વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 6.84
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.84.1
राममाश्वासमाने तु लक्ष्मणे भ्रातृवत्सले।
निक्षिप्य गुल्मान् स्वस्थाने तत्रागच्छद् विभीषणः ॥ ६.८४.१ ॥
ભ્રાતૃપ્રેમી લક્ષ્મણ રામને આશ્વાસન આપતા હતા ત્યારે, વિભીષણ સૈનિકોને પોતપોતાના સ્થાને રાખીને ત્યાં આવ્યા.
6.84.2
नानाप्रहरणैर्वीरैश्चतुर्भिरभिसंवृतः।
नीलाञ्जनचयाकारैर्मातंगैरिव यूथपैः ॥ ६.८४.२ ॥
વિવિધ શસ્ત્રધારી ચાર વીરોથી ઘેરાયેલો, નીલા અંજનના ઢગલા જેવા આકારવાળા, યૂથપતિ હાથીઓની જેમ તે આવ્યો.
6.84.3
सोऽभिगम्य महात्मानं राघवं शोकलालसम्।
वानरांश्चापि ददृशे बाष्पपर्याकुलेक्षणान् ॥ ६.८४.३ ॥
તે શોકથી આકુળ મહાત્મા રાઘવ પાસે ગયો, અને આંસુથી ભીંજાયેલી આંખોવાળા વાનરોને પણ જોયા.
6.84.4
राघवं च महात्मानमिक्ष्वाकुकुलनन्दनम्।
ददर्श मोहमापन्नं लक्ष्मणस्याङ्कमाश्रितम् ॥ ६.८४.४ ॥
ઇક્ષ્વાકુ કુળના આનંદ મહાત્મા રાઘવને તેણે મૂર્છિત થઈ લક્ષ્મણના ખોળામાં ટેકેલા જોયા.
6.84.5
व्रीडितं शोकसंतप्तं दृष्ट्वा रामं विभीषणः।
अन्तर्दुःखेन दीनात्मा किमेतदिति सोऽब्रवीत् ॥ ६.८४.५ ॥
લજ્જિત અને શોકથી તપ્ત રામને જોઈને, અંતરના દુઃખથી દીન મનવાળા વિભીષણે કહ્યું, "આ શું છે?"
6.84.6
विभीषणमुखं दृष्ट्वा सुग्रीवं तांश्च वानरान्।
लक्ष्मणोवाच मन्दार्थमिदं बाष्पपरिप्लुतः ॥ ६.८४.६ ॥
વિભીષણનું મુખ, સુગ્રીવ અને તે વાનરોને જોઈને, આંસુથી ભરાયેલા લક્ષ્મણે ધીમા સ્વરે આ કહ્યું.
6.84.7
हता इन्द्रजिता सीता इति श्रुत्वैव राघवः।
हनूमद्वचनात् सौम्य ततो मोहमुपाश्रितः ॥ ६.८४.७ ॥
ઇન્દ્રજિતે સીતાને હણી નાખી એવું હનુમાનના વચનથી સાંભળીને, હે સૌમ્ય, રાઘવ મોહમાં પડ્યા.
6.84.8
कथयन्तं तु सौमित्रिं संनिवार्य विभीषणः।
पुष्कलार्थमिदं वाक्यं विसंज्ञं राममब्रवीत् ॥ ६.८४.८ ॥
પરંતુ બોલતા સૌમિત્રિ (લક્ષ્મણ)ને રોકીને વિભીષણે અર્થસભર આ વચન બેભાન રામને કહ્યું.
6.84.9
मनुजेन्द्रार्तरूपेण यदुक्तस्त्वं हनूमता।
तदयुक्तमहं मन्ये सागरस्येव शोषणम् ॥ ६.८४.९ ॥
હે મનુજેન્દ્ર, હનુમાને દુઃખી રૂપે તમને જે કહ્યું તે સમુદ્રને સુકવવા જેવું અયોગ્ય હું માનું છું.
6.84.10
अभिप्रायं तु जानामि रावणस्य दुरात्मनः।
सीतां प्रति महाबाहो न च घातं करिष्यति ॥ ६.८४.१० ॥
હે મહાબાહુ, દુરાત્મા રાવણનો અભિપ્રાય હું જાણું છું; તે સીતાને મારશે નહીં.
6.84.11
याच्यमानः सुबहुशो मया हितचिकीर्षुणा।
वैदेहीमुत्सृजस्वेति न च तत् कृतवान् वचः ॥ ६.८४.११ ॥
હિત ઇચ્છતા મેં અનેક વાર 'વૈદેહીને છોડી દે' એવી વિનંતી કરી; પણ તેણે એ વચન પાળ્યું નહીં.
6.84.12
नैव साम्ना न दानेन न भेदेन कुतो युधा।
सा द्रष्टुमपि शक्येत नैव चान्येन केनचित् ॥ ६.८४.१२ ॥
સામથી પણ નહીં, દાનથી પણ નહીં, ભેદથી પણ નહીં; તો યુદ્ધથી કેવી રીતે? તેને બીજા કોઈ પણ જોઈ શકે તેમ નથી.
