ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 6.77
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.77.1
निकुम्भो भ्रातरं दृष्ट्वा सुग्रीवेण निपातितम्।
प्रदहन्निव कोपेन वानरेन्द्रमुदैक्षत ॥ ६.७७.१ ॥
ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੁਆਰਾ ਡਿੱਗਾਏ ਗਏ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਨਿਕੁੰਭ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਸੜਦਾ ਹੋਇਆ ਵਾਨਰਰਾਜ ਵੱਲ ਵੇਖਣ ਲੱਗਾ।
6.77.2
ततः स्रग्दामसंनद्धं दत्तपञ्चाङ्गुलं शुभम्।
आददे परिघं धीरो महेन्द्रशिखरोपमम् ॥ ६.७७.२ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਧੀਰ ਵੀਰ ਨੇ ਮਾਲਾ ਦੀ ਡੋਰੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ, ਪੰਜ ਉਂਗਲਾਂ ਦੀ ਪਕੜ ਯੋਗ, ਸੁੰਦਰ, ਮਹਿੰਦਰ ਪਰਬਤ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਰਗਾ ਪਰਿਘ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।
6.77.3
हेमपट्टपरिक्षिप्तं वज्रविद्रुमभूषितम्।
यमदण्डोपमं भीमं रक्षसां भयनाशनम् ॥ ६.७७.३ ॥
ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਪੱਟੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਹੀਰੇ ਅਤੇ ਮੂੰਗੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਯਮਦੰਡ ਵਰਗਾ ਭਿਆਨਕ, ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦਾ ਭੈ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।
6.77.4
तमाविध्य महातेजाः शक्रध्वजसमौजसम्।
निननाद विवृत्तास्यो निकुम्भो भीमविक्रमः ॥ ६.७७.४ ॥
ਉਸ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ, ਭਿਆਨਕ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਨਿਕੁੰਭ ਨੇ ਇੰਦਰਧਵਜ ਵਰਗੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਉਸ ਪਰਿਘ ਨੂੰ ਘੁਮਾ ਕੇ, ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਗਰਜਿਆ।
6.77.5
उरोगतेन निष्केण भुजस्थैरङ्गदैरपि।
कुण्डलाभ्यां च चित्राभ्यां मालया च सचित्रया ॥ ६.७७.५ ॥
ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਪਾਏ ਸੋਨੇ ਦੇ ਹਾਰ ਨਾਲ, ਬਾਹਾਂ 'ਤੇ ਬਾਜ਼ੂਬੰਦਾਂ ਨਾਲ, ਦੋ ਚਿੱਤਰੇ ਕੁੰਡਲਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਰੰਗੀਨ ਮਾਲਾ ਨਾਲ।
6.77.6
निकुम्भो भूषणैर्भाति तेन स्म परिघेण च।
यथेन्द्रधनुषा मेघः सविद्युत्स्तनयित्नुमान् ॥ ६.७७.६ ॥
ਨਿਕੁੰਭ ਆਪਣੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਅਤੇ ਉਸ ਪਰਿਘ ਨਾਲ ਇੰਦਰਧਨੁਸ਼, ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਗਰਜ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ।
6.77.7
परिघाग्रेण पुस्फोट वातग्रन्थिर्महात्मनः।
प्रजज्वाल सघोषश्च विधूम इव पावकः ॥ ६.७७.७ ॥
ਲੋਹੇ ਦੇ ਪਰਿਘ ਦੇ ਸਿਰੇ ਨਾਲ ਮਹਾਤਮਾ ਦੀ ਵਾਯੂ-ਗੰਢ ਫਟ ਗਈ; ਉਹ ਗਰਜਦੇ ਹੋਏ ਧੂੰਏਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਬਲ ਉੱਠੇ।
6.77.8
नगर्या विटपावत्या गन्धर्वभवनोत्तमैः।
सतारागणनक्षत्रं सचन्द्रसमहाग्रहम्।
निकुम्भपरिघाघूर्णं भ्रमतीव नभस्थलम् ॥ ६.७७.८ ॥
ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਨਗਰੀ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਉੱਤਮ ਮਹਿਲ, ਤਾਰਿਆਂ ਤੇ ਨਛੱਤਰਾਂ, ਚੰਦਰਮਾ ਤੇ ਵੱਡੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਸਮੇਤ, ਨਿਕੁੰਭ ਦੇ ਪਰਿਘ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ ਆਕਾਸ਼ ਜਿਵੇਂ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ।
6.77.9
दुरासदश्च संजज्ञे परिघाभरणप्रभः।
क्रोधेन्धनो निकुम्भाग्निर्युगान्ताग्निरिवोत्थितः ॥ ६.७७.९ ॥
ਪਰਿਘ ਰੂਪੀ ਗਹਿਣੇ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਉਹ ਦੁਰਜਯ ਹੋ ਗਏ; ਕ੍ਰੋਧ ਹੀ ਜਿਸ ਦਾ ਬਾਲਣ ਸੀ, ਉਹ ਨਿਕੁੰਭ-ਅਗਨੀ ਯੁਗਾਂਤ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਉੱਠੀ।
6.77.10
राक्षसा वानराश्चापि न शेकुः स्पन्दितुं भयात्।
हनुमांस्तु विवृत्योरस्तस्थौ प्रमुखतो बली ॥ ६.७७.१० ॥
ਰਾਕਸ਼ ਅਤੇ ਵਾਨਰ ਡਰ ਕਾਰਨ ਹਿੱਲ ਵੀ ਨਾ ਸਕੇ; ਪਰ ਬਲਵਾਨ ਹਨੂਮਾਨ ਛਾਤੀ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹੇ।
6.77.11
परिघोपमबाहुस्तु परिघं भास्करप्रभम्।
बली बलवतस्तस्य पातयामास वक्षसि ॥ ६.७७.११ ॥
ਪਰਿਘ ਵਰਗੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ ਬਲਵਾਨ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਪਰਿਘ ਉਸ ਬਲਵਾਨ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਮਾਰਿਆ।
6.77.12
स्थिरे तस्योरसि व्यूढे परिघः शतधा कृतः।
विकीर्यमाणः सहसा उल्काशतमिवाम्बरे ॥ ६.७७.१२ ॥
ਉਸ ਦੀ ਅਡੋਲ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਜਦਿਆਂ ਹੀ ਪਰਿਘ ਸੌ ਟੁਕੜੇ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੌ ਉਲਕਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਅਚਾਨਕ ਖਿੰਡ ਗਿਆ।
6.77.13
स तु तेन प्रहारेण न चचाल महाकपिः।
परिघेण समाधूतो यथा भूमिचलेऽचलः ॥ ६.७७.१३ ॥
ਪਰ ਉਸ ਵਾਰ ਨਾਲ ਉਹ ਮਹਾਕਪੀ ਜ਼ਰਾ ਵੀ ਨਾ ਹਿੱਲਿਆ; ਭੂਚਾਲ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜ ਜਿਵੇਂ ਨਹੀਂ ਹਿੱਲਦਾ।
6.77.14
स तथाभिहतस्तेन हनूमान् प्लवगोत्तमः।
मुष्टिं संवर्तयामास बलेनातिमहाबलः ॥ ६.७७.१४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਰ ਖਾ ਕੇ ਵੀ ਅਤਿ-ਬਲਵਾਨ ਵਾਨਰਸ਼ਰੇਸ਼ਠ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਬਲ ਨਾਲ ਮੁੱਠੀ ਭੀੜ ਲਈ।
6.77.15
तमुद्यम्य महातेजा निकुम्भोरसि वीर्यवान्।
अभिचिक्षेप वेगेन वेगवान् वायुविक्रमः ॥ ६.७७.१५ ॥
ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ, ਵੀਰਜਵਾਨ, ਹਵਾ ਵਰਗੇ ਵੇਗ-ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲੇ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਨਿਕੁੰਭ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ।
6.77.16
तत्र पुस्फोट वर्मास्य प्रसुस्राव च शोणितम्।
मुष्टिना तेन संजज्ञे मेघे विद्युदिवोत्थिता ॥ ६.७७.१६ ॥
ਉੱਥੇ ਉਸਦਾ ਕਵਚ ਫਟ ਗਿਆ ਅਤੇ ਲਹੂ ਵਹਿ ਤੁਰਿਆ; ਉਸ ਮੁੱਠੀ ਦੀ ਚੋਟ ਨਾਲ ਉਹ ਬੱਦਲ ਵਿੱਚ ਉੱਠੀ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਦਿੱਸਿਆ।
6.77.17
स तु तेन प्रहारेण निकुम्भो विचचाल च।
स्वस्थश्चापि निजग्राह हनूमन्तं महाबलम् ॥ ६.७७.१७ ॥
