वाल्मीकि रामायण · सर्ग 7.107
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.107.1
विसृज्य लक्ष्मणं रामो दुःखशोकसमन्वितः ।
पुरोधसं मन्त्रिणश्च नैगमांश्चेदमब्रवीत् ॥ ७.१०७.१ ॥
लक्ष्मणाला निरोप देऊन, दुःख आणि शोकाने भरलेला राम पुरोहित, मंत्री आणि नगरातील प्रमुखांना असे म्हणाला.
7.107.2
अद्य राज्ये ऽभिषेक्ष्यामि भरतं धर्मवत्सलम् ।
अयोध्यायाः पतिं वीरं ततो यास्याम्यहं वनम् ॥ ७.१०७.२ ॥
आजच मी धर्मप्रिय भरताचा अयोध्येचा वीर स्वामी म्हणून राज्याभिषेक करीन; मग मी वनात जाईन.
7.107.3
प्रवेशयत सम्भारान्माभूत्कालस्य पर्ययः ।
अद्यैवाहं गमिष्यामि लक्ष्मणेन गतां गतिम् ॥ ७.१०७.३ ॥
साहित्य आत आणा, कालविलंब होऊ देऊ नका; आजच मी लक्ष्मणासह पूर्वजांनी चालेल्या मार्गाने जाईन.
7.107.4
तच्छ्रुत्वा राघवेणोक्तं सर्वाः प्रकृतयो भृशम् ।
मूर्धभिः प्रणता भूमौ गतसत्त्वा इवाभवन् ॥ ७.१०७.४ ॥
राघवाचे ते शब्द ऐकून सर्व प्रजा अत्यंत व्याकुळ झाली; मस्तके भूमीवर टेकवून नमून ते जणू निष्प्राण झाले.
7.107.5
भरतश्च विसञ्ज्ञो ऽभूच्छ्रुत्वा रामस्य भाषितम् ।
राज्यं विगर्हयामास राघवं चेदमब्रवीत् ॥ ७.१०७.५ ॥
रामाचे ते बोलणे ऐकून भरतही जणू बेशुद्ध झाला; राज्याची निंदा करून त्याने राघवाला असे म्हटले.
7.107.6
सत्येनाहं शपे राजन्स्वर्गलोके न चैव हि ।
न कामये यथा राज्यं त्वां विना रघुनन्दन ॥ ७.१०७.६ ॥
हे राजा, सत्याची शपथ घेऊन सांगतो — हे रघुनंदना, तुझ्याविना मला राज्य नको आहे; स्वर्गलोकातही नको.
7.107.7
इमौ कुशलवौ राजन्नभिषिञ्च नराधिप ।
कोसलेषु कुशं वीरमुत्तरेषु तथा लवम् ॥ ७.१०७.७ ॥
हे राजा, हे नराधिपा, या कुश आणि लव दोघांचा अभिषेक करा. कोसलमध्ये वीर कुशाचा आणि उत्तरेकडे लवाचा.
7.107.8
शत्रुघ्नस्य तु गच्छन्तु दूतास्त्वरितविक्रमाः ।
इदं गमनमस्माकं स्वर्गायाख्यातु मा चिरम् ॥ ७.१०७.८ ॥
वेगवान पराक्रमी दूत शत्रुघ्नाकडे जावेत; आमचे हे प्रस्थान स्वर्गाकडे आहे असे विलंब न करता सांगावे.
7.107.9
तच्छ्रुत्वा भरतेनोक्तं दृष्ट्वा चापि ह्यधोमुखान् ।
पौरान्दुःखेन सन्तप्तान्वसिष्ठो वाक्यमब्रवीत् ॥ ७.१०७.९ ॥
भरताचे बोलणे ऐकून आणि नगरवासी खाली मान घालून दुःखाने तप्त झालेले पाहून वसिष्ठ हे वचन बोलले.
7.107.10
वत्स राम इमाः पश्य धरणीं प्रकृतीर्गताः ।
ज्ञात्वैषामीप्सितं कार्यं मा चैषां विप्रियं कृथाः ॥ ७.१०७.१० ॥
वत्सा राम, जमिनीवर लोळत आलेल्या या प्रजेकडे पाहा. त्यांना काय इष्ट आहे ते जाणून त्यांचे अप्रिय करू नकोस.
7.107.11
वसिष्ठस्य तु वाक्येन उत्थाप्य प्रकृतीजनम् ।
किं करोमीति काकुत्स्थः सर्वा वचनमब्रवीत् ॥ ७.१०७.११ ॥
वसिष्ठांच्या बोलण्याने प्रजेला उठवून, "मी काय करू?" असे म्हणत काकुत्स्थ राम सर्वांना बोलला.
