वाल्मीकि रामायण · सर्ग 7.104
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.104.1
शृणु राजन्महासत्व यदर्थमहमागतः ।
पितामहेन देवेन प्रेषितो ऽस्मि महाबल ॥ ७.१०४.१ ॥
हे राजा, हे महासत्त्वा, मी कोणत्या हेतूने आलो आहे ते ऐक. हे महाबला, देव पितामहांनी मला पाठवले आहे.
7.104.2
तवाहं पूर्वसद्भावे पुत्रः परपुरञ्जय ।
मायासम्भावितो वीर कालः सर्वसमाहरः ॥ ७.१०४.२ ॥
हे शत्रुनगरविजेत्या, पूर्वजन्मी मी तुझा पुत्र होतो. हे वीरा, मायेने उत्पन्न झालेला मी काळ आहे, जो सर्वांचा संहार करतो.
7.104.3
पितामहश्च भगवानाह लोकपतिः प्रभुः ।
समयस्ते कृतः सौम्य लोकान्सम्परिरक्षितुम् ॥ ७.१०४.३ ॥
लोकपती व प्रभू असलेले भगवान पितामह म्हणाले: हे सौम्या, लोकांचे पूर्णपणे रक्षण करण्यासाठी तुझ्याशी एक करार केला गेला आहे.
7.104.4
सङ्क्षिप्य हि पुरा लोकान्मायया स्वयमेव हि ।
महार्णवे शयानो ऽप्सु मां त्वं पूर्वमजीजनः ॥ ७.१०४.४ ॥
पूर्वी तूच मायेने लोकांना संकुचित करून महासागराच्या जलात शयन करीत प्रथम मला उत्पन्न केलेस.
7.104.5
भोगवन्तं ततो नागमनन्तमुदकेशयम् ।
मायया जनयित्वा त्वं द्वौ च सत्त्वौ महाबलौ ॥ ७.१०४.५ ॥
नंतर तू मायेने पाण्यात शयन करणारा भोगवान, अनंत नावाचा नाग आणि दोन महाबल प्राणी उत्पन्न केलेस.
7.104.6
मधुं च कैटभं चैव ययोरस्थिचयैर्वृता ।
इयं पर्वतसम्बाधा मेदिनी चाभवन्मही ॥ ७.१०४.६ ॥
मधू आणि कैटभ — ज्यांच्या अस्थिढिगाऱ्यांनी व्यापलेली, पर्वतांनी भरलेली ही पृथ्वी मेदिनी व मही झाली.
7.104.7
पद्मे दिव्ये ऽर्कसङ्काशे नाभ्यामुत्पाद्य मामपि ।
प्राजापत्यं त्वया कर्म मयि सर्वं निवेशितम् ॥ ७.१०४.७ ॥
सूर्यासारख्या दिव्य कमळावर, तू आपल्या नाभीतून मलाही उत्पन्न करून प्रजापतीचे सर्व कार्य माझ्यावर सोपवलेस.
7.104.8
सो ऽहं सन्न्यस्तभारो हि त्वामुपासे जगत्पतिम् ।
रक्षां विधत्स्व भूतेषु मम तेजस्करो भवान् ॥ ७.१०४.८ ॥
म्हणून भार उतरवून मी जगत्पती तुझाच आश्रय घेतो. प्राण्यांच्या रक्षणाची व्यवस्था कर; तूच माझे तेज वाढवणारा आहेस.
7.104.9
ततस्त्वमपि दुर्धर्षात्तस्माद्भावात्सनातनात् ।
रक्षार्थं सर्वभूतानां विष्णुत्वमुपजग्मिवान् ॥ ७.१०४.९ ॥
तेव्हा तूही त्या अजेय, सनातन स्थितीतून, सर्व भूतांच्या रक्षणासाठी विष्णुत्व धारण केलेस.
7.104.10
अदित्यां वीर्यवान्पुत्रो भ्रातऽणां वीर्यवर्धनः ।
समुत्पन्नेषु कृत्येषु तेषां साह्याय कल्पसे ॥ ७.१०४.१० ॥
अदितीच्या पोटी तू वीर्यवान पुत्र होशील, बंधूंचे वीर्य वाढवणारा. कार्ये उद्भवतील तेव्हा त्यांना साहाय्य करण्यास तू समर्थ ठरशील.
