ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 6.96
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.96.1
तथा तैः कृत्तगात्रैस्तु दशग्रीवेण मार्गणैः।
बभूव वसुधा तत्र प्रकीर्णा हरिभिस्तदा ॥ ६.९६.१ ॥
ಹೀಗೆ ದಶಗ್ರೀವನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ದೇಹಗಳು ಛಿದ್ರವಾದ ವಾನರರಿಂದ ಅಲ್ಲಿನ ಭೂಮಿ ಆಗ ಹರಡಿಕೊಂಡಿತ್ತು.
6.96.2
रावणस्याप्रसह्यं तं शरसम्पातमेकतः।
न शेकुः सहितुं दीप्तं पतङ्गा ज्वलनं यथा ॥ ६.९६.२ ॥
ರಾವಣನ ಆ ಸಹಿಸಲಾಗದ ಬಾಣದ ಮಳೆಯನ್ನು ಒಂದು ಕಡೆಯಿಂದ ಅವರು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾರದೆ ಹೋದರು; ಉರಿಯುವ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಪತಂಗಗಳು ತಾಳಲಾರದಂತೆ.
6.96.3
तेऽर्दिता निशितैर्बाणैः क्रोशन्तो विप्रदुद्रुवुः।
पावकार्चिः समाविष्टा दह्यमाना यथा गजाः ॥ ६.९६.३ ॥
ಹರಿತ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗಿ ಕೂಗುತ್ತಾ ಅವರು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಓಡಿದರು; ಬೆಂಕಿಯ ಜ್ವಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿ ಸುಡುವ ಆನೆಗಳಂತೆ.
6.96.4
प्लवंगानामनीकानि महाभ्राणीव मारुतः।
संययौ समरे तस्मिन् विधमन् रावणः शरैः ॥ ६.९६.४ ॥
ಆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾವಣನು ಬಾಣಗಳಿಂದ ವಾನರ ಸೇನೆಗಳನ್ನು ಚದುರಿಸುತ್ತಾ ಮುಂದೆ ನುಗ್ಗಿದನು; ಗಾಳಿ ದೊಡ್ಡ ಮೋಡಗಳನ್ನು ಚದುರಿಸುವಂತೆ.
6.96.5
कदनं तरसा कृत्वा राक्षसेन्द्रो वनौकसाम्।
आससाद ततो युद्धे त्वरितं राघवं रणे ॥ ६.९६.५ ॥
ವಾನರರನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಸಂಹರಿಸಿ, ರಾಕ್ಷಸರಾಜನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತ್ವರೆಯಿಂದ ರಾಘವನನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿದನು.
6.96.6
सुग्रीवस्तान् कपीन् दृष्ट्वा भग्नान् विद्रावितान् रणे।
गुल्मे सुषेणं निक्षिप्य चक्रे युद्धे द्रुतं मनः ॥ ६.९६.६ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಆ ವಾನರರು ಭಗ್ನರಾಗಿ ಓಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡ ಸುಗ್ರೀವನು, ಸುಷೇಣನನ್ನು ಪೊದೆಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಯುದ್ಧದತ್ತ ಮನಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು.
6.96.7
आत्मनः सदृशं वीरं स तं निक्षिप्य वानरम्।
सुग्रीवोऽभिमुखं शत्रुं प्रतस्थे पादपायुधः ॥ ६.९६.७ ॥
ತನಗೆ ಸಮಾನನಾದ ಆ ವೀರ ವಾನರನನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿ, ಕಾಲುಗಳನ್ನೇ ಆಯುಧವಾಗಿಸಿಕೊಂಡ ಸುಗ್ರೀವನು ಶತ್ರುವಿನ ಎದುರಿಗೆ ಹೊರಟನು.
