Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 6.88
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.88.1
विभीषणवचः श्रुत्वा रावणिः क्रोधमूर्च्छितः।
अब्रवीत् परुषं वाक्यं क्रोधेनाभ्युत्पपात च ॥ ६.८८.१ ॥
Al oír las palabras de Vibhīṣaṇa, el hijo de Rāvaṇa, abrumado por la ira, habló con palabras duras y se levantó con furia.
6.88.2
उद्यतायुधनिस्त्रिंशो रथे सुसमलंकृते।
कालाश्वयुक्ते महति स्थितः कालान्तकोपमः ॥ ६.८८.२ ॥
Con armas y espada en alto, de pie sobre un gran carro bien adornado uncido a caballos semejantes a la Muerte, parecía el propio Kālāntaka, el fin del tiempo.
6.88.3
महाप्रमाणमुद्यम्य विपुलं वेगवद् दृढम्।
धनुर्भीमबलो भीमं शरांश्चामित्रनाशनान् ॥ ६.८८.३ ॥
Alzando un arco grande, vasto, veloz y firme, el de terrible fuerza se erguía con flechas terribles que destruyen a los enemigos.
6.88.4
तं ददर्श महेष्वासो रथस्थः समलंकृतः।
अलंकृतममित्रघ्नो रावणस्यात्मजो बली ॥ ६.८८.४ ॥
El gran arquero, de pie en su carro, bien adornado, matador de enemigos, el poderoso hijo de Rāvaṇa lo vio.
6.88.5
हनूमत्पृष्ठमारूढमुदयस्थरविप्रभम्।
उवाचैनं सुसंरब्धः सौमित्रिं सविभीषणम् ॥ ६.८८.५ ॥
Montado sobre el lomo de Hanumān, brillante como el sol naciente, le habló muy enfurecido a Lakṣmaṇa y a Vibhīṣaṇa.
6.88.6
तांश्च वानरशार्दूलान् पश्यध्वं मे पराक्रमम्।
अद्य मत्कार्मुकोत्सृष्टं शरवर्षं दुरासदम् ॥ ६.८८.६ ॥
Y vosotros, tigres entre monos, ¡contemplad mi valor! Hoy ved la lluvia de flechas lanzada desde mi arco, imposible de resistir.
6.88.7
मुक्तवर्षमिवाकाशे धारयिष्यथ संयुगे।
अद्य वो मामका बाणा महाकार्मुकनिःसृताः।
विधमिष्यन्ति गात्राणि तूलराशिमिवानलः ॥ ६.८८.७ ॥
Así como se debe soportar una lluvia que cae del cielo, así en la batalla soportaréis mis flechas. Hoy mis flechas, disparadas de mi gran arco, dispersarán vuestros cuerpos como el fuego a un montón de algodón.
6.88.8
तीक्ष्णसायकनिर्भिन्नान् शूलशक्त्यृष्टितोमरैः।
अद्य वो गमयिष्यामि सर्वानेव यमक्षयम् ॥ ६.८८.८ ॥
A todos vosotros, atravesados por flechas afiladas, con lanzas, picas, espadas y jabalinas, hoy os enviaré a la morada de Yama.
6.88.9
सृजतः शरवर्षाणि क्षिप्रहस्तस्य संयुगे।
जीमूतस्येव नदतः कः स्थास्यति ममाग्रतः ॥ ६.८८.९ ॥
¿Quién se mantendrá ante mí, que derramo lluvias de flechas en la batalla, de manos veloces, tronando como una nube de lluvia?
6.88.10
रात्रियुद्धे तदा पूर्वं वज्राशनिसमैः शरैः।
शायितौ तौ मया भूयो विसंज्ञौ सपुरःसरौ ॥ ६.८८.१० ॥
En la batalla nocturna anterior derribé de nuevo a esos dos con flechas iguales a rayos y truenos; yacían inconscientes, junto con sus jefes.
6.88.11
स्मृतिर्न तेऽस्ति वा मन्ये व्यक्तं यातो यमक्षयम्।
आशीविषसमं क्रुद्धं यन्मां योद्धुमुपस्थितः ॥ ६.८८.११ ॥
¿No tienes memoria, o pienso que claramente te has ido a la morada de Yama, al venir a combatirme, enfurecido como una serpiente venenosa?
