नमेकेन परिजग्राह पाणिना ॥ ६.७६.५३ ॥
ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିବା ଆଖି ଏକ ହାତରେ ଢାକି, ଅଙ୍ଗଦ ନିକଟସ୍ଥ ଏକ ସାଳ ବୃକ୍ଷକୁ ଅନ୍ୟ ହାତରେ ଧରିଲେ।
6.76.54
सम्पीड्योरसि सस्कन्धं करेणाभिनिवेश्य च।
किंचिदभ्यवनम्यैनमुन्ममाथ महारणे ॥ ६.७६.५४ ॥
ତାଙ୍କୁ ଛାତିରେ ଚାପି, କାନ୍ଧ ସହିତ ହାତରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଧରି, ଟିକିଏ ନତ ହୋଇ, ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ଅଙ୍ଗଦ ତାଙ୍କୁ ଉପାଡ଼ି ପକାଇଲେ।
6.76.55
तमिन्द्रकेतुप्रतिमं वृक्षं मन्दरसंनिभम्।
समुत्सृजत वेगेन मिषतां सर्वरक्षसाम् ॥ ६.७६.५५ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରଧ୍ୱଜ ଓ ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ସଦୃଶ ସେହି ବୃକ୍ଷକୁ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ ସେ ବେଗରେ ନିକ୍ଷେପ କଲା।
6.76.56
स चिच्छेद शितैर्बाणैः सप्तभिः कायभेदनैः।
अङ्गदो विव्यथेऽभीक्ष्णं स पपात मुमोह च ॥ ६.७६.५६ ॥
ସେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ଶରୀର ବିନ୍ଧୁଥିବା ସାତଟି ବାଣ ଦ୍ୱାରା ସେହି ବୃକ୍ଷକୁ କାଟିଦେଲା। ଅଙ୍ଗଦ ବାରମ୍ବାର ଯନ୍ତ୍ରଣାଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇ ପଡ଼ିଗଲା ଏବଂ ମୂର୍ଛିତ ହେଲା।
6.76.57
अङ्गदं पतितं दृष्ट्वा सीदन्तमिव सागरे।
दुरासदं हरिश्रेष्ठा राघवाय न्यवेदयन् ॥ ६.७६.५७ ॥
ଅଙ୍ଗଦକୁ ପଡ଼ିଥିବା ଓ ସମୁଦ୍ରରେ ବୁଡ଼ୁଥିବା ପରି ଅବସନ୍ନ ଦେଖି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରମାନେ ଅଜେୟ ରାଘବଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ।
6.76.58
रामस्तु व्यथितं श्रुत्वा वालिपुत्रं महाहवे।
व्यादिदेश हरिश्रेष्ठाञ्जाम्बवत्प्रमुखांस्ततः ॥ ६.७६.५८ ॥
ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ବାଳୀପୁତ୍ର ଅଙ୍ଗଦ ଯନ୍ତ୍ରଣାଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଛି ଶୁଣି ରାମ ଜାମ୍ବବାନଙ୍କ ପ୍ରମୁଖ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରମାନଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
6.76.59
ते तु वानरशार्दूलाः श्रुत्वा रामस्य शासनम्।
अभिपेतुः सुसंक्रुद्धाः कुम्भमुद्यतकार्मुकम् ॥ ६.७६.५९ ॥
ରାମଙ୍କ ଆଦେଶ ଶୁଣି ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧାନ୍ୱିତ ହୋଇ ଧନୁ ଉଠାଇଥିବା କୁମ୍ଭ ଉପରେ ଝାସି ପଡ଼ିଲେ।
6.76.60
ततो द्रुमशिलाहस्ताः कोपसंरक्तलोचनाः।
रिरक्षिषन्तोऽभ्यपतन्नङ्गदं वानरर्षभाः ॥ ६.७६.६० ॥
ତା'ପରେ ଗଛ ଓ ପଥର ହାତରେ ଧରି, କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଆଖିର ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ଝାସି ପଡ଼ିଲେ।
6.76.61