6.84.13
वानरान् मोहयित्वा तु प्रतियातः स राक्षसः।
मायामयीं महाबाहो तां विद्धि जनकात्मजाम् ॥ ६.८४.१३ ॥
તે રાક્ષસ વાનરોને મોહિત કરીને પાછો ગયો છે. હે મહાબાહુ, તે જનકપુત્રીને માયામય જાણો.
6.84.14
चैत्यं निकुम्भिलामद्य प्राप्य होमं करिष्यति।
हुतवानुपयातो हि देवैरपि सवासवैः ॥ ६.८४.१४ ॥
આજે તે નિકુંભિલાના ચૈત્યે પહોંચીને હોમ કરશે. હોમ કર્યા પછી ઇન્દ્ર સહિત દેવતાઓથી પણ તે અજેય થઈને પાછો આવશે.
6.84.15
दुराधर्षो भवत्येष संग्रामे रावणात्मजः।
तेन मोहयता नूनमेषा माया प्रयोजिता ॥ ६.८४.१५ ॥
યુદ્ધમાં રાવણનો આ પુત્ર દુર્ધર્ષ બને છે. નિશ્ચિતપણે તેણે જ મોહ ઉત્પન્ન કરનારી આ માયા પ્રયોજી છે.
6.84.16
विघ्नमन्विच्छता तत्र वानराणां पराक्रमे।
ससैन्यास्तत्र गच्छामो यावत्तन्न समाप्यते ॥ ६.८४.१६ ॥
વાનરોના પરાક્રમમાં વિઘ્ન નાખવા ઇચ્છતા તેની પાસે, તે કાર્ય પૂરું થાય તે પહેલાં, આપણે સૈન્ય સહિત ત્યાં જઈએ.
6.84.17
त्यजैनं नरशार्दूल मिथ्या संतापमागतम्।
सीदते हि बलं सर्वं दृष्ट्वा त्वां शोककर्शितम् ॥ ६.८४.१७ ॥
હે નરશાર્દૂલ, આવી પડેલો આ મિથ્યા સંતાપ છોડી દો. શોકથી કૃશ થયેલા તમને જોઈને સમગ્ર સૈન્યનું બળ ક્ષીણ થાય છે.
6.84.18
इह त्वं स्वस्थहृदयस्तिष्ठ सत्त्वसमुच्छ्रितः।
लक्ष्मणं प्रेषयास्माभिः सह सैन्यानुकर्षिभिः ॥ ६.८४.१८ ॥
અહીં તમે સ્થિર હૃદયથી, સાહસમાં ઊંચા રહીને રહો. સૈન્યને ખેંચનારા વીરો સહિત લક્ષ્મણને અમારી સાથે મોકલો.
6.84.19
एष तं नरशार्दूलो रावणिं निशितैः शरैः।
त्याजयिष्यति तत्कर्म ततो वध्यो भविष्यति ॥ ६.८४.१९ ॥
આ નરશ્રેષ્ઠ તીક્ષ્ણ બાણોથી રાવણિને તે કર્મ છોડાવશે; ત્યારે તે વધ્ય થશે.
6.84.20
तस्यैते निशितास्तीक्ष्णाः पत्रिपत्राङ्गवाजिनः।
पतत्त्रिण इवासौम्याः शराः पास्यन्ति शोणितम् ॥ ६.८४.२० ॥
તેના આ તીક્ષ્ણ, ધારદાર બાણો, પક્ષીઓ જેવા ભયંકર થઈને લોહી પીશે.
6.84.21
तत् संदिश महाबाहो लक्ष्मणं शुभलक्षणम्।
राक्षसस्य विनाशाय वज्रं वज्रधरो यथा ॥ ६.८४.२१ ॥
તેથી હે મહાબાહુ, શુભલક્ષણ લક્ષ્મણને આજ્ઞા આપો; વજ્રધર જેમ રાક્ષસના વિનાશ માટે વજ્ર છોડે છે.
6.84.22
मनुजवर न कालविप्रकर्षो
रिपुनिधनं प्रति यत्क्षमोऽद्य कर्तुम्।
त्वमतिसृज रिपोर्वधाय वज्रं
दिविजरिपोर्मथने यथा महेन्द्रः ॥ ६.८४.२२ ॥
હે મનુજશ્રેષ્ઠ, હવે સમય ગુમાવવાનો નથી; શત્રુના નાશ માટે આજે જે કરવા યોગ્ય છે તે કર. દેવશત્રુનું મથન કરતી વખતે મહેન્દ્રે વજ્ર છોડ્યું હતું, તેમ તું શત્રુવધ માટે વજ્ર છોડ.
6.84.23
समाप्तकर्मा हि स राक्षसर्षभो
भवत्यदृश्यः समरे सुरासुरैः।
युयुत्सता तेन समाप्तकर्मणा
भवेत् सुराणामपि संशयो महान् ॥ ६.८४.२३ ॥
એ રાક્ષસશ્રેષ્ઠ પોતાનું કાર્ય પૂરું કરશે ત્યારે યુદ્ધમાં દેવ અને અસુરો પણ તેને જોઈ નહીં શકે; યુદ્ધેચ્છુ એવા તેનું કાર્ય પૂરું થશે તો દેવોને પણ મોટો સંશય થશે.