6.88.12
तच्छ्रुत्वा राक्षसेन्द्रस्य गर्जितं राघवस्तदा।
अभीतवदनः क्रुद्धो रावणिं वाक्यमब्रवीत् ॥ ६.८८.१२ ॥
Al oír el rugido del señor de los rākṣasas, entonces Rāghava, con rostro impávido y airado, dijo estas palabras a Rāvaṇi.
6.88.13
उक्तश्च दुर्गमः पारः कार्याणां राक्षस त्वया।
कार्याणां कर्मणा पारं यो गच्छति स बुद्धिमान् ॥ ६.८८.१३ ॥
Dijiste, demonio, que la otra orilla de las empresas es difícil de alcanzar. Quien alcanza la otra orilla de las empresas mediante la acción, ese es el sabio.
6.88.14
स त्वमर्थस्य हीनार्थो दुरवापस्य केनचित्।
वाचा व्याहृत्य जानीषे कृतार्थोऽस्मीति दुर्मते ॥ ६.८८.१४ ॥
Tú, que careces del fin que a nadie es fácil alcanzar, hablas solo con palabras y crees: «He tenido éxito», oh malvado.
6.88.15
अन्तर्धानगतेनाजौ यत्त्वया चरितस्तदा।
तस्कराचरितो मार्गो नैष वीरनिषेवितः ॥ ६.८८.१५ ॥
Lo que hiciste entonces en la batalla, desapareciendo de la vista, es el camino de los ladrones; este no es el camino seguido por los héroes.
6.88.16
यथा बाणपथं प्राप्य स्थितोऽस्मि तव राक्षस।
दर्शयस्वाद्य तत्तेजो वाचा त्वं किं विकत्थसे ॥ ६.८८.१६ ॥
Demonio, aquí estoy, dentro del camino de tus flechas. Ahora muestra ese poder tuyo; ¿por qué presumes solo con palabras?
6.88.17
एवमुक्तो धनुर्भीमं परामृश्य महाबलः।
ससर्ज निशितान् बाणानिन्द्रजित् समितिंजयः ॥ ६.८८.१७ ॥
Así interpelado, el poderoso Indrajit, vencedor en batalla, tomó su terrible arco y lanzó flechas afiladas.
6.88.18
तेन सृष्टा महावेगाः शराः सर्पविषोपमाः।
सम्प्राप्य लक्ष्मणं पेतुः श्वसन्त इव पन्नगाः ॥ ६.८८.१८ ॥
Las flechas veloces que él lanzó, como veneno de serpiente, alcanzaron a Lakṣmaṇa y cayeron sobre él como serpientes silbantes.
6.88.19
शरैरतिमहावेगैर्वेगवान् रावणात्मजः।
सौमित्रिमिन्द्रजिद् युद्धे विव्याध शुभलक्षणम् ॥ ६.८८.१९ ॥
Con flechas de gran velocidad, el veloz hijo de Rāvaṇa, Indrajit, hirió en batalla a Saumitri, de auspiciosas señales.
6.88.20
स शरैरतिविद्धाङ्गो रुधिरेण समुक्षितः।
शुशुभे लक्ष्मणः श्रीमान् विधूम इव पावकः ॥ ६.८८.२० ॥
Con los miembros profundamente heridos por las flechas y empapado en sangre, el glorioso Lakṣmaṇa resplandeció como un fuego sin humo.
6.88.21
इन्द्रजित् त्वात्मनः कर्म प्रसमीक्ष्याभिगम्य च।
विनद्य सुमहानादमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ६.८८.२१ ॥
Indrajit, tras contemplar bien su hazaña, se acercó y, rugiendo con un estruendo enorme, pronunció estas palabras.
6.88.22
पत्रिणः शितधारास्ते शरा मत्कार्मुकच्युताः।
आदास्यन्तेऽद्य सौमित्रे जीवितं जीवितान्तकाः ॥ ६.८८.२२ ॥
Tus flechas, emplumadas y de filo agudo, lanzadas desde mi arco, te quitarán la vida hoy, oh hijo de Sumitrā, pues son mortales.