6.96.8
पार्श्वतः पृष्ठतश्चास्य सर्वे वानरयूथपाः।
अनुजग्मुर्महाशैलान् विविधांश्च वनस्पतीन् ॥ ६.९६.८ ॥
ಅವನ ಪಕ್ಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿಯೂ ಎಲ್ಲ ವಾನರ ಯೂಥಪರು ದೊಡ್ಡ ಪರ್ವತಗಳನ್ನೂ ವಿವಿಧ ವೃಕ್ಷಗಳನ್ನೂ ಹಿಡಿದು ಅನುಸರಿಸಿದರು.
6.96.9
ननर्द युधि सुग्रीवः स्वरेण महता महान्।
पोथयन् विविधांश्चान्यान् ममन्थोत्तमराक्षसान् ॥ ६.९६.९ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಹಾನ್ ಸುಗ್ರೀವನು ತನ್ನ ಮಹಾ ಧ್ವನಿಯಿಂದ ಗರ್ಜಿಸಿದನು; ವಿವಿಧ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇತರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ತುಳಿದು ಮಥಿಸಿದನು.
6.96.10
ममर्द च महाकायो राक्षसान् वानरेश्वरः।
युगान्तसमये वायुः प्रवृद्धानगमानिव ॥ ६.९६.१० ॥
ಮಹಾಕಾಯನಾದ ವಾನರ ರಾಜನು ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ತುಳಿದು ನುಚ್ಚುನೂರು ಮಾಡಿದನು; ಯುಗಾಂತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಾಯು ಬೆಳೆದ ಮರಗಳನ್ನು ಉರುಳಿಸುವಂತೆ.
6.96.11
राक्षसानामनीकेषु शैलवर्षं ववर्ष ह।
अश्मवर्षं यथा मेघः पक्षिसङ्घेषु कानने ॥ ६.९६.११ ॥
ರಾಕ್ಷಸರ ಸೇನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅವನು ಪರ್ವತಗಳ ಮಳೆಯನ್ನೇ ಸುರಿಸಿದನು; ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಹಿಂಡುಗಳ ಮೇಲೆ ಮೇಘ ಕಲ್ಲಿನ ಮಳೆಸುರಿಸುವಂತೆ.
6.96.12
कपिराजविमुक्तैस्तैः शैलवर्षैस्तु राक्षसाः।
विकीर्णशिरसः पेतुर्विकीर्णा इव पर्वताः ॥ ६.९६.१२ ॥
ವಾನರರಾಜನು ಎಸೆದ ಆ ಪರ್ವತಗಳ ಮಳೆಯಿಂದ ರಾಕ್ಷಸರು ತಲೆಗಳು ಚದುರಿ, ಛಿದ್ರವಾದ ಪರ್ವತಗಳಂತೆ ಬಿದ್ದರು.
6.96.13
अथ संक्षीयमाणेषु राक्षसेषु समन्ततः।
सुग्रीवेण प्रभग्नेषु नदत्सु च पतत्सु च ॥ ६.९६.१३ ॥
ಆಗ ಎಲ್ಲೆಡೆ ರಾಕ್ಷಸರು ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿರಲು, ಸುಗ್ರೀವನಿಂದ ಚದುರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಗರ್ಜಿಸುತ್ತ ಮತ್ತು ಬೀಳುತ್ತ ಇದ್ದರು.
6.96.14
विरूपाक्षः स्वकं नाम धन्वी विश्राव्य राक्षसः।
रथादाप्लुत्य दुर्धर्षो गजस्कन्धमुपारुहत् ॥ ६.९६.१४ ॥
ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ಎಂಬ ಬಿಲ್ಲುಗಾರ ರಾಕ್ಷಸನು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಘೋಷಿಸಿ, ಅಜೇಯನಾಗಿ ರಥದಿಂದ ಹಾರಿ ಆನೆಯ ಭುಜವನ್ನು ಏರಿದನು.
6.96.15
स तं द्विपमथारुह्य विरूपाक्षो महाबलः।
ननर्द भीमनिर्ह्रादं वानरानभ्यधावत ॥ ६.९६.१५ ॥
ಆ ಆನೆಯನ್ನು ಏರಿದ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ವಿರೂಪಾಕ್ಷನು ಭಯಂಕರವಾಗಿ ಗರ್ಜಿಸಿ ವಾನರರತ್ತ ಧಾವಿಸಿದನು.
