वाल्मीकि रामायण · सर्ग 7.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.1.1
प्राप्तराज्यस्य रामस्य राक्षसानां वधे कृते ।
आजग्मुर्ऋषयः सर्वे राघवं प्रतिनन्दितुम् ॥ ७.१.१ ॥
राम राज्य प्राप्त झाल्यावर आणि राक्षसांचा वध झाल्यावर, सर्व ऋषी राघवाचे अभिनंदन करण्यासाठी आले.
7.1.2
कौशिको ऽथ यवक्रीतो गार्ग्यो गालव एव च ।
कण्वो मेधातिथेः पुत्रः पूर्वस्यां दिशि ये श्रिताः ॥ ७.१.२ ॥
कौशिक, यवक्रीत, गार्ग्य, गालव आणि मेधातिथीचा पुत्र कण्व — जे पूर्व दिशेला राहतात.
7.1.3
स्वस्त्यात्रेयो ऽथ भगवान्नमुचिः प्रमुचिस्तथा ।
आजग्मुस्ते सहागस्त्या ये श्रिता दक्षिणां दिशम् ॥ ७.१.३ ॥
स्वस्त्यात्रेय, भगवान नमुची आणि प्रमुची तसेच अगस्त्यांसह दक्षिण दिशेला राहणारे आले.
7.1.4
नृषद्गुः कवषो धौम्यो रौद्रेयश्च महानृषिः ।
ते ऽप्याजग्मुः सशिष्या वै ये श्रिताः पश्चिमां दिशम् ॥ ७.१.४ ॥
नृषद्गु, कवष, धौम्य आणि महान ऋषी रौद्रेय हे आपल्या शिष्यांसह आले — जे पश्चिम दिशेला राहतात.
7.1.5
वसिष्ठः कश्यपो ऽथात्रिर्विश्वामित्रः सगौतमः ।
जमदग्निर्भरद्वाजस्ते ऽपि सप्तर्षयस्तथा ॥ ७.१.५ ॥
वसिष्ठ, कश्यप, अत्री, गौतमांसह विश्वामित्र, जमदग्नी, भरद्वाज — ते सप्तर्षीही.
7.1.6
उदीच्यां दिशि सप्तैते नित्यमेव निवासिनः ॥ ७.१.६ ॥
उत्तर दिशेला नेहमी राहणारे हे सात.
7.1.7
सम्प्राप्य ते महात्मानो राघवस्य निवेशनम् ।
विष्टिताः प्रतिहारार्थं हुताशनसमप्रभाः ।
वेदवेदाङ्गविदुषो नानाशास्त्रविशारदाः ॥ ७.१.७ ॥
ते महात्मे राघवाच्या निवासस्थानी पोहोचले आणि प्रवेशाची वाट पाहत उभे राहिले; यज्ञाग्नीसारखे तेजस्वी, वेद-वेदांगांचे जाणकार, नाना शास्त्रांत निपुण.
7.1.8
द्वाःस्थं प्रोवाच धर्मात्मा अगस्त्यो मुनिसत्तमः ।
निवेद्यतां दाशरथेर्ऋषीनस्मान्समागतान् ॥ ७.१.८ ॥
धर्मात्मा मुनिश्रेष्ठ अगस्त्य द्वारपालाला म्हणाले, "दशरथपुत्राला कळवा, आम्ही ऋषी आलो आहोत."
7.1.9
प्रतीहारस्ततस्तूर्णमगस्त्यवचनाद्द्रुतम् ।
समीपं राघवस्याशु प्रविवेश महात्मनः ॥ ७.१.९ ॥
मग अगस्त्याच्या शब्दावर द्वारपाल त्वरेने महात्मा राघवाजवळ गेला आणि लगेच आत गेला.
7.1.10
नयेङ्गितज्ञः सद्वृत्तो दक्षो धैर्यसमन्वितः ।
स रामं दृश्य सहसा पूर्णचन्द्रसमप्रभम् ॥ ७.१.१० ॥
नीती आणि खुणा जाणणारा, सदाचारी, कुशल व धीरोदात्त तो द्वारपाल पूर्णचंद्रासारख्या तेजस्वी रामाला पाहून अचानक ...
7.1.11
अगस्त्यं कथयामास सम्प्राप्तमृषिभिः सह ॥ ७.१.११ ॥
ऋषींसह अगस्त्य आल्याचे त्याने कळवले.