6.88.23
अद्य गोमायुसङ्घाश्च श्येनसङ्घाश्च लक्ष्मण।
गृध्राश्च निपतन्तु त्वां गतासुं निहतं मया ॥ ६.८८.२३ ॥
Lakṣmaṇa, que sobre ti, muerto y sin vida por mi mano hoy, caigan manadas de chacales, bandadas de halcones y buitres.
6.88.24
क्षत्रबन्धुं सदानार्यं रामः परमदुर्मतिः।
भक्तं भ्रातरमद्यैव त्वां द्रक्ष्यति हतं मया ॥ ६.८८.२४ ॥
Rāma, en extremo necio, te verá — a ti, vil y deshonroso deshonor del linaje kṣatriya, su hermano devoto — muerto por mi mano hoy.
6.88.25
विस्रस्तकवचं भूमौ व्यपविद्धशरासनम्।
हृतोत्तमाङ्गं सौमित्रे त्वामद्य निहतं मया ॥ ६.८८.२५ ॥
Oh hijo de Sumitrā, hoy te veré muerto por mi mano, con la armadura floja, el arco arrojado al suelo y la cabeza cortada, tendido en la tierra.
6.88.26
हेतुमद् वाक्यमर्थज्ञो लक्ष्मणः प्रत्युवाच ह ॥ ६.८८.२६ ॥
Lakṣmaṇa, conocedor del sentido, respondió con palabras razonadas.
6.88.27
वाग्बलं त्यज दुर्बुद्धे क्रूरकर्मन् हि राक्षस।
अथ कस्माद् वदस्येतत् सम्पादय सुकर्मणा ॥ ६.८८.२७ ॥
Oh rākṣasa de mala mente, cruel en tus obras, abandona tu fuerza de palabras. ¿Por qué hablas así? Cúmplelo con una buena acción.
6.88.28
अकृत्वा कत्थसे कर्म किमर्थमिह राक्षस।
कुरु तत् कर्म येनाहं श्रद्धेयं तव कत्थनम् ॥ ६.८८.२८ ॥
Oh rākṣasa, ¿por qué te jactas aquí sin haber actuado? Haz esa acción por la cual pueda creer tu jactancia.
6.88.29
अनुक्त्वा परुषं वाक्यं किंचिदप्यनवक्षिपन्।
अविकत्थन् वधिष्यामि त्वां पश्य पुरुषादन ॥ ६.८८.२९ ॥
Sin pronunciar palabras duras, sin insultar a nadie ni jactarme, te mataré. Mira, oh devorador de hombres.
6.88.30
इत्युक्त्वा पञ्च नाराचानाकर्णापूरितान् शरान्।
विजघान महावेगाल्लक्ष्मणो राक्षसोरसि ॥ ६.८८.३० ॥
Dicho esto, Lakṣmaṇa golpeó el pecho del rākṣasa con cinco flechas de hierro tensadas hasta la oreja, con gran impetuosidad.
6.88.31
सुपत्रवाजिता बाणा ज्वलिता इव पन्नगाः।
नैर्ऋतोरस्यभासन्त सवितू रश्मयो यथा ॥ ६.८८.३१ ॥
Las flechas de bello plumaje, como serpientes ardientes, brillaron sobre el pecho del rākṣasa como los rayos del sol.
6.88.32
स शरैराहतस्तेन सरोषो रावणात्मजः।
सुप्रयुक्तैस्त्रिभिर्बाणैः प्रतिविव्याध लक्ष्मणम् ॥ ६.८८.३२ ॥
Herido por sus flechas, el hijo de Rāvaṇa, enfurecido, hirió a Lakṣmaṇa a su vez con tres flechas bien dirigidas.
6.88.33
स बभूव महाभीमो नरराक्षससिंहयोः।
विमर्दस्तुमुलो युद्धे परस्परजयैषिणोः ॥ ६.८८.३३ ॥
Aquel choque entre los leones humano y rākṣasa se volvió terrible y tumultuoso en la batalla, cada uno buscando vencer al otro.
6.88.34
विक्रान्तौ बलसम्पन्नावुभौ विक्रमशालिनौ।
उभौ परमदुर्जेयावतुल्यबलतेजसौ ॥ ६.८८.३४ ॥
Ambos valientes, dotados de fuerza y poseedores de pujanza, ambos sumamente invencibles, de poderío y esplendor incomparables.
