વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 7.14
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.14.1
ततस्तु सचिवैः सार्धं षड्भिर्नित्यं बलोद्धतैः ।
महोदरप्रहस्ताभ्यां मारीचशुकसारणैः ॥ ७.१४.१ ॥
ત્યારે હંમેશાં બળથી ઉદ્ધત છ મંત્રીઓ સાથે, મહોદર અને પ્રહસ્ત સાથે, મારીચ, શુક અને સારણ સાથે.
7.14.2
धूम्राक्षेण च वीरेण नित्यं समरगृध्नुना ।
वृतः संप्रययौ श्रीमान्क्रोधाल्लोकान्दहन्निव ॥ ७.१४.२ ॥
સદા યુદ્ધના લોભી વીર ધૂમ્રાક્ષથી ઘેરાયેલો તે તેજસ્વી ક્રોધથી જાણે લોકોને બાળતો ચાલ્યો.
7.14.3
पुराणि स नदीः शैलान्वनान्युपवनानि च ।
अतिक्रम्य मुहूर्तेन कैलासं गिरिमागमत् ॥ ७.१४.३ ॥
તેણે નગરો, નદીઓ, પર્વતો, વનો અને ઉપવનો વટાવીને ક્ષણમાં કૈલાસ પર્વત પર આવી પહોંચ્યો.
7.14.4
सन्निविष्टं गिरौ तस्मिन्राक्षसेन्द्रं निशम्य तु ।
युद्धे ऽत्यर्थकृतोत्साहं दुरात्मानं समन्त्रिणम् ॥ ७.१४.४ ॥
તે પર્વત પર પડાવ નાખેલા રાક્ષસરાજને, યુદ્ધમાં અતિ ઉત્સાહી દુરાત્માને, મંત્રીઓ સહિત સાંભળીને.
7.14.5
यक्षा न शेकुः संस्थातुं प्रमुखे तस्य रक्षसः ।
राज्ञो भ्रातेति विज्ञाय गता यत्र धनेश्वरः ॥ ७.१४.५ ॥
યક્ષો તે રાક્ષસની સામે ટકી ન શક્યા. તે રાજાનો ભાઈ છે એમ જાણીને તેઓ જ્યાં ધનેશ્વર હતા ત્યાં ગયા.
7.14.6
ते गत्वा सर्वमाचख्युर्भ्रातुस्तस्य चिकीर्षितम् ।
अनुज्ञाता ययुर्हष्टा युद्धाय धनदेन ते ॥ ७.१४.६ ॥
તેઓએ જઈને તે ભાઈનો આખો ઇરાદો કહી સંભળાવ્યો. ધનદની અનુમતિ મેળવીને તેઓ હર્ષથી યુદ્ધ માટે ગયા.
7.14.7
ततो बलानां सङ्क्षोभो व्यवर्धत महोदधेः ।
तस्य नैर्ऋतराजस्य शैलं सञ्चालयन्निव ॥ ७.१४.७ ॥
ત્યારે સેનાઓમાં ખળભળાટ મહાસાગરની જેમ વધ્યો; તે રાક્ષસરાજનું સૈન્ય જાણે પર્વતને હલાવી રહ્યું હતું.
7.14.8
ततो युद्धं समभवद्यक्षराक्षससङ्कुलम् ।
व्यथिताश्चाभवंस्तत्र सचिवा राक्षसस्य ते ॥ ७.१४.८ ॥
ત્યારે યક્ષો અને રાક્ષસોથી ભરેલું ભીષણ યુદ્ધ થયું; ત્યાં રાક્ષસના મંત્રીઓ વ્યાકુળ થયા.
7.14.9
स दृष्ट्वा तादृशं सैन्यं दशग्रीवो निशाचरः ।
हर्षनादान्बहून्कृत्वा स क्रोधादभ्यधावत ॥ ७.१४.९ ॥
એવું સૈન્ય જોઈને તે દશગ્રીવ નિશાચરે ઘણા હર્ષનાદ કરીને ક્રોધથી આગળ દોડ્યો.
7.14.10
ये तु ते राक्षसेन्द्रस्य सचिवा घोरविक्रमाः ।
तेषां सहस्रमेकैकं यक्षाणां समयोधयन् ॥ ७.१४.१० ॥
રાક્ષસેન્દ્રના જે ભયંકર પરાક્રમી મંત્રીઓ હતા, તેમાંના દરેકે યક્ષોના એક-એક હજાર સાથે યુદ્ધ કર્યું.
