รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 6.88
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.88.1
विभीषणवचः श्रुत्वा रावणिः क्रोधमूर्च्छितः।
अब्रवीत् परुषं वाक्यं क्रोधेनाभ्युत्पपात च ॥ ६.८८.१ ॥
เมื่อได้ยินถ้อยคำของพิภีษณะ ราวณิผู้เป็นบุตรของราวณะ ถูกความโกรธครอบงำจนหน้ามืด กล่าววาจาหยาบคาย และลุกขึ้นด้วยความโกรธ
6.88.2
उद्यतायुधनिस्त्रिंशो रथे सुसमलंकृते।
कालाश्वयुक्ते महति स्थितः कालान्तकोपमः ॥ ६.८८.२ ॥
ยืนอยู่บนรถศึกอันใหญ่ที่ประดับไว้อย่างงดงาม มีม้าซึ่งเปรียบดังความตายเทียมอยู่ ถืออาวุธและดาบชูขึ้น ดูประหนึ่งความตายเองผู้ยุติกาลเวลา
6.88.3
महाप्रमाणमुद्यम्य विपुलं वेगवद् दृढम्।
धनुर्भीमबलो भीमं शरांश्चामित्रनाशनान् ॥ ६.८८.३ ॥
ยกธนูอันใหญ่โต มั่นคง และพุ่งเร็ว ซึ่งกำลังของผู้นั้นน่าสะพรึงกลัว ยืนพร้อมลูกศรอันน่าสะพรึง ที่ทำลายศัตรูได้
6.88.4
तं ददर्श महेष्वासो रथस्थः समलंकृतः।
अलंकृतममित्रघ्नो रावणस्यात्मजो बली ॥ ६.८८.४ ॥
นักยิงธนูผู้ยิ่งใหญ่ ยืนอยู่บนรถศึกที่ประดับไว้อย่างงดงาม ผู้ทำลายศัตรู บุตรผู้แข็งแกร่งของราวณะ ได้เห็นเขา
6.88.5
हनूमत्पृष्ठमारूढमुदयस्थरविप्रभम्।
उवाचैनं सुसंरब्धः सौमित्रिं सविभीषणम् ॥ ६.८८.५ ॥
ขี่อยู่บนหลังหนุมาน มีรัศมีส่องสว่างดั่งดวงอาทิตย์ที่กำลังขึ้น ด้วยความโกรธอย่างยิ่ง จึงกล่าวกับพระลักษมณ์และพิภีษณะ
6.88.6
तांश्च वानरशार्दूलान् पश्यध्वं मे पराक्रमम्।
अद्य मत्कार्मुकोत्सृष्टं शरवर्षं दुरासदम् ॥ ६.८८.६ ॥
และพวกท่านผู้เป็นเสือในหมู่ลิง จงดูความกล้าหาญของข้า วันนี้ จงดูห่าฝนลูกศรที่ยิงออกจากธนูของข้า ซึ่งไม่อาจต้านทานได้
6.88.7
मुक्तवर्षमिवाकाशे धारयिष्यथ संयुगे।
अद्य वो मामका बाणा महाकार्मुकनिःसृताः।
विधमिष्यन्ति गात्राणि तूलराशिमिवानलः ॥ ६.८८.७ ॥
ดังที่ต้องรับห่าฝนที่โปรยลงมาจากท้องฟ้า ในการรบนี้ท่านก็จะต้องรับลูกศรของข้า วันนี้ ลูกศรของข้าที่ยิงออกจากธนูอันใหญ่ จะกระจายร่างกายของพวกท่าน ดังไฟที่กระจายกองฝ้าย
6.88.8
तीक्ष्णसायकनिर्भिन्नान् शूलशक्त्यृष्टितोमरैः।
अद्य वो गमयिष्यामि सर्वानेव यमक्षयम् ॥ ६.८८.८ ॥
พวกท่านทั้งหมดจะถูกลูกศรคมแทงทะลุ และถูกหอก ง้าว หลาว และทวน วันนี้ข้าจะส่งพวกท่านทุกคนไปยังที่อยู่ของพระยม
6.88.9
सृजतः शरवर्षाणि क्षिप्रहस्तस्य संयुगे।
जीमूतस्येव नदतः कः स्थास्यति ममाग्रतः ॥ ६.८८.९ ॥
ใครจะยืนขวางหน้าข้าได้ ขณะที่ข้าโปรยห่าฝนลูกศรในการรบ มือไวดุจสายฟ้า คำรามดังเมฆฝน
6.88.10
रात्रियुद्धे तदा पूर्वं वज्राशनिसमैः शरैः।
