Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 6.96
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.96.1
तथा तैः कृत्तगात्रैस्तु दशग्रीवेण मार्गणैः।
बभूव वसुधा तत्र प्रकीर्णा हरिभिस्तदा ॥ ६.९६.१ ॥
Así, con sus cuerpos cortados por las flechas del de diez cuellos, la tierra quedó entonces sembrada de monos.
6.96.2
रावणस्याप्रसह्यं तं शरसम्पातमेकतः।
न शेकुः सहितुं दीप्तं पतङ्गा ज्वलनं यथा ॥ ६.९६.२ ॥
Aquella lluvia de flechas de Rāvaṇa, insoportable, desde un solo lado, no pudieron soportarla, como las polillas no soportan el fuego ardiente.
6.96.3
तेऽर्दिता निशितैर्बाणैः क्रोशन्तो विप्रदुद्रुवुः।
पावकार्चिः समाविष्टा दह्यमाना यथा गजाः ॥ ६.९६.३ ॥
Atormentados por las afiladas flechas, gritando, huyeron en todas direcciones, como elefantes rodeados por las llamas del fuego, ardiendo.
6.96.4
प्लवंगानामनीकानि महाभ्राणीव मारुतः।
संययौ समरे तस्मिन् विधमन् रावणः शरैः ॥ ६.९६.४ ॥
En aquella batalla Rāvaṇa avanzó, dispersando con sus flechas los ejércitos de los monos, como el viento dispersa las grandes nubes.
6.96.5
कदनं तरसा कृत्वा राक्षसेन्द्रो वनौकसाम्।
आससाद ततो युद्धे त्वरितं राघवं रणे ॥ ६.९६.५ ॥
Tras haber masacrado rápidamente a los habitantes del bosque, el señor de los rākṣasas se acercó entonces velozmente a Rāghava (Rāma) en la batalla.
6.96.6
सुग्रीवस्तान् कपीन् दृष्ट्वा भग्नान् विद्रावितान् रणे।
गुल्मे सुषेणं निक्षिप्य चक्रे युद्धे द्रुतं मनः ॥ ६.९६.६ ॥
Al ver a aquellos monos derrotados y puestos en fuga en la batalla, Sugrīva colocó a Suṣeṇa en una espesura y enseguida dirigió su mente a la lucha.
6.96.7
आत्मनः सदृशं वीरं स तं निक्षिप्य वानरम्।
सुग्रीवोऽभिमुखं शत्रुं प्रतस्थे पादपायुधः ॥ ६.९६.७ ॥
Dejando allí a aquel héroe vānara, igual a sí mismo, Sugrīva partió hacia el enemigo que tenía enfrente, con los pies como armas.
6.96.8
पार्श्वतः पृष्ठतश्चास्य सर्वे वानरयूथपाः।
अनुजग्मुर्महाशैलान् विविधांश्च वनस्पतीन् ॥ ६.९६.८ ॥
A sus flancos y detrás de él, todos los jefes de las tropas de monos le seguían, llevando grandes montañas y árboles de muchas clases.
6.96.9
ननर्द युधि सुग्रीवः स्वरेण महता महान्।
पोथयन् विविधांश्चान्यान् ममन्थोत्तमराक्षसान् ॥ ६.९६.९ ॥
En la batalla, el gran Sugrīva rugió con su poderosa voz, aplastando y destrozando de muchas maneras a otros rākṣasas principales.
6.96.10
ममर्द च महाकायो राक्षसान् वानरेश्वरः।
युगान्तसमये वायुः प्रवृद्धानगमानिव ॥ ६.९६.१० ॥
El señor de los monos, de cuerpo enorme, aplastó a los rākṣasas, como el viento al final de una era derriba árboles crecidos.
6.96.11
राक्षसानामनीकेषु शैलवर्षं ववर्ष ह।
अश्मवर्षं यथा मेघः पक्षिसङ्घेषु कानने ॥ ६.९६.११ ॥
Sobre los ejércitos de los rākṣasas hizo llover una lluvia de montañas, como una nube hace llover piedras sobre las bandadas de aves en el bosque.
6.96.12
कपिराजविमुक्तैस्तैः शैलवर्षैस्तु राक्षसाः।
विकीर्णशिरसः पेतुर्विकीर्णा इव पर्वताः ॥ ६.९६.१२ ॥
Alcanzados por aquellas lluvias de montañas lanzadas por el rey de los monos, los rākṣasas cayeron con las cabezas destrozadas, como montañas hechas pedazos.
