वाल्मीकि रामायण · सर्ग 7.111
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.111.1
एतावदेतदाख्यानं सोत्तरं ब्रह्मपूजितम् ।
रामायणमिति ख्यातं मुख्यं वाल्मीकीना कृतम् ॥ ७.१११.१ ॥
येथपर्यंत हे आख्यान आहे; उत्तरकथेसह, ब्रह्मदेवांनी पूजित. वाल्मीकींनी रचलेले हे प्रमुख काव्य रामायण म्हणून प्रसिद्ध आहे.
7.111.2
ततः प्रतिष्ठितो विष्णुः स्वर्गलोके यथा पुरम् ।
येन व्याप्तमिदं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् ॥ ७.१११.२ ॥
नंतर विष्णू पूर्वीप्रमाणे स्वर्गलोकातील आपल्या नगरीत प्रतिष्ठित झाले; ज्यांनी चरअचरासह हे त्रैलोक्य व्यापले आहे.
7.111.3
ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः ।
नित्यं शृण्वन्ति सन्तुष्टाः दिव्यं रामायणं दिवि ॥ ७.१११.३ ॥
नंतर देव, गंधर्व, सिद्ध आणि परम ऋषी संतुष्ट होऊन स्वर्गात नेहमी दिव्य रामायण ऐकतात.
7.111.4
इदमाख्यानमायुष्यं सौभाग्यं पापनाशनम् ।
रामायणं वेदसमं श्राद्धेषु श्रावयेद्बुधः ॥ ७.१११.४ ॥
हे आख्यान आयुष्य आणि सौभाग्य देणारे आणि पापांचा नाश करणारे आहे. ज्ञानी माणसाने श्राद्धांमध्ये वेदासमान रामायण ऐकवावे.
7.111.5
अपुत्रो लभते पुत्रमधनो लभते धनम् ।
सर्वपापैः प्रमुच्येत पदमप्यस्य यः पठेत् ॥ ७.१११.५ ॥
याचे एक पदही जो वाचतो, त्याला अपुत्र पुत्र मिळतो, निर्धन धन मिळवतो आणि तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो.
7.111.6
पापान्यपि च यः कुर्यादहन्यहनि मानवः ।
पठत्येकमपि श्लोकं पापात्स परिमुच्यते ॥ ७.१११.६ ॥
जो मनुष्य दररोज पापे करतो, त्यानेही एक श्लोक वाचला तर तो पापापासून पूर्णपणे मुक्त होतो.
7.111.7
वाचकाय च दातव्यं वस्त्रं धेनुं हिरण्यकम् ।
वाचके परितुष्टे तु तुष्टाः स्युः सर्वदेवताः ॥ ७.१११.७ ॥
वाचकाला वस्त्र, धेनू आणि सुवर्ण दान द्यावे. वाचक संतुष्ट झाल्यास सर्व देवताही संतुष्ट होतात.
7.111.8
एतदाख्यानमायुष्यं पठन्रामायणं नरः ।
सपुत्रपौत्रो लोके ऽस्मिन्प्रेत्य चेह महीयते ॥ ७.१११.८ ॥
हे आख्यान आयुष्य वाढवणारे आहे. रामायण पठण करणारा मनुष्य या लोकात पुत्र-पौत्रांसह राहतो आणि मृत्यूनंतरही येथे सन्मानित होतो.
7.111.9
अयोध्या ऽपि पुरी रम्या शून्या वर्षगणान्बहून् ।
ऋषभं प्राप्य राजानं निवासमुपयास्यति ॥ ७.१११.९ ॥
रमणीय अयोध्या नगरीही पुष्कळ वर्षे ओसाड राहील; नंतर श्रेष्ठ राजा मिळाल्यावर ती पुन्हा वस्तीस येईल.
7.111.10
एतदाख्यानमायुष्यं सभविष्यं सहोत्तरम् ।
कृतवान्प्रचेतसः पुत्रस्तद्ब्रह्माप्यन्वमन्यत ॥ ७.१११.१० ॥
भविष्य आणि उत्तरभागासह हे आख्यान आयुष्य वाढवणारे आहे. प्रचेत्यांच्या पुत्राने ते रचले; ब्रह्मदेवांनीही त्याला मान्यता दिली.
7.111.11
अश्वमेधसहस्रस्य वाजपेयायुतस्य च ।
लभते श्रावणादेव सर्गस्यैकस्य मानवः ॥ ७.१११.११ ॥
या सर्गाचा केवळ एक भाग ऐकल्यानेच मनुष्याला हजार अश्वमेध आणि दहा हजार वाजपेय यज्ञांचे फल मिळते.
7.111.12
प्रयागादीनि तीर्थानि गङ्गाद्याः सरितस्तथा ।
नैमिशादीन्यरण्यानि कुरुक्षेत्रादिकान्यपि ।
गतानि तेन लोके ऽस्मिन्येन रामायणं श्रुतम् ॥ ७.१११.१२ ॥
ज्याने रामायण ऐकले आहे त्याने या लोकातच प्रयाग इत्यादी तीर्थे, गंगा इत्यादी नद्या, नैमिष इत्यादी अरण्ये आणि कुरुक्षेत्र इत्यादी स्थळे गाठली आहेत.
