વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 6.77
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.77.1
निकुम्भो भ्रातरं दृष्ट्वा सुग्रीवेण निपातितम्।
प्रदहन्निव कोपेन वानरेन्द्रमुदैक्षत ॥ ६.७७.१ ॥
સુગ્રીવ દ્વારા પાડી દેવાયેલા પોતાના ભાઈને જોઈને નિકુંભ ક્રોધથી જાણે બળતો હોય તેમ વાનરેન્દ્ર તરફ જોવા લાગ્યો.
6.77.2
ततः स्रग्दामसंनद्धं दत्तपञ्चाङ्गुलं शुभम्।
आददे परिघं धीरो महेन्द्रशिखरोपमम् ॥ ६.७७.२ ॥
પછી તે ધીર વીરે માળાના દોરથી બાંધેલો, પાંચ આંગળીઓની પકડને યોગ્ય, સુંદર, મહેન્દ્ર પર્વતના શિખર જેવો પરિઘ ઉપાડ્યો.
6.77.3
हेमपट्टपरिक्षिप्तं वज्रविद्रुमभूषितम्।
यमदण्डोपमं भीमं रक्षसां भयनाशनम् ॥ ६.७७.३ ॥
સોનાની પટ્ટીઓથી વીંટાયેલો, હીરા અને પરવાળાથી શણગારેલો, યમદંડ જેવો ભયંકર, રાક્ષસોનો ભય હરનાર.
6.77.4
तमाविध्य महातेजाः शक्रध्वजसमौजसम्।
निननाद विवृत्तास्यो निकुम्भो भीमविक्रमः ॥ ६.७७.४ ॥
તે મહાતેજસ્વી, ભયંકર પરાક્રમી નિકુંભે ઇન્દ્રધ્વજ સમાન બળવાન એ પરિઘને ફેરવીને મોં ખોલીને ગર્જના કરી.
6.77.5
उरोगतेन निष्केण भुजस्थैरङ्गदैरपि।
कुण्डलाभ्यां च चित्राभ्यां मालया च सचित्रया ॥ ६.७७.५ ॥
છાતી પર ધારણ કરેલા સોનાના હારથી, ભુજાઓ પરના બાજુબંધથી, બે ચિત્રવિચિત્ર કુંડળોથી અને રંગીન માળાથી.
6.77.6
निकुम्भो भूषणैर्भाति तेन स्म परिघेण च।
यथेन्द्रधनुषा मेघः सविद्युत्स्तनयित्नुमान् ॥ ६.७७.६ ॥
નિકુંભ પોતાના આભૂષણો અને તે પરિઘથી, ઇન્દ્રધનુષ, વીજળી અને ગર્જનાવાળા મેઘની જેમ શોભી રહ્યો.
6.77.7
परिघाग्रेण पुस्फोट वातग्रन्थिर्महात्मनः।
प्रजज्वाल सघोषश्च विधूम इव पावकः ॥ ६.७७.७ ॥
લોખંડી પરિઘના અગ્રભાગથી મહાત્માની વાયુગ્રંથિ ફાટી; તે ગર્જના સાથે ધુમાડા વિનાના અગ્નિની જેમ પ્રજ્વલ્યા.
6.77.8
नगर्या विटपावत्या गन्धर्वभवनोत्तमैः।
सतारागणनक्षत्रं सचन्द्रसमहाग्रहम्।
निकुम्भपरिघाघूर्णं भ्रमतीव नभस्थलम् ॥ ६.७७.८ ॥
વૃક્ષોથી ભરેલી નગરી, ગંધર્વોના ઉત્તમ ભવનો, તારાગણ, નક્ષત્રો, ચંદ્ર અને મહાગ્રહો સહિત, નિકુંભના પરિઘથી ફરતું આકાશ જાણે ફરી રહ્યું હતું.
6.77.9
दुरासदश्च संजज्ञे परिघाभरणप्रभः।
क्रोधेन्धनो निकुम्भाग्निर्युगान्ताग्निरिवोत्थितः ॥ ६.७७.९ ॥
પરિઘરૂપી આભૂષણની કાંતિથી તે દુર્જય બન્યો; ક્રોધ જ જેનું ઇંધન હતું તે નિકુંભાગ્નિ યુગાંતના અગ્નિ જેમ ઊભો થયો.
6.77.10
राक्षसा वानराश्चापि न शेकुः स्पन्दितुं भयात्।
हनुमांस्तु विवृत्योरस्तस्थौ प्रमुखतो बली ॥ ६.७७.१० ॥
રાક્ષસો અને વાનરો ભયથી હલી શક્યા નહીં; પણ બળવાન હનુમાન છાતી ખુલ્લી રાખીને સામે ઊભા રહ્યા.
6.77.11
परिघोपमबाहुस्तु परिघं भास्करप्रभम्।
बली बलवतस्तस्य पातयामास वक्षसि ॥ ६.७७.११ ॥
પરિઘ જેવા બાહુવાળા બળવાન હનુમાને સૂર્ય સમાન તેજસ્વી પરિઘ તે બળવાનની છાતી પર ફેંક્યો.
6.77.12
स्थिरे तस्योरसि व्यूढे परिघः शतधा कृतः।
विकीर्यमाणः सहसा उल्काशतमिवाम्बरे ॥ ६.७७.१२ ॥
તેની સ્થિર છાતી પર બરાબર અથડાતાં પરિઘ સો ટુકડા થયો, અને આકાશમાં સો ઉલ્કાઓની જેમ અચાનક વિખરાયો.
