ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 7.14
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.14.1
ततस्तु सचिवैः सार्धं षड्भिर्नित्यं बलोद्धतैः ।
महोदरप्रहस्ताभ्यां मारीचशुकसारणैः ॥ ७.१४.१ ॥
ਫਿਰ ਬਲ ਨਾਲ ਹੰਕਾਰੇ ਛੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ, ਮਹੋਦਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਹਸਤ ਨਾਲ, ਮਾਰੀਚ, ਸ਼ੁਕ ਅਤੇ ਸਾਰਣ ਨਾਲ।
7.14.2
धूम्राक्षेण च वीरेण नित्यं समरगृध्नुना ।
वृतः संप्रययौ श्रीमान्क्रोधाल्लोकान्दहन्निव ॥ ७.१४.२ ॥
ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਜੰਗ ਦੇ ਇੱਛੁਕ ਵੀਰ ਧੂਮ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਉਹ ਤੇਜਸਵੀ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਮਾਨੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਦਾ ਤੁਰ ਪਿਆ।
7.14.3
पुराणि स नदीः शैलान्वनान्युपवनानि च ।
अतिक्रम्य मुहूर्तेन कैलासं गिरिमागमत् ॥ ७.१४.३ ॥
ਉਹ ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਨਦੀਆਂ, ਪਰਬਤਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਗ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਪਲ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕੈਲਾਸ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
7.14.4
सन्निविष्टं गिरौ तस्मिन्राक्षसेन्द्रं निशम्य तु ।
युद्धे ऽत्यर्थकृतोत्साहं दुरात्मानं समन्त्रिणम् ॥ ७.१४.४ ॥
ਉਸ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਡੇਰਾ ਲਾਈ ਬੈਠੇ ਰਾਖਸ਼ਰਾਜ, ਜੰਗ ਲਈ ਬਹੁਤ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਦੁਰਾਤਮਾ ਨੂੰ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸੁਣ ਕੇ।
7.14.5
यक्षा न शेकुः संस्थातुं प्रमुखे तस्य रक्षसः ।
राज्ञो भ्रातेति विज्ञाय गता यत्र धनेश्वरः ॥ ७.१४.५ ॥
ਯਕਸ਼ ਉਸ ਰਾਖਸ਼ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਟਿਕ ਨਾ ਸਕੇ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਕਿ ਉਹ ਰਾਜੇ ਦਾ ਭਰਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਥੇ ਚਲੇ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਧਨੇਸ਼ਵਰ ਸਨ।
7.14.6
ते गत्वा सर्वमाचख्युर्भ्रातुस्तस्य चिकीर्षितम् ।
अनुज्ञाता ययुर्हष्टा युद्धाय धनदेन ते ॥ ७.१४.६ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਭਰਾ ਦਾ ਸਾਰਾ ਇਰਾਦਾ ਦੱਸਿਆ। ਧਨਦ ਤੋਂ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੰਗ ਲਈ ਗਏ।
7.14.7
ततो बलानां सङ्क्षोभो व्यवर्धत महोदधेः ।
तस्य नैर्ऋतराजस्य शैलं सञ्चालयन्निव ॥ ७.१४.७ ॥
ਫਿਰ ਫੌਜਾਂ ਵਿੱਚ ਹਲਚਲ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਾਂਗ ਵਧ ਗਈ; ਉਸ ਰਾਖਸ਼ਰਾਜ ਦੀ ਸੈਨਾ ਜਿਵੇਂ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।
7.14.8
ततो युद्धं समभवद्यक्षराक्षससङ्कुलम् ।
व्यथिताश्चाभवंस्तत्र सचिवा राक्षसस्य ते ॥ ७.१४.८ ॥
ਫਿਰ ਯੱਖਾਂ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਘੋਰ ਯੁੱਧ ਛਿੜ ਪਿਆ; ਉੱਥੇ ਰਾਖਸ਼ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਗਏ।
7.14.9
स दृष्ट्वा तादृशं सैन्यं दशग्रीवो निशाचरः ।
हर्षनादान्बहून्कृत्वा स क्रोधादभ्यधावत ॥ ७.१४.९ ॥
ਉਹੋ ਜਿਹੀ ਫੌਜ ਵੇਖ ਕੇ ਦਸ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ ਉਹ ਨਿਸ਼ਾਚਰ ਬਹੁਤ ਹਰਸ਼ਨਾਦ ਕਰਦਾ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਦੌੜਿਆ।
7.14.10
ये तु ते राक्षसेन्द्रस्य सचिवा घोरविक्रमाः ।
तेषां सहस्रमेकैकं यक्षाणां समयोधयन् ॥ ७.१४.१० ॥
ਰਾਖਸ਼ੇਂਦਰ ਦੇ ਜਿਹੜੇ ਭਿਆਨਕ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਮੰਤਰੀ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਨੇ ਯੱਖਾਂ ਦੇ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ।
7.14.11
ततो गदाभिर्मुसलैरसिभिः शक्तितोमरैः ।
हन्यमानो दशग्रीवस्तत्सैन्यं समगाहत ॥ ७.१४.११ ॥