7.111.13
हेमभारं कुरुक्षेत्रे ग्रस्ते भानौ प्रयच्छति ।
यश्च रामायणं लोके शृणोति सदृशावुभौ ॥ ७.१११.१३ ॥
सूर्यग्रहणाच्या वेळी कुरुक्षेत्रात सुवर्णभार दान करणारा आणि या लोकी रामायण ऐकणारा — हे दोघेही समान फल मिळवतात.
7.111.14
सम्यक्छ्रद्धासमायुक्तः शृणुते राघवीं कथाम् ।
सर्वपापात्प्रमुच्येत विष्णुलोकं स गच्छति ॥ ७.१११.१४ ॥
सम्यक् श्रद्धेने युक्त होऊन जो राघवाची कथा ऐकतो, तो सर्व पापांतून मुक्त होऊन विष्णुलोकाला जातो.
7.111.15
आदिकाव्यमिदं त्वार्षं पुरा वाल्मीकिना कृतम् ।
यः शृणोति सदा भक्त्या स गच्छेद्वैष्णवीं तनुम् ॥ ७.१११.१५ ॥
हे आदिकाव्य, ऋषींचे रचलेले; पूर्वी वाल्मीकींनी रचलेले. जो हे सदा भक्तिभावाने ऐकतो, त्याला वैष्णवी देह प्राप्त होवो.
7.111.16
पुत्रदाराश्च वर्धन्ते सम्पदः सन्ततिस्तथा ।
सत्यमेतद्विदित्वा तु श्रोतव्यं नियतात्मभिः ॥ ७.१११.१६ ॥
पुत्र व पत्नी वाढतात, संपदा व संतती देखील वाढते. हे सत्य जाणून संयमी लोकांनी हे अवश्य ऐकावे.
7.111.17
गायत्र्याश्च स्वरूपं तद्रामायणमनुत्तमम् ॥ ७.१११.१७ ॥
गायत्रीचे स्वरूप असलेले ते रामायण अत्युत्तम आहे.
7.111.18
अपुत्रो लभते पुत्रमधनो लभते धनम् ।
सर्वपापैः प्रमुच्येत पदमप्यस्य यः पठेत् ॥ ७.१११.१८ ॥
पुत्रहीन पुत्र मिळवतो, निर्धन धन मिळवतो. याचे एक पदही जो वाचतो, तो सर्व पापांतून मुक्त होतो.
7.111.19
यः पठेच्छृणुयान्नित्यं चरितं राघवस्य ह ।
भक्त्या निष्कल्मषो भूत्वा दीर्घमायुरवाप्नुयात् ॥ ७.१११.१९ ॥
जो कोणी नित्य भक्तिभावाने राघवाचे (रामाचे) चरित्र वाचतो किंवा ऐकतो, तो निष्पाप होऊन दीर्घायुष्य प्राप्त करतो.
7.111.20
चिन्तयेद्राघवं नित्यं श्रेयः प्राप्तुं य इच्छति ।
श्रावयेदिदमाख्यानं ब्राह्मणेभ्यो दिने दिने ॥ ७.१११.२० ॥
जो कल्याण प्राप्त करू इच्छितो, त्याने नित्य राघवाचे चिंतन करावे आणि दररोज ब्राह्मणांना हे आख्यान ऐकवावे.
7.111.21
यस्त्विदं रघुनाथस्य चरितं सकलं पठेत् ।
सो ऽसुक्षये विष्णुलोकं गच्छत्येव न संशयः ॥ ७.१११.२१ ॥
रघुनाथाचे (रामाचे) हे संपूर्ण चरित्र जो वाचतो, तो देहत्यागानंतर निःसंशय विष्णुलोकास जातो.
7.111.22
पिता पितामहस्तस्य तथैव प्रपितामहः ।
तत्पिता तत्पिता चैव विष्णुं यान्ति न संशयः ॥ ७.१११.२२ ॥
त्याचे वडील, आजोबा, तसेच पणजोबा; त्यांचे पिता आणि त्यांचेही पिता विष्णूला प्राप्त होतात; यात संशय नाही.
7.111.23
चतुर्वर्गप्रदं नित्यं चरितं राघवस्य तु ।
तस्माद्यत्नवता नित्यं श्रोतव्यं परमं सदा ॥ ७.१११.२३ ॥
राघवाचे चरित्र नित्य चतुर्वर्ग (धर्म, अर्थ, काम, मोक्ष) देणारे आहे; म्हणून प्रयत्नशील माणसाने ते सदैव परम श्रद्धेने ऐकावे.
7.111.24
शृण्वन्रामायणं भक्त्या यः पादं पदमेव वा ।
स याति ब्रह्मणः स्थानं ब्रह्मणा पूज्यते सदा ॥ ७.१११.२४ ॥
भक्तिभावाने रामायण ऐकणारा — एक चरण किंवा एक पदही — ब्रह्मलोकास जातो आणि ब्रह्मदेवाकडून सदैव पूजला जातो.
7.111.25
एवमेतत्पुरावृत्तमाख्यानं भद्रमस्तु वः ।
प्रव्याहरत विस्रब्धं बलं विष्णोः प्रवर्धताम् ॥ ७.१११.२५ ॥
अशा प्रकारे ही पूर्वी घडलेली वृत्तांतकथा आहे. तुमचे कल्याण होवो. निर्भयपणे उच्चार करा; विष्णूचे बल वाढो.