7.1.12
श्रुत्वा प्राप्तान्मुनींस्तांस्तु बालसूर्यसमप्रभान् ।
प्रत्युवाच ततो द्वास्स्थं प्रवेशय यथासुखम् ॥ ७.१.१२ ॥
उगवत्या सूर्यासारखे तेजस्वी ते मुनी आल्याचे ऐकून तो द्वारपालाला म्हणाला, "त्यांना सुखाने आत घेऊन या."
7.1.13
तान् सम्प्राप्तान् मुनीन् दृष्ट्वा प्रत्युत्थाय कृताञ्जलिः ।
पाद्यार्घ्यादिभिरानर्च गां निवेद्य च सादरम् ॥ ७.१.१३ ॥
आलेल्या त्या मुनींना पाहून राम उठून उभा राहिला, हात जोडले; पाद्य, अर्घ्य इत्यादींनी आणि गाय अर्पण करून आदराने त्यांचा सत्कार केला.
7.1.14
रामो ऽभिवाद्य प्रयत आसनान्यादिदेश ह ।
तेषु काञ्चनचित्रेषु महत्सु च वरेषु च ॥ ७.१.१४ ॥
राम विनयाने अभिवादन करून, सोन्याने सजवलेली, मोठी आणि उत्तम आसने त्यांना दाखवता झाला.
7.1.15
कुशान्तर्धानदत्तेषु मृगचर्मयुतेषु च ।
यथार्हमुपविष्टास्ते आसनेष्वृषिपुङ्गवाः ॥ ७.१.१५ ॥
कुश आणि अंतर्धान वस्त्र पसरलेल्या, मृगचर्माने युक्त आसनांवर योग्यतेनुसार ते श्रेष्ठ ऋषी बसले.
7.1.16
रामेण कुशलं पृष्टाः सशिष्याः सपुरोगमाः ।
महर्षयो वेदविदो रामं वचनमब्रुवन् ॥ ७.१.१६ ॥
शिष्य आणि अग्रणींसह असलेल्या त्या ऋषींना रामाने कुशल विचारले; वेदज्ञ महर्षी रामाला ही वचने म्हणाले.
7.1.17
कुशलं नो महाबाहो सर्वत्र रघुनन्दन ।
त्वां तु दिष्ट्या कुशलिनं पश्यामो हतशात्रवम् ॥ ७.१.१७ ॥
हे महाबाहो, हे रघुनंदना! आमचे सर्वत्र कुशल आहे; सुदैवाने शत्रूंचा नाश केलेल्या, कुशल अशा तुम्हाला आम्ही पाहत आहोत.
7.1.18
दिष्ट्या त्वया हतो राजन्रावणो लोकरावणः ।
न हि भारः स ते राम रावणः पुत्रपौत्रवान् ॥ ७.१.१८ ॥
सुदैवाने तुम्ही लोकभयंकर रावणाचा वध केलात, हे राजा! हे राम, पुत्रपौत्रांनी युक्त असलेला तो रावण तुमच्यासाठी भार नव्हता.
7.1.19
सधनुस्त्वं हि लोकांस्त्रीन्विजयेथा न संशयः ।
दिष्ट्या त्वया हतो राम रावणो राक्षसेश्वरः ॥ ७.१.१९ ॥
धनुष्यासह तू तिन्ही लोकांना जिंकू शकला असतास, यात संशय नाही. सुदैवाने, हे राम, राक्षसेश्वर रावण तुझ्याकडून मारला गेला.
7.1.20
दिष्ट्या विजयिनं त्वाद्य पश्यामः सह सीतया ।
लक्ष्मणेन च धर्मात्मन्भ्रात्रा त्वद्धितकारिणा ॥ ७.१.२० ॥
सुदैवाने आज विजयी झालेल्या तुला सीता आणि तुझे हितकारी बंधू लक्ष्मण यांच्यासह आम्ही पाहत आहोत, हे धर्मात्मा.
7.1.21
मातृभिर्भ्रातृसहितं पश्यामो ऽद्य वयं नृप ।
दिष्ट्या प्रहस्तो विकटो विरूपाक्षो महोदरः ।
अकम्पनश्च दुर्धर्षो निहतास्ते निशाचराः ॥ ७.१.२१ ॥
हे राजा, आज मातांसह आणि बंधूंसह तुला आम्ही पाहत आहोत. सुदैवाने प्रहस्त, विकट, विरूपाक्ष, महोदर आणि दुर्धर्ष अकंपन हे निशाचर तुझ्याकडून मारले गेले.