6.96.13
अथ संक्षीयमाणेषु राक्षसेषु समन्ततः।
सुग्रीवेण प्रभग्नेषु नदत्सु च पतत्सु च ॥ ६.९६.१३ ॥
Entonces, mientras los rākṣasas disminuían por todas partes, derrotados por Sugrīva, rugiendo y cayendo.
6.96.14
विरूपाक्षः स्वकं नाम धन्वी विश्राव्य राक्षसः।
रथादाप्लुत्य दुर्धर्षो गजस्कन्धमुपारुहत् ॥ ६.९६.१४ ॥
El rākṣasa arquero Virūpākṣa, proclamando su propio nombre, invencible, saltó de su carro y subió al hombro de un elefante.
6.96.15
स तं द्विपमथारुह्य विरूपाक्षो महाबलः।
ननर्द भीमनिर्ह्रादं वानरानभ्यधावत ॥ ६.९६.१५ ॥
Habiendo montado aquel elefante, el poderoso Virūpākṣa rugió con un rugido terrible y se lanzó contra los vānaras.
6.96.16
सुग्रीवे स शरान् घोरान् विससर्ज चमूमुखे।
स्थापयामास चोद्विग्नान् राक्षसान् सम्प्रहर्षयन् ॥ ६.९६.१६ ॥
Al frente del ejército lanzó flechas terribles contra Sugrīva y, animando a los rākṣasas alarmados, los hizo mantenerse firmes.
6.96.17
सोऽतिविद्धः शितैर्बाणैः कपीन्द्रस्तेन रक्षसा।
चुक्रोश च महाक्रोधो वधे चास्य मनो दधे ॥ ६.९६.१७ ॥
Gravemente herido por las flechas afiladas de aquel rākṣasa, el señor de los monos gritó con gran ira y fijó su mente en matarlo.
6.96.18
ततः पादपमुद्धृत्य शूरः सम्प्रधनो हरिः।
अभिपत्य जघानास्य प्रमुखे तं महागजम् ॥ ६.९६.१८ ॥
Entonces el valiente mono, diestro en la batalla, arrancó un árbol, se abalanzó y golpeó a aquel gran elefante que tenía delante.
6.96.19
स तु प्रहाराभिहतः सुग्रीवेण महागजः।
अपासर्पद् धनुर्मात्रं निषसाद ननाद च ॥ ६.९६.१९ ॥
Herido por el golpe de Sugrīva, el gran elefante retrocedió la distancia de un arco, se desplomó y rugió.
6.96.20
गजात् तु मथितात् तूर्णमपक्रम्य स वीर्यवान्।
राक्षसोऽभिमुखः शत्रुं प्रत्युद्गम्य ततः कपिम् ॥ ६.९६.२० ॥
Entonces el poderoso rākṣasa descendió rápidamente del elefante aplastado, se enfrentó a su enemigo y avanzó al encuentro de aquel mono.
6.96.21
आर्षभं चर्म खड्गं च प्रगृह्य लघुविक्रमः।
भर्त्सयन्निव सुग्रीवमाससाद व्यवस्थितम् ॥ ६.९६.२१ ॥
Tomando un escudo de piel de toro y una espada, el rākṣasa, de pasos veloces, se acercó a Sugrīva, que se mantenía firme, como si lo amenazara.
6.96.22
स हि तस्याभिसंक्रुद्धः प्रगृह्य विपुलां शिलाम्।
विरूपाक्षस्य चिक्षेप सुग्रीवो जलदोपमाम् ॥ ६.९६.२२ ॥
Sugrīva, muy airado contra él, tomó una enorme roca semejante a una nube y la arrojó contra Virūpākṣa.
6.96.23
स तां शिलामापतन्तीं दृष्ट्वा राक्षसपुंगवः।
अपक्रम्य सुविक्रान्तः खड्गेन प्राहरत् तदा ॥ ६.९६.२३ ॥
Al ver caer aquella roca, el mejor de los rākṣasas se apartó y, con gran valor, golpeó al instante con su espada.
6.96.24
तेन खड्गप्रहारेण रक्षसा बलिना हतः।
मुहूर्तमभवद् भूमौ विसंज्ञ इव वानरः ॥ ६.९६.२४ ॥
Herido por el golpe de espada de aquel poderoso rākṣasa, el mono quedó en tierra por un momento, como sin sentido.