शायितौ तौ मया भूयो विसंज्ञौ सपुरःसरौ ॥ ६.८८.१० ॥
ในการรบยามค่ำคืนครั้งก่อน ข้าได้ยิงทั้งสองพี่น้องให้ล้มลงอีกครั้งด้วยลูกศรที่เทียบได้กับอสนีบาตและสายฟ้า จนหมดสติพร้อมด้วยผู้นำของตน
6.88.11
स्मृतिर्न तेऽस्ति वा मन्ये व्यक्तं यातो यमक्षयम्।
आशीविषसमं क्रुद्धं यन्मां योद्धुमुपस्थितः ॥ ६.८८.११ ॥
หรือท่านไม่มีความจำเลย หรือข้าคิดว่าท่านได้ไปยังที่อยู่ของพระยมแล้วอย่างแน่นอน จึงกล้ามาสู้รบกับข้า ผู้กำลังโกรธ ดั่งงูพิษ
6.88.12
तच्छ्रुत्वा राक्षसेन्द्रस्य गर्जितं राघवस्तदा।
अभीतवदनः क्रुद्धो रावणिं वाक्यमब्रवीत् ॥ ६.८८.१२ ॥
เมื่อได้ยินเสียงคำรามของจอมรากษส พระราฆพผู้ไม่มีความกลัวบนใบหน้า แต่ก็โกรธเคือง จึงกล่าวถ้อยคำนี้กับราวณิ
6.88.13
उक्तश्च दुर्गमः पारः कार्याणां राक्षस त्वया।
कार्याणां कर्मणा पारं यो गच्छति स बुद्धिमान् ॥ ६.८८.१३ ॥
รากษส ท่านเองกล่าวว่า ฝั่งที่อีกฟากของกิจการทั้งหลายนั้นเข้าถึงได้ยาก ผู้ที่ไปถึงฝั่งของกิจการด้วยการกระทำ ผู้นั้นย่อมเป็นผู้มีปัญญา
6.88.14
स त्वमर्थस्य हीनार्थो दुरवापस्य केनचित्।
वाचा व्याहृत्य जानीषे कृतार्थोऽस्मीति दुर्मते ॥ ६.८८.१४ ॥
ท่านผู้ขาดเป้าหมายซึ่งยากที่ใครจะบรรลุ พูดด้วยวาจาเพียงอย่างเดียวแล้วคิดว่า ข้าสำเร็จแล้ว ดูก่อนผู้มีใจชั่วร้าย
6.88.15
अन्तर्धानगतेनाजौ यत्त्वया चरितस्तदा।
तस्कराचरितो मार्गो नैष वीरनिषेवितः ॥ ६.८८.१५ ॥
การที่ท่านได้กระทำในการรบเมื่อครู่นี้ ในขณะที่หายตัวไปจากการมองเห็น เป็นหนทางของโจร นี่ไม่ใช่หนทางที่วีรบุรุษดำเนินตาม
6.88.16
यथा बाणपथं प्राप्य स्थितोऽस्मि तव राक्षस।
दर्शयस्वाद्य तत्तेजो वाचा त्वं किं विकत्थसे ॥ ६.८८.१६ ॥
รากษส ข้ายืนอยู่ในเส้นทางของลูกศรของท่านแล้ว วันนี้จงแสดงพลังของท่านออกมาเถิด ไฉนท่านจึงคุยโวด้วยเพียงถ้อยคำ
6.88.17
एवमुक्तो धनुर्भीमं परामृश्य महाबलः।
ससर्ज निशितान् बाणानिन्द्रजित् समितिंजयः ॥ ६.८८.१७ ॥
เมื่อถูกกล่าวเช่นนี้ อินทรชิตผู้มีกำลังมหาศาล ผู้ชนะในการรบ จึงจับธนูอันน่าสะพรึงขึ้น แล้วยิงลูกศรคมออกไป
6.88.18
तेन सृष्टा महावेगाः शराः सर्पविषोपमाः।
सम्प्राप्य लक्ष्मणं पेतुः श्वसन्त इव पन्नगाः ॥ ६.८८.१८ ॥
ลูกศรที่เขายิงออกไปด้วยความเร็วมหาศาล เปรียบดังพิษงู พุ่งไปถึงพระลักษมณ์และตกลงบนตัวท่าน ดังงูที่ขู่ฟ่อ
6.88.19
शरैरतिमहावेगैर्वेगवान् रावणात्मजः।
सौमित्रिमिन्द्रजिद् युद्धे विव्याध शुभलक्षणम् ॥ ६.८८.१९ ॥
ด้วยลูกศรที่พุ่งด้วยความเร็วอย่างยิ่ง อินทรชิตผู้เป็นบุตรของราวณะผู้ว่องไว แทงพระสุมิตราบุตรผู้มีลักษณะอันเป็นมงคล ในการรบ
