ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 6.96
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.96.1
तथा तैः कृत्तगात्रैस्तु दशग्रीवेण मार्गणैः।
बभूव वसुधा तत्र प्रकीर्णा हरिभिस्तदा ॥ ६.९६.१ ॥
ଏହିପରି ଦଶଗ୍ରୀବଙ୍କ ବାଣରେ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ ଶରୀର ହୋଇଥିବା ବାନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେଦିନ ସେଠାକାର ଭୂମି ବିଛଡ଼ି ପଡ଼ିଥିଲା।
6.96.2
रावणस्याप्रसह्यं तं शरसम्पातमेकतः।
न शेकुः सहितुं दीप्तं पतङ्गा ज्वलनं यथा ॥ ६.९६.२ ॥
ରାବଣଙ୍କର ସେହି ଅସହ୍ୟ ବାଣବର୍ଷାକୁ ଏକ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ସେମାନେ ସହି ପାରିଲେ ନାହିଁ; ଜଳୁଥିବା ଅଗ୍ନିକୁ ପତଙ୍ଗମାନେ ସହି ନ ପାରିବା ପରି।
6.96.3
तेऽर्दिता निशितैर्बाणैः क्रोशन्तो विप्रदुद्रुवुः।
पावकार्चिः समाविष्टा दह्यमाना यथा गजाः ॥ ६.९६.३ ॥
ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ଚିତ୍କାର କରି ସେମାନେ ଚାରିଆଡ଼େ ପଳାଇଲେ; ଅଗ୍ନିଶିଖାରେ ଘେରି ଦଗ୍ଧ ହେଉଥିବା ହାତୀମାନଙ୍କ ପରି।
6.96.4
प्लवंगानामनीकानि महाभ्राणीव मारुतः।
संययौ समरे तस्मिन् विधमन् रावणः शरैः ॥ ६.९६.४ ॥
ସେହି ଯୁଦ୍ଧରେ ରାବଣ ବାଣରେ ବାନର ସେନାମାନଙ୍କୁ ବିଦାରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲା; ପବନ ବଡ଼ ବଡ଼ ମେଘକୁ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ କରିବା ପରି।
6.96.5
कदनं तरसा कृत्वा राक्षसेन्द्रो वनौकसाम्।
आससाद ततो युद्धे त्वरितं राघवं रणे ॥ ६.९६.५ ॥
ବାନରମାନଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ସଂହାର କରି ରାକ୍ଷସରାଜ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ରାଘବଙ୍କ ନିକଟକୁ ପହଞ୍ଚିଲା।
6.96.6
सुग्रीवस्तान् कपीन् दृष्ट्वा भग्नान् विद्रावितान् रणे।
गुल्मे सुषेणं निक्षिप्य चक्रे युद्धे द्रुतं मनः ॥ ६.९६.६ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ସେହି ବାନରମାନଙ୍କୁ ଭଗ୍ନ ଓ ପଳାୟମାନ ଦେଖି ସୁଗ୍ରୀବ ସୁଷେଣଙ୍କୁ ଝୋପରେ ରଖି ଶୀଘ୍ର ଯୁଦ୍ଧରେ ମନ ଦେଲେ।
6.96.7
आत्मनः सदृशं वीरं स तं निक्षिप्य वानरम्।
सुग्रीवोऽभिमुखं शत्रुं प्रतस्थे पादपायुधः ॥ ६.९६.७ ॥
ନିଜ ସମକକ୍ଷ ସେହି ବୀର ବାନରକୁ ସେଠାରେ ରଖି, ପାଦକୁ ଅସ୍ତ୍ର କରିଥିବା ସୁଗ୍ରୀବ ଶତ୍ରୁ ଆଡ଼କୁ ଯାତ୍ରା କଲେ।
6.96.8
पार्श्वतः पृष्ठतश्चास्य सर्वे वानरयूथपाः।
अनुजग्मुर्महाशैलान् विविधांश्च वनस्पतीन् ॥ ६.९६.८ ॥
ତାଙ୍କ ପାର୍ଶ୍ବରେ ଓ ପଛରେ ସମସ୍ତ ବାନରଯୂଥପତି ବଡ଼ ବଡ଼ ପର୍ବତ ଓ ନାନା ପ୍ରକାର ବୃକ୍ଷ ଧରି ତାଙ୍କ ଅନୁସରଣ କଲେ।
6.96.9
ननर्द युधि सुग्रीवः स्वरेण महता महान्।
पोथयन् विविधांश्चान्यान् ममन्थोत्तमराक्षसान् ॥ ६.९६.९ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ମହାନ ସୁଗ୍ରୀବ ନିଜ ମହାନାଦରେ ଗର୍ଜନ କଲେ; ବହୁପ୍ରକାରେ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ପେଷି ମଥିଲେ।
