वाल्मीकि रामायण · सर्ग 7.12
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.12.1
राक्षसेन्द्रो ऽभिषिक्तस्तु भ्रातृभ्यां सहितस्तदा ।
ततः प्रदानं राक्षस्या भगिन्याः समचिन्तयत् ॥ ७.१२.१ ॥
तेव्हा राक्षसराजाने, दोन्ही भावांसह राज्याभिषेक झाल्यावर, आपल्या बहिणी राक्षसीच्या विवाहदानाचा नीट विचार केला.
7.12.2
स्वसारं कालकेयाय दानवेन्द्राय राक्षसीम् ।
ददौ शूर्पणखां नाम विद्युज्जिह्वाय नामतः ॥ ७.१२.२ ॥
त्याने आपली बहीण राक्षसी शूर्पणखा हिला कालकेय दानवेंद्र विद्युज्जिह्व याला दिली.
7.12.3
अथ दत्त्वा स्वयं रक्षो मृगयामटते स्म तत् ।
तत्रापश्यत्ततो राम मयं नाम दितेः सुतम् ॥ ७.१२.३ ॥
शूर्पणखेचे दान दिल्यानंतर तो राक्षस स्वतः शिकारीसाठी फिरला; तेथे, हे राम, त्याने दितीचा पुत्र मय नावाचा दैत्य पाहिला.
7.12.4
कन्यासहायं तं दृष्ट्वा दशग्रीवो निशाचरः ।
अपृच्छत्को भवानेको निर्मनुष्यमृगे वने ।
अनया मृगशावाक्ष्या किमर्थं सह तिष्ठसि ॥ ७.१२.४ ॥
एका कन्येसह असलेल्या त्याला पाहून दशग्रीव निशाचराने विचारले: "माणसे आणि पशू नसलेल्या या अरण्यात तू एकटा कोण आहेस? या हरिणाक्षी स्त्रीसह कशासाठी उभा आहेस?"
7.12.5
मयस्तथाब्रवीद्राम पृच्छन्तं तं निशाचरम् ।
श्रूयतां सर्वमाख्यास्ये यथावृत्तमिदं मम ॥ ७.१२.५ ॥
तेव्हा मय त्या विचारणाऱ्या निशाचराला म्हणाला, "हे राम, ऐक. माझा हा सर्व वृत्तांत जसा घडला तसाच मी सांगतो."
7.12.6
हेमा नामाप्सरास्तात श्रुतपूर्वा यदि त्वया ।
दैवतैर्मम सा दत्ता पौलोमीव शतक्रतोः ॥ ७.१२.६ ॥
वत्सा, हेमा नावाची अप्सरा आहे — जर तू यापूर्वी ऐकले असशील — देवांनी तिला मला दिले होते; जसे शतक्रतू इंद्राला पौलोमी दिली होती.
7.12.7
तस्यां सक्तमनास्तात पञ्चवर्षशतान्यहम् ।
सा च दैवतकार्येण त्रयोदश समा गताः ॥ ७.१२.७ ॥
हे तात! तिच्यात आसक्त मनाचा मी पाचशे वर्षे राहिलो; आणि ती देवकार्यामुळे तेरा वर्षे गेली.
7.12.8
वर्षं चतुर्दशं चैव ततो हेममयं पुरम् ।
वज्रवैडूर्यचित्रं च मायया निर्मितं मया ॥ ७.१२.८ ॥
नंतर चौदाव्या वर्षी, मयाने मायेने निर्मिलेले, सोन्याचे, वज्र-वैडूर्याने चित्रित असे नगर होते.
7.12.9
तत्राहमवसं दीनस्तया हीनः सुदुःखितः ॥ ७.१२.९ ॥
तेथे मी तिच्याविना दीन होऊन अत्यंत दुःखी राहिलो.
7.12.10
तस्मात्पुराद्दुहितरं गृहीत्वा वनमागतः ।
इयं ममात्मजा राजंस्तस्याः कुक्षौ विवर्धिता ॥ ७.१२.१० ॥
म्हणून त्या नगरातून मुलीला घेऊन मी वनात आलो. हे राजा! ही माझी स्वतःची कन्या आहे; तिच्या गर्भात वाढलेली.