ਫਿਰ ਗਦਾਵਾਂ, ਮੂਸਲਾਂ, ਤਲਵਾਰਾਂ, ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਤੋਮਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ ਉਸ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵੜਿਆ।
7.14.12
स निरुच्छ्वासवत्तत्र वध्यमानो दशाननः ।
वर्षद्भिरिव जीमूतैर्धाराभिरवरुध्यत ॥ ७.१४.१२ ॥
ਉੱਥੇ ਮਾਰ ਖਾਂਦਾ ਦਸ਼ਾਨਨ ਜਿਵੇਂ ਸਾਹ ਘੁਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਵਰ੍ਹਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਉਹ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ।
7.14.13
न चकार व्यथां चैव यक्षशस्त्रैः समाहतः ।
महीधर इवाम्भोदैर्धाराशतसमुक्षितः ॥ ७.१४.१३ ॥
ਯਕ੍ਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਪੀੜਾ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਜਿਵੇਂ ਸੈਂਕੜੇ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ ਪਰਬਤ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
7.14.14
स दुरात्मा समुद्यम्य कालदण्डोपमां गदाम् ।
प्रविवेश ततः सैन्यं नयन्यक्षान्यमक्षयम् ॥ ७.१४.१४ ॥
ਉਸ ਦੁਰਾਤਮਾ ਨੇ ਕਾਲਦੰਡ ਵਰਗੀ ਗਦਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਯਕ੍ਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਯਮਲੋਕ ਭੇਜਦਾ ਹੋਇਆ।
7.14.15
स कक्षमिव विस्तीर्णं शुष्केन्धनमिवाकुलम् ।
वातेनाग्निरिवायत्तो यक्षसैन्यं ददाह तत् ॥ ७.१४.१५ ॥
ਹਵਾ ਨਾਲ ਭੜਕੀ ਅੱਗ ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਕੇ ਬਾਲਣ ਨਾਲ ਭਰੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਸਾੜਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਯਕ੍ਸ਼ ਸੈਨਾ ਸਾੜ ਦਿੱਤੀ।
7.14.16
तैस्तु तत्र महामात्यैर्महोदरशुकादिभिः ।
अल्पावशेषास्ते यक्षाः कृता वातैरिवाम्बुदाः ॥ ७.१४.१६ ॥
ਉੱਥੇ ਮਹੋਦਰ, ਸ਼ੁਕ ਆਦਿ ਮਹਾਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਯਕ੍ਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਥੋੜੇ ਹੀ ਬਾਕੀ ਛੱਡੇ; ਹਵਾਵਾਂ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਖਿੰਡਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤਿਵੇਂ।
7.14.17
केचित्समाहता भग्नाः पतिताः समरक्षितौ ।
ओष्ठांश्च दशनैस्तीक्ष्णैरदशन्कुपिता रणे ॥ ७.१४.१७ ॥
ਕੁਝ ਮਾਰੇ ਜਾ ਕੇ ਟੁੱਟ ਕੇ ਰਣਭੂਮੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ; ਕੁਝ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਤਿੱਖੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਬੁੱਲ੍ਹ ਕੱਟਣ ਲੱਗੇ।
7.14.18
श्रान्ताश्चान्योन्यमालिङ्ग्य भ्रष्टशस्त्रा रणाजिरे ।
सीदन्ति च तदा यक्षाः कूला इव जलेन ह ॥ ७.१४.१८ ॥
ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਯਕ੍ਸ਼ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਗਲ ਲਾ ਕੇ, ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਛੱਡ ਕੇ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਢਹਿ ਰਹੇ ਸਨ; ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਕਟੇ ਕੰਢਿਆਂ ਵਾਂਗ।
7.14.19
हतानां गच्छतां स्वर्गं युध्यतां पृथिवीतले ।
प्रेक्षतामृषिसङ्घानां न बभूवान्तरं दिवि ॥ ७.१४.१९ ॥
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲੜਦੇ ਹੋਏ ਮਾਰੇ ਜਾ ਕੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਵੇਖਦੇ ਰਿਸ਼ੀ-ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਸੀ।
7.14.20
भग्नांस्तु तान्समालक्ष्य यक्षेन्द्रांस्तु महाबलान् ।
धनाध्यक्षो महाबाहुः प्रेषयामास यक्षकान् ॥ ७.१४.२० ॥
ਮਹਾਬਲੀ ਯੱਖ-ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਹਾਰਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਮਹਾਬਾਹੂ ਧਨਾਧਿਅਕਸ਼ (ਕੁਬੇਰ) ਨੇ ਯੱਖਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ।
7.14.21
एतस्मिन्नन्तरे राम विस्तीर्णबलवाहनः ।
प्रेषितो न्यपतद्यक्षो नाम्ना संयोधकण्टकः ॥ ७.१४.२१ ॥