जाम्बवांश्च सुषेणश्च वेगदर्शी च वानरः।
कुम्भकर्णात्मजं वीरं क्रुद्धाः समभिदुद्रुवुः ॥ ६.७६.६१ ॥
ଜାମ୍ବବାନ, ସୁଷେଣ ଏବଂ ବେଗଦର୍ଶୀ ନାମକ ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ବୀର ପୁତ୍ର ଆଡ଼କୁ ଏକାଠି ଧାଇଁଲେ।
6.76.62
समीक्ष्यापततस्तांस्तु वानरेन्द्रान् महाबलान्।
आववार शरौघेण नगेनेव जलाशयम् ॥ ६.७६.६२ ॥
ସେହି ମହାବଳୀ ବାନର ନାୟକମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଧାଇଁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି ସେ ବାଣବର୍ଷଣରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଆବୃତ କଲା, ଯେପରି ପର୍ବତ ହ୍ରଦକୁ ଆବୃତ କରେ।
6.76.63
तस्य बाणपथं प्राप्य न शेकुरपि वीक्षितुम्।
वानरेन्द्रा महात्मानो वेलामिव महोदधिः ॥ ६.७६.६३ ॥
ତାଙ୍କ ବାଣର ପଥରେ ପହଞ୍ଚି ସେହି ମହାତ୍ମା ବାନର ନାୟକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ମଧ୍ୟ ସମର୍ଥ ହେଲେ ନାହିଁ, ଯେପରି ମହାସାଗର ନିଜ ତଟକୁ ଦେଖି ପାରେ ନାହିଁ।
6.76.64
तांस्तु दृष्ट्वा हरिगणान् शरवृष्टिभिरर्दितान्।
अङ्गदं पृष्ठतः कृत्वा भ्रातृजं प्लवगेश्वरः ॥ ६.७६.६४ ॥
ବାଣବର୍ଷଣରେ ପୀଡ଼ିତ ସେହି ବାନରଦଳକୁ ଦେଖି ବାନରରାଜ ନିଜ ଭ୍ରାତୃଜ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ନିଜ ପଛରେ ରଖିଲେ।
6.76.65
अभिदुद्राव सुग्रीवः कुम्भकर्णात्मजं रणे।
शैलसानुचरं नागं वेगवानिव केसरी ॥ ६.७६.६५ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ସୁଗ୍ରୀବ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ଆଡ଼କୁ ଧାଇଁଲେ; ଯେପରି ପର୍ବତ ଢାଳରେ ବୁଲୁଥିବା ହାତୀ ଉପରେ ବେଗବାନ ସିଂହ ଝାସ ଦିଏ।
6.76.66
उत्पाट्य च महावृक्षानश्वकर्णादिकान् बहून्।
अन्यांश्च विविधान् वृक्षांश्चिक्षेप स महाकपिः ॥ ६.७६.६६ ॥
ସେହି ମହାକପି ଅଶ୍ୱକର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଭୃତି ଅନେକ ବଡ଼ ବୃକ୍ଷ ଉପାଡ଼ି ଏବଂ ଅନ୍ୟ ବିବିଧ ବୃକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ଫିଙ୍ଗିଲେ।
6.76.67
तां छादयन्तीमाकाशं वृक्षवृष्टिं दुरासदाम्।
कुम्भकर्णात्मजः श्रीमांश्चिच्छेद स्वशरैः शितैः ॥ ६.७६.६७ ॥
ଆକାଶକୁ ଘୋଡ଼ାଇ ଦେଉଥିବା, ପ୍ରତିରୋଧ କରିବା କଷ୍ଟକର ସେହି ବୃକ୍ଷବର୍ଷାକୁ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ତେଜସ୍ୱୀ ପୁତ୍ର ନିଜ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଛେଦନ କଲେ।
6.76.68
अभिलक्ष्येण तीव्रेण कुम्भेन निशितैः शरैः।
आचितास्ते द्रुमा रेजुर्यथा घोराः शतघ्नयः।
द्रुमवर्षं तु तद् भिन्नं दृष्ट्वा कुम्भेन वीर्यवान् ॥ ६.७६.६८ ॥
କୁମ୍ଭର ତୀବ୍ର, ଅବ୍ୟର୍ଥ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ ସେହି ବୃକ୍ଷଗୁଡ଼ିକ ଭୟଙ୍କର ଶତଘ୍ନୀ ପରି ଚମକିଲେ; ବୃକ୍ଷବର୍ଷା ଭଗ୍ନ ହେବା ଦେଖି ପରାକ୍ରମୀ କୁମ୍ଭ।