6.88.35
युयुधाते तदा वीरौ ग्रहाविव नभोगतौ।
बलवृत्राविव हि तौ युधि वै दुष्प्रधर्षणौ ॥ ६.८८.३५ ॥
Entonces aquellos dos héroes lucharon como dos planetas que se mueven por el cielo; en la batalla eran inaccesibles, como Bala y Vṛtra.
6.88.36
युयुधाते महात्मानौ तदा केसरिणाविव।
बहूनवसृजन्तौ हि मार्गणौघानवस्थितौ।
नरराक्षसमुख्यौ तौ प्रहृष्टावभ्ययुध्यताम् ॥ ६.८८.३६ ॥
Entonces aquellos dos magnánimos lucharon como leones, lanzando muchas oleadas de flechas, firmes en sus puestos, los principales de hombres y rākṣasas; alegres, se enfrentaron el uno al otro.
6.88.37
ततः शरान् दाशरथिः संधायामित्रकर्षणः।
ससर्ज राक्षसेन्द्राय क्रुद्धः सर्प इव श्वसन् ॥ ६.८८.३७ ॥
Entonces el hijo de Daśaratha, domador de enemigos, colocó sus flechas y las lanzó contra el señor de los rākṣasas, encolerizado, silbando como una serpiente.
6.88.38
तस्य ज्यातलनिर्घोषं स श्रुत्वा राक्षसाधिपः।
विवर्णवदनो भूत्वा लक्ष्मणं समुदैक्षत ॥ ६.८८.३८ ॥
Al oír el zumbido de la cuerda de su arco, el señor de los rākṣasas palideció y miró fijamente a Lakṣmaṇa.
6.88.39
विवर्णवदनं दृष्ट्वा राक्षसं रावणात्मजम्।
सौमित्रिं युद्धसंयुक्तं प्रत्युवाच विभीषणः ॥ ६.८८.३९ ॥
Al ver el rostro pálido del hijo de Rāvaṇa, Vibhīṣaṇa habló a Saumitri, que estaba en combate.
6.88.40
निमित्तान्युपपश्यामि यान्यस्मिन् रावणात्मजे।
त्वर तेन महाबाहो भग्न एष न संशयः ॥ ६.८८.४० ॥
"¡Oh tú de brazos poderosos!, los presagios que veo en este hijo de Rāvaṇa muestran que está derrotado; no hay duda. Por tanto, arremete pronto contra él."
6.88.41
ततः संधाय सौमित्रिः शरानाशीविषोपमान्।
मुमोच विशिखांस्तस्मिन् सर्पानिव विषोल्बणान् ॥ ६.८८.४१ ॥
Entonces Saumitri, colocando flechas semejantes a serpientes venenosas, las lanzó contra él, como serpientes feroces de veneno.
6.88.42
शक्राशनिसमस्पर्शैर्लक्ष्मणेनाहतः शरैः।
मुहूर्तमभवन्मूढः सर्वसंक्षुभितेन्द्रियः ॥ ६.८८.४२ ॥
Herido por las flechas de Lakṣmaṇa, cuyo contacto era como el rayo de Indra, quedó aturdido por un momento, con todos sus sentidos conmovidos.
6.88.43
उपलभ्य मुहूर्तेन संज्ञां प्रत्यागतेन्द्रियः।
ददर्शावस्थितं वीरमाजौ दशरथात्मजम्।
सोऽभिचक्राम सौमित्रिं रोषात् संरक्तलोचनः ॥ ६.८८.४३ ॥
Tras recobrar el conocimiento en un instante, con sus sentidos de vuelta, vio al héroe, hijo de Daśaratha, de pie en la batalla. Con los ojos enrojecidos por la ira, avanzó contra Saumitri (Lakṣmaṇa).
6.88.44
अब्रवीच्चैनमासाद्य पुनः स परुषं वचः।
किं न स्मरसि तद् युद्धे प्रथमे मत्पराक्रमम्।
निबद्धस्त्वं सह भ्रात्रा यदा युधि विचेष्टसे ॥ ६.८८.४४ ॥
Acercándose de nuevo, le habló con palabras duras: "¿No recuerdas mi valor en aquella primera batalla? Cuando tú, atado junto a tu hermano, te retorciste en la lucha, ¿no lo recuerdas?"