6.96.10
ममर्द च महाकायो राक्षसान् वानरेश्वरः।
युगान्तसमये वायुः प्रवृद्धानगमानिव ॥ ६.९६.१० ॥
ମହାକାୟ ବାନରରାଜ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ପେଷି ଦେଲେ; ଯୁଗାନ୍ତ ସମୟରେ ପବନ ବଢ଼ିଥିବା ବୃକ୍ଷମାନଙ୍କୁ ଉପାଡ଼ିବା ପରି।
6.96.11
राक्षसानामनीकेषु शैलवर्षं ववर्ष ह।
अश्मवर्षं यथा मेघः पक्षिसङ्घेषु कानने ॥ ६.९६.११ ॥
ରାକ୍ଷସ ସେନାମାନଙ୍କ ଉପରେ ସେ ପର୍ବତର ବର୍ଷା କଲେ; ଅରଣ୍ୟରେ ପକ୍ଷୀ ଝାଙ୍କ ଉପରେ ମେଘ ପଥରର ବର୍ଷା କରିବା ପରି।
6.96.12
कपिराजविमुक्तैस्तैः शैलवर्षैस्तु राक्षसाः।
विकीर्णशिरसः पेतुर्विकीर्णा इव पर्वताः ॥ ६.९६.१२ ॥
ବାନରରାଜଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିକ୍ଷିପ୍ତ ସେହି ପର୍ବତ-ବର୍ଷାରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ମୁଣ୍ଡ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ ହୋଇ, ବିଖଣ୍ଡିତ ପର୍ବତ ପରି ପଡ଼ିଗଲେ।
6.96.13
अथ संक्षीयमाणेषु राक्षसेषु समन्ततः।
सुग्रीवेण प्रभग्नेषु नदत्सु च पतत्सु च ॥ ६.९६.१३ ॥
ତା'ପରେ ଚାରିଆଡ଼େ ରାକ୍ଷସମାନେ କ୍ଷୟ ପାଉଥିବା ବେଳେ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାସ୍ତ ହୋଇ, ଗର୍ଜନ କରି ଓ ପଡ଼ି ଯାଉଥିଲେ।
6.96.14
विरूपाक्षः स्वकं नाम धन्वी विश्राव्य राक्षसः।
रथादाप्लुत्य दुर्धर्षो गजस्कन्धमुपारुहत् ॥ ६.९६.१४ ॥
ବିରୂପାକ୍ଷ ନାମକ ଧନୁର୍ଦ୍ଧର ରାକ୍ଷସ ନିଜ ନାମ ଘୋଷଣା କରି, ଅଜେୟ ହୋଇ ରଥରୁ ଡେଇଁ ହାତୀର କାନ୍ଧରେ ଚଢ଼ିଲା।
6.96.15
स तं द्विपमथारुह्य विरूपाक्षो महाबलः।
ननर्द भीमनिर्ह्रादं वानरानभ्यधावत ॥ ६.९६.१५ ॥
ସେହି ହାତୀ ଉପରେ ଚଢ଼ି ମହାବଳୀ ବିରୂପାକ୍ଷ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କରି ବାନରମାନଙ୍କ ଆଡ଼େ ଧାଇଁଲା।
6.96.16
सुग्रीवे स शरान् घोरान् विससर्ज चमूमुखे।
स्थापयामास चोद्विग्नान् राक्षसान् सम्प्रहर्षयन् ॥ ६.९६.१६ ॥
ସେ ସେନାର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଡ଼େ ଭୟଙ୍କର ବାଣ ନିକ୍ଷେପ କଲା ଏବଂ ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କରି ଠିଆ କରାଇଲା।
6.96.17
सोऽतिविद्धः शितैर्बाणैः कपीन्द्रस्तेन रक्षसा।
चुक्रोश च महाक्रोधो वधे चास्य मनो दधे ॥ ६.९६.१७ ॥
ସେ ରାକ୍ଷସର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଅତ୍ୟଧିକ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ ବାନରରାଜ ମହାକ୍ରୋଧରେ ଚିତ୍କାର କଲା ଏବଂ ତାକୁ ବଧ କରିବାକୁ ମନ ସ୍ଥିର କଲା।
6.96.18
ततः पादपमुद्धृत्य शूरः सम्प्रधनो हरिः।
अभिपत्य जघानास्य प्रमुखे तं महागजम् ॥ ६.९६.१८ ॥
ତା'ପରେ ବୀର ଓ ଯୁଦ୍ଧନିପୁଣ ସେଇ ବାନର ଗଛ ଉପାଡ଼ି, ଧାଇଁ ଯାଇ ତା'ର ସମ୍ମୁଖସ୍ଥ ସେଇ ମହାହାତୀକୁ ପ୍ରହାର କଲା।