6.96.16
सुग्रीवे स शरान् घोरान् विससर्ज चमूमुखे।
स्थापयामास चोद्विग्नान् राक्षसान् सम्प्रहर्षयन् ॥ ६.९६.१६ ॥
ಅವನು ಸೇನೆಯ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸುಗ್ರೀವನತ್ತ ಭೀಕರ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಎಸೆದು, ಭಯಭೀತರಾಗಿದ್ದ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಉತ್ಸಾಹಗೊಳಿಸಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದನು.
6.96.17
सोऽतिविद्धः शितैर्बाणैः कपीन्द्रस्तेन रक्षसा।
चुक्रोश च महाक्रोधो वधे चास्य मनो दधे ॥ ६.९६.१७ ॥
ಆ ರಾಕ್ಷಸನ ಹರಿತ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅತಿಯಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡ ವಾನರರಾಜನು ಮಹಾ ಕೋಪದಿಂದ ಕೂಗಿ, ಅವನನ್ನು ವಧಿಸಲು ಮನಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು.
6.96.18
ततः पादपमुद्धृत्य शूरः सम्प्रधनो हरिः।
अभिपत्य जघानास्य प्रमुखे तं महागजम् ॥ ६.९६.१८ ॥
ಆಗ ಶೂರನೂ ರಣನಿಪುಣನೂ ಆದ ಆ ವಾನರನು ಒಂದು ಮರವನ್ನು ಕಿತ್ತು, ಧಾವಿಸಿ ಅವನ ಮುಂದಿದ್ದ ಆ ಮಹಾ ಆನೆಯನ್ನು ಹೊಡೆದನು.
6.96.19
स तु प्रहाराभिहतः सुग्रीवेण महागजः।
अपासर्पद् धनुर्मात्रं निषसाद ननाद च ॥ ६.९६.१९ ॥
ಸುಗ್ರೀವನ ಹೊಡೆತದಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡ ಆ ಮಹಾಗಜ ಒಂದು ಬಿಲ್ಲಿನ ದೂರ ಹಿಂದೆ ಸರಿದು, ಕುಳಿತು ಗರ್ಜಿಸಿತು.
6.96.20
गजात् तु मथितात् तूर्णमपक्रम्य स वीर्यवान्।
राक्षसोऽभिमुखः शत्रुं प्रत्युद्गम्य ततः कपिम् ॥ ६.९६.२० ॥
ಆಗ ಪರಾಕ್ರಮಿಯಾದ ರಾಕ್ಷಸ ಜಜ್ಜಿಹೋದ ಆ ಗಜದಿಂದ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಇಳಿದು, ಶತ್ರುವಿನ ಎದುರು ನಿಂತು, ಆ ಕಪಿಯತ್ತ ಮುನ್ನುಗ್ಗಿದನು.
6.96.21
आर्षभं चर्म खड्गं च प्रगृह्य लघुविक्रमः।
भर्त्सयन्निव सुग्रीवमाससाद व्यवस्थितम् ॥ ६.९६.२१ ॥
ಗೂಳಿ ಚರ್ಮದ ಗುರಾಣಿ ಮತ್ತು ಖಡ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಚುರುಕಾದ ಹೆಜ್ಜೆಯ ಆ ರಾಕ್ಷಸ ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು ಬೆದರಿಸುವಂತೆ, ದೃಢವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದವನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದನು.
6.96.22
स हि तस्याभिसंक्रुद्धः प्रगृह्य विपुलां शिलाम्।
विरूपाक्षस्य चिक्षेप सुग्रीवो जलदोपमाम् ॥ ६.९६.२२ ॥
ಸುಗ್ರೀವ ಅವನ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಂತ ಕೋಪಗೊಂಡು, ಮೋಡದಂತಿದ್ದ ವಿಶಾಲ ಶಿಲೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ವಿರೂಪಾಕ್ಷನ ಮೇಲೆ ಎಸೆದನು.