6.88.20
स शरैरतिविद्धाङ्गो रुधिरेण समुक्षितः।
शुशुभे लक्ष्मणः श्रीमान् विधूम इव पावकः ॥ ६.८८.२० ॥
ร่างกายของพระลักษมณ์ผู้รุ่งเรืองถูกลูกศรแทงทะลุอย่างลึก และชุ่มไปด้วยโลหิต ท่านส่องแสงงามดังไฟที่ไม่มีควัน
6.88.21
इन्द्रजित् त्वात्मनः कर्म प्रसमीक्ष्याभिगम्य च।
विनद्य सुमहानादमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ६.८८.२१ ॥
อินทรชิตพิจารณากรรมของตนแล้ว จึงเข้าไปใกล้ แล้วคำรามด้วยเสียงอันกึกก้อง กล่าววาจานี้
6.88.22
पत्रिणः शितधारास्ते शरा मत्कार्मुकच्युताः।
आदास्यन्तेऽद्य सौमित्रे जीवितं जीवितान्तकाः ॥ ६.८८.२२ ॥
ลูกศรของข้าที่มีขนนกและคมแหลม ที่ปล่อยออกจากคันธนูของข้า จะพรากชีวิตเจ้าในวันนี้ โอ้ผู้เป็นโอรสของสุมิตรา เพราะลูกศรเหล่านั้นเป็นผู้ปลิดชีวิต
6.88.23
अद्य गोमायुसङ्घाश्च श्येनसङ्घाश्च लक्ष्मण।
गृध्राश्च निपतन्तु त्वां गतासुं निहतं मया ॥ ६.८८.२३ ॥
ลักษมณ์เอ๋ย วันนี้ ขอให้ฝูงสุนัขจิ้งจอก ฝูงเหยี่ยว และแร้งทั้งหลาย จงโฉบลงมาบนตัวเจ้า ร่างไร้ชีวิตที่ข้าสังหารแล้ว
6.88.24
क्षत्रबन्धुं सदानार्यं रामः परमदुर्मतिः।
भक्तं भ्रातरमद्यैव त्वां द्रक्ष्यति हतं मया ॥ ६.८८.२४ ॥
ราม ผู้โง่เขลาอย่างยิ่ง จะได้เห็นเจ้า ผู้เป็นคนชั้นต่ำน่าอดสูของวงศ์กษัตริย์ เป็นน้องชายผู้ซื่อสัตย์ของเขา ถูกข้าสังหารแล้วในวันนี้
6.88.25
विस्रस्तकवचं भूमौ व्यपविद्धशरासनम्।
हृतोत्तमाङ्गं सौमित्रे त्वामद्य निहतं मया ॥ ६.८८.२५ ॥
โอ้ผู้เป็นโอรสของสุมิตรา วันนี้ข้าจะได้เห็นเจ้าถูกข้าสังหาร เกราะหลุดลุ่ย คันธนูถูกทิ้งขว้าง ศีรษะถูกตัดขาด นอนอยู่บนพื้นดิน
6.88.26
हेतुमद् वाक्यमर्थज्ञो लक्ष्मणः प्रत्युवाच ह ॥ ६.८८.२६ ॥
ลักษมณ์ผู้รู้ความหมาย จึงตอบด้วยถ้อยคำที่มีเหตุผล
6.88.27
वाग्बलं त्यज दुर्बुद्धे क्रूरकर्मन् हि राक्षस।
अथ कस्माद् वदस्येतत् सम्पादय सुकर्मणा ॥ ६.८८.२७ ॥
โอ้รากษสผู้มีใจชั่วและกระทำการโหดร้าย จงละกำลังแห่งถ้อยคำเสียเถิด เหตุใดเจ้าจึงกล่าวเช่นนี้ จงทำให้สำเร็จด้วยการกระทำที่ดีเถิด
6.88.28
अकृत्वा कत्थसे कर्म किमर्थमिह राक्षस।
कुरु तत् कर्म येनाहं श्रद्धेयं तव कत्थनम् ॥ ६.८८.२८ ॥
โอ้รากษส เหตุใดเจ้าจึงคุยโวอยู่ที่นี่โดยมิได้ลงมือกระทำ จงทำการนั้นเถิด การที่ทำให้ข้าเชื่อคำคุยโวของเจ้าได้
6.88.29
अनुक्त्वा परुषं वाक्यं किंचिदप्यनवक्षिपन्।
अविकत्थन् वधिष्यामि त्वां पश्य पुरुषादन ॥ ६.८८.२९ ॥
ข้าจะสังหารเจ้าโดยไม่กล่าวถ้อยคำหยาบคาย ไม่ดูหมิ่นสิ่งใด และไม่คุยโวเลย ดูเอาเถิด โอ้ผู้กินคน