6.88.45
युवां खलु महायुद्धे वज्राशनिसमैः शरैः।
शायितौ प्रथमं भूमौ विसंज्ञौ सपुरःसरौ ॥ ६.८८.४५ ॥
En la gran batalla, abatidos por flechas semejantes a rayos y truenos, ustedes dos, al frente, fueron los primeros en caer al suelo sin sentido.
6.88.46
स्मृतिर्वा नास्ति ते मन्ये व्यक्तं वा यमसादनम्।
गन्तुमिच्छसि यन्मां त्वमाधर्षयितुमिच्छसि ॥ ६.८८.४६ ॥
Quizás no lo recuerdas, o claramente deseas ir a la morada de Yama, pues deseas atacarme a mí.
6.88.47
यदि ते प्रथमे युद्धे न दृष्टो मत्पराक्रमः।
अद्य त्वां दर्शयिष्यामि तिष्ठेदानीं व्यवस्थितः ॥ ६.८८.४७ ॥
Si no viste mi valor en la primera batalla, hoy te lo mostraré. Ahora permanece firme y resuelto.
6.88.48
इत्युक्त्वा सप्तभिर्बाणैरभिविव्याध लक्ष्मणम्।
दशभिस्तु हनूमन्तं तीक्ष्णधारैः शरोत्तमैः ॥ ६.८८.४८ ॥
Dicho esto, hirió a Lakṣmaṇa con siete flechas, y a Hanumān con diez excelentes flechas de filo agudo.
6.88.49
ततः शरशतेनैव सुप्रयुक्तेन वीर्यवान्।
क्रोधाद् द्विगुणसंरब्धो निर्बिभेद विभीषणम् ॥ ६.८८.४९ ॥
Entonces el poderoso, doblemente enfurecido por la ira, atravesó a Vibhīṣaṇa con cien flechas bien dirigidas.
6.88.50
तद् दृष्ट्वेन्द्रजिता कर्म कृतं रामानुजस्तदा।
अचिन्तयित्वा प्रहसन्नैतत् किंचिदिति ब्रुवन् ॥ ६.८८.५० ॥
Al ver aquella hazaña de Indrajit, el hermano menor de Rāma, Lakṣmaṇa, sin preocuparse, rió y dijo: «Esto es poca cosa».
6.88.51
मुमोच च शरान् घोरान् संगृह्य नरपुंगवः।
अभीतवदनः क्रुद्धो रावणिं लक्ष्मणो युधि ॥ ६.८८.५१ ॥
Entonces Lakṣmaṇa, el mejor de los hombres, con rostro sin temor y encolerizado, tomando flechas terribles, las lanzó en la batalla contra el hijo de Rāvaṇa.
6.88.52
नैवं रणगताः शूराः प्रहरन्ति निशाचर।
लघवश्चाल्पवीर्याश्च शरा हीमे सुखास्तव ॥ ६.८८.५२ ॥
Nocturno, los héroes que llegan a la batalla no golpean así. Tus flechas son ligeras y de poco valor; en verdad estas parecen agradables para ti.
6.88.53
नैवं शूरास्तु युध्यन्ते समरे युद्धकाङ्क्षिणः।
इत्येवं तं ब्रुवन् धन्वी शरैरभिववर्ष ह ॥ ६.८८.५३ ॥
Los héroes que desean la batalla no luchan así en la guerra. Diciéndole esto, el arquero lo cubrió con una lluvia de flechas.
6.88.54
तस्य बाणैः सुविध्वस्तं कवचं काञ्चनं महत्।
व्यशीर्यत रथोपस्थे ताराजालमिवाम्बरात् ॥ ६.८८.५४ ॥
Su gran coraza dorada, completamente destrozada por sus flechas, se desmoronó sobre el asiento del carro, como una red de estrellas que cae del cielo.
6.88.55
विधूतवर्मा नाराचैर्बभूव स कृतव्रणः।
इन्द्रजित् समरे वीरः प्रत्यूषे भानुमानिव ॥ ६.८८.५५ ॥
Con la armadura sacudida y heridas causadas por flechas de hierro, el héroe Indrajit brilló en la batalla como el sol al amanecer.
