ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 6.84
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.84.1
राममाश्वासमाने तु लक्ष्मणे भ्रातृवत्सले।
निक्षिप्य गुल्मान् स्वस्थाने तत्रागच्छद् विभीषणः ॥ ६.८४.१ ॥
ਭਰਾ-ਪਿਆਰੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਦ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਆਪੋ-ਆਪਣੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉੱਥੇ ਆਇਆ।
6.84.2
नानाप्रहरणैर्वीरैश्चतुर्भिरभिसंवृतः।
नीलाञ्जनचयाकारैर्मातंगैरिव यूथपैः ॥ ६.८४.२ ॥
ਅਨੇਕ ਹਥਿਆਰ ਧਾਰੀ ਚਾਰ ਵੀਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਨੀਲੇ ਅੰਜਨ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਵਰਗੇ ਆਕਾਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ, ਯੂਥਪਤੀ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਂਗ ਉਹ ਆਇਆ।
6.84.3
सोऽभिगम्य महात्मानं राघवं शोकलालसम्।
वानरांश्चापि ददृशे बाष्पपर्याकुलेक्षणान् ॥ ६.८४.३ ॥
ਉਹ ਸ਼ੋਕ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਘਵ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਅੱਥਰੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਿਆ।
6.84.4
राघवं च महात्मानमिक्ष्वाकुकुलनन्दनम्।
ददर्श मोहमापन्नं लक्ष्मणस्याङ्कमाश्रितम् ॥ ६.८४.४ ॥
ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਕੁਲ ਦੇ ਅਨੰਦ ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਏ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਵੇਖਿਆ।
6.84.5
व्रीडितं शोकसंतप्तं दृष्ट्वा रामं विभीषणः।
अन्तर्दुःखेन दीनात्मा किमेतदिति सोऽब्रवीत् ॥ ६.८४.५ ॥
ਸ਼ਰਮਿੰਦੇ ਅਤੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਤਪੇ ਹੋਏ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਅੰਦਰਲੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਦੀਨ ਮਨ ਵਾਲਾ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਬੋਲਿਆ, "ਇਹ ਕੀ ਹੋਇਆ?"
6.84.6
विभीषणमुखं दृष्ट्वा सुग्रीवं तांश्च वानरान्।
लक्ष्मणोवाच मन्दार्थमिदं बाष्पपरिप्लुतः ॥ ६.८४.६ ॥
ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦਾ ਮੂੰਹ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਅੱਥਰੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਧੀਮੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਿਹਾ।
6.84.7
हता इन्द्रजिता सीता इति श्रुत्वैव राघवः।
हनूमद्वचनात् सौम्य ततो मोहमुपाश्रितः ॥ ६.८४.७ ॥
ਇੰਦਰਜੀਤ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਹਨੂਮਾਨ ਦੇ ਬਚਨ ਤੋਂ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਸੌਮਯ, ਰਾਘਵ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ।
6.84.8
कथयन्तं तु सौमित्रिं संनिवार्य विभीषणः।
पुष्कलार्थमिदं वाक्यं विसंज्ञं राममब्रवीत् ॥ ६.८४.८ ॥
ਪਰ ਬੋਲਦੇ ਹੋਏ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ (ਲਕਸ਼ਮਣ) ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਅਰਥ-ਭਰਪੂਰ ਇਹ ਬਚਨ ਬੇਹੋਸ਼ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਹੇ।
6.84.9
मनुजेन्द्रार्तरूपेण यदुक्तस्त्वं हनूमता।
तदयुक्तमहं मन्ये सागरस्येव शोषणम् ॥ ६.८४.९ ॥
ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਇੰਦਰ, ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਦੁਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਸੁਕਾਉਣ ਵਾਂਗ ਅਯੋਗ ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ।
6.84.10
अभिप्रायं तु जानामि रावणस्य दुरात्मनः।
सीतां प्रति महाबाहो न च घातं करिष्यति ॥ ६.८४.१० ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਦੁਰਾਤਮਾ ਰਾਵਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ; ਉਹ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰੇਗਾ।
6.84.11
याच्यमानः सुबहुशो मया हितचिकीर्षुणा।
वैदेहीमुत्सृजस्वेति न च तत् कृतवान् वचः ॥ ६.८४.११ ॥
ਹਿਤ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਮੈਂ ਕਈ ਵਾਰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, 'ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ'; ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਬਚਨ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ।
6.84.12
नैव साम्ना न दानेन न भेदेन कुतो युधा।
सा द्रष्टुमपि शक्येत नैव चान्येन केनचित् ॥ ६.८४.१२ ॥
