ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 7.19
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.19.1
अथ जित्वा मरुत्तं स प्रययौ राक्षसाधिपः ।
नगराणि नरेन्द्राणां युद्धकाङ्क्षी दशाननः ॥ ७.१९.१ ॥
ਮਰੁੱਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਯੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਨਗਰਾਂ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਉਹ ਦਸ਼ਾਨਨ।
7.19.2
समासाद्य तु राजेन्द्रान्महेन्द्रवरुणोपमान् ।
अब्रवीद्राक्षसेन्द्रस्तु युद्धं मे दीयतामिति ॥ ७.१९.२ ॥
ਮਹਿੰਦਰ ਤੇ ਵਰੁਣ ਵਰਗੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜ-ਸ੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਰਾਕਸ਼ਸੇਂਦਰ ਬੋਲਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਯੁੱਧ ਦਿਓ।"
7.19.3
निर्जिताः स्मेति वा ब्रूत एष मे हि सुनिश्चयः ।
अन्यथा कुर्वतामेवं मोक्षो नैवोपपद्यते ॥ ७.१९.३ ॥
"ਅਸੀਂ ਹਾਰ ਗਏ ਹਾਂ ਇਹ ਆਖੋ; ਇਹ ਮੇਰਾ ਦ੍ਰਿੜ ਫ਼ੈਸਲਾ ਹੈ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਐਸਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।"
7.19.4
ततस्त्वभीरवः प्राज्ञाः पार्थिवा धर्मनिश्चयाः ।
मन्त्रयित्वा ततो ऽन्योन्यं राजानः सुमहाबलाः ।
निर्जिताः स्मेत्यभाषन्त ज्ञात्वा वरबलं रिपोः ॥ ७.१९.४ ॥
ਨਿਡਰ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ, ਵੈਰੀ ਦਾ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬਲ ਜਾਣ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਹਾਰ ਗਏ ਹਾਂ।"
7.19.5
दुष्यन्तः सुरथो गाधिर्गयो राजा पुरूरवाः ।
एते सर्वे ऽब्रुवंस्तात निर्जिताः स्मेति पार्थिवाः ॥ ७.१९.५ ॥
ਦੁਸ਼ਯੰਤ, ਸੁਰਥ, ਗਾਧੀ, ਗਯ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਪੁਰੂਰਵਾ—ਇਹ ਸਭ ਰਾਜੇ ਬੋਲੇ, "ਹੇ ਤਾਤ, ਅਸੀਂ ਹਾਰ ਗਏ ਹਾਂ।"
7.19.6
अथायोध्यां समासाद्य रावणो राक्षसाधिपः ॥ ७.१९.६ ॥
ਫਿਰ ਅਯੋਧਿਆ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਰਾਵਣ...
7.19.7
सुगुप्तामनरण्येन शक्रेणेवामरावतीम् ।
स तं पुरुषशार्दूलं पुरन्दरसमं बले ॥ ७.१९.७ ॥
ਅਨਰਣ੍ਯ ਦੁਆਰਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਯੋਧਿਆ ਇੰਦਰ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖੀ ਅਮਰਾਵਤੀ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗਾ ਅਤੇ ਬਲ ਵਿੱਚ ਪੁਰੰਦਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ।
7.19.8
प्राह राजानमासाद्य युद्धं देहीति रावणः ।
निर्जितो ऽस्मीति वा ब्रूहि त्वमेवं मम शासनम् ॥ ७.१९.८ ॥
ਰਾਵਣ ਨੇ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਕਿਹਾ: "ਯੁੱਧ ਦੇ, ਜਾਂ ਕਹਿ ਦੇ 'ਮੈਂ ਹਾਰ ਗਿਆ'। ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਲਣਾ ਕਰ।"
7.19.9
अयोध्याधिपतिस्तस्य श्रुत्वा पापात्मनो वचः ।
अनरण्यस्तु सङ्क्रुद्धो राक्षसेन्द्रमथाब्रवीत् ॥ ७.१९.९ ॥
ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਅਨਰਣ੍ਯ ਨੇ ਉਸ ਪਾਪੀ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
7.19.10
दीयते द्वन्द्वयुद्धं ते राक्षसाधिपते मया ।
सन्तिष्ठ क्षिप्रमायत्तो भव चैवं भवाम्यहम् ॥ ७.१९.१० ॥
"ਹੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੁਵੰਦੀ ਯੁੱਧ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਜਲਦੀ ਅਡੋਲ ਖੜ੍ਹ, ਤਿਆਰ ਹੋ — ਮੈਂ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਹਾਂ।"
7.19.11
अथ पूर्वं श्रुतार्थेन निर्जितं सुमहद्बलम् ।
निष्क्रामत्तन्नरेन्द्रस्य बलं रक्षोवधोद्यतम् ॥ ७.१९.११ ॥
ਤਦ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਚੁੱਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਵੱਡਾ ਲਸ਼ਕਰ — ਨਰੇਂਦਰ ਦਾ ਉਹ ਲਸ਼ਕਰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ।
7.19.12
नागानां दशसाहस्रं वाजिनां नियुतं तथा ।
रथानां बहुसाहस्रं पत्तीनां च नरोत्तम ॥ ७.१९.१२ ॥
ਹਾਥੀ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ, ਘੋੜੇ ਲੱਖ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਥ ਕਈ ਹਜ਼ਾਰ, ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀ ਵੀ — ਹੇ ਨਰੋਤਮ!