6.76.69
वानराधिपतिः श्रीमान् महासत्त्वो न विव्यथे।
स विध्यमानः सहसा सहमानस्तु ताञ्छरान् ॥ ६.७६.६९ ॥
ବାନରାଧିପତି ସେହି ତେଜସ୍ୱୀ, ମହାସତ୍ତ୍ୱଶାଳୀ ବ୍ୟଥିତ ହେଲେ ନାହିଁ; ହଠାତ୍ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ସେହି ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ସହିଲେ।
6.76.70
कुम्भस्य धनुराक्षिप्य बभञ्जेन्द्रधनुःप्रभम्।
अवप्लुत्य ततः शीघ्रं कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥ ६.७६.७० ॥
କୁମ୍ଭଙ୍କ ଧନୁ ଛଡ଼ାଇ ନେଇ, ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ପରି ଚମକୁଥିବା ସେହି ଧନୁକୁ ସେ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ; ପରେ ଶୀଘ୍ର ଡେଇଁ ପଡ଼ି ଅତି ଦୁଷ୍କର କର୍ମ କରି।
6.76.71
अब्रवीत् कुपितः कुम्भं भग्नशृङ्गमिव द्विपम्।
निकुम्भाग्रज वीर्यं ते बाणवेगं तदद्भुतम् ॥ ६.७६.७१ ॥
କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଭଗ୍ନ ଦନ୍ତ ହାତୀ ପରି କୁମ୍ଭଙ୍କୁ ସେ କହିଲେ; "ନିକୁମ୍ଭଙ୍କ ଅଗ୍ରଜ, ତୁମର ସେହି ବାଣବେଗ ଅଦ୍ଭୁତ।"
6.76.72
संनतिश्च प्रभावश्च तव वा रावणस्य वा।
प्रह्लादबलिवृत्रघ्नकुबेरवरुणोपम ॥ ६.७६.७२ ॥
ତୁମର ନମ୍ରତା ଓ ପ୍ରଭାବ, କିମ୍ବା ରାବଣଙ୍କର ପ୍ରଭାବ — ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ବଳି, ବୃତ୍ରହନ୍ତା (ଇନ୍ଦ୍ର), କୁବେର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ସମାନ।
6.76.73
एकस्त्वमनुजातोऽसि पितरं बलवत्तरम्।
त्वामेवैकं महाबाहुं शूलहस्तमरिंदमम् ॥ ६.७६.७३ ॥
ତୁମେ ଏକା ତୁମ ବଳବାନ ପିତାଙ୍କ ପରେ ଜନ୍ମିଛ। ହେ ମହାବାହୁ, ହାତରେ ତ୍ରିଶୂଳ ଧରିଥିବା ଶତ୍ରୁଦମନ ତୁମେ ହିଁ।
6.76.74
त्रिदशा नातिवर्तन्ते जितेन्द्रियमिवाधयः।
विक्रमस्व महाबुद्धे कर्माणि मम पश्य च ॥ ६.७६.७४ ॥
ଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟ ଲୋକଙ୍କୁ ମାନସିକ ବ୍ୟଥା ଯେପରି ଅତିକ୍ରମ କରି ପାରେ ନାହିଁ, ସେପରି ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ପାରିବେ ନାହିଁ। ହେ ମହାବୁଦ୍ଧି, ପରାକ୍ରମ ଦେଖାଅ ଏବଂ ମୋ କର୍ମ ମଧ୍ୟ ଦେଖ।
6.76.75
वरदानात् पितृव्यस्ते सहते देवदानवान्।
कुम्भकर्णस्तु वीर्येण सहते च सुरासुरान् ॥ ६.७६.७५ ॥
ବରଦାନ ଯୋଗୁଁ ତୁମ ଖୁଡ଼ା ଦେବ-ଦାନବଙ୍କୁ ସହିପାରନ୍ତି; କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ତ ନିଜ ବୀର୍ଯ୍ୟରେ ସୁର-ଅସୁରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସହିପାରେ।
6.76.76
धनुषीन्द्रजितस्तुल्यः प्रतापे रावणस्य च।
त्वमद्य रक्षसां लोके श्रेष्ठोऽसि बलवीर्यतः ॥ ६.७६.७६ ॥
ଧନୁରେ ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତଙ୍କ ସମାନ; ପ୍ରତାପରେ ରାବଣଙ୍କ ସମାନ। ଆଜି ତୁମ ବଳ ଓ ବୀର୍ଯ୍ୟରେ ଜଗତରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