6.96.23
स तां शिलामापतन्तीं दृष्ट्वा राक्षसपुंगवः।
अपक्रम्य सुविक्रान्तः खड्गेन प्राहरत् तदा ॥ ६.९६.२३ ॥
ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಶಿಲೆಯನ್ನು ನೋಡಿದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಕ್ಷಸ ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಸರಿದು, ಅತ್ಯಂತ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಆಗ ಖಡ್ಗದಿಂದ ಹೊಡೆದನು.
6.96.24
तेन खड्गप्रहारेण रक्षसा बलिना हतः।
मुहूर्तमभवद् भूमौ विसंज्ञ इव वानरः ॥ ६.९६.२४ ॥
ಆ ಬಲಿಷ್ಠ ರಾಕ್ಷಸನ ಖಡ್ಗದ ಹೊಡೆತದಿಂದ ಹತನಾದ ಆ ವಾನರ ಕ್ಷಣಕಾಲ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಜ್ಞೆ ತಪ್ಪಿದವನಂತೆ ಆದನು.
6.96.25
सहसा स तदोत्पत्य राक्षसस्य महाहवे।
मुष्टिं संवर्त्य वेगेन पातयामास वक्षसि ॥ ६.९६.२५ ॥
ಆಗ ಸಹಸಾ ಹಾರಿ, ಆ ರಾಕ್ಷಸನ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮುಷ್ಟಿಯನ್ನು ಬಿಗಿದು ವೇಗದಿಂದ ಅವನ ಎದೆಗೆ ಹೊಡೆದನು.
6.96.26
मुष्टिप्रहाराभिहतो विरूपाक्षो निशाचरः।
तेन खड्गेन संक्रुद्धः सुग्रीवस्य चमूमुखे ॥ ६.९६.२६ ॥
ಮುಷ್ಟಿಯ ಪ್ರಹಾರದಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ಎಂಬ ನಿಶಾಚರನು, ಕೋಪಗೊಂಡು ಆ ಖಡ್ಗದಿಂದ ಸುಗ್ರೀವನ ಸೇನೆಯ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ.
6.96.27
कवचं पातयामास पद्भ्यामभिहतोऽपतत्।
स समुत्थाय पतितः कपिस्तस्य व्यसर्जयत् ॥ ६.९६.२७ ॥
ಅವನು ಕವಚವನ್ನು ಬೀಳಿಸಿದನು; ಕಾಲುಗಳಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ಅವನು ಬಿದ್ದನು. ಆ ವಾನರನು ಎದ್ದು, ಬಿದ್ದ ಅವನನ್ನು ಬಿಟ್ಟನು.
6.96.28
तलप्रहारमशनेः समानं भीमनिःस्वनम्।
तलप्रहारं तद् रक्षः सुग्रीवेण समुद्यतम् ॥ ६.९६.२८ ॥
ಸಿಡಿಲಿನಂತೆ ಭಯಂಕರ ಶಬ್ದವುಳ್ಳ ಅಂಗೈ ಪ್ರಹಾರ; ಆ ರಾಕ್ಷಸನ ಮೇಲೆ ಸುಗ್ರೀವನು ಆ ಅಂಗೈ ಪ್ರಹಾರವನ್ನು ಎತ್ತಿದನು.
6.96.29
नैपुण्यान्मोचयित्वैनं मुष्टिनोरसि ताडयत्।
ततस्तु संक्रुद्धतरः सुग्रीवो वानरेश्वरः ॥ ६.९६.२९ ॥
ಕೌಶಲದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಬಿಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಮುಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವನ ಎದೆಗೆ ಹೊಡೆದನು. ಆಗ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕೋಪಗೊಂಡ ವಾನರೇಶ್ವರ ಸುಗ್ರೀವನು.
6.96.30
मोक्षितं चात्मनो दृष्ट्वा प्रहारं तेन रक्षसा।
स ददर्शान्तरं तस्य विरूपाक्षस्य वानरः ॥ ६.९६.३० ॥
ಆ ರಾಕ್ಷಸನ ಪ್ರಹಾರದಿಂದ ತಾನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಆ ವಾನರನು ವಿರೂಪಾಕ್ಷನ ಅಂತರವನ್ನು ಕಂಡನು.
6.96.31
ततोऽन्यं पातयत् क्रोधाच्छङ्खदेशे महातलम्।
महेन्द्राशनिकल्पेन तलेनाभिहतः क्षितौ ॥ ६.९६.३१ ॥
ನಂತರ ಕೋಪದಿಂದ ಅವನು ಶಂಖಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹಾತಲ ಹೊಡೆತ ಹೊಡೆದನು; ಇಂದ್ರನ ವಜ್ರದಂತಿದ್ದ ಆ ಅಂಗೈಯಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ಅವನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದನು.
6.96.32
पपात रुधिरक्लिन्नः शोणितं हि समुद्गिरन्।
स्रोतोभ्यस्तु विरूपाक्षो जलं प्रस्रवणादिव ॥ ६.९६.३२ ॥
ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ತೋಯ್ದವನಾಗಿ ಅವನು ಬಿದ್ದನು, ರಕ್ತವನ್ನು ಉಗುಳುತ್ತ; ವಿರೂಪಾಕ್ಷನ ದೇಹದ ದ್ವಾರಗಳಿಂದ ಚಿಲುಮೆಯಿಂದ ನೀರು ಹರಿವಂತೆ ರಕ್ತ ಹರಿಯಿತು.
6.96.33
विवृत्तनयनं क्रोधात् सफेनं रुधिराप्लुतम्।
ददृशुस्ते विरूपाक्षं विरूपाक्षतरं कृतम् ॥ ६.९६.३३ ॥
ಕೋಪದಿಂದ ತಿರುಗಿದ ಕಣ್ಣುಗಳ, ನೊರೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ, ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ವಿರೂಪಾಕ್ಷನನ್ನು ಅವರು ನೋಡಿದರು; ಅವನು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿಕಾರನಾಗಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದನು.
6.96.34
स्फुरन्तं परिवर्तन्तं पार्श्वेन रुधिरोक्षितम्।
करुणं च विनर्दन्तं ददृशुः कपयो रिपुम् ॥ ६.९६.३४ ॥
ತಳಮಳಿಸುತ್ತ, ಉರುಳಾಡುತ್ತ, ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಹೊರಳುತ್ತ, ರಕ್ತದಿಂದ ಲೇಪಿತನಾಗಿ, ಕರುಣೆಯಿಂದ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಶತ್ರುವನ್ನು ವಾನರರು ನೋಡಿದರು.
6.96.35
तथा तु तौ संयति सम्प्रयुक्तौ
तरस्विनौ वानरराक्षसानाम्।
बलार्णवौ सस्वनतुश्च भीमौ
महार्णवौ द्वाविव भिन्नसेतू ॥ ६.९६.३५ ॥
ಹಾಗೆಯೇ ಆ ಇಬ್ಬರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು; ವೇಗಶಾಲಿಗಳಾದ ವಾನರ ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರ ಬಲಸಾಗರಗಳು, ಭಯಂಕರವಾಗಿ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತ, ಒಡೆದ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ಎರಡು ಮಹಾಸಾಗರಗಳಂತಿದ್ದರು.
6.96.36
विनाशितं प्रेक्ष्य विरूपनेत्रं
महाबलं तं हरिपार्थिवेन।
बलं समेतं कपिराक्षसाना-
मुद्वृत्तगङ्गाप्रतिमं बभूव ॥ ६.९६.३६ ॥
ವಾನರರಾಜನಿಂದ ನಾಶಗೊಂಡ ಆ ಮಹಾಬಲ ವಿರೂಪನೇತ್ರನನ್ನು ನೋಡಿ, ವಾನರ ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರ ಕೂಡಿದ ಸೇನೆ ಉಕ್ಕಿದ ಗಂಗೆಯಂತಾಯಿತು.