6.88.30
इत्युक्त्वा पञ्च नाराचानाकर्णापूरितान् शरान्।
विजघान महावेगाल्लक्ष्मणो राक्षसोरसि ॥ ६.८८.३० ॥
ครั้นกล่าวดังนี้แล้ว ลักษมณ์ก็ยิงลูกศรเหล็กห้าดอก ที่ดึงถึงใบหู ด้วยความเร็วอย่างยิ่ง เข้ากลางอกของรากษส
6.88.31
सुपत्रवाजिता बाणा ज्वलिता इव पन्नगाः।
नैर्ऋतोरस्यभासन्त सवितू रश्मयो यथा ॥ ६.८८.३१ ॥
ลูกศรมีขนงามส่องแสงที่อกของรากษส ดุจงูที่ลุกโพลง ดุจรัศมีของพระอาทิตย์
6.88.32
स शरैराहतस्तेन सरोषो रावणात्मजः।
सुप्रयुक्तैस्त्रिभिर्बाणैः प्रतिविव्याध लक्ष्मणम् ॥ ६.८८.३२ ॥
โอรสของราวณะถูกลูกศรเหล่านั้นยิง ก็เดือดดาล จึงยิงลูกศรสามดอกที่เล็งมาอย่างดี ตอบโต้ใส่ลักษมณ์
6.88.33
स बभूव महाभीमो नरराक्षससिंहयोः।
विमर्दस्तुमुलो युद्धे परस्परजयैषिणोः ॥ ६.८८.३३ ॥
การปะทะระหว่างราชสีห์คือนรและราชสีห์คือรากษสนั้นกลายเป็นการต่อสู้อันน่าสะพรึงกลัวและอึกทึก ต่างฝ่ายต่างปรารถนาชัยชนะเหนืออีกฝ่าย
6.88.34
विक्रान्तौ बलसम्पन्नावुभौ विक्रमशालिनौ।
उभौ परमदुर्जेयावतुल्यबलतेजसौ ॥ ६.८८.३४ ॥
ทั้งสองผู้กล้าหาญ ประกอบด้วยกำลังและมีความแกล้วกล้า ทั้งสองยากยิ่งที่จะเอาชนะ มีกำลังและรัศมีที่หาใครเทียบมิได้
6.88.35
युयुधाते तदा वीरौ ग्रहाविव नभोगतौ।
बलवृत्राविव हि तौ युधि वै दुष्प्रधर्षणौ ॥ ६.८८.३५ ॥
ครั้นนั้นวีรบุรุษทั้งสองต่อสู้กันดุจดาวเคราะห์สองดวงที่เคลื่อนไปบนท้องฟ้า ในการรบทั้งสองไม่มีผู้ใดจะต้านทานได้ ดุจพละและวฤตระ
6.88.36
युयुधाते महात्मानौ तदा केसरिणाविव।
बहूनवसृजन्तौ हि मार्गणौघानवस्थितौ।
नरराक्षसमुख्यौ तौ प्रहृष्टावभ्ययुध्यताम् ॥ ६.८८.३६ ॥
ครั้นนั้นผู้ยิ่งใหญ่ทั้งสองต่อสู้กันดุจราชสีห์ ปล่อยลูกศรมากมายดุจกระแสพัดถาโถม ยืนหยัดอยู่ในที่ของตน ทั้งสองเป็นผู้เลิศในหมู่นรและรากษส ปีติยินดี ต่างฝ่ายต่างรบกับอีกฝ่าย
6.88.37
ततः शरान् दाशरथिः संधायामित्रकर्षणः।
ससर्ज राक्षसेन्द्राय क्रुद्धः सर्प इव श्वसन् ॥ ६.८८.३७ ॥
ครั้นนั้นโอรสของทศรถผู้ปราบศัตรู ขึ้นลูกศรบนสายธนู เดือดดาล ฟ่อดุจงู จึงปล่อยลูกศรไปยังจอมรากษส
6.88.38
तस्य ज्यातलनिर्घोषं स श्रुत्वा राक्षसाधिपः।
विवर्णवदनो भूत्वा लक्ष्मणं समुदैक्षत ॥ ६.८८.३८ ॥
จอมรากษสได้ยินเสียงดังสะท้านของสายธนูนั้น ก็สีหน้าซีดเผือด จึงจ้องมองลักษมณ์
6.88.39
विवर्णवदनं दृष्ट्वा राक्षसं रावणात्मजम्।
सौमित्रिं युद्धसंयुक्तं प्रत्युवाच विभीषणः ॥ ६.८८.३९ ॥
วิภีษณะเห็นโอรสของราวณะหน้าซีดเผือด จึงกล่าวแก่สุมิตริผู้กำลังทำศึกอยู่
6.88.40
निमित्तान्युपपश्यामि यान्यस्मिन् रावणात्मजे।