7.1.22
यस्य प्रमाणाद्विपुलं प्रमाणं नेह विद्यते ।
दिष्ट्या ते समरे राम कुम्भकर्णो निपातितः ॥ ७.१.२२ ॥
ज्याच्या विशाल आकाराची येथे बरोबरी नाही, तो कुंभकर्ण सुदैवाने, हे राम, युद्धात तुझ्याकडून पाडला गेला.
7.1.23
त्रिशिराश्चातिकायश्च देवान्तकनरान्तकौ ।
दिष्ट्या ते निहता राम महावीर्या निशाचराः ॥ ७.१.२३ ॥
त्रिशिरा आणि अतिकाय, देवांतक आणि नरांतक, सुदैवाने, हे राम, महापराक्रमी ते निशाचर तुझ्याकडून मारले गेले.
7.1.24
कुम्भश्चैव निकुम्भश्च राक्षसौ भीमदर्शनौ ।
दिष्ट्या तौ निहतौ राम कुम्भकर्णसुतौ मृधे ॥ ७.१.२४ ॥
कुंभ आणि निकुंभ, भयंकर रूपाचे ते दोन राक्षस, सुदैवाने, हे राम, युद्धात कुंभकर्णाचे ते दोन पुत्र तुझ्याकडून मारले गेले.
7.1.25
युद्धोन्मत्तश्च मत्तश्च कालान्तकयमोपमौ ।
यज्ञकोपश्च बलवान्धूम्राक्षो नाम राक्षसः ॥ ७.१.२५ ॥
युद्धोन्मत्त आणि मत्त, काळ व अंतक यमासारखे; बलवान यज्ञकोप आणि धूम्राक्ष नावाचा राक्षस
7.1.26
कुर्वन्तः कदनं घोरमेते शस्त्रास्त्रपारगाः ।
अन्तकप्रतिमैर्बाणैर्दिष्ट्या विनिहतास्त्वया ॥ ७.१.२६ ॥
भयंकर संहार करणारे हे शस्त्रास्त्रपारंगत होते; यमासारख्या बाणांनी नशिबाने तुम्ही यांना ठार केलेत
7.1.27
दिष्ट्या त्वं राक्षसेन्द्रेण द्वन्द्वयुद्धमुपागतः ।
देवतानामवध्येन विजयं प्राप्तवानसि ॥ ७.१.२७ ॥
नशिबाने तुम्ही राक्षसेंद्राशी द्वंद्वयुद्ध केलेत आणि देवांनाही अवध्य असलेल्यावर विजय मिळवलात
7.1.28
सङ्ख्ये तस्य न किञ्चित्तु रावणस्य पराभवः ।
द्वन्द्वयुद्धमनुप्राप्तो दिष्ट्या ते रावणिर्हतः ॥ ७.१.२८ ॥
युद्धात त्याचा पराभव रावणासाठी काहीच नुकसान नव्हता; नशिबाने द्वंद्वयुद्धात तुम्ही रावणीला ठार केलेत
7.1.29
दिष्ट्या तस्य महाबाहो कालस्येवाभिधावतः ।
मुक्तः सुररिपोर्वीर प्राप्तश्च विजयस्त्वया ॥ ७.१.२९ ॥
नशिबाने, हे महाबाहू, कालासारखा धावून येणाऱ्या त्या देवशत्रूपासून तुम्ही सुटलात; हे वीरा, तुम्हाला विजय मिळाला
7.1.30
अभिनन्दाम ते सर्वे संश्रुत्येन्द्रजितो वधम् ।
सो ऽवध्यः सर्वभूतानां महामायाधरो युधि ॥ ७.१.३० ॥
इंद्रजिताच्या वधाची वार्ता ऐकून आम्ही सर्वजण तुमचे अभिनंदन करतो; तो सर्वभूतांना अवध्य होता, युद्धात महामायेचा धारक होता
7.1.31
विस्मयस्त्वेष चास्माकं तच्छ्रुत्वेन्द्रजितं हतम् ॥ ७.१.३१ ॥
इंद्रजित मारला गेला हे ऐकून आम्हालाही हे आश्चर्य वाटले.