ਉਸ ਵਾਰ ਨਾਲ ਨਿਕੁੰਭ ਡੋਲ ਗਿਆ; ਪਰ ਸੰਭਲ ਕੇ ਉਸਨੇ ਮਹਾਬਲੀ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ।
6.77.18
चुक्रुशुश्च तदा संख्ये भीमं लङ्कानिवासिनः।
निकुम्भेनोद्यतं दृष्ट्वा हनूमन्तं महाबलम् ॥ ६.७७.१८ ॥
ਤਦ ਲੰਕਾ ਦੇ ਵਾਸੀ ਨਿਕੁੰਭ ਨੂੰ ਮਹਾਬਲੀ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਚੁੱਕਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਡਰਾਉਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਚੀਕ ਉੱਠੇ।
6.77.19
स तथा ह्रियमाणोऽपि हनूमांस्तेन रक्षसा।
आजघानानिलसुतो वज्रकल्पेन मुष्टिना ॥ ६.७७.१९ ॥
ਉਸ ਰਾਖਸ਼ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿੱਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਪਵਨਪੁੱਤਰ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਵਜ੍ਰ ਵਰਗੀ ਮੁੱਠੀ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।
6.77.20
आत्मानं मोक्षयित्वाथ क्षितावभ्यवपद्यत।
हनूमानुन्ममाथाशु निकुम्भं मारुतात्मजः ॥ ६.७७.२० ॥
ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਛੁਡਾ ਕੇ ਉਹ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਉਤਰੇ; ਅਤੇ ਪਵਨਪੁੱਤਰ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਨਿਕੁੰਭ ਨੂੰ ਡੇਗ ਦਿੱਤਾ।
6.77.21
निक्षिप्य परमायत्तो निकुम्भं निष्पिपेष च।
उत्पत्य चास्य वेगेन पपातोरसि वेगवान् ॥ ६.७७.२१ ॥
ਨਿਕੁੰਭ ਨੂੰ ਸੁੱਟ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ; ਫਿਰ ਉਛਲ ਕੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਛਾਤੀ ’ਤੇ ਜਾ ਡਿੱਗਿਆ।
6.77.22
परिगृह्य च बाहुभ्यां परिवृत्य शिरोधराम्।
उत्पाटयामास शिरो भैरवं नदतो महत् ॥ ६.७७.२२ ॥
ਦੋਵਾਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ, ਉਸਦੀ ਗਰਦਨ ਮਰੋੜ ਕੇ, ਭਿਆਨਕ ਗਰਜਦੇ ਹੋਏ ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਪੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।
6.77.23
अथ निनदति सादिते निकुम्भे
पवनसुतेन रणे बभूव युद्धम्।
दशरथसुतराक्षसेन्द्रसून्वो-
र्भृशतरमागतरोषयोः सुभीमम् ॥ ६.७७.२३ ॥
ਫਿਰ ਗਰਜਦਾ ਨਿਕੁੰਭ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਰਣ ਵਿੱਚ ਪਵਨਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਦਸ਼ਰਥਪੁੱਤਰ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਰਾਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਚਕਾਰ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ; ਉਹ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਨ।
6.77.24
व्यपेते तु जीवे निकुम्भस्य हृष्टा
विनेदुः प्लवंगा दिशः सस्वनुश्च।
चचालेव चोर्वी पपातेव सा द्यौ-
र्बलं राक्षसानां भयं चाविवेश ॥ ६.७७.२४ ॥
ਨਿਕੁੰਭ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਨਿਕਲਣ ਤੇ, ਬਾਂਦਰ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਗਰਜ ਉੱਠੇ; ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਗੂੰਜ ਉੱਠੀਆਂ। ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਕੰਬ ਗਈ ਤੇ ਅਸਮਾਨ ਡਿੱਗ ਪਿਆ; ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਡਰ ਵੜ ਗਿਆ।