Vedyatra वेदयात्रा
शोधा

वाल्मीकि रामायण · सर्ग 6.8

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

शब्दार्थांसह वाचा

6.8.1

ततो नीलाम्बुदप्रख्यः प्रहस्तो नाम राक्षसः।
अब्रवीत् प्राञ्जलिर्वाक्यं शूरः सेनापतिस्तदा ॥ ६.८.१ ॥

तेव्हा नीलमेघासारखा प्रहस्त नावाचा राक्षस, शूर सेनापती, हात जोडून हे वचन बोलला.

6.8.2

देवदानवगन्धर्वाः पिशाचपतगोरगाः।
सर्वे धर्षयितुं शक्याः किं पुनर्मानवौ रणे ॥ ६.८.२ ॥

देव, दानव, गंधर्व, पिशाच, पक्षी आणि नाग — हे सर्व रणात पराभूत होऊ शकतात; मग दोन मानवांचे काय सांगावे!

6.8.3

सर्वे प्रमत्ता विश्वस्ता वञ्चिताः स्म हनूमता।
नहि मे जीवतो गच्छेज्जीवन् स वनगोचरः ॥ ६.८.३ ॥

आम्ही सर्व बेसावध आणि विश्वासू होतो, म्हणून हनुमानाने आम्हाला फसवले. पण मी जिवंत असताना तो वनचर जिवंत परत जाणार नाही.

6.8.4

सर्वां सागरपर्यन्तां सशैलवनकाननाम्।
करोम्यवानरां भूमिमाज्ञापयतु मां भवान् ॥ ६.८.४ ॥

समुद्रापर्यंत पसरलेली ही सर्व भूमी, पर्वत, वने आणि उपवनांसह, मी वानररहित करीन. आपण मला आज्ञा द्यावी.

6.8.5

रक्षां चैव विधास्यामि वानराद् रजनीचर।
नागमिष्यति ते दुःखं किंचिदात्मापराधजम् ॥ ६.८.५ ॥

हे रजनीचरा, वानरापासून तुझे रक्षण मी करीन. स्वतःच्या अपराधामुळे तुला कोणतेही दुःख येणार नाही.

6.8.6

अब्रवीत् तु सुसंक्रुद्धो दुर्मुखो नाम राक्षसः।
इदं न क्षमणीयं हि सर्वेषां नः प्रधर्षणम् ॥ ६.८.६ ॥

तेव्हा अत्यंत संतापलेला दुर्मुख नावाचा राक्षस म्हणाला — आम्हा सर्वांवर झालेला हा अपमान सहन करण्याजोगा नाही.

6.8.7

अयं परिभवो भूयः पुरस्यान्तःपुरस्य च।
श्रीमतो राक्षसेन्द्रस्य वानरेण प्रधर्षणम् ॥ ६.८.७ ॥

हा पुन्हा नगराचा व अंतःपुराचा अपमान आहे; तेजस्वी राक्षसराजाच्या समोर एका वानराने हे अतिक्रमण केले.

6.8.8

अस्मिन् मुहूर्ते गत्वैको निवर्तिष्यामि वानरान्।
प्रविष्टान् सागरं भीममम्बरं वा रसातलम् ॥ ६.८.८ ॥

या क्षणीच मी एकटा जाऊन भयंकर समुद्रात, आकाशात किंवा पाताळात शिरलेल्या वानरांना परत आणीन.

6.8.9

ततोऽब्रवीत् सुसंक्रुद्धो वज्रदंष्ट्रो महाबलः।
प्रगृह्य परिघं घोरं मांसशोणितरूषितम् ॥ ६.८.९ ॥

तेव्हा अत्यंत संतप्त झालेला महाबली वज्रदंष्ट्र, मांस व रक्ताने माखलेला भयंकर परिघ उचलून म्हणाला.

6.8.10

किं नो हनूमता कार्यं कृपणेन तपस्विना।
रामे तिष्ठति दुर्धर्षे सुग्रीवेऽपि सलक्ष्मणे ॥ ६.८.१० ॥

दीन तपस्वी हनुमानाशी आपले काय कर्तव्य? अजेय राम, सुग्रीव, लक्ष्मण तिथे असताना.

6.8.11

अद्य रामं ससुग्रीवं परिघेण सलक्ष्मणम्।
आगमिष्यामि हत्वैको विक्षोभ्य हरिवाहिनीम् ॥ ६.८.११ ॥

आज मी एकटा जाऊन परिघाने सुग्रीव व लक्ष्मणासह रामाला ठार मारीन आणि वानरसेनेला विक्षुब्ध करून परत येईन.

6.8.12

इदं ममापरं वाक्यं शृणु राजन् यदिच्छसि।
उपायकुशलो ह्येव जयेच्छत्रूनतन्द्रितः ॥ ६.८.१२ ॥

राजा, तुम्हाला हवी असलेली माझी ही आणखी एक गोष्ट ऐका. उपायकुशल व अथक माणूसच शत्रूंवर विजय मिळवू शकतो.