7.1.32
एते चान्ये च बहवो राक्षसाः कामरूपिणः ।
दिष्ट्या त्वया हता वीरा रघूणां कुलवर्द्धन ॥ ७.१.३२ ॥
हे आणि इतर अनेक इच्छारूपी राक्षस वीर, हे रघुकुलवर्धना, सुदैवाने तुझ्याकडून मारले गेले.
7.1.33
दत्त्वा पुण्यामिमां वीर सौम्यामभयदक्षिणाम् ॥
दिष्ट्या वर्धसि काकुत्स्थ जयेनामित्रकर्शन ॥ ७.१.३३ ॥
ही पवित्र, सौम्य अभयदक्षिणा देऊन, हे वीरा काकुत्स्था, हे शत्रुमर्दना, सुदैवाने जयाने तू वाढत आहेस.
7.1.34
श्रुत्वा तु तेषां वचनमृषीणां भावितात्मनाम् ।
विस्मयं परमं गत्वा रामः प्राञ्जलिरब्रवीत् ॥ ७.१.३४ ॥
त्या भावितात्मा ऋषींचे वचन ऐकून राम अत्यंत आश्चर्यचकित झाला आणि हात जोडून म्हणाला.
7.1.35
भगवन्तः कुम्भकर्णं रावणं च निशाचरम् ।
अतिक्रम्य महावीर्यौ किं प्रशंसथ रावणिम् ॥ ७.१.३५ ॥
हे पूज्य ऋषिगण, कुंभकर्ण आणि निशाचर रावण यांनाही मागे टाकणाऱ्या महापराक्रमी रावणीची तुम्ही का प्रशंसा करता?
7.1.36
महोदरं प्रहस्तं च विरूपाक्षं च राक्षसम् ।
मत्तोन्मत्तौ च दुर्धर्षौ देवान्तकनरान्तकौ ॥
अतिक्रम्य महावीर्यान् किं प्रशंसथ रावणिम् ॥ ७.१.३६ ॥
महोदर, प्रहस्त, राक्षस विरूपाक्ष, मत्त व उन्मत्त, दुर्धर्ष देवांतक व नरांतक या महापराक्रमी वीरांनाही मागे टाकणाऱ्या रावणीची तुम्ही का प्रशंसा करता?
7.1.37
अतिकायं त्रिशिरसं धूम्राक्षं च निशाचरम् ।
अतिक्रम्य महावीर्यान्किं प्रशंसथ रावणिम् ॥ ७.१.३७ ॥
अतिकाय, त्रिशिरा आणि निशाचर धूम्राक्ष या महापराक्रमी वीरांना ओलांडून तुम्ही रावणीची का प्रशंसा करता?
7.1.38
कीदृशो वै प्रभावो ऽस्य किं बलं कः पराक्रमः ।
केन वा कारणेनैष रावणादतिरिच्यते ॥ ७.१.३८ ॥
त्याचा प्रभाव कसा आहे? त्याचे बळ काय? त्याचा पराक्रम कसा आहे? कोणत्या कारणाने तो रावणापेक्षाही श्रेष्ठ ठरतो?
7.1.39
शक्यं यदि मया श्रोतुं न खल्वाज्ञापयामि वः ।
यदि गुह्यं न चेद्वक्तुं श्रोतुमिच्छामि कथ्यताम् ॥ ७.१.३९ ॥
माझ्याकडून ऐकणे शक्य असेल तर — मी तुम्हाला आज्ञा देत नाही; हे गुप्त नसून सांगण्याजोगे असेल तर मला ऐकायची इच्छा आहे, सांगा.
7.1.40
शक्रो ऽपि विजितस्तेन कथं लब्धवरश्च सः ।
कथं च बलवानन्पुत्रो न पिता तस्य रावणः ॥ ७.१.४० ॥
इंद्रालाही त्याने जिंकले; कसा वर मिळवला? तो बलवान रावणाचा पिता नसून पुत्र कसा?
7.1.41
कथं पितुश्चाभ्यधिको महाहवे शक्रस्य जेता हि कथं स राक्षसः ।
वराश्च लब्धाः कथयस्व मे ऽद्य तत्पृच्छतश्चास्य मुनीन्द्र सर्वम् ॥ ७.१.४१ ॥
पित्यापेक्षाही तो कसा श्रेष्ठ? महायुद्धात इंद्राला जिंकणारा तो राक्षस कसा झाला, वर त्याने कसे मिळवले? हे मुनींद्रा, आज मला सर्व सांगा, हेच मी विचारत आहे.