6.96.25
सहसा स तदोत्पत्य राक्षसस्य महाहवे।
मुष्टिं संवर्त्य वेगेन पातयामास वक्षसि ॥ ६.९६.२५ ॥
Entonces, saltando de repente, en aquella gran batalla cerró el puño y con fuerza golpeó el pecho del rākṣasa.
6.96.26
मुष्टिप्रहाराभिहतो विरूपाक्षो निशाचरः।
तेन खड्गेन संक्रुद्धः सुग्रीवस्य चमूमुखे ॥ ६.९६.२६ ॥
Virūpākṣa, el errante de la noche, herido por el golpe del puño, enfurecido, con aquella espada, en el frente del ejército de Sugrīva.
6.96.27
कवचं पातयामास पद्भ्यामभिहतोऽपतत्।
स समुत्थाय पतितः कपिस्तस्य व्यसर्जयत् ॥ ६.९६.२७ ॥
Derribó la armadura; herido por los pies cayó. Aquel mono se levantó y, habiéndose caído él, lo soltó.
6.96.28
तलप्रहारमशनेः समानं भीमनिःस्वनम्।
तलप्रहारं तद् रक्षः सुग्रीवेण समुद्यतम् ॥ ६.९६.२८ ॥
Un golpe de palma semejante a un rayo, de terrible estruendo: este golpe de palma Sugrīva lo alzó contra aquel rākṣasa.
6.96.29
नैपुण्यान्मोचयित्वैनं मुष्टिनोरसि ताडयत्।
ततस्तु संक्रुद्धतरः सुग्रीवो वानरेश्वरः ॥ ६.९६.२९ ॥
Liberándose hábilmente de él, lo golpeó en el pecho con el puño. Entonces Sugrīva, señor de los monos, aún más enfurecido.
6.96.30
मोक्षितं चात्मनो दृष्ट्वा प्रहारं तेन रक्षसा।
स ददर्शान्तरं तस्य विरूपाक्षस्य वानरः ॥ ६.९६.३० ॥
Viéndose libre del golpe de aquel rākṣasa, el mono vio una abertura en la guardia de Virūpākṣa.
6.96.31
ततोऽन्यं पातयत् क्रोधाच्छङ्खदेशे महातलम्।
महेन्द्राशनिकल्पेन तलेनाभिहतः क्षितौ ॥ ६.९६.३१ ॥
Entonces, con ira, asestó otro gran golpe en la zona de la sien; alcanzado por aquella palma semejante al rayo de Indra, cayó al suelo.
6.96.32
पपात रुधिरक्लिन्नः शोणितं हि समुद्गिरन्।
स्रोतोभ्यस्तु विरूपाक्षो जलं प्रस्रवणादिव ॥ ६.९६.३२ ॥
Empapado en sangre, cayó, vomitando sangre; y por los conductos del cuerpo de Virūpākṣa la sangre brotó como el agua de un manantial.
6.96.33
विवृत्तनयनं क्रोधात् सफेनं रुधिराप्लुतम्।
ददृशुस्ते विरूपाक्षं विरूपाक्षतरं कृतम् ॥ ६.९६.३३ ॥
Vieron a Virūpākṣa, con los ojos vueltos de ira, espumeando, bañado en sangre, hecho aún más horrible.
6.96.34
स्फुरन्तं परिवर्तन्तं पार्श्वेन रुधिरोक्षितम्।
करुणं च विनर्दन्तं ददृशुः कपयो रिपुम् ॥ ६.९६.३४ ॥
Los monos vieron al enemigo retorcerse, revolcarse, tendido de lado, cubierto de sangre, rugiendo lastimeramente.
6.96.35
तथा तु तौ संयति सम्प्रयुक्तौ
तरस्विनौ वानरराक्षसानाम्।
बलार्णवौ सस्वनतुश्च भीमौ
महार्णवौ द्वाविव भिन्नसेतू ॥ ६.९६.३५ ॥
Así aquellos dos, poderosos en la batalla, se enfrentaron — océanos de fuerza entre los monos y los rākṣasas, rugiendo terriblemente, como dos grandes océanos con sus diques rotos.
6.96.36
विनाशितं प्रेक्ष्य विरूपनेत्रं
महाबलं तं हरिपार्थिवेन।
बलं समेतं कपिराक्षसाना-
मुद्वृत्तगङ्गाप्रतिमं बभूव ॥ ६.९६.३६ ॥
Al ver destruido por el rey de los monos a aquel poderoso Virūpanetra, el ejército reunido de monos y rākṣasas se volvió como el Gaṅgā desbordado de sus orillas.