7.14.11
ततो गदाभिर्मुसलैरसिभिः शक्तितोमरैः ।
हन्यमानो दशग्रीवस्तत्सैन्यं समगाहत ॥ ७.१४.११ ॥
ત્યારે ગદા, મુસળ, તલવાર, શક્તિ અને તોમરોથી પ્રહાર પામતો દશગ્રીવ તે સૈન્યમાં ઘૂસ્યો.
7.14.12
स निरुच्छ्वासवत्तत्र वध्यमानो दशाननः ।
वर्षद्भिरिव जीमूतैर्धाराभिरवरुध्यत ॥ ७.१४.१२ ॥
ત્યાં પ્રહાર પામતો દશાનન જાણે શ્વાસ રુંધાયેલો હોય એવો થયો; વરસતા મેઘધારાઓથી ઘેરાયેલા પર્વતની જેમ તે રોકાઈ ગયો.
7.14.13
न चकार व्यथां चैव यक्षशस्त्रैः समाहतः ।
महीधर इवाम्भोदैर्धाराशतसमुक्षितः ॥ ७.१४.१३ ॥
યક્ષોના શસ્ત્રોથી પ્રહાર પામ્યા છતાં તેને કોઈ પીડા થઈ નહીં, જેમ સેંકડો ધારાઓથી ભીંજાયેલો પર્વત દુઃખી થતો નથી.
7.14.14
स दुरात्मा समुद्यम्य कालदण्डोपमां गदाम् ।
प्रविवेश ततः सैन्यं नयन्यक्षान्यमक्षयम् ॥ ७.१४.१४ ॥
તે દુરાત્માએ કાળદંડ સમાન ગદા ઉપાડી સૈન્યમાં પ્રવેશ કર્યો, યક્ષોને યમલોક તરફ મોકલતો.
7.14.15
स कक्षमिव विस्तीर्णं शुष्केन्धनमिवाकुलम् ।
वातेनाग्निरिवायत्तो यक्षसैन्यं ददाह तत् ॥ ७.१४.१५ ॥
પવનથી પ્રેરાયેલો અગ્નિ સૂકા બળતણથી ભરેલા વિશાળ વનને બાળે તેમ, તેણે યક્ષસેના બાળી નાખી.
7.14.16
तैस्तु तत्र महामात्यैर्महोदरशुकादिभिः ।
अल्पावशेषास्ते यक्षाः कृता वातैरिवाम्बुदाः ॥ ७.१४.१६ ॥
ત્યાં મહોદર, શુક વગેરે મહામંત્રીઓએ યક્ષોને થોડાક જ બાકી રાખ્યા; પવન વાદળોને વિખેરે તેમ.
7.14.17
केचित्समाहता भग्नाः पतिताः समरक्षितौ ।
ओष्ठांश्च दशनैस्तीक्ष्णैरदशन्कुपिता रणे ॥ ७.१४.१७ ॥
કેટલાક પ્રહાર પામી, તૂટીને રણભૂમિ પર પડ્યા; કેટલાક ક્રોધે તીક્ષ્ણ દાંતથી પોતાના હોઠ કરડવા લાગ્યા.
7.14.18
श्रान्ताश्चान्योन्यमालिङ्ग्य भ्रष्टशस्त्रा रणाजिरे ।
सीदन्ति च तदा यक्षाः कूला इव जलेन ह ॥ ७.१४.१८ ॥
થાકેલા યક્ષો એકબીજાને આલિંગન કરી, શસ્ત્રો છોડી રણાંગણમાં બેસી પડતા હતા; પાણીથી ધસી પડતા કાંઠા જેવા.
7.14.19
हतानां गच्छतां स्वर्गं युध्यतां पृथिवीतले ।
प्रेक्षतामृषिसङ्घानां न बभूवान्तरं दिवि ॥ ७.१४.१९ ॥
પૃથ્વી પર યુદ્ધ કરતાં માર્યા ગયેલા અને સ્વર્ગે જતા લોકો તથા આકાશમાંથી જોતા ઋષિસમૂહો વચ્ચે કોઈ અંતર રહ્યું નહોતું.
7.14.20
भग्नांस्तु तान्समालक्ष्य यक्षेन्द्रांस्तु महाबलान् ।
धनाध्यक्षो महाबाहुः प्रेषयामास यक्षकान् ॥ ७.१४.२० ॥
મહાબલી યક્ષરાજોને પરાજિત થતા જોઈ મહાબાહુ ધનાધ્યક્ષ (કુબેર) એ યક્ષોને મોકલ્યા.