6.76.77
महाविमर्दं समरे मया सह तवाद्भुतम्।
अद्य भूतानि पश्यन्तु शक्रशम्बरयोरिव ॥ ६.७६.७७ ॥
ଆଜି ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋ ସହିତ ତୁମର ଏହି ମହାସଂଘର୍ଷ ଅଦ୍ଭୁତ ହେଉ; ଶକ୍ର ଓ ଶମ୍ବରଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ପରି ସବୁ ପ୍ରାଣୀ ଏହାକୁ ଦେଖନ୍ତୁ।
6.76.78
कृतमप्रतिमं कर्म दर्शितं चास्त्रकौशलम्।
पतिता हरिवीराश्च त्वयैते भीमविक्रमाः ॥ ६.७६.७८ ॥
ତୁମେ ଅପ୍ରତିମ କର୍ମ କରିଛ ଏବଂ ଅସ୍ତ୍ରକୌଶଳ ଦେଖାଇଛ; ଭୀଷଣ ବିକ୍ରମୀ ଏହି ହରିବୀରମାନେ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ପଡ଼ିଛନ୍ତି।
6.76.79
उपालम्भभयाच्चैव नासि वीर मया हतः।
कृतकर्मपरिश्रान्तो विश्रान्तः पश्य मे बलम् ॥ ६.७६.७९ ॥
ହେ ବୀର, ନିନ୍ଦାଭୟରୁ ହିଁ ମୁଁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମକୁ ମାରି ନାହିଁ। ତୁମ କର୍ମରେ କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇଛ; ବିଶ୍ରାମ କରି ମୋ ବଳ ଦେଖ।
6.76.80
तेन सुग्रीववाक्येन सावमानेन मानितः।
अग्नेराज्यहुतस्येव तेजस्तस्याभ्यवर्धत ॥ ६.७६.८० ॥
ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କର ସେହି ଅପମାନଜନକ ବାକ୍ୟରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଘିଅ ଆହୁତିରେ ଅଗ୍ନି ପରି ତାଙ୍କ ତେଜ ବଢ଼ିଗଲା।
6.76.81
ततः कुम्भस्तु सुग्रीवं बाहुभ्यां जगृहे तदा।
गजाविवातीतमदौ निःश्वसन्तौ मुहुर्मुहुः ॥ ६.७६.८१ ॥
ତେବେ କୁମ୍ଭ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦୁଇ ବାହୁରେ ଧରିଲା; ମଦ ଓହ୍ଲାଇଥିବା ଦୁଇ ହାତୀ ପରି ବାରମ୍ବାର ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି ସେମାନେ ଆବଦ୍ଧ ହେଲେ।
6.76.82
अन्योन्यगात्रग्रथितौ घर्षन्तावितरेतरम्।
सधूमां मुखतो ज्वालां विसृजन्तौ परिश्रमात् ॥ ६.७६.८२ ॥
ପରସ୍ପରର ଅଙ୍ଗରେ ଗୁନ୍ଥି ହୋଇ, ପରସ୍ପରକୁ ଘସି, ପରିଶ୍ରମରେ ମୁଖରୁ ଧୂଆଁ ସହିତ ଜ୍ୱାଳା ଉଦ୍ଗୀରଣ କରି।
6.76.83
तयोः पादाभिघाताच्च निमग्ना चाभवन्मही।
व्याघूर्णिततरङ्गश्च चुक्षुभे वरुणालयः ॥ ६.७६.८३ ॥
ସେମାନଙ୍କ ପାଦ ଆଘାତରେ ପୃଥିବୀ ବସିଗଲା, ଏବଂ ବରୁଣଙ୍କ ଆଳୟ ସମୁଦ୍ର ଲହରୀ ଘୂରାଇ କ୍ଷୁବ୍ଧ ହେଲା।
6.76.84
ततः कुम्भं समुत्क्षिप्य सुग्रीवो लवणाम्भसि।
पातयामास वेगेन दर्शयन्नुदधेस्तलम् ॥ ६.७६.८४ ॥
ତା'ପରେ ସୁଗ୍ରୀବ କୁମ୍ଭକୁ ଟେକି ଲୁଣିପାଣିରେ ବେଗରେ ପକାଇଲେ, ସମୁଦ୍ରର ତଳ ଦେଖାଇ।
6.76.85
ततः कुम्भनिपातेन जलराशिः समुत्थितः।
विन्ध्यमन्दरसंकाशो विससर्प समन्ततः ॥ ६.७६.८५ ॥
ତା'ପରେ କୁମ୍ଭ ପଡ଼ିବାରୁ ଜଳରାଶି ଉଠିଲା; ବିନ୍ଧ୍ୟ ଓ ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ପରି ତାହା ଚାରିଆଡ଼େ ବ୍ୟାପିଗଲା।
6.76.86
ततः कुम्भः समुत्पत्य सुग्रीवमभिपात्य च।