6.8.13

कामरूपधराः शूराः सुभीमा भीमदर्शनाः।
राक्षसा वा सहस्राणि राक्षसाधिप निश्चिताः ॥ ६.८.१३ ॥

हे राक्षसाधिपती, इच्छेनुसार रूप धारण करणारे, अत्यंत भयंकर आणि भीषण दिसणारे शूर राक्षस हजारोंच्या संख्येने निश्चय करून आहेत.

6.8.14

काकुत्स्थमुपसंगम्य बिभ्रतो मानुषं वपुः।
सर्वे ह्यसम्भ्रमा भूत्वा ब्रुवन्तु रघुसत्तमम् ॥ ६.८.१४ ॥

त्या सर्वांनी विचलित न होता शांतपणे, मानवी देह धारण करून, काकुत्स्थांजवळ जाऊन रघुश्रेष्ठांशी बोलावे.

6.8.15

प्रेषिता भरतेनैव भ्रात्रा तव यवीयसा।
स हि सेनां समुत्थाप्य क्षिप्रमेवोपयास्यति ॥ ६.८.१५ ॥

तुझ्या धाकट्या भावाने भरताने यांना पाठवले आहे. तो सेना एकत्र करून लवकरच येऊन पोहोचेल.

6.8.16

ततो वयमितस्तूर्णं शूलशक्तिगदाधराः।
चापबाणासिहस्ताश्च त्वरितास्तत्र यामहे ॥ ६.८.१६ ॥

मग आपण येथून लवकर शूल, शक्ती आणि गदा धारण करून, धनुष्य, बाण आणि तलवार हातात घेऊन तिकडे त्वरेने जाऊ.

6.8.17

आकाशे गणशः स्थित्वा हत्वा तां हरिवाहिनीम्।
अश्मशस्त्रमहावृष्ट्या प्रापयाम यमक्षयम् ॥ ६.८.१७ ॥

आकाशात गटागटाने उभे राहून त्या वानरसेनेचा वध करून, दगड आणि शस्त्रांच्या महावर्षावाने त्यांना यमलोकाला पाठवू.

6.8.18

एवं चेदुपसर्पेतामनयं रामलक्ष्मणौ।
अवश्यमपनीतेन जहतामेव जीवितम् ॥ ६.८.१८ ॥

अशा प्रकारे राम आणि लक्ष्मण जवळ आले, तर निश्चितच ते आपले प्राण गमावतील.

6.8.19

कौम्भकर्णिस्ततो वीरो निकुम्भो नाम वीर्यवान्।
अब्रवीत् परमक्रुद्धो रावणं लोकरावणम् ॥ ६.८.१९ ॥

तेव्हा कुम्भकर्णाचा पुत्र, वीर आणि पराक्रमी निकुम्भ अत्यंत क्रुद्ध होऊन लोकांना भयभीत करणाऱ्या रावणाला म्हणाला.

6.8.20

सर्वे भवन्तस्तिष्ठन्तु महाराजेन संगताः।
अहमेको हनिष्यामि राघवं सहलक्ष्मणम् ॥ ६.८.२० ॥

तुम्ही सर्वजण महाराजांसोबत येथेच थांबा. मी एकटाच लक्ष्मणासह राघवाला ठार मारीन.

6.8.21

सुग्रीवं सहनूमन्तं सर्वांश्चैवात्र वानरान्।
ततो वज्रहनुर्नाम राक्षसः पर्वतोपमः ॥ ६.८.२१ ॥

सुग्रीव, हनुमान आणि येथील सर्व वानरांना. मग पर्वतासारखा वज्रहनु नावाचा राक्षस,

6.8.22

क्रुद्धः परिलिहन् सृक्कां जिह्वया वाक्यमब्रवीत्।
स्वैरं कुर्वन्तु कार्याणि भवन्तो विगतज्वराः ॥ ६.८.२२ ॥

रागाने ओठांचे कोपरे जिभेने चाटत तो म्हणाला: तुम्ही सर्वजण निश्चिंत होऊन आपापली कामे मोकळेपणाने करा.

6.8.23

एकोऽहं भक्षयिष्यामि तां सर्वां हरिवाहिनीम्।
स्वस्थाः क्रीडन्तु निश्चिन्ताः पिबन्तु मधु वारुणीम् ॥ ६.८.२३ ॥

मी एकटाच त्या सर्व वानरसेनेला खाऊन टाकीन. तुम्ही निरोगी आणि निश्चिंत राहून खेळा आणि मधुवारुणी प्या.

6.8.24

अहमेको वधिष्यामि सुग्रीवं सहलक्ष्मणम्।
साङ्गदं च हनूमन्तं सर्वांश्चैवात्र वानरान् ॥ ६.८.२४ ॥

मी एकटाच लक्ष्मणासह सुग्रीवाला, अंगदासह हनुमानाला आणि येथील सर्व वानरांना ठार मारीन.