7.12.11
भर्तारमनया सार्धमस्याः प्राप्तो ऽस्मि मार्गितुम् ।
कन्यापितृत्वं दुःखं हि सर्वेषां मानकाङ्क्षिणाम् ॥ ७.१२.११ ॥
हिच्यासह हिच्यासाठी पती शोधायला मी आलो आहे. मानाची इच्छा करणाऱ्या सर्वांना कन्येचा पिता होणे खरोखर दुःखाचे आहे.
7.12.12
कन्या हि द्वे कुले नित्यं संशये स्थाप्य तिष्ठति ।
पुत्रद्वयं ममाप्यस्यां भार्यायां सम्बभूव ह ॥ ७.१२.१२ ॥
कन्या नेहमी दोन्ही कुलांना संशयात ठेवून उभी राहते. माझ्या याच पत्नीलाही मला दोन पुत्र झाले.
7.12.13
मायावी प्रथमस्तात दुन्दुभिस्तदनन्तरः ।
एवं ते सर्वमाख्यातं याथातथ्येन पृच्छतः ॥ ७.१२.१३ ॥
पहिला मायावी होता, हे वत्सा, आणि त्यानंतर दुंदुभी. तू विचारल्याप्रमाणे हे सर्व मी यथार्थपणे सांगितले आहे.
7.12.14
त्वामिदानीं कथं तात जानीयां को भवानिति ।
एवमुक्तस्तु तद्रक्षो विनीतमिदमब्रवीत् ॥ ७.१२.१४ ॥
"हे वत्सा, आता तुला कसे ओळखू, तू कोण आहेस?" असे विचारले असता त्या राक्षसाने नम्रपणे हे म्हटले.
7.12.15
अहं पौलस्त्यतनयो दशग्रीवश्च नामतः ।
मुनेर्विश्रवसो यस्तु तृतीयो ब्रह्मणो ऽभवत् ॥ ७.१२.१५ ॥
मी पौलस्त्याचा पुत्र आहे, नावाने दशग्रीव. मुनी विश्रवसाचा पुत्र असलेला मी ब्रह्माचा तिसरा वंशज म्हणून जन्मलो.
7.12.16
एवमुक्तस्तदा राम राक्षसेन्द्रेण दानवः ।
महर्षेस्तनयं ज्ञात्वा मयो हर्षमुपागतः ।
दातुं दुहितरं तस्मै रोचयामास यत्र वै ॥ ७.१२.१६ ॥
हे राम, राक्षसराजाने असे सांगितल्यावर दानव मय महर्षीचा पुत्र ओळखून आनंदित झाला आणि त्याला आपली कन्या देण्याचे ठरवले.
7.12.17
करेण तु करं तस्या ग्राहयित्वा मयस्तदा ।
प्रहसन्प्राह दैत्येन्द्रो राक्षसेन्द्रमिदं वचः ॥ ७.१२.१७ ॥
तेव्हा मयाने स्वतःच्या हाताने तिचा हात धरायला लावून हसत दैत्यराज राक्षसराजाला हे वचन म्हटले.
7.12.18
इयं ममात्मजा राजन्हेमया ऽप्सरसा धृता ।
कन्या मन्दोदरी नाम पत्न्यर्थं प्रतिगृह्यताम् ॥ ७.१२.१८ ॥
"हे राजा, ही माझी कन्या आहे, अप्सरा हेमेने गर्भात धारण केलेली. या कन्येचे नाव मंदोदरी आहे; तिला पत्नी म्हणून स्वीकारा."
7.12.19
बाढमित्येव तं राम दशग्रीवो ऽभ्यभाषत ।
प्रज्चाल्य तत्र चैवाग्निमकरोत्पाणिसङ्ग्रहम् ॥ ७.१२.१९ ॥
रामा, दशग्रीवाने 'ठीक आहे' असे म्हणून त्याला उत्तर दिले. तेथे अग्नी प्रज्वलित करून त्याने पाणिग्रहण केले.
7.12.20
स हि तस्य मयो राम शापाभिज्ञस्तपोधनात् ।
विदित्वा तेन सा दत्ता तस्य पैतामहं कुलम् ॥ ७.१२.२० ॥
रामा, तो मय तपोधनाच्या शापाला जाणणारा होता. हे जाणून त्याने ती कन्या त्याला पितामहांच्या कुळातील म्हणून दिली.
7.12.21
अमोघां तस्य शक्तिं च प्रददौ परमाद्भुताम् ।
परेण तपसा लब्धां जघ्निवाँल्लक्ष्मणं यया ॥ ७.१२.२१ ॥
त्याने त्याला अमोघ आणि अत्यंत अद्भुत शक्तीही दिली; जी परम तपश्चर्येने मिळवली होती, जिने त्याने लक्ष्मणावर प्रहार केला.