आजघानोरसि क्रुद्धो वज्रकल्पेन मुष्टिना ॥ ६.७६.८६ ॥
ତା'ପରେ କ୍ରୁଦ୍ଧ କୁମ୍ଭ ଡେଇଁ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ପକାଇ ବଜ୍ର ସଦୃଶ ମୁଷ୍ଟିରେ ତାଙ୍କ ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲା।
6.76.87
तस्य वर्म च पुस्फोट संजज्ञे चापि शोणितम्।
तस्य मुष्टिर्महावेगः प्रतिजघ्नेऽस्थिमण्डले ॥ ६.७६.८७ ॥
ତାହାର କବଚ ଫାଟିଗଲା, ରକ୍ତ ବହିଲା; ତାହାର ମହାବେଗୀ ମୁଷ୍ଟି ମଧ୍ୟ ଅସ୍ଥି-ମଣ୍ଡଳରେ ପ୍ରତିଆଘାତ କଲା।
6.76.88
तस्य वेगेन तत्रासीत् तेजः प्रज्वलितं महत्।
वज्रनिष्पेषसंजाता ज्वाला मेरोर्यथा गिरेः ॥ ६.७६.८८ ॥
ତାହାର ବେଗରେ ସେଠାରେ ଏକ ମହାନ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ତେଜ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ବଜ୍ର ଚୂର୍ଣ୍ଣ ହେବାରୁ ଉଠିଥିବା ଜ୍ୱାଳା ମେରୁ ପର୍ବତ ପରି ଥିଲା।
6.76.89
स तत्राभिहतस्तेन सुग्रीवो वानरर्षभः।
मुष्टिं संवर्तयामास वज्रकल्पं महाबलः ॥ ६.७६.८९ ॥
ସେଠାରେ ତାହା ଦ୍ୱାରା ଆହତ ହୋଇ ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହାବଳୀ ସୁଗ୍ରୀବ ବଜ୍ର ସଦୃଶ ନିଜ ମୁଷ୍ଟି ପଛକୁ ଟାଣିନେଲେ।
6.76.90
अर्चिःसहस्रविकचरविमण्डलवर्चसम्।
स मुष्टिं पातयामास कुम्भस्योरसि वीर्यवान् ॥ ६.७६.९० ॥
ସହସ୍ର କିରଣ ବିକଶିତ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମୁଷ୍ଟି ସେ ବୀର କୁମ୍ଭଙ୍କ ଛାତିରେ ପକାଇଲେ।
6.76.91
स तु तेन प्रहारेण विह्वलो भृशपीडितः।
निपपात तदा कुम्भो गतार्चिरिव पावकः ॥ ६.७६.९१ ॥
ସେହି ପ୍ରହାରରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୀଡ଼ିତ ଓ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ କୁମ୍ଭ ସେତେବେଳେ ଶିଖାହୀନ ଅଗ୍ନି ପରି ପଡ଼ିଗଲା।
6.76.92
मुष्टिनाभिहतस्तेन निपपाताशु राक्षसः।
लोहिताङ्ग इवाकाशाद् दीप्तरश्मिर्यदृच्छया ॥ ६.७६.९२ ॥
ସେହି ମୁଷ୍ଟି ପ୍ରହାରରେ ଆହତ ହୋଇ ସେ ରାକ୍ଷସ ଶୀଘ୍ର ପଡ଼ିଗଲା; ଆକାଶରୁ ଲାଲ ଶରୀର ଓ ଦୀପ୍ତ କିରଣ ଥିବା ଗ୍ରହ ଯଦୃଚ୍ଛାରେ ପଡ଼ିଲା ପରି।
6.76.93
कुम्भस्य पततो रूपं भग्नस्योरसि मुष्टिना।
बभौ रुद्राभिपन्नस्य यथा रूपं गवां पतेः ॥ ६.७६.९३ ॥
ମୁଷ୍ଟିରେ ଛାତିରେ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ୁଥିବା କୁମ୍ଭର ରୂପ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଆଘାତରେ ପୀଡ଼ିତ ଗୋପତି (ବୃଷ)ର ରୂପ ପରି ଦିଶିଲା।
6.76.94
तस्मिन् हते भीमपराक्रमेण
प्लवंगमानामृषभेण युद्धे।
मही सशैला सवना चचाल
भयं च रक्षांस्यधिकं विवेश ॥ ६.७६.९४ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଭୀଷଣ ପରାକ୍ରମୀ ତାକୁ ବଧ କଲାବେଳେ ପର୍ବତ ଓ ବନ ସହିତ ପୃଥିବୀ କମ୍ପିଲା; ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଭୟ ପ୍ରବେଶ କଲା।