त्वर तेन महाबाहो भग्न एष न संशयः ॥ ६.८८.४० ॥
"โอ้ผู้มีแขนทรงพลัง ข้าเห็นนิมิตที่ปรากฏในโอรสของราวณะนี้ บ่งชี้ว่าเขาพ่ายแพ้แน่นอน ไม่ต้องสงสัย เพราะฉะนั้นจงรีบเข้าโจมตีเขาเถิด"
6.88.41
ततः संधाय सौमित्रिः शरानाशीविषोपमान्।
मुमोच विशिखांस्तस्मिन् सर्पानिव विषोल्बणान् ॥ ६.८८.४१ ॥
ครั้งนั้น พระเจ้าลักษมณ์ทรงน้าวศรไว้แล้วปล่อยลูกศรนับไม่ถ้วนไปยังอินทรชิต ดั่งงูพิษร้ายที่ปล่อยพิษออกมาเต็มที่
6.88.42
शक्राशनिसमस्पर्शैर्लक्ष्मणेनाहतः शरैः।
मुहूर्तमभवन्मूढः सर्वसंक्षुभितेन्द्रियः ॥ ६.८८.४२ ॥
ถูกลูกศรของพระลักษมณ์ ซึ่งแรงกล้าดั่งสายฟ้าของพระอินทร์ เขาก็ตกตะลึงอยู่ชั่วขณะ ประสาททั้งปวงสั่นสะท้าน
6.88.43
उपलभ्य मुहूर्तेन संज्ञां प्रत्यागतेन्द्रियः।
ददर्शावस्थितं वीरमाजौ दशरथात्मजम्।
सोऽभिचक्राम सौमित्रिं रोषात् संरक्तलोचनः ॥ ६.८८.४३ ॥
เมื่อกลับคืนสติได้ชั่วครู่ ประสาทสัมผัสก็กลับคืนมา เขาเห็นวีรบุรุษ โอรสของท้าวทศรถ ยืนอยู่ในสนามรบ ดวงตาแดงก่ำด้วยความโกรธ เขาก็พุ่งเข้าหาพระสุมิตราบุตร คือพระลักษมณ์
6.88.44
अब्रवीच्चैनमासाद्य पुनः स परुषं वचः।
किं न स्मरसि तद् युद्धे प्रथमे मत्पराक्रमम्।
निबद्धस्त्वं सह भ्रात्रा यदा युधि विचेष्टसे ॥ ६.८८.४४ ॥
เขาเข้ามาใกล้อีกครั้งแล้วกล่าวถ้อยคำกระด้างว่า "เจ้าไม่จำความกล้าหาญของข้าในการรบครั้งแรกนั้นหรือ ตอนที่เจ้าพร้อมด้วยพี่ชายถูกมัดอยู่ และดิ้นทุรนทุรายในสนามรบ เจ้าไม่จำได้หรือ"
6.88.45
युवां खलु महायुद्धे वज्राशनिसमैः शरैः।
शायितौ प्रथमं भूमौ विसंज्ञौ सपुरःसरौ ॥ ६.८८.४५ ॥
ในมหาสงครามนั้น พวกเจ้าทั้งสองถูกลูกศรดั่งสายฟ้าฟาดเข้า ล้มลงกับพื้นดินก่อนผู้อื่น หมดสติไปทั้งคู่
6.88.46
स्मृतिर्वा नास्ति ते मन्ये व्यक्तं वा यमसादनम्।
गन्तुमिच्छसि यन्मां त्वमाधर्षयितुमिच्छसि ॥ ६.८८.४६ ॥
ข้าคิดว่าเจ้าคงจำไม่ได้ หรือไม่ก็เจ้าปรารถนาจะไปสู่ที่อยู่ของพระยม จึงอยากมาท้าทายข้าเช่นนี้
6.88.47
यदि ते प्रथमे युद्धे न दृष्टो मत्पराक्रमः।
अद्य त्वां दर्शयिष्यामि तिष्ठेदानीं व्यवस्थितः ॥ ६.८८.४७ ॥
หากเจ้ามิได้เห็นความกล้าหาญของข้าในการรบครั้งแรก วันนี้ข้าจะแสดงให้เจ้าดู จงยืนหยัดให้มั่นคงเถิด
6.88.48
इत्युक्त्वा सप्तभिर्बाणैरभिविव्याध लक्ष्मणम्।
दशभिस्तु हनूमन्तं तीक्ष्णधारैः शरोत्तमैः ॥ ६.८८.४८ ॥
กล่าวดังนี้แล้ว เขาก็ยิงพระลักษมณ์ด้วยลูกศรเจ็ดดอก และยิงหนุมานด้วยลูกศรชั้นเลิศสิบดอกที่คมกล้า
6.88.49
ततः शरशतेनैव सुप्रयुक्तेन वीर्यवान्।
क्रोधाद् द्विगुणसंरब्धो निर्बिभेद विभीषणम् ॥ ६.८८.४९ ॥