7.19.13
महीं सञ्छाद्य निष्क्रान्तं सपदातिरथं रणे ।
ततः प्रवृत्तं सुमहद्युद्धं युद्धविशारद ॥ ७.१९.१३ ॥
ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਢਕਦੇ ਹੋਏ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਸਮੇਤ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲੇ; ਤਦ ਹੇ ਯੁੱਧ-ਵਿਸ਼ਾਰਦ, ਇੱਕ ਅਤਿ ਮਹਾਨ ਯੁੱਧ ਆਰੰਭ ਹੋ ਗਿਆ।
7.19.14
अनरण्यस्य नृपते राक्षसेन्द्रस्य चाद्भुतम् ।
तद्रावणबलं प्राप्य बलं तस्य महीपतेः ॥ ७.१९.१४ ॥
ਰਾਜਾ ਅਨਰਣਯ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਯੁੱਧ; ਰਾਵਣ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਟਕਰਾਈ ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੀ ਸੈਨਾ…
7.19.15
प्राणश्यत तदा सर्वं हव्यं हुतमिवानले ।
युद्ध्वा च सुचिरं कालं कृत्वा विक्रममुत्तमम् ॥ ७.१९.१५ ॥
ਤਦ ਉਸਦੀ ਸਾਰੀ ਸੈਨਾ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਹੋਮੀ ਹਵਿ ਵਾਂਗ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਗਈ; ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਯੁੱਧ ਕਰਕੇ ਉੱਤਮ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਦਿਖਾ ਕੇ…
7.19.16
प्रज्वलन्तं तमासाद्य क्षिप्रमेवावशेषितम् ।
प्राविशत्सङ्कुलं तत्र शलभा इव पावकम् ।
नश्यति स्म बलं तत्र हव्यं हुतमिवानले ॥ ७.१९.१६ ॥
ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜਲਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਬਚੀ ਹੋਈ ਸੈਨਾ ਉਸ ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦੇ ਪਤੰਗਿਆਂ ਵਾਂਗ ਵੜ ਗਈ; ਉੱਥੇ ਸੈਨਾ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਗਈ, ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਹੋਮੀ ਹਵਿ ਵਾਂਗ।
7.19.17
सो ऽपश्यत्तन्नरेन्द्रस्तु नश्यमानं महाबलम् ।
महार्णवं समासाद्य वनापगशतं यथा ॥ ७.१९.१७ ॥
ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੇਖਿਆ; ਜਿਵੇਂ ਸੈਂਕੜੇ ਜੰਗਲੀ ਨਦੀਆਂ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
7.19.18
ततः शक्रधनुःप्रख्यं धनुर्विस्फारयन्स्वयम् ।
आससाद नरेन्द्रस्तं रावणं क्रोधमूर्च्छितः ॥ ७.१९.१८ ॥
ਫਿਰ ਇੰਦਰਧਨੁਸ਼ ਵਰਗਾ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਆਪ ਖਿੱਚਦਾ ਹੋਇਆ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਮੂਰਛਿਤ ਉਹ ਰਾਜਾ ਉਸ ਰਾਵਣ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।
7.19.19
अनरण्येन ते ऽमात्या मारीचशुकसारणाः ।
प्रहस्तसहिता भग्ना व्यद्रवन्त मृगा इव ॥ ७.१९.१९ ॥
ਅਨਰਣਯ ਦੁਆਰਾ ਹਰਾਏ ਗਏ ਉਹ ਮੰਤਰੀ — ਮਾਰੀਚ, ਸ਼ੁਕ, ਸਾਰਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਹਸਤ ਸਮੇਤ — ਹਿਰਨਾਂ ਵਾਂਗ ਖਿੰਡ ਕੇ ਭੱਜ ਗਏ।
7.19.20
ततो बाणशतान्यष्टौ पातयामास मूर्धनि ।
तस्य राक्षसराजस्य इक्ष्वाकुकुलनन्दनः ॥ ७.१९.२० ॥
ਫਿਰ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਕੁਲ ਦੇ ਅਨੰਦ ਰੂਪ ਨੇ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਅੱਠ ਸੌ ਬਾਣ ਚਲਾਏ।
7.19.21
तस्य बाणाः पतन्तस्ते चक्रिरे न क्षतं क्वचित् ।
वारिधारा इवाभ्रेभ्यः पतन्त्यो गिरिमूर्धनि ॥ ७.१९.२१ ॥
ਉਸ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਦੇ ਉਹ ਬਾਣ ਕਿਤੇ ਵੀ ਜ਼ਖ਼ਮ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ — ਬੱਦਲਾਂ ਤੋਂ ਪਰਬਤ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਦੀਆਂ ਜਲ-ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਾਂਗ।
7.19.22
ततो राक्षसराजेन क्रुद्धेन नृपतिस्तदा ।
तलेनाभिहतो मूर्ध्नि स रथान्निपपात ह ॥ ७.१९.२२ ॥
ਤਦ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਰਾਕਸ਼ਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਹਥੇਲੀ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਰੱਥ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
7.19.23
स राजा पतितो भूमौ विह्वलाङ्गः प्रवेपितः ।
वज्रदग्ध इवारण्ये सालो निपतितो यथा ॥ ७.१९.२३ ॥
ਉਹ ਰਾਜਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ; ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਢਿੱਲੇ ਪੈ ਕੇ ਕੰਬਣ ਲੱਗੇ — ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਸੜੇ ਸਾਲ ਦੇ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ।
7.19.24
तं प्रहस्याब्रवीद्द्रक्ष इक्ष्वाकुं पृथिवीपतिम् ।
किमिदानीं फलं प्राप्तं त्वया मां प्रति युद्ध्यता ॥ ७.१९.२४ ॥
ਉਸ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ ਹੱਸਦਿਆਂ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਉਸ ਪ੍ਰਿਥਵੀਪਤੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ — "ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਫਲ ਮਿਲਿਆ?"