6.96.19
स तु प्रहाराभिहतः सुग्रीवेण महागजः।
अपासर्पद् धनुर्मात्रं निषसाद ननाद च ॥ ६.९६.१९ ॥
ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଘାତରେ ଆହତ ସେହି ମହାଗଜ ଗୋଟିଏ ଧନୁ ପରିମିତ ପଛକୁ ସରିଗଲା, ବସିପଡ଼ିଲା ଏବଂ ଗର୍ଜନ କଲା।
6.96.20
गजात् तु मथितात् तूर्णमपक्रम्य स वीर्यवान्।
राक्षसोऽभिमुखः शत्रुं प्रत्युद्गम्य ततः कपिम् ॥ ६.९६.२० ॥
ତା'ପରେ ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ୍ ରାକ୍ଷସ ଚୂର୍ଣ୍ଣିତ ସେହି ଗଜରୁ ଶୀଘ୍ର ଓହ୍ଲାଇ, ଶତ୍ରୁ ସମ୍ମୁଖରେ ହୋଇ, ସେହି କପି ଆଡ଼କୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲା।
6.96.21
आर्षभं चर्म खड्गं च प्रगृह्य लघुविक्रमः।
भर्त्सयन्निव सुग्रीवमाससाद व्यवस्थितम् ॥ ६.९६.२१ ॥
ଷଣ୍ଢ ଚର୍ମର ଢାଲ ଓ ଖଡ୍ଗ ଧରି, ଲଘୁ ପଦକ୍ଷେପ ଥିବା ସେ ରାକ୍ଷସ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଖାଉଥିବା ପରି, ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲା।
6.96.22
स हि तस्याभिसंक्रुद्धः प्रगृह्य विपुलां शिलाम्।
विरूपाक्षस्य चिक्षेप सुग्रीवो जलदोपमाम् ॥ ६.९६.२२ ॥
ସୁଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ମେଘ ପରି ବିଶାଳ ଶିଳା ଧରି ବିରୂପାକ୍ଷ ଉପରେ ନିକ୍ଷେପ କଲେ।
6.96.23
स तां शिलामापतन्तीं दृष्ट्वा राक्षसपुंगवः।
अपक्रम्य सुविक्रान्तः खड्गेन प्राहरत् तदा ॥ ६.९६.२३ ॥
ପଡ଼ୁଥିବା ସେହି ଶିଳାକୁ ଦେଖି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାକ୍ଷସ ଏକ ପାଖକୁ ସରିଗଲା ଏବଂ ଅତି ବିକ୍ରମରେ ସେତେବେଳେ ଖଡ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲା।
6.96.24
तेन खड्गप्रहारेण रक्षसा बलिना हतः।
मुहूर्तमभवद् भूमौ विसंज्ञ इव वानरः ॥ ६.९६.२४ ॥
ସେହି ବଳବାନ୍ ରାକ୍ଷସର ଖଡ୍ଗ ଆଘାତରେ ଆହତ ହୋଇ ସେ ବାନର କ୍ଷଣେ ଭୂମିରେ ଅଚେତନ ପରି ହୋଇଗଲା।
6.96.25
सहसा स तदोत्पत्य राक्षसस्य महाहवे।
मुष्टिं संवर्त्य वेगेन पातयामास वक्षसि ॥ ६.९६.२५ ॥
ସେତେବେଳେ ହଠାତ୍ ଡେଇଁ, ସେହି ରାକ୍ଷସର ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଷ୍ଟି ବାନ୍ଧି ବେଗରେ ତାର ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲେ।
6.96.26
मुष्टिप्रहाराभिहतो विरूपाक्षो निशाचरः।
तेन खड्गेन संक्रुद्धः सुग्रीवस्य चमूमुखे ॥ ६.९६.२६ ॥
ମୁଷ୍ଟି ପ୍ରହାରରେ ଆହତ ବିରୂପାକ୍ଷ ନାମକ ନିଶାଚର, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସେହି ଖଡ୍ଗରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସେନାର ଅଗ୍ରଭାଗରେ।
6.96.27
कवचं पातयामास पद्भ्यामभिहतोऽपतत्।
स समुत्थाय पतितः कपिस्तस्य व्यसर्जयत् ॥ ६.९६.२७ ॥
ସେ କବଚ ପକାଇଲା; ପାଦର ଆଘାତରେ ସେ ପଡ଼ିଗଲା। ସେହି ବାନର ଉଠି, ପଡ଼ିଥିବା ତାକୁ ଛାଡ଼ି ଦେଲା।
6.96.28
तलप्रहारमशनेः समानं भीमनिःस्वनम्।