6.88.56
ततः शरसहस्रेण संक्रुद्धो रावणात्मजः।
बिभेद समरे वीरो लक्ष्मणं भीमविक्रमः ॥ ६.८८.५६ ॥
Entonces el hijo de Rāvaṇa, enfurecido y de terrible valor, atravesó a Lakṣmaṇa en la batalla con mil flechas.
6.88.57
व्यशीर्यत महद्दिव्यं कवचं लक्ष्मणस्य तु।
कृतप्रतिकृतान्योन्यं बभूवतुररिंदमौ ॥ ६.८८.५७ ॥
La gran armadura divina de Lakṣmaṇa se hizo pedazos; los dos domadores de enemigos se atacaban y respondían mutuamente.
6.88.58
अभीक्ष्णं निःश्वसन्तौ तौ युध्येतां तुमुलं युधि।
शरसंकृत्तसर्वाङ्गौ सर्वतो रुधिरोक्षितौ ॥ ६.८८.५८ ॥
Suspirando una y otra vez, los dos lucharon ferozmente en la batalla, con todos sus miembros cortados por flechas y empapados de sangre por todas partes.
6.88.59
सुदीर्घकालं तौ वीरावन्योन्यं निशितैः शरैः।
ततक्षतुर्महात्मानौ रणकर्मविशारदौ।
बभूवतुश्चात्मजये यत्तौ भीमपराक्रमौ ॥ ६.८८.५९ ॥
Durante mucho tiempo los dos héroes, de gran alma y expertos en el arte de la guerra, se hirieron mutuamente con agudas flechas; ambos empeñados en la victoria, eran hombres de terrible valor.
6.88.60
तौ शरौघैस्तथाकीर्णौ निकृत्तकवचध्वजौ।
सृजन्तौ रुधिरं चोष्णं जलं प्रस्रवणाविव ॥ ६.८८.६० ॥
Cubiertos de torrentes de flechas, con la armadura y los estandartes cortados, los dos derramaban sangre caliente como dos manantiales que vierten agua tibia.
6.88.61
शरवर्षं ततो घोरं मुञ्चतोर्भीमनिःस्वनम्।
सासारयोरिवाकाशे नीलयोः कालमेघयोः ॥ ६.८८.६१ ॥
Entonces ambos, con un rugido espantoso, desataron una terrible lluvia de flechas, como dos nubes de tormenta negro-azuladas que llueven en el cielo.
6.88.62
तयोरथ महान् कालो व्यतीयाद् युध्यमानयोः।
न च तौ युद्धवैमुख्यं क्लमं चाप्युपजग्मतुः ॥ ६.८८.६२ ॥
Pasó mucho tiempo mientras los dos combatían, pero ninguno se apartó de la batalla, ni la fatiga los alcanzó.
6.88.63
अस्त्राण्यस्त्रविदां श्रेष्ठौ दर्शयन्तौ पुनः पुनः।
शरानुच्चावचाकारानन्तरिक्षे बबन्धतुः ॥ ६.८८.६३ ॥
Los dos, los mejores entre los diestros en armas, mostrando una y otra vez sus armas, lanzaron flechas de formas altas y bajas hacia el cielo.
6.88.64
व्यपेतदोषमस्यन्तौ लघु चित्रं च सुष्ठु च।
उभौ तु तुमुलं घोरं चक्रतुर्नरराक्षसौ ॥ ६.८८.६४ ॥
Impecables, rápidos, admirables y diestros en el tiro, los dos —hombre y rākṣasa— libraron una batalla terrible y tumultuosa.
6.88.65
तयोः पृथक् पृथग् भीमः शुश्रुवे तलनिस्वनः।
स कम्पं जनयामास निर्घात इव दारुणः ॥ ६.८८.६५ ॥
Se oyó el terrible chasquido de sus palmas, cada uno por separado; aquel sonido provocó un temblor como un trueno espantoso.
6.88.66
तयोः स भ्राजते शब्दस्तथा समरमत्तयोः।
सुघोरयोर्निष्टनतोर्गगने मेघयोरिव ॥ ६.८८.६६ ॥
El sonido de aquellos dos, ebrios de batalla, rugiendo terriblemente, resonó en el cielo como el trueno de dos nubes.