7.107.12
ततः सर्वाः प्रकृतयो रामं वचनमब्रुवन् ।
गच्छन्तमनुगच्छामो यत्र राम गमिष्यसि ॥ ७.१०७.१२ ॥
तेव्हा सर्व प्रजा रामाला म्हणाली: "हे राम, तू जिथे जाशील तिथे जाणाऱ्या तुझ्यामागे आम्ही जाऊ."
7.107.13
पौरेषु यदि ते प्रीतिर्यदि स्नेहो ह्यनुत्तमः ।
सपुत्रदाराः काकुत्स्थ समागच्छाम सत्पथम् ॥ ७.१०७.१३ ॥
हे काकुत्स्था, नगरवासीयांवर तुमचे प्रेम असेल आणि तुमचा स्नेह सर्वोत्तम असेल, तर पुत्र व पत्नींसह आम्ही सत्पथावर तुमच्यासोबत चालू.
7.107.14
तपोवनं वा दुर्गं वा नदीमम्भोनिधिं तथा ।
वयं ते यदि न त्याज्याः सर्वान्नो नय ईश्वर ॥ ७.१०७.१४ ॥
हे ईश्वरा, तपोवन असो, दुर्गम स्थान असो, नदी असो वा समुद्र — जर तुम्ही आम्हाला त्यागणार नसाल, तर आम्हा सर्वांना सोबत घेऊन चला.
7.107.15
एषा नः परमा प्रीतिरेष नः परमो वरः ।
हृद्गता नः सदा प्रीतिस्तवानुगमने नृप ॥ ७.१०७.१५ ॥
हेच आमचे परम प्रेम आहे, हाच आमचा श्रेष्ठ वर आहे. हे राजा, तुमच्या मागे चालण्याची प्रीती सदैव आमच्या हृदयात आहे.
7.107.16
पौराणां दृढभक्तिं च बाढमित्येव सो ऽब्रवीत् ।
स्वकृतान्तं चान्ववेक्ष्य तस्मिन्नहनि राघवः ॥ ७.१०७.१६ ॥
नगरवासीयांची दृढ भक्ती पाहून राघव 'बरं' असे म्हणाला; आणि त्या दिवशी आपल्या स्वकृत अंताचा विचार केला.
7.107.17
कोसलेषु कुशं वीरमुत्तरेषु तथा लवम् ।
अभिषिच्य महात्मानावुभौ रामः कुशीलवौ ॥ ७.१०७.१७ ॥
रामाने कोसलावर वीर कुशाचा, आणि उत्तरेकडील प्रदेशांवर लवाचा राज्याभिषेक केला — त्या दोन महात्म्यांना, कुश आणि लव यांना.
7.107.18
अभिषिक्तौ सुतावङ्के प्रतिष्ठाप्य पुरे ततः ।
परिष्वज्य महाबाहुर्मूर्ध्न्युपाघ्राय चासकृत् ॥ ७.१०७.१८ ॥
अभिषिक्त झालेल्या दोन्ही पुत्रांना मांडीवर बसवून आणि नगरात प्रतिष्ठापित करून, मग महाबाहू (रामाने) त्यांना आलिंगन दिले आणि वारंवार त्यांच्या मस्तकाचा वास घेतला.
7.107.19
रथानां तु सहस्राणि नागानामयुतानि च ।
दशायुतानि चाश्वानामेकैकस्य धनं ददौ ॥ ७.१०७.१९ ॥
त्याने प्रत्येकाला हजारो रथ, दहा हजार हत्ती आणि लाखो घोडे धन म्हणून दिले.
7.107.20
बहुरत्नौ बहुधनौ हृष्टपुष्टजनावृतौ ।
स्वे पुरे प्रेषयामास भ्रातरौ तु कुशीलवौ ॥ ७.१०७.२० ॥
अनेक रत्ने व धन असलेले, आनंदी व सुदृढ लोकांनी वेढलेल्या त्या दोन भावांना, कुश व लव यांना, त्याने आपल्या नगरीत पाठवले.
7.107.21
अभिषिच्य सुतौ वीरौ प्रतिष्ठाप्य पुरे तदा ।
दूतान्सम्प्रेषयामास शत्रुघ्नाय महात्मने ॥ ७.१०७.२१ ॥
वीर पुत्रांचा अभिषेक करून व त्यांना नगरात स्थापून, तेव्हा त्याने महात्मा शत्रुघ्नाकडे दूत पाठवले.