ਸਾਮ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਦਾਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਭੇਦ ਨਾਲ ਨਹੀਂ; ਯੁੱਧ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ? ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਦੇਖ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
6.84.13
वानरान् मोहयित्वा तु प्रतियातः स राक्षसः।
मायामयीं महाबाहो तां विद्धि जनकात्मजाम् ॥ ६.८४.१३ ॥
ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰਕੇ ਮੁੜ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਉਸ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਬਣੀ ਜਾਣੋ।
6.84.14
चैत्यं निकुम्भिलामद्य प्राप्य होमं करिष्यति।
हुतवानुपयातो हि देवैरपि सवासवैः ॥ ६.८४.१४ ॥
ਅੱਜ ਉਹ ਨਿਕੁੰਭਿਲਾ ਚੈਤਯ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਹੋਮ ਕਰੇਗਾ। ਹੋਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅਜੇਯ ਹੋ ਕੇ ਮੁੜੇਗਾ।
6.84.15
दुराधर्षो भवत्येष संग्रामे रावणात्मजः।
तेन मोहयता नूनमेषा माया प्रयोजिता ॥ ६.८४.१५ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰਾਵਣ ਦਾ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਅਜਿੱਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਮੋਹ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਹ ਮਾਇਆ ਵਰਤੀ ਹੈ।
6.84.16
विघ्नमन्विच्छता तत्र वानराणां पराक्रमे।
ससैन्यास्तत्र गच्छामो यावत्तन्न समाप्यते ॥ ६.८४.१६ ॥
ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਕੋਲ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਕਾਰਜ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਅਸੀਂ ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਉੱਥੇ ਜਾਈਏ।
6.84.17
त्यजैनं नरशार्दूल मिथ्या संतापमागतम्।
सीदते हि बलं सर्वं दृष्ट्वा त्वां शोककर्शितम् ॥ ६.८४.१७ ॥
ਹੇ ਨਰਸ਼ਾਰਦੂਲ, ਆ ਪਏ ਇਸ ਝੂਠੇ ਸੰਤਾਪ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿਓ। ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਏ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਦਾ ਬਲ ਢਿੱਲਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।
6.84.18
इह त्वं स्वस्थहृदयस्तिष्ठ सत्त्वसमुच्छ्रितः।
लक्ष्मणं प्रेषयास्माभिः सह सैन्यानुकर्षिभिः ॥ ६.८४.१८ ॥
ਇੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਸਥਿਰ ਮਨ ਨਾਲ, ਹੌਂਸਲੇ ਵਿੱਚ ਉੱਚੇ ਹੋ ਕੇ ਰਹੋ। ਫੌਜ ਨੂੰ ਅਗਵਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਵੀਰਾਂ ਸਮੇਤ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਭੇਜੋ।
6.84.19
एष तं नरशार्दूलो रावणिं निशितैः शरैः।
त्याजयिष्यति तत्कर्म ततो वध्यो भविष्यति ॥ ६.८४.१९ ॥
ਇਹ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਰਾਵਣੀ ਨੂੰ ਉਸ ਕਰਮ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰੇਗਾ; ਫਿਰ ਉਹ ਵੱਧ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
6.84.20
तस्यैते निशितास्तीक्ष्णाः पत्रिपत्राङ्गवाजिनः।
पतत्त्रिण इवासौम्याः शराः पास्यन्ति शोणितम् ॥ ६.८४.२० ॥
ਉਸਦੇ ਇਹ ਤਿੱਖੇ, ਤੇਜ਼ ਬਾਣ, ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਕੇ ਲਹੂ ਪੀਣਗੇ।
6.84.21
तत् संदिश महाबाहो लक्ष्मणं शुभलक्षणम्।
राक्षसस्य विनाशाय वज्रं वज्रधरो यथा ॥ ६.८४.२१ ॥
ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿਓ; ਜਿਵੇਂ ਵਜ੍ਰਧਰ ਰਾਖਸ਼ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਵਜ੍ਰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
6.84.22
मनुजवर न कालविप्रकर्षो
रिपुनिधनं प्रति यत्क्षमोऽद्य कर्तुम्।
त्वमतिसृज रिपोर्वधाय वज्रं
दिविजरिपोर्मथने यथा महेन्द्रः ॥ ६.८४.२२ ॥
ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਹੁਣ ਸਮਾਂ ਗਵਾਉਣ ਦਾ ਵੇਲਾ ਨਹੀਂ; ਵੈਰੀ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਅੱਜ ਜੋ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੈ ਉਹ ਕਰ। ਜਿਵੇਂ ਮਹੇਂਦਰ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਮਥਣ ਵੇਲੇ ਵਜ੍ਰ ਚਲਾਇਆ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਤੂੰ ਵੈਰੀ ਦੇ ਵਧ ਲਈ ਵਜ੍ਰ ਚਲਾ।
6.84.23
समाप्तकर्मा हि स राक्षसर्षभो
भवत्यदृश्यः समरे सुरासुरैः।
युयुत्सता तेन समाप्तकर्मणा
भवेत् सुराणामपि संशयो महान् ॥ ६.८४.२३ ॥
ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਜਦੋਂ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਣਗੇ; ਯੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੱਡਾ ਸ਼ੱਕ ਹੋਵੇਗਾ।