7.12.22
एवं सीकृतदारो वै लङ्काया ईश्वरः प्रभुः ।
गत्वा तु नगरीं भार्ये भ्रातृभ्यां समुपाहरत् ॥ ७.१२.२२ ॥
अशा प्रकारे पत्नी मिळवलेल्या लंकेच्या अधिपती प्रभू रावणाने नगरात जाऊन आपल्या दोन भावांसाठी पत्नी आणल्या.
7.12.23
वैरोचनस्य दौहित्रीं वज्रज्वालेति नामतः ।
तां भार्यां कुम्भकर्णस्य रावणः समकल्पयत् ॥ ७.१२.२३ ॥
वैरोचनाची दौहित्री, वज्रज्वाला नावाची, तिला रावणाने कुंभकर्णाची पत्नी म्हणून ठरवले.
7.12.24
गन्धर्वराजस्य सुतां शैलूषस्य महात्मनः ।
सरमां नाम धर्मज्ञां लेभे भार्यां विभीषणः ॥ ७.१२.२४ ॥
गंधर्वराज शैलूषाची कन्या, महात्मा, धर्मज्ञ सरमा नावाची पत्नी विभीषणाने मिळवली.
7.12.25
तीरे तु सरसो वै तु सञ्जज्ञे मानसस्य हि ।
सरस्तदा मानसं तु ववृधे जलदागमे ॥ ७.१२.२५ ॥
त्या मानस सरोवराच्या तीरावरच मानस नावाचे आणखी एक सरोवर निर्माण झाले; पावसाळा आल्यावर ते मानस सरोवर वाढू लागले.
7.12.26
मात्रा तु तस्याः कन्यायाः स्नेहेनाक्रन्दितं वचः ।
सरो मा वर्धयस्वेति ततः सा सरमा ऽभवत् ॥ ७.१२.२६ ॥
त्या कन्येच्या मातेने प्रेमाने मोठ्याने म्हटलेले वचन: "हे सरोवरा, मला वाढव." तेव्हापासून ती सरमा झाली.
7.12.27
एवं ते कृतदारा वै रेमिरे तत्र राक्षसाः ।
स्वां स्वां भार्यामुपागम्य गन्धर्वा इव नन्दने ॥ ७.१२.२७ ॥
अशा प्रकारे विवाह झालेले ते राक्षस नंदन वनातील गंधर्वांप्रमाणे आपापल्या पत्नीजवळ जाऊन तेथे आनंद भोगू लागले.
7.12.28
ततो मन्दोदरी पुत्रं मेघनादमजीजनत् ।
स एष इन्द्रजिन्नाम युष्माभिरभिधीयते ॥ ७.१२.२८ ॥
नंतर मंदोदरीने मेघनाद नावाच्या पुत्राला जन्म दिला; याच्याच नावाने तुम्ही त्याला इंद्रजित म्हणता.
7.12.29
जातमात्रेण हि पुरा तेन रावणसूनुना ।
रुदता सुमहान्मुक्तो नादो जलधरोपमः ॥ ७.१२.२९ ॥
जन्म होताच रावणाच्या त्या पुत्राने रडत मेघगर्जनेसारखा प्रचंड आवाज केला.
7.12.30
जडीकृता च सा लङ्का तस्य नादेन राघव ।
पिता तस्याकरोन्नाम मेघनाद इति स्वयम् ॥ ७.१२.३० ॥
हे राघवा, त्याच्या त्या आवाजाने लंका जडवत झाली. त्याच्या पित्यानेच त्याचे नाव मेघनाद ठेवले.
7.12.31
सो ऽवर्धत तदा राम रावणान्तःपुरे शुभे ।
रक्ष्यमाणो वरस्त्रीभिश्छन्नः काष्ठैरिवानलः ॥ ७.१२.३१ ॥
हे राम, तेव्हा तो रावणाच्या शुभ अंतःपुरात वाढला, श्रेष्ठ स्त्रियांनी रक्षिलेला, लाकडांनी झाकलेल्या अग्नीप्रमाणे.
7.12.32
मातापित्रोर्महाहर्षं जनयन्रावणात्मजः ॥ ७.१२.३२ ॥
माता-पित्यांना मोठा आनंद देत रावणाचा पुत्र (वाढला).