7.104.11
स त्वं वित्रास्यमानासु प्रजासु जगतां वर ।
रावणस्य वधाकाङ्क्षी मानुषेषु मनो ऽदधाः ॥ ७.१०४.११ ॥
हे जगतांतील श्रेष्ठा! प्रजा भयभीत होत असताना, रावणाच्या वधाची इच्छा धरून तू मानवांवर मन ठेवलेस.
7.104.12
दश वर्षसहस्राणि दश वर्षशतानि च ।
कृत्वा वासस्य नियतिं स्वयमेवात्मना पुरा ॥ ७.१०४.१२ ॥
पूर्वी तूच स्वतः आपल्या वास्तव्याची मुदत दहा हजार व दहाशे वर्षे अशी निश्चित केलीस.
7.104.13
स त्वं मनोमयः पुत्रः पूर्णायुर्मानुषेष्विह ।
कालो ऽयं ते नरश्रेष्ठ समीपमुपवर्तितुम् ॥ ७.१०४.१३ ॥
तू मनापासून जन्मलेला पुत्र आहेस; मानवांमध्ये तुझे आयुष्य पूर्ण झाले आहे. हे नरश्रेष्ठा, तुझे परत जाण्याचे काळ जवळ आला आहे.
7.104.14
यदि भूयो महाराज प्रजा इच्छस्युपासितुम् ।
वस वा वीर भद्रं त एवमाह पितामहः ॥ ७.१०४.१४ ॥
हे महाराजा, जर तुला पुन्हा प्रजेचे पालन करायचे असेल तर राहा; हे वीरा, तुझे कल्याण असो—पितामहांनी असेच सांगितले आहे.
7.104.15
अथ वा विजिगीषा ते सुरलोकाय राघव ।
सनाथा विष्णुना देवा भवन्तु विगतज्वराः ॥ ७.१०४.१५ ॥
किंवा हे राघवा, जर देवलोक जिंकण्याची इच्छा तुला असेल तर विष्णूच्या संरक्षणाने देव दुःखरहित होवोत.
7.104.16
श्रुत्वा पितामहेनोक्तं वाक्यं कालसमीरितम् ।
राघवः प्रहसन्वाक्यं सर्वसंहारमब्रवीत् ॥ ७.१०४.१६ ॥
पितामहांनी सांगितलेले, कालाने प्रेरित केलेले ते वचन ऐकून राघव हसत सर्वसंहाराविषयीचे शब्द बोलला.
7.104.17
श्रुत्वा मे देवदेवस्य वाक्यं परममद्भुतम् ।
प्रीतिर्हि महती जाता तवागमनसम्भवा ॥ ७.१०४.१७ ॥
देवदेवाचे हे परम अद्भुत वचन ऐकून मला मोठा आनंद झाला आहे—तुझ्या आगमनामुळेच तो आनंद निर्माण झाला.
7.104.18
त्रयाणामपि लोकानां कार्यार्थं मम सम्भवः ।
भद्रं ते ऽस्तु गमिष्यामि यत एवाहमागतः ॥ ७.१०४.१८ ॥
तिन्ही लोकांच्या कार्यासाठीच माझा अवतार झाला आहे. तुझे कल्याण असो—मी जिथून आलो तिथेच परत जाईन.
7.104.19
हद्गतो ह्यसि सम्प्राप्तो न मे तत्र विचारणा ।
मया हि सर्वकृत्येषु देवानां वशवर्तिनाम् ।
स्थातव्यं सर्वसंहार यथा ह्याह पितामहः ॥ ७.१०४.१९ ॥
तू माझ्या हृदयात आहेस आणि इथे आला आहेस, यात शंका नाही. देवतांच्या अधीन असलेल्या मला सर्व कार्यांत पितामहांनी सांगितल्याप्रमाणेच राहायचे आहे, हे सर्वसंहारका.