6.88.67
सुवर्णपुंखैर्नाराचैर्बलवन्तौ कृतव्रणौ।
प्रसुस्रुवाते रुधिरं कीर्तिमन्तौ जये धृतौ ॥ ६.८८.६७ ॥
Ambos valientes y célebres, heridos por flechas de plumas doradas, derramaban sangre, firmes en busca de la victoria.
6.88.68
ते गात्रयोर्निपतिता रुक्मपुंखाः शरा युधि।
असृग्दिग्धा विनिष्पेतुर्विविशुर्धरणीतलम् ॥ ६.८८.६८ ॥
Aquellas flechas de plumas doradas que habían caído sobre sus cuerpos en la batalla, teñidas de sangre, salieron y se hundieron en la superficie de la tierra.
6.88.69
अन्ये सुनिशितैः शस्त्रैराकाशे संजघट्टिरे।
बभञ्जुश्चिच्छिदुश्चैव तयोर्बाणाः सहस्रशः ॥ ६.८८.६९ ॥
Otros, con armas muy afiladas, chocaron entre sí en el cielo; y miles de sus flechas se quebraron y fueron cortadas en pedazos.
6.88.70
स बभूव रणो घोरस्तयोर्बाणमयश्चयः।
अग्निभ्यामिव दीप्ताभ्यां सत्रे कुशमयश्चयः ॥ ६.८८.७० ॥
Aquella batalla se volvió terrible; el montón de sus flechas era como un montón de hierba kuśa en un sacrificio entre dos fuegos ardientes.
6.88.71
तयोः कृतव्रणौ देहौ शुशुभाते महात्मनोः।
सुपुष्पाविव निष्पत्रौ वने किंशुकशाल्मली ॥ ६.८८.७१ ॥
Los cuerpos heridos de aquellos dos magnánimos resplandecían como árboles kiṃśuka y śālmalī en el bosque, sin hojas y bien floridos.
6.88.72
चक्रतुस्तुमुलं घोरं संनिपातं मुहुर्मुहुः।
इन्द्रजिल्लक्ष्मणश्चैव परस्परजयैषिणौ ॥ ६.८८.७२ ॥
Indrajit y Lakṣmaṇa, ambos buscando la victoria el uno sobre el otro, una y otra vez sostuvieron un encuentro terrible y tumultuoso.
6.88.73
लक्ष्मणो रावणिं युद्धे रावणिश्चापि लक्ष्मणम्।
अन्योन्यं तावभिघ्नन्तौ न श्रमं प्रतिपद्यताम् ॥ ६.८८.७३ ॥
En la batalla, Lakṣmaṇa golpeó a Rāvaṇi y Rāvaṇi golpeó a Lakṣmaṇa; golpeándose mutuamente, ninguno de los dos sintió cansancio.
6.88.74
बाणजालैः शरीरस्थैरवगाढैस्तरस्विनौ।
शुशुभाते महावीर्यौ प्ररूढाविव पर्वतौ ॥ ६.८८.७४ ॥
Cubiertos por una red de flechas profundamente clavadas en sus cuerpos, los dos veloces y poderosos guerreros brillaban como montañas erguidas.
6.88.75
तयो रुधिरसिक्तानि संवृतानि शरैर्भृशम्।
बभ्राजुः सर्वगात्राणि ज्वलन्त इव पावकाः ॥ ६.८८.७५ ॥
Sus miembros, empapados en sangre y cubiertos por completo de flechas, resplandecían como fuegos ardientes.
6.88.76
तयोरथ महान् कालो व्यतीयाद् युध्यमानयोः।
न च तौ युद्धवैमुख्यं श्रमं चाप्यभिजग्मतुः ॥ ६.८८.७६ ॥
Transcurrió mucho tiempo mientras aquellos dos luchaban; pero ni se apartaron de la batalla ni llegaron al cansancio.
6.88.77
अथ समरपरिश्रमं निहन्तुं
समरमुखेष्वजितस्य लक्ष्मणस्य।
प्रियहितमुपपादयन् महात्मा
समरमुपेत्य विभीषणोऽवतस्थे ॥ ६.८८.७७ ॥
Entonces Vibhīṣaṇa, el magnánimo, deseando disipar el cansancio de la batalla y procurar lo grato y beneficioso para el invencible Lakṣmaṇa, llegó al campo de batalla y se detuvo en primera línea.