6.77.13
स तु तेन प्रहारेण न चचाल महाकपिः।
परिघेण समाधूतो यथा भूमिचलेऽचलः ॥ ६.७७.१३ ॥
પણ તે પ્રહારથી એ મહાકપિ જરાય ડગ્યો નહીં; ભૂકંપમાં પર્વત ડગે નહીં તેમ.
6.77.14
स तथाभिहतस्तेन हनूमान् प्लवगोत्तमः।
मुष्टिं संवर्तयामास बलेनातिमहाबलः ॥ ६.७७.१४ ॥
એ રીતે પ્રહારથી ઘવાયેલા છતાં અતિમહાબળવાન વાનરશ્રેષ્ઠ હનુમાને બળપૂર્વક મુઠ્ઠી વાળી.
6.77.15
तमुद्यम्य महातेजा निकुम्भोरसि वीर्यवान्।
अभिचिक्षेप वेगेन वेगवान् वायुविक्रमः ॥ ६.७७.१५ ॥
મહાતેજસ્વી, વીર્યવાન, વાયુ સમાન વેગ-પરાક્રમવાળા તેણે તેને ઉપાડીને નિકુંભની છાતી પર વેગથી ફેંક્યો.
6.77.16
तत्र पुस्फोट वर्मास्य प्रसुस्राव च शोणितम्।
मुष्टिना तेन संजज्ञे मेघे विद्युदिवोत्थिता ॥ ६.७७.१६ ॥
ત્યાં તેનું બખ્તર ફાટ્યું અને લોહી વહ્યું; તે મુઠ્ઠીના પ્રહારથી તે મેઘમાં ઊઠેલી વીજળી જેવો દેખાયો.
6.77.17
स तु तेन प्रहारेण निकुम्भो विचचाल च।
स्वस्थश्चापि निजग्राह हनूमन्तं महाबलम् ॥ ६.७७.१७ ॥
એ પ્રહારથી નિકુંભ ડગી ગયો; પણ સ્વસ્થ થઈ તેણે મહાબળવાન હનુમાનને પકડી લીધો.
6.77.18
चुक्रुशुश्च तदा संख्ये भीमं लङ्कानिवासिनः।
निकुम्भेनोद्यतं दृष्ट्वा हनूमन्तं महाबलम् ॥ ६.७७.१८ ॥
ત્યારે નિકુંભે મહાબળવાન હનુમાનને ઉપાડેલો જોઈ લંકાવાસીઓ ભયંકર રીતે ચીસો પાડી ઊઠ્યા.
6.77.19
स तथा ह्रियमाणोऽपि हनूमांस्तेन रक्षसा।
आजघानानिलसुतो वज्रकल्पेन मुष्टिना ॥ ६.७७.१९ ॥
તે રાક્ષસ તેમને એ રીતે ખેંચી જતો હતો છતાં પવનપુત્ર હનુમાને વજ્ર સમાન મુઠ્ઠીથી પ્રહાર કર્યો.
6.77.20
आत्मानं मोक्षयित्वाथ क्षितावभ्यवपद्यत।
हनूमानुन्ममाथाशु निकुम्भं मारुतात्मजः ॥ ६.७७.२० ॥
પોતાને છોડાવીને તેઓ ભૂમિ પર ઊતર્યા; અને પવનપુત્ર હનુમાને તરત જ નિકુંભને પાડી નાખ્યો.
6.77.21
निक्षिप्य परमायत्तो निकुम्भं निष्पिपेष च।
उत्पत्य चास्य वेगेन पपातोरसि वेगवान् ॥ ६.७७.२१ ॥
નિકુંભને ફેંકીને પૂર્ણ બળથી તેને કચડી નાખ્યો; પછી કૂદીને વેગથી તેની છાતી પર પડ્યા.
6.77.22
परिगृह्य च बाहुभ्यां परिवृत्य शिरोधराम्।
उत्पाटयामास शिरो भैरवं नदतो महत् ॥ ६.७७.२२ ॥
બંને બાહુઓથી પકડીને, તેની ગરદન વાળી, ભયંકર ગર્જના કરતા તેનું માથું ઉખાડી નાખ્યું.
6.77.23
अथ निनदति सादिते निकुम्भे
पवनसुतेन रणे बभूव युद्धम्।
दशरथसुतराक्षसेन्द्रसून्वो-
र्भृशतरमागतरोषयोः सुभीमम् ॥ ६.७७.२३ ॥
ત્યારે ગર્જના કરતો નિકુંભ મરાતાં, રણમાં પવનપુત્ર અને દશરથપુત્ર તથા રાક્ષસરાજના પુત્ર વચ્ચે અત્યંત ભયંકર યુદ્ધ થયું; તેઓ અતિશય ક્રોધિત થયા હતા.
6.77.24
व्यपेते तु जीवे निकुम्भस्य हृष्टा
विनेदुः प्लवंगा दिशः सस्वनुश्च।
चचालेव चोर्वी पपातेव सा द्यौ-
र्बलं राक्षसानां भयं चाविवेश ॥ ६.७७.२४ ॥
નિકુંભના પ્રાણ ગયા ત્યારે વાનરો હર્ષથી ગર્જી ઊઠ્યા; દિશાઓ ગુંજી ઊઠી. જાણે પૃથ્વી કંપી અને આકાશ પડ્યું; રાક્ષસસેનામાં ભય પ્રવેશ્યો.