จากนั้น ผู้ทรงพลังนั้น โกรธเป็นสองเท่า ยิงลูกศรนับร้อยที่เล็งไว้อย่างแม่นยำ เจาะทะลุพิภีษณะ
6.88.50
तद् दृष्ट्वेन्द्रजिता कर्म कृतं रामानुजस्तदा।
अचिन्तयित्वा प्रहसन्नैतत् किंचिदिति ब्रुवन् ॥ ६.८८.५० ॥
เมื่อพระลักษมณ์น้องชายพระราม เห็นการกระทำของอินทรชิตเช่นนั้น ก็มิได้ทรงหวั่นใจ หัวเราะออกมาและตรัสว่า "นี่เป็นเรื่องเล็กน้อยเท่านั้น"
6.88.51
मुमोच च शरान् घोरान् संगृह्य नरपुंगवः।
अभीतवदनः क्रुद्धो रावणिं लक्ष्मणो युधि ॥ ६.८८.५१ ॥
พระลักษมณ์ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่มนุษย์ ทรงหยิบลูกศรอันน่าสะพรึงกลัวขึ้นมาแล้วปล่อยออกไป ด้วยใบหน้าที่ไม่หวั่นเกรง และทรงโกรธ ยิงไปยังโอรสของท้าวราวณะในสนามรบ
6.88.52
नैवं रणगताः शूराः प्रहरन्ति निशाचर।
लघवश्चाल्पवीर्याश्च शरा हीमे सुखास्तव ॥ ६.८८.५२ ॥
ราชสีห์ ผู้กล้าหาญที่มาสู่สนามรบย่อมไม่ฟาดฟันเช่นนี้ ลูกศรของเจ้านั้นเบาและมีกำลังน้อย ดูเหมือนจะอ่อนโยนสำหรับเจ้าเท่านั้น
6.88.53
नैवं शूरास्तु युध्यन्ते समरे युद्धकाङ्क्षिणः।
इत्येवं तं ब्रुवन् धन्वी शरैरभिववर्ष ह ॥ ६.८८.५३ ॥
วีรบุรุษที่ปรารถนาการรบย่อมไม่ต่อสู้ในสงครามเช่นนี้ เมื่อตรัสเช่นนั้นกับเขา นักธนูผู้นั้นก็ระดมลูกศรใส่เขาอย่างหนาแน่น
6.88.54
तस्य बाणैः सुविध्वस्तं कवचं काञ्चनं महत्।
व्यशीर्यत रथोपस्थे ताराजालमिवाम्बरात् ॥ ६.८८.५४ ॥
เกราะทองอันใหญ่ของเขา ถูกลูกศรของพระลักษมณ์ทำลายจนแหลกละเอียด หลุดร่วงลงบนที่นั่งรถศึก ดั่งกลุ่มดาวที่หลุดลอยจากท้องฟ้า
6.88.55
विधूतवर्मा नाराचैर्बभूव स कृतव्रणः।
इन्द्रजित् समरे वीरः प्रत्यूषे भानुमानिव ॥ ६.८८.५५ ॥
เกราะของเขาหลุดหลวม และได้รับบาดแผลจากลูกศรเหล็ก วีรบุรุษอินทรชิตจึงรุ่งโรจน์ในสนามรบ ดั่งพระอาทิตย์ยามรุ่งอรุณ
6.88.56
ततः शरसहस्रेण संक्रुद्धो रावणात्मजः।
बिभेद समरे वीरो लक्ष्मणं भीमविक्रमः ॥ ६.८८.५६ ॥
ต่อมา โอรสของท้าวราวณะ โกรธจัดและมีกำลังอันน่าสะพรึงกลัว ยิงพระลักษมณ์ในสนามรบด้วยลูกศรนับพันดอก
6.88.57
व्यशीर्यत महद्दिव्यं कवचं लक्ष्मणस्य तु।
कृतप्रतिकृतान्योन्यं बभूवतुररिंदमौ ॥ ६.८८.५७ ॥
เกราะทิพย์อันใหญ่ของพระลักษมณ์ถูกทำลายลง ทั้งสองผู้ปราบศัตรูต่างฟาดฟันและโต้ตอบกันไปมา
6.88.58
अभीक्ष्णं निःश्वसन्तौ तौ युध्येतां तुमुलं युधि।
शरसंकृत्तसर्वाङ्गौ सर्वतो रुधिरोक्षितौ ॥ ६.८८.५८ ॥
ทั้งสองถอนใจถี่ ต่อสู้กันอย่างดุเดือดในสนามรบ อวัยวะทุกส่วนถูกลูกศรบาดเป็นแผล และโชกไปด้วยเลือดทุกด้าน
6.88.59
सुदीर्घकालं तौ वीरावन्योन्यं निशितैः शरैः।