7.19.25
त्रैलोक्ये नास्ति यो द्वन्द्वं मम दद्यान्नराधिप ।
शङ्के प्रसक्तो भोगेषु न शृणोषि बलं मम ॥ ७.१९.२५ ॥
ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਦਵੰਦ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਤੂੰ ਭੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੇਰਾ ਬਲ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦਾ।
7.19.26
तस्यैवं ब्रुवतो राजा मन्दासुर्वाक्यमब्रवीत् ।
किं शक्यमिह कर्तुं वै कालो हि दुरतिक्रमः ॥ ७.१९.२६ ॥
ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਣ 'ਤੇ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਮਨ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਬੋਲਿਆ: ਹੁਣ ਇੱਥੇ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਕਾਲ ਨੂੰ ਲੰਘਣਾ ਔਖਾ ਹੈ।
7.19.27
नह्यहं निर्जितो रक्षस्त्वया चात्मप्रशंसिना ।
कालेनैव विपन्नो ऽहं हेतुभूतस्तु मे भवान् ॥ ७.१९.२७ ॥
ਹੇ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਆਪਣੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਹਰਾਇਆ ਗਿਆ। ਕਾਲ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂ ਨਾਸ਼ ਹੋਇਆ ਹਾਂ; ਪਰ ਤੂੰ ਹੀ ਮੇਰਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ ਹੈਂ।
7.19.28
किं त्विदानीं मया शक्यं कर्तुं प्राणपरिक्षये ।
नह्यहं विमुखी रक्षो युध्यमानस्त्वया हतः ॥ ७.१९.२८ ॥
ਪਰ ਹੁਣ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਵੇਲੇ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਹੇ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਮੈਂ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਨਹੀਂ ਮੋੜਿਆ; ਯੁੱਧ ਕਰਦਿਆਂ ਹੀ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਹੈ।
7.19.29
इक्ष्वाकुपरिभावित्वाद्वचो वक्ष्यामि राक्षस ।
यदि दत्तं यदि हुतं यदि मे सुकृतं तपः ॥
यदि गुप्ताः प्रजाः सम्यक्तदा सत्यं वचो ऽस्तु मे ॥ ७.१९.२९ ॥
ਹੇ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਲਿਆ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ: ਜੇ ਮੈਂ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜੇ ਹਵਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੇ ਮੇਰਾ ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਤਪ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੇ ਮੇਰੀ ਪਰਜਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਇਹ ਬਚਨ ਸੱਚ ਹੋਵੇ।
7.19.30
उत्पत्स्यते कुले ह्यस्मिन्निक्ष्वाकूणां महात्मनाम् ।
रामो दाशरथिर्नाम यस्ते प्राणान्हरिष्यति ॥ ७.१९.३० ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂਆਂ ਦੇ ਇਸ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ; ਉਹ ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣ ਹਰ ਲਵੇਗਾ।
7.19.31
ततो जलधरोदग्रस्ताडितो देवदुन्दुभिः ।
तस्मिन्नुदाहृते शापे पुष्पवृष्टिश्च खाच्च्युता ॥ ७.१९.३१ ॥
ਤਦ ਮੇਘ ਵਰਗੀ ਉੱਚੀ ਦੇਵਦੁੰਦੁਭੀ ਵੱਜੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਰਾਪ ਉਚਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਅਕਾਸ਼ੋਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ।
7.19.32
ततः स राजा राजेन्द्र गतः स्थानं त्रिविष्टपम् ।
स्वर्गते च नृपे तस्मिन्राक्षसः सो ऽपसर्पत ॥ ७.१९.३२ ॥
ਤਦ ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਤ੍ਰਿਵਿਸ਼ਟਪ (ਸਵਰਗ) ਦੇ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਵਰਗ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੇ ਉਹ ਰਾਖਸ਼ ਉੱਥੋਂ ਖਿਸਕ ਗਿਆ।