ਹੇ ਰਾਮ, ਇਸੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਫ਼ੌਜ ਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਸਮੇਤ 'ਸੰਯੋਧਕੰਟਕ' ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਯੱਖ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਟੁੱਟ ਪਿਆ।
7.14.22
तेन चक्रेण मारीचो विष्णुनेव रणे हतः ।
पतितो भूतले शैलात्क्षीणपुण्य इव ग्रहः ॥ ७.१४.२२ ॥
ਉਸ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਮਾਰੀਚ ਰਣ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵਾਂਗ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ; ਪੁੰਨ ਖ਼ਤਮ ਹੋਏ ਗ੍ਰਹਿ ਵਾਂਗ ਉਹ ਪਰਬਤ ਤੋਂ ਡਿੱਗਣ ਵਾਂਗ ਭੂਮੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
7.14.23
ससञ्ज्ञस्तु मुहूर्तेन स विश्रम्य निशाचरः ।
तं यक्षं योधयामास स च भग्नः प्रदुद्रुवे ॥ ७.१४.२३ ॥
ਪਰ ਪਲ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਅਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨਿਸ਼ਾਚਰ ਨੇ ਉਸ ਯੱਖ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ; ਉਹ ਯੱਖ ਹਾਰ ਕੇ ਭੱਜ ਗਿਆ।
7.14.24
ततः काञ्चनचित्राङ्गं वैडूर्यरजसोक्षितम् ।
मर्यादां प्रतिहाराणां तोरणान्तरमाविशत् ॥ ७.१४.२४ ॥
ਫਿਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਰੰਗ ਵਾਲਾ, ਵਿਚਿੱਤਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਵੈਡੂਰਿਆ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਛਿੜਕਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਦੁਆਰਪਾਲਾਂ ਦੀ ਹੱਦ ਟੱਪ ਕੇ ਤੋਰਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ।
7.14.25
तं तु राजन्दशग्रीवं प्रविशन्तं निशाचरम् ।
सूर्यभानुरिति ख्यातो द्वारपालो न्यवारयत् ॥ ७.१४.२५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅੰਦਰ ਵੜਦੇ ਉਸ ਦਸ-ਗਰਦਨ ਨਿਸ਼ਾਚਰ ਨੂੰ 'ਸੂਰਯਭਾਨੂ' ਨਾਂ ਦੇ ਦਰਬਾਨ ਨੇ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ।
7.14.26
स वार्यमाणो यक्षेण प्रविवेश निशाचरः ।
यदा तु वारितो राम न व्यतिष्ठत्स राक्षसः ॥ ७.१४.२६ ॥
ਯਕਸ਼ ਵੱਲੋਂ ਰੋਕੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਨਿਸ਼ਾਚਰ ਅੰਦਰ ਵੜ ਗਿਆ। ਹੇ ਰਾਮ, ਰੋਕੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਵੀ ਉਹ ਰਾਖਸ਼ ਰੁਕਿਆ ਨਹੀਂ।
7.14.27
ततस्तोरणमुत्पाट्य तेन यक्षेण ताडितः ।
रुधिरं प्रस्रवन्भाति शैलो धातुस्रवैरिव ॥ ७.१४.२७ ॥
ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਤੋਰਣ ਪੁੱਟ ਲਿਆ; ਉਸ ਯਕਸ਼ ਨੇ ਉਸੇ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਲਹੂ ਵਹਾਉਂਦਾ ਉਹ ਧਾਤੂ-ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਪਰਬਤ ਵਾਂਗ ਸੋਹਿਆ।
7.14.28
स शैलशिखराभेण तोरणेन समाहतः ।
जगाम न क्षतिं वीरो वरदानात्स्वयम्भुवः ॥ ७.१४.२८ ॥
ਪਰਬਤ-ਚੋਟੀ ਵਰਗੇ ਉਸ ਤੋਰਣ ਨਾਲ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਮਾਰ ਖਾ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਵੀਰ ਸਵੈਂਭੂ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਦੇ ਵਰਦਾਨ ਕਾਰਨ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਹੋਇਆ।
7.14.29
तेनैव तोरणेनाथ यक्षस्तेनाभिताडितः ।
नादृश्यत तदा यक्षो भस्मीकृततनुस्तदा ॥ ७.१४.२९ ॥
ਫਿਰ ਉਸੇ ਤੋਰਣ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਯਕਸ਼ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਉਦੋਂ ਯਕਸ਼ ਦਾ ਸਰੀਰ ਭਸਮ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਦਿਸਣਾ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ।
7.14.30
ततः प्रदुद्रुवुः सर्वे दृष्ट्वा रक्षःपराक्रमम् ।
ततो नदीर्गुहाश्चैव विविशुर्भयपीडिताः ।
त्यक्तप्रहरणाः श्रान्ता विवर्णवदनास्तदा ॥ ७.१४.३० ॥
ਰਾਖਸ਼ ਦਾ ਪਰਾਕਰਮ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਭੱਜ ਗਏ। ਡਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਹਥਿਆਰ ਸੁੱਟ ਕੇ, ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਫਿੱਕੇ ਮੂੰਹਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੜ ਗਏ।