ततक्षतुर्महात्मानौ रणकर्मविशारदौ।
बभूवतुश्चात्मजये यत्तौ भीमपराक्रमौ ॥ ६.८८.५९ ॥
วีรบุรุษทั้งสองผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่และชำนาญในการรบ ยิงลูกศรคมใส่กันเป็นเวลานานมาก ทั้งสองมุ่งมั่นที่จะชนะ และเป็นผู้มีความกล้าหาญอันน่าสะพรึงกลัว
6.88.60
तौ शरौघैस्तथाकीर्णौ निकृत्तकवचध्वजौ।
सृजन्तौ रुधिरं चोष्णं जलं प्रस्रवणाविव ॥ ६.८८.६० ॥
ทั้งสองถูกลูกศรพรั่งพรูปกคลุม เกราะและธงถูกตัดขาด ต่างหลั่งเลือดอุ่นออกมาดั่งน้ำพุสองสายที่พุ่งน้ำอุ่นออกมา
6.88.61
शरवर्षं ततो घोरं मुञ्चतोर्भीमनिःस्वनम्।
सासारयोरिवाकाशे नीलयोः कालमेघयोः ॥ ६.८८.६१ ॥
จากนั้นทั้งสองก็ระดมลูกศรอันน่าสะพรึงกลัวลงมาพร้อมเสียงคำรามอันน่ากลัว ดุจเมฆดำสองก้อนแห่งกาลาเมฆที่ตกเป็นสายฝนอยู่บนท้องฟ้า
6.88.62
तयोरथ महान् कालो व्यतीयाद् युध्यमानयोः।
न च तौ युद्धवैमुख्यं क्लमं चाप्युपजग्मतुः ॥ ६.८८.६२ ॥
เวลาอันยาวนานผ่านไปขณะที่ทั้งสองต่อสู้กัน แต่ทั้งสองก็ไม่หันหลังให้การรบ และความเหนื่อยล้าก็มิได้เข้าครอบงำทั้งสอง
6.88.63
अस्त्राण्यस्त्रविदां श्रेष्ठौ दर्शयन्तौ पुनः पुनः।
शरानुच्चावचाकारानन्तरिक्षे बबन्धतुः ॥ ६.८८.६३ ॥
ทั้งสองผู้เป็นเลิศในบรรดาผู้ชำนาญอาวุธ แสดงอาวุธของตนซ้ำแล้วซ้ำเล่า และยิงลูกศรที่มีรูปร่างสูงต่ำต่างกันขึ้นไปบนท้องฟ้า
6.88.64
व्यपेतदोषमस्यन्तौ लघु चित्रं च सुष्ठु च।
उभौ तु तुमुलं घोरं चक्रतुर्नरराक्षसौ ॥ ६.८८.६४ ॥
ปราศจากความบกพร่อง รวดเร็ว งดงามน่าอัศจรรย์ และชำนาญในการยิง ทั้งสองคือมนุษย์และรากษส ได้ทำสงครามอันน่าสะพรึงกลัวและอื้ออึงอย่างยิ่ง
6.88.65
तयोः पृथक् पृथग् भीमः शुश्रुवे तलनिस्वनः।
स कम्पं जनयामास निर्घात इव दारुणः ॥ ६.८८.६५ ॥
เสียงตบฝ่ามืออันน่าสะพรึงกลัวของทั้งสองดังขึ้น แต่ละคนดังแยกกันออกไป เสียงนั้นก่อให้เกิดความสั่นสะเทือนดุจเสียงฟ้าผ่าอันน่ากลัว
6.88.66
तयोः स भ्राजते शब्दस्तथा समरमत्तयोः।
सुघोरयोर्निष्टनतोर्गगने मेघयोरिव ॥ ६.८८.६६ ॥
เสียงของทั้งสองผู้เมามันด้วยการรบ คำรามอย่างน่ากลัวที่สุด ก้องไปบนท้องฟ้าดุจเสียงฟ้าร้องของเมฆสองก้อน
6.88.67
सुवर्णपुंखैर्नाराचैर्बलवन्तौ कृतव्रणौ।
प्रसुस्रुवाते रुधिरं कीर्तिमन्तौ जये धृतौ ॥ ६.८८.६७ ॥
ทั้งสองนักรบผู้ทรงพลังและมีชื่อเสียง ถูกลูกศรมีปลายขนทองแทงจนเป็นแผล เลือดไหลออกมา ทั้งสองมุ่งมั่นที่จะได้ชัยชนะ
6.88.68
ते गात्रयोर्निपतिता रुक्मपुंखाः शरा युधि।
असृग्दिग्धा विनिष्पेतुर्विविशुर्धरणीतलम् ॥ ६.८८.६८ ॥
ลูกศรปลายขนทองเหล่านั้นที่ตกลงบนร่างกายของทั้งสองในสนามรบ เปรอะด้วยเลือด ได้หลุดออกมาและพุ่งฝังลงบนพื้นดิน
6.88.69
अन्ये सुनिशितैः शस्त्रैराकाशे संजघट्टिरे।
बभञ्जुश्चिच्छिदुश्चैव तयोर्बाणाः सहस्रशः ॥ ६.८८.६९ ॥
อีกพวกหนึ่งใช้อาวุธที่คมยิ่งปะทะกันในท้องฟ้า ลูกศรของทั้งสองนับพันหักและถูกตัดเป็นท่อนๆ
6.88.70
स बभूव रणो घोरस्तयोर्बाणमयश्चयः।
अग्निभ्यामिव दीप्ताभ्यां सत्रे कुशमयश्चयः ॥ ६.८८.७० ॥
การรบนั้นกลายเป็นสิ่งน่าสะพรึงกลัว กองลูกศรของทั้งสองดุจกองหญ้าคุศะในพิธียัญ ระหว่างกองไฟสองกองที่กำลังลุกโชน
6.88.71
तयोः कृतव्रणौ देहौ शुशुभाते महात्मनोः।
सुपुष्पाविव निष्पत्रौ वने किंशुकशाल्मली ॥ ६.८८.७१ ॥
ร่างกายที่เป็นแผลของทั้งสองผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ เปล่งประกายดุจต้นกิงศุกะและต้นศาลมลีในป่า ที่ไร้ใบแต่ออกดอกสะพรั่ง
6.88.72
चक्रतुस्तुमुलं घोरं संनिपातं मुहुर्मुहुः।
इन्द्रजिल्लक्ष्मणश्चैव परस्परजयैषिणौ ॥ ६.८८.७२ ॥
อินทรชิตและพระลักษมณ์ ต่างปรารถนาชัยชนะเหนือกันและกัน ได้ปะทะกันอย่างน่าสะพรึงกลัวและอื้ออึงซ้ำแล้วซ้ำเล่า
6.88.73
लक्ष्मणो रावणिं युद्धे रावणिश्चापि लक्ष्मणम्।
अन्योन्यं तावभिघ्नन्तौ न श्रमं प्रतिपद्यताम् ॥ ६.८८.७३ ॥
ในการรบ พระลักษมณ์ฟันราวณิ และราวณิก็ฟันพระลักษมณ์ ทั้งสองต่างฟันกันและกัน และไม่รู้สึกเหนื่อยล้าเลย
6.88.74
बाणजालैः शरीरस्थैरवगाढैस्तरस्विनौ।
शुशुभाते महावीर्यौ प्ररूढाविव पर्वतौ ॥ ६.८८.७४ ॥
ทั้งสองนักรบผู้รวดเร็วและทรงพลังมหาศาล ถูกตาข่ายลูกศรที่ฝังลึกอยู่ในร่างกายคลุมไว้ เปล่งประกายดุจภูเขาสองลูกที่ตระหง่านขึ้น
6.88.75
तयो रुधिरसिक्तानि संवृतानि शरैर्भृशम्।
बभ्राजुः सर्वगात्राणि ज्वलन्त इव पावकाः ॥ ६.८८.७५ ॥
ร่างกายทุกส่วนของทั้งสองชุ่มด้วยเลือดและปกคลุมด้วยลูกศรอย่างหนาแน่น เรืองรองดุจไฟที่กำลังลุกไหม้
6.88.76
तयोरथ महान् कालो व्यतीयाद् युध्यमानयोः।
न च तौ युद्धवैमुख्यं श्रमं चाप्यभिजग्मतुः ॥ ६.८८.७६ ॥
เวลาอันยาวนานผ่านไปขณะที่ทั้งสองต่อสู้กัน แต่ทั้งสองก็มิได้หันหนีจากการรบ และความเหนื่อยล้าก็มิได้เข้ามาถึงตัวทั้งสอง
6.88.77
अथ समरपरिश्रमं निहन्तुं
समरमुखेष्वजितस्य लक्ष्मणस्य।
प्रियहितमुपपादयन् महात्मा
समरमुपेत्य विभीषणोऽवतस्थे ॥ ६.८८.७७ ॥
ครั้นแล้ววิภีษณะผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ปรารถนาจะขจัดความเหนื่อยล้าจากการรบ และทำสิ่งที่เป็นที่รักและเป็นประโยชน์แก่พระลักษมณ์ผู้ไม่เคยพ่ายแพ้ จึงเดินทางมาถึงสนามรบและยืนอยู่แนวหน้าของการต่อสู้