7.14.21
एतस्मिन्नन्तरे राम विस्तीर्णबलवाहनः ।
प्रेषितो न्यपतद्यक्षो नाम्ना संयोधकण्टकः ॥ ७.१४.२१ ॥
હે રામ, એ દરમિયાન વિશાળ સેના અને વાહનો સાથે 'સંયોધકંટક' નામનો યક્ષ મોકલાયો અને તેણે હુમલો કર્યો.
7.14.22
तेन चक्रेण मारीचो विष्णुनेव रणे हतः ।
पतितो भूतले शैलात्क्षीणपुण्य इव ग्रहः ॥ ७.१४.२२ ॥
એ ચક્રથી વિષ્ણુની જેમ મારીચ રણમાં હણાયો; પુણ્ય ક્ષીણ થયેલો ગ્રહ પર્વતથી પડે તેમ તે ભૂમિ પર પડ્યો.
7.14.23
ससञ्ज्ञस्तु मुहूर्तेन स विश्रम्य निशाचरः ।
तं यक्षं योधयामास स च भग्नः प्रदुद्रुवे ॥ ७.१४.२३ ॥
પરંતુ એક ક્ષણમાં ભાનમાં આવી વિશ્રામ લઈને એ નિશાચરે તે યક્ષ સાથે યુદ્ધ કર્યું; તે યક્ષ હારીને ભાગી ગયો.
7.14.24
ततः काञ्चनचित्राङ्गं वैडूर्यरजसोक्षितम् ।
मर्यादां प्रतिहाराणां तोरणान्तरमाविशत् ॥ ७.१४.२४ ॥
પછી સોનેરી વિચિત્ર અંગોવાળું, વૈડૂર્યની ધૂળથી છંટાયેલું તે દ્વારપાલોની મર્યાદા ઓળંગીને તોરણોની વચ્ચે પ્રવેશ્યું.
7.14.25
तं तु राजन्दशग्रीवं प्रविशन्तं निशाचरम् ।
सूर्यभानुरिति ख्यातो द्वारपालो न्यवारयत् ॥ ७.१४.२५ ॥
હે રાજન, અંદર પ્રવેશતા તે દશગ્રીવ નિશાચરને 'સૂર્યભાનુ' નામે પ્રસિદ્ધ દ્વારપાલે રોક્યો.
7.14.26
स वार्यमाणो यक्षेण प्रविवेश निशाचरः ।
यदा तु वारितो राम न व्यतिष्ठत्स राक्षसः ॥ ७.१४.२६ ॥
યક્ષે રોકવા છતાં તે નિશાચર અંદર પ્રવેશ્યો. હે રામ, રોકાયા પછી પણ તે રાક્ષસ અટક્યો નહીં.
7.14.27
ततस्तोरणमुत्पाट्य तेन यक्षेण ताडितः ।
रुधिरं प्रस्रवन्भाति शैलो धातुस्रवैरिव ॥ ७.१४.२७ ॥
પછી તેણે તોરણ ઉખેડી કાઢ્યું; તે યક્ષે તેનાથી જ તેને પ્રહાર કર્યો. રક્ત વહાવતો તે ધાતુના પ્રવાહોથી વહેતા પર્વત જેવો શોભ્યો.
7.14.28
स शैलशिखराभेण तोरणेन समाहतः ।
जगाम न क्षतिं वीरो वरदानात्स्वयम्भुवः ॥ ७.१४.२८ ॥
પર્વતશિખર જેવા તે તોરણથી જોરદાર પ્રહાર પામ્યા છતાં તે વીર સ્વયંભૂ (બ્રહ્મા)ના વરદાનને કારણે કોઈ ક્ષતિ ન પામ્યો.
7.14.29
तेनैव तोरणेनाथ यक्षस्तेनाभिताडितः ।
नादृश्यत तदा यक्षो भस्मीकृततनुस्तदा ॥ ७.१४.२९ ॥
પછી તે જ તોરણથી તેણે તે યક્ષ પર પ્રહાર કર્યો. ત્યારે યક્ષનું શરીર ભસ્મ થતાં તે દેખાયો નહીં.
7.14.30
ततः प्रदुद्रुवुः सर्वे दृष्ट्वा रक्षःपराक्रमम् ।
ततो नदीर्गुहाश्चैव विविशुर्भयपीडिताः ।
त्यक्तप्रहरणाः श्रान्ता विवर्णवदनास्तदा ॥ ७.१४.३० ॥
રાક્ષસનો પરાક્રમ જોઈને તે સૌ ભાગ્યા. ભયથી પીડિત, શસ્ત્રો ત્યજીને, થાકેલા અને ફિક્કા ચહેરાવાળા તેઓ નદીઓ અને ગુફાઓમાં પેસી ગયા.