तलप्रहारं तद् रक्षः सुग्रीवेण समुद्यतम् ॥ ६.९६.२८ ॥
ବଜ୍ରପରି ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦଯୁକ୍ତ ତଳହାତ ପ୍ରହାର; ସେହି ରାକ୍ଷସ ଉପରେ ସୁଗ୍ରୀବ ସେହି ତଳହାତ ପ୍ରହାର ଉଠାଇଲେ।
6.96.29
नैपुण्यान्मोचयित्वैनं मुष्टिनोरसि ताडयत्।
ततस्तु संक्रुद्धतरः सुग्रीवो वानरेश्वरः ॥ ६.९६.२९ ॥
ନିପୁଣତାରେ ତାକୁ ଛାଡ଼ାଇ, ମୁଷ୍ଟିରେ ତାର ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲେ। ତା'ପରେ ଅଧିକ କ୍ରୋଧିତ ବାନରେଶ୍ୱର ସୁଗ୍ରୀବ।
6.96.30
मोक्षितं चात्मनो दृष्ट्वा प्रहारं तेन रक्षसा।
स ददर्शान्तरं तस्य विरूपाक्षस्य वानरः ॥ ६.९६.३० ॥
ସେହି ରାକ୍ଷସର ପ୍ରହାରରୁ ନିଜକୁ ମୁକ୍ତ ଦେଖି, ସେହି ବାନର ବିରୂପାକ୍ଷଙ୍କ ଫାଙ୍କ ଦେଖିଲେ।
6.96.31
ततोऽन्यं पातयत् क्रोधाच्छङ्खदेशे महातलम्।
महेन्द्राशनिकल्पेन तलेनाभिहतः क्षितौ ॥ ६.९६.३१ ॥
ତା'ପରେ କ୍ରୋଧରେ ସେ ଶଙ୍ଖଦେଶରେ ଆଉ ଏକ ମହାତଳ ପ୍ରହାର କଲା; ଇନ୍ଦ୍ରର ବଜ୍ର ସଦୃଶ ସେ ତଳବାଡ଼ିରେ ଆହତ ହୋଇ ସେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା।
6.96.32
पपात रुधिरक्लिन्नः शोणितं हि समुद्गिरन्।
स्रोतोभ्यस्तु विरूपाक्षो जलं प्रस्रवणादिव ॥ ६.९६.३२ ॥
ରକ୍ତରେ ଭିଜି ସେ ପଡ଼ିଗଲା, ରକ୍ତ ଉଦ୍ଗୀରଣ କରି; ଓ ବିରୂପାକ୍ଷର ଶରୀରର ସ୍ରୋତରୁ ଝରଣାରୁ ଜଳ ପରି ରକ୍ତ ବହିଲା।
6.96.33
विवृत्तनयनं क्रोधात् सफेनं रुधिराप्लुतम्।
ददृशुस्ते विरूपाक्षं विरूपाक्षतरं कृतम् ॥ ६.९६.३३ ॥
କ୍ରୋଧରେ ଘୂରିଯାଇଥିବା ଆଖିର, ଫେଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ରକ୍ତରେ ସ୍ନାତ ବିରୂପାକ୍ଷକୁ ସେମାନେ ଦେଖିଲେ; ସେ ଆହୁରି ବିକୃତ କରାଯାଇଥିଲା।
6.96.34
स्फुरन्तं परिवर्तन्तं पार्श्वेन रुधिरोक्षितम्।
करुणं च विनर्दन्तं ददृशुः कपयो रिपुम् ॥ ६.९६.३४ ॥
ଛଟପଟ ହୋଇ, ଗଡ଼ାଗଡ଼ି ଦେଇ, ପାର୍ଶ୍ୱରେ ପଡ଼ି, ରକ୍ତରେ ଲିପ୍ତ ହୋଇ, କରୁଣ ସ୍ୱରରେ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ଶତ୍ରୁକୁ ବାନରମାନେ ଦେଖିଲେ।
6.96.35
तथा तु तौ संयति सम्प्रयुक्तौ
तरस्विनौ वानरराक्षसानाम्।
बलार्णवौ सस्वनतुश्च भीमौ
महार्णवौ द्वाविव भिन्नसेतू ॥ ६.९६.३५ ॥
ଏହିପରି ସେ ଦୁହେଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଲାଗିଗଲେ; ବେଗବାନ ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ବଳସାଗର, ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କରି, ଭଗ୍ନ ସେତୁବନ୍ଧ ବିଶିଷ୍ଟ ଦୁଇ ମହାସାଗର ପରି ହେଲେ।
6.96.36
विनाशितं प्रेक्ष्य विरूपनेत्रं
महाबलं तं हरिपार्थिवेन।
बलं समेतं कपिराक्षसाना-
मुद्वृत्तगङ्गाप्रतिमं बभूव ॥ ६.९६.३६ ॥
ବାନରରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିନଷ୍ଟ ସେହି ମହାବଳୀ ବିରୂପନେତ୍ରକୁ ଦେଖି, ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ମିଳିତ ସେନା ଉଦ୍ବେଳିତ ଗଙ